ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN VŨ THỊ BÍCH TỔ CHỨC KHAI THÁC SỬ DỤNG TÀI LIỆU LƯU TRỮ CỦA ỦY BAN MẶT TRẬN TỔ QUỐC VIỆT NAM TỈNH NAM ĐỊNH PHỤC VỤ N
Trang 1ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
VŨ THỊ BÍCH
TỔ CHỨC KHAI THÁC SỬ DỤNG TÀI LIỆU LƯU TRỮ CỦA
ỦY BAN MẶT TRẬN TỔ QUỐC VIỆT NAM TỈNH NAM ĐỊNH
PHỤC VỤ NHIỆM VỤ CHÍNH TRỊ CỦA TỈNH
LUẬN VĂN THẠC SĨ Chuyên ngành: Lưu trữ
Hà Nội, 2016
Trang 2ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
VŨ THỊ BÍCH
TỔ CHỨC KHAI THÁC SỬ DỤNG TÀI LIỆU LƯU TRỮ CỦA
ỦY BAN MẶT TRẬN TỔ QUỐC VIỆT NAM TỈNH NAM ĐỊNH
PHỤC VỤ NHIỆM VỤ CHÍNH TRỊ CỦA TỈNH
Chuyên ngành: Lưu trữ
Mã số: 60 32 24
LUẬN VĂN THẠC SĨ
Người hướng dẫn khoa học: PGS Nguyễn Văn Hàm
Hà Nội, 2016
Trang 3DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT DÙNG TRONG LUẬN VĂN
Trang 4MỤC LỤC
PHẦN MỞ ĐẦU 1 CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ MẶT TRẬN TỔ QUỐC VÀ THÀNH PHẦN, NỘI DUNG, GIÁ TRỊ TÀI LIỆU CỦA ỦY BAN MẶT TRẬN TỔ QUỐC VIỆT NAM TỈNH NAM ĐỊNH
Error! Bookmark not defined.
1.1. Khái quát về Mặt trận tổ quốc Việt Nam Error! Bookmark not defined.
1.1.1. Chức năng, nhiệm vụ, quyền và trách nhiệm MTTQ Error! Bookmark not defined.
1.1.2. Bộ phận cấu thành hệ thống chính trị Error! Bookmark not defined 1.2 Chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, cơ cấu tổ chức của UBMTTQ tỉnh Nam Định Error!
Bookmark not defined.
1.3 Mối quan hệ giữa UBMTTQVN tỉnh Nam Định với cơ quan nhà nước và với nhân dân.
Error! Bookmark not defined.
1.3.1 Quan hệ giữa Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh với cơ quan nhà nước Error!
Bookmark not defined.
1.3.2 Quan hệ giữa Mặt trận Tổ quốc Việt Nam với nhân dânError! Bookmark not defined.
1.4 Tình hình thu thập, bổ sung tài liệu và tổ chức khoa học các phông lưu trữ thuộc Kho Lưu
trữ UBMTTQVN tỉnh Nam Định Error! Bookmark not defined.
1.4.1 Về thu thập, bổ sung Error! Bookmark not defined 1.4.2 Về chỉnh lý khoa học tài liệu lưu trữ Error! Bookmark not defined 1.4.3 Công tác bảo quản Error! Bookmark not defined 1.4.4 Công tác tổ chức công cụ tra cứu Error! Bookmark not defined.
1.5 Thành phần, nội dung tài liệu của Ủy ban Mặt trận tổ quốc Việt Nam tỉnh Nam Định.
Error! Bookmark not defined 1.6 Ý nghĩa tài liệu lưu trữ của UBMTTQ tỉnh Nam Định Error! Bookmark not defined.
CHƯƠNG 2: TÌNH HÌNH KHAI THÁC SỬ DỤNG TÀI LIỆU LƯU TRỮ TẠI ỦY BAN MẶT TRẬN TỔ QUỐC TỈNH NAM ĐỊNH PHỤC VỤ NHIỆM VỤ CHÍNH TRỊ CỦA
TỈNH Error! Bookmark not defined 2.1 Một số khái niệm có liên quan: Error! Bookmark not defined 2.1.1 Khái niệm ‘‘Nhiệm vụ chính trị” Error! Bookmark not defined 2.1.2 Khái niệm ‘‘Tổ chức khai thác, sử dụng tài liệu lưu trữ’’Error! Bookmark not defined.
Trang 52.2 Tình hình khai thác sử dụng tài liệu của UBMTTQ tỉnh Nam Định phục vụ nhiệm vụ
chính trị của tỉnh Error! Bookmark not defined.
2.2.2 Đối tượng khai thác và sử dụng tài liệu Error! Bookmark not defined.
2.2.3 Nhu cầu khai thác sử dụng tài liệu lưu trữ của UBMTTQVN tỉnh phục vụ nhiệm vụ
chính trị tại địa phương Error! Bookmark not defined.
2.3 Các hình thức tổ chức khai thác, sử dụng tài liệu lưu trữ phục vụ nhiệm vụ chính trị của
tỉnh Error! Bookmark not defined.
2.4 Hiệu quả tổ chức khai thác sử dụng tài liệu lưu trữ phục vụ hoạt động của Mặt trận tổ
quốc tỉnh Error! Bookmark not defined.
2.5 Số lượng, loại hình và nội dung tài liệu lưu trữ khai thác, sử dụng phục vụ nhiệm vụ
chính trị của tỉnh Error! Bookmark not defined.
CHƯƠNG 3 MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ KHAI THÁC SỬ DỤNG TÀI LIỆU LƯU TRỮ CỦA ỦY BAN MẶT TRẬN TỔ QUỐC TỈNH NAM ĐỊNH ĐỂ PHỤC VỤ
NHIỆM VỤ CHÍNH TRỊ CỦA TỈNH Error! Bookmark not defined.
3.1 Những thuận lợi và khó khăn trong công tác khai thác sử dụng tài liệu lưu trữ tại
UBMTTQ tỉnh Error! Bookmark not defined 3.1.1 Kết quả đạt được: Error! Bookmark not defined 3.1.2 Hạn chế: Error! Bookmark not defined 3.1.3 Nguyên nhân hạn chế Error! Bookmark not defined.
3.2 Nhóm giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả khai thác sử dụng tài liệu lưu trữ phục vụ nhiệm
vụ chính trị của tỉnh Error! Bookmark not defined.
3.2.1 Cụ thể hóa các văn bản quy phạm pháp luật vào thực tế về công tác lưu trữ tại
UBMTTQ tỉnh Nam Định Error! Bookmark not defined 3.2.2 Phổ biến, tuyên truyền, tập huấn cho cán bộ về công tác lưu trữError! Bookmark not
defined.
3.2.3 Xây dựng kho bảo quản tài liệu lưu trữ Error! Bookmark not defined 3.2.4 Xây dựng phòng đọc tài liệu lưu trữ Error! Bookmark not defined 3.2.5 Đề xuất quy trình thu thập, bổ sung tài liệu lưu trữ vào lưu trữ hiện hành Error!
Bookmark not defined.
3.2.6 Đề xuất quy trình chỉnh lý tài liệu lưu trữ Error! Bookmark not defined.
3.2.7 Nâng cao nhận thức của các chuyên viên và lãnh đạo về giá trị của tài liệu lưu trữ của
UBMTTQVN tỉnh phục vụ nhiệm vụ chính trị của tỉnh Error! Bookmark not defined.
3.2.8 Nâng cao ý thức trách nhiệm đối với người phụ trách công tác lưu trữ tại UBMTTQVN
tỉnh Nam Định Error! Bookmark not defined.
Trang 6KẾT LUẬN Error! Bookmark not defined.
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 6
PHỤ LỤC Error! Bookmark not defined.
Trang 7PHẦN MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài
Tổ chức khai thác sử dụng tài liệu lưu trữ là một nhiệm vụ cơ bản của các lưu trữ nhằm cung cấp cho các Đảng và Nhà nước, các tổ chức chính trị xã hội, các tổ chức kinh tế, các cá nhân những thông tin cần thiết có trong tài liệu lưu trữ, phục vụ các mục đích chính trị, kinh tế, văn hóa, khoa học và lợi ích chính đáng của công dân Đây cũng là mục tiêu cuối cùng của công tác lưu trữ Sở dĩ các cơ quan lưu trữ đều cần thực hiện nghiệp vụ này bởi vì số lượng tài liệu trong các kho rất lớn, thông tin được phản ánh trong tài liệu phong phú, nhu cầu khai thác của độc giả đa dạng, phức tạp…Nếu không có những quy định chặt chẽ về tổ chức khai thác, sử dụng sẽ gây khó khăn cho cả cơ quan lưu trữ và người khai thác
Mặt trận Tổ quốc Việt Nam là tổ chức chính trị xã hội có nhiệm vụ tập hợp, xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân, tăng cường sự nhất trí về chính trị và tinh thần trong nhân dân; tuyên truyền, động viên nhân dân phát huy quyền làm chủ, thực hiện đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng, nghiêm chỉnh thi hành Hiến pháp và pháp luật, giám sát hoạt động của cơ quan nhà nước, đại biểu dân cử và cán bộ, công chức nhà nước; tập hợp ý kiến, kiến nghị của nhân dân để phản ánh, kiến nghị với Đảng và Nhà nước; tham gia xây dựng và củng
cố chính quyền nhân dân; cùng Nhà nước chăm lo, bảo vệ quyền và lợi ích chính đáng của nhân dân; tham gia phát triển tình hữu nghị, hợp tác giữa nhân dân Việt Nam với nhân dân các nước trong khu vực và trên thế giới
Trong suốt thời gian qua Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh Nam Định bước đầu đã thực hiện công tác khai thác sử dụng tài liệu lưu trữ phục vụ nhiệm vụ chính trị cơ quan, nhưng vẫn còn nhiều tồn tại Nguyên do là tài liệu lưu trữ chưa được tổ chức khoa học, công tác bảo quản chưa được đầu tư khiến việc tra tìm nghiên cứu còn gặp nhiều khó khăn, nghiên cứu vấn đề không được trọn vẹn
Trang 8Với những lý do nêu trên tôi đã chọn đề tài “Tổ chức khai thác sử dụng
tài liệu lưu trữ của Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh Nam Định phục vụ nhiệm vụ chính trị của tỉnh” làm đề tài luận văn thạc sĩ
2 Mục tiêu của đề tài
Thực hiện đề tài này, chúng tôi nghiên cứu nhằm giải quyết các mục tiêu chủ yếu sau:
- Làm rõ ý nghĩa của tài liệu lưu trữ được hình thành trong quá trình hoạt
động của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh Nam Định trong việc phục vụ nhiệm
vụ chính trị ở địa phương
- Khảo sát, nghiên cứu, đánh giá hiệu quả khai thác sử dụng tài liệu của UBMTTQ Việt Nam tỉnh Nam Địnhphục vụ nhiệm vụ chính trị đối với tỉnh
- Trên cơ sở đó, đề tài chỉ ra những ưu điểm, hạn chế về vấn đề này; qua
đó đề xuất một số giải pháp nhằm khắc phục những tồn tại, hạn chế trong việc khai thác sử dụng tài liệu lưu trữ của Mặt trận Tổ quốc tỉnh Nam Định trong việc phục vụ nhiệm vụ chính trị ở địa phương
3 Nhiệm vụ của đề tài: Để thực hiện các mục tiêu trên, đề tài nghiên cứu cần
phải thực hiện các nhiệm vụ sau:
- Một là, giới thiệu khái quát Mặt trận Tổ quốc và Ủy ban Mặt trận tổ quốc tỉnh Nam Định
- Hai là, khảo sát, nghiên cứu thành phần, nội dung, giá trị tài liệu và khai thác sử dụng tài liệu của phông lưu trữ UBMTTQVN tỉnh Nam Định
- Ba là, trên cơ sở đó, nhận xét về ưu điểm, nhược điểm, từ đó đề xuất giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả khai thác, sử dụng tài liệu lưu trữ của phông lưu trữ Ủy ban Mặt trận Tổ quốc tỉnh Nam Định để phục vụ nhiệm vụ chính trị ở địa phương
4 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu của đề tài
Nội dung đề tài chỉ tập trung khảo sát, nghiên cứu và phân tích hoạt động khai thác, sử dụng tài liệu lưu trữ tại Phông lưu trữ UBMTTQVN tỉnh Nam Định phục vụ nhiệm vụ chính trị của địa phương, cụ thể như sau:
* Đối tượng nghiên cứu:
Trang 9+ Tài liệu Phông lưu trữ UBMTTQVN tỉnh Nam Định (2003 - 2009) hiện
đang được bảo quản tại Kho lưu trữ hiện hành
+ Tình hình khai thác, sử dụng những tài liệu trên tại phông lưu trữ UBMTTQVN tỉnh Nam Định
+ Ý kiến của một số cán bộ lưu trữ đã cung cấp tài liệu cho việc phục vụ nhiệm vụ chính trị của địa phương và những người đã từng khai thác, sử dụng tại phông lưu trữ UBMTTQVN tỉnh Nam Định
- Thời gian nghiên cứu: Đánh giá việc khai thác, sử dụng tài liệu lưu trữ
tạiphông lưu trữ UBMTTQVN tỉnh Nam Định từ năm 2003 đến 2009
- Không gian nghiên cứu: Tài liệu của lưu trữ UBMTTQVN tỉnh Nam Định
* Phạm vi nghiên cứu:
- Luận văn nghiên cứu tổ chức khai thác sử dụng tài liệu của phông lưu trữ UBMTTQ tỉnh Nam Định phục vụ nhiệm vụ chính trị của địa phương
- Địa bàn khảo sát thực tế tạiKho lưu trữ UBMTTQ tỉnh Nam Định
5 Lịch sử nghiên cứu vấn đề
Thực tế cho thấy, giá trị của tài liệu lưu trữ chỉ có thể được đánh giá một cách chính xác và khách quan khi chúng được khai thác sử dụng vào những mục đích cụ thể, vì thế cho đến nay, khai thác sử dụng tài liệu lưu trữ vẫn là một đề tài hấp dẫn người quan tâm nghiên cứu Có thể kể đến một số bài nghiên cứu sau:
* Các bài viết có nội dung nghiên cứu tổng quan về tổ chức khai thác, sử dụng tài liệu lưu trữ chủ yếu được trình bày trên tạp chí chuyên ngành và kỷ yếu
hội thảo trong nước, ví dụ như: Một số suy nghĩ về vấn đề tổ chức khai thác và
trữ số 12/1990; Mấy suy nghĩ về đổi mới công tác tổ chức sử dụng tài liệu lưu trữ hiện nay của tác giả Nghiêm Kỳ Hồng đăng trên Tạp chí Văn thư Lưu trữ Việt
Nam, số 2/2009
Trang 10* Các bài viết đánh giá về vai trò của tài liệu lưu trữ trong hoạt động nghiên cứu lịch sử được nhiều tác giả đúc kết từ việc tìm kiếm và sử dụng tư liệu trong công tác nghiên cứu lịch sử, nhất là các nhà sử học có nhiều kinh
nghiệm Tiêu biểu là bài viết của Giáo sư Vũ Minh Giang với tựa đề “Tài liệu lưu trữ đối với việc nghiên cứu lịch sử” đăng trên Tạp chí Văn thư Lưu trữ Việt
Nam Tác giả bài viết cho rằng, tính nguyên gốc, tính khách quan, tính mới và
độ tin cậy cao của tài liệu lưu trữ là những ưu điểm nổi bật giúp người nghiên cứu có điều kiện tiếp cận gần hơn với các sự kiện lịch sử Thông qua việc phân tích những tài liệu lưu trữ, tác giả nhấn mạnh “tài liệu lưu trữ có giá trị nhiều mặt đối với công tác nghiên cứu lịch sử”, đồng thời tác giả đề xuất một số biện pháp nhằm tăng cường khả năng tiếp cận của các nhà sử học với các tài liệu lưu trữ trong thực tế Bên cạnh bài viết này, trên Tạp chí Văn thư Lưu trữ Việt Nam còn có một số bài viết của các tác giả khác cũng đề cập đến vai trò của tài liệu lưu trữ trong công tác nghiên cứu lịch sử như “Vai trò của tài liệu lưu trữ đối với việc biên soạn lịch sử Chính phủ Việt Nam” của tác giả Dương Văn Khảm hoặc
“Tài liệu lưu trữ - Nguồn sử liệu tin cậy nghiên cứu lịch sử Bộ Nội vụ” của tác
giả Trần Hoàng…Với những bài viết trên, do giới hạn trong khuôn khổ nên khó
có thể phân tích cụ thể, chi tiết hơn
* Về vấn đề tổ chức khai thác, sử dụng tài liệu lưu trữ phục vụ nghiên cứu lịch sử của quốc gia, lịch sử địa phương, lịch sử một tổ chức chính trị, lịch sử
một cơ quan…có một số bài viết đáng chú ý như “Khai thác, sử dụng tài liệu lưu trữ phục vụ biên soạn lịch sử địa phương” (Lâm Bá Nam – Vũ Thị Phụng) đăng trên Tạp chí Lưu trữ Việt Nam; Luận văn tốt nghiệp về “Khai thác, sử dụng tài liệu lưu trữ phục vụ biên soạn lịch sử Quận Lê Chân – Thành phố Hải Phòng” (Ngô Thị Diệu Linh); Luận văn thạc sĩ “Tổ chức khai thác, sử dụng tài liệu trong Kho Lưu trữ Trung ương Đảng phục vụ nghiên cứu lịch sử Đảng” (Hoàng Thị Bạch Yến); Luận văn thạc sĩ “Khai thác, sử dụng tài liệu lưu trữ tại Trung tâm lưu trữ Quốc gia III phục vụ biên soạn lịch sử các cơ quan cấp bộ”
của tác giả Trần Phương Hoa…Nội dung những bài viết trên tập trung khảo sát tình hình và dự báo nhu cầu khai thác, sử dụng tài liệu lưu trữ đối với hoạt động
Trang 11nghiên cứu lịch sử trong thời gian tới Do đối tượng nghiên cứu đã được xác định nên những đề xuất nêu ra trong các bài viết đều tương đối cụ thể và có tính khả thi cao
Qua khảo sát các nguồn tư liệu trên cho thấy, hầu hết các công trình và bài viết đã tập trung vào một số chủ đề chủ yếu của tổ chức sử dụng tài liệu lưu trữ như về những vấn đề lý luận chung trong công tác lưu trữ, lý luận về các nghiệp
vụ lưu trữ như khai thác, sử dụng tài liệu ở một số cơ quan, tổ chức mà chúng tôi đã đề cập ở trên chúng tôi có thể khẳng định rằng chưa có công trình, bài viết nào bàn luận về ‘Tổ chức khai thác, sử dụng tài liệu lưu trữ của UBMTTQVN tỉnh Nam Định phục vụ nhiệm vụ chính trị của tỉnh” Có thể nói, kết quả nghiên cứu của các công trình trên đây đã cho chúng tôi cái nhìn khá tổng quan về tình hình lý luận và thực tiễn công tác lưu trữ ở nước ta nói chung
và công tác tổ chức khai thác, sử dụng tài liệu lưu trữ ở một số cơ quan, tổ chức
để chúng tôi thực hiện luận văn này
* Có một đề tài hội thảo khoa học: Đề tài khoa học cấp tỉnh “Thực trạng, các giải pháp hoạt động của Ban công tác Mặt trận trong xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư trên địa bàn tỉnh Nam Định giai đoạn 2006 - 2010” do
Đồng chí Lương Hùng Tiến – Phó Chủ tịch Uỷ ban MTTQ tỉnh Nam Định chủ
nhiệm
* Một luận văn thạc sĩ: Nguyễn Quang Hòa, luận văn thạc sĩ “Tỉnh ủy Nam Định lãnh đạo Mặt trận Tổ quốc tỉnh trong giai đoạn hiện nay” (2008) –
Thư viện Học viện Hành chính Quốc gia
Các công trình khoa học nêu trên đã nghiên cứu và làm rõ vai trò của tỉnh
ủy lãnh đạo Mặt trận tổ quốc tỉnh, chứ chưa có công trình khoa học nào nghiên cứu về tổ chức khai thác sử dụng tài liệu lưu trữ tại UBMTTQVN tỉnh Nam Định phục vụ nhiệm vụ chính trị ở địa phương, nên đề tài chúng tôi nghiên cứu không bị trùng lặp ở đề tài khác
Trang 12DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
1 Đào Xuân Chúc, Nguyễn Văn Hàm, Vương Đình Quyền, Nguyễn Văn
Thâm (1990): Lý luận và thực tiễn công tác lưu trữ - NXB Đại học và Giáo
dục chuyên nghiệp, Hà Nội
2 Công văn số 2959/BNV-VTLTNN ngày 17 tháng 8 năm 2012 của Bộ Nội
vụ về việc hướng dẫn triển khai thi hành Luật Lưu trữ
3 Cục Văn thư và Lưu trữ Nhà nước (2004): Tổ chức khai thác và sử dụng tài liệu lưu trữ phục vụ yêu cầu chia sẻ thông tin theo tinh thần Pháp lệnh Lưu trữ Quốc gia, Kỷ yếu Hội nghị khoa học
4 Điều lệ tổ chức và hoạt động của MTTQVN, nguồn từ trang web: vanban.chinhphu.vn
5 Đinh Văn Đường: Đổi mới việc nghiên cứu lịch sử Đảng từ nguồn tài liệu lưu trữ - Tạp chí Lưu trữ Việt Nam, số 4/1999
6 Vũ Minh Giang: Tài liệu lưu trữ đối với việc nghiên cứu lịch sử - Tạp chí Văn thư Lưu trữ Việt Nam, số 1/2004
7 Trần Phương Hoa (2007): Khai thác, sử dụng tài liệu lưu trữ tại Trung tâm Lưu trữ Quốc gia III phục vụ biên soạn lịch sử các cơ quan cấp bộ - Luận
văn thạc sĩ – Tư liệu Khoa Lưu trữ học và Quản trị Văn phòng – Trường Đại học Khoa học Xã hội và nhân văn, ĐH Quốc gia Hà Nội
8 Nguyễn Quang Hòa (2011): Tỉnh ủy Nam Định lãnh đạo Mặt trận Tổ quốc tỉnh trong giai đoạn hiện nay, luận văn thạc sĩ – Thư viện Học viện chính
trị quốc gia
9 Đặng Thị Hồng (2002) Tổ chức khai thác sử dụng tài liệu lưu trữ phục vụ cho sự phát triển kinh tế ở thủ đô Hà Nội trong thời kỳ đổi mới, Khóa luận
tốt nghiệp Tư liệu Khoa Lưu trữ học và Quản trị văn phòng – Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn ĐHQG Hà Nội
10 Nghiêm Kỳ Hồng: Mấy suy nghĩ về đổi mới công tác tổ chức sử dụng tài liệu lưu trữ hiện nay Tạp chí Văn thư Lưu trữ Việt Nam, (số 2 năm 2009)
11 Nghiêm kỳ Hồng: Sử dụng tài liệu lưu trữ phục vụ toàn diện công cuộc xây dựng
và bảo vệ đất nước, Tạp chí Văn thư Lưu trữ Việt Nam, số 01 năm 1999