ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN --- TRẦN THÁI AN ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG VIỆC THỰC THI PHÁP LUẬT BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG TRONG HOẠT ĐỘNG Y TẾ LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC
Trang 1ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN
-
TRẦN THÁI AN
ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG VIỆC THỰC THI PHÁP LUẬT BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG TRONG HOẠT ĐỘNG Y TẾ
LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC MÔI TRƯỜNG
Hà Nội - 2016
Trang 2ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN
-*** -
TRẦN THÁI AN
ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG VIỆC THỰC THI PHÁP LUẬT BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG TRONG HOẠT ĐỘNG Y TẾ
Chuyên ngành : Khoa học Môi trường
LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC MÔI TRƯỜNG
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:
PGS.TS Phạm Ngọc Châu
Học viện Quân Y PGS.TS Vũ Văn Mạnh
Hà Nội - 2016
Trang 3LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu tôi đã thực hiện rất nghiêm túc dưới sự định hướng của cán bộ hướng dẫn Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực, khách quan và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác
Học viên
Trần Thái An
Trang 4LỜI CẢM ƠN
Sau hơn 2 năm học tập, giờ đây cuốn Luận văn tốt nghiệp Thạc sĩ khoa học
đã được hoàn thành với chủ đề “Đánh giá thực trạng việc thực thi pháp luật bảo
vệ môi trường trong hoạt động y tế” Có được kết quả trên đây, tận đáy lòng mình,
tôi xin trân trọng bày tỏ lòng biết ơn và tri ân đến:
Ban giám hiệu Nhà trường cùng toàn thể Thầy, Cô giáo - Trường Đại học
K ho a học Tự nhiên, ĐHQG H à N ội đã tận tình giảng dạy, hướng dẫn, tạo điều kiện giúp đỡ để tôi hoàn thành chương trình học tập và hỗ trợ tôi trong việc thực hiện đề tài nghiên cứu khoa học đạt kết quả tốt nhất
Đặc biệt nhất với lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc, tôi xin chân thành gửi tới hai cán bộ hướng dẫn khoa học, hai người Thầy đầy tâm huyết và đáng kính của tôi: PGS.TS Phạm Ngọc Châu, chủ nhiệm Bộ môn Vệ sinh – Y học dự phòng, Học viện Quân y với đầy nhiệt huyết đã định hướng và chỉ dẫn tôi trong cách tiếp cận đề tài mới mẻ này Thầy đã dành thời gian quý báu của mình để hướng dẫn tôi trong cách xây dựng đề cương, góp ý, chia sẻ tài liệu quý giá và theo sát tôi trong quá trình thực hiện luận văn
PGS.TS Vũ Văn Mạnh, giảng viên Bộ môn Quản lý môi trường, trường Đại học Khoa học Tự nhiên, ĐHQG Hà Nội đã tận tình hướng dẫn, góp ý cho tôi trong quá trình thực hiện luận văn, đồng thời tạo mọi điều kiện thuận lợi nhất để tôi sớm hoàn thành luận văn tốt nghiệp
Lời cảm ơn sâu sắc tôi xin gửi đến ban Lãnh đạo Tạp chí Dược học – Bộ Y tế nơi tôi đang công tác, đặc biệt nhất tôi xin gửi đến người Lãnh đạo - người Cô của tôi ThS.BS Phạm Thị Vy Linh đã luôn quan tâm, động viên thường xuyên và tạo điều kiện thuận lợi nhất để tôi có thể hoàn thành chương trình học tập trong thời gian qua Các anh, chị, em, bạn bè thân hữu đã khuyến khích tôi trên con đường học tập và tất cả các bạn trong lớp Cao học Môi trường K21 đã cùng nhau chia sẻ kinh nghiệm và giúp đỡ tôi trong 2 năm qua
Cuối cùng, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành và sâu sắc đối với gia đình,
Trang 5nguồn động lực chính để tôi có sức mạnh vượt qua mọi khó khăn trong suốt quá trình học tập và thực hiện luận văn này
Dù đã rất cố gắng hoàn thành luận văn bằng tất cả lòng nhiệt tình và tâm huyết, song chắc chắn không tránh khỏi những thiếu sót, tôi mong nhận được sự góp ý chân thành từ quý Thầy, Cô giáo
Một lần nữa tôi xin trân trọng cảm ơn!
Hà Nội, ngày 10 tháng 12 năm 2015
Học viên
Trần Thái An
Trang 6MỤC LỤC
MỞ ĐẦU 1
Chương I TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU 3
1.1 MỘT SỐ KHÁI NIỆM, ĐỊNH NGHĨA 3
1.1.1 Khái niệm về hoạt động y tế, chất thải y tế và quản lý chất thải y tế 3
1.1.2 Khái niệm văn bản quy phạm pháp luật, công tác rà soát văn bản 4
1.2 HỆ THỐNG Y TẾ VÀ QUẢN LÝ MÔI TRƯỜNG Y TẾ VIỆT NAM 5
1.2.1 Hệ thống mạng lưới y tế Việt Nam 5
1.2.2 Hệ thống quản lý môi trường y tế Việt Nam 9
1.2.3 Một số chính sách bảo vệ môi trường trong hoạt động y tế 10
1.3 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ MÔI TRƯỜNG Y TẾ 14
1.3.1 Thực trạng phát thải chất thải y tế thế giới 14
1.3.2 Thực trạng xử lý chất thải y tế trên thế giới 16
1.3.3 Thực trạng quản lý chất thải y tế ở Việt Nam 16
1.4 MỘT SỐ BẤT CẬP VỀ CHÍNH SÁCH BVMT Y TẾ HIỆN NAY 22
Chương II ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 24
2.1 ĐỐI TƯỢNG VÀ THỜI GIAN NGHIÊN CỨU 24
2.1.1 Đối tượng nghiên cứu 24
2.1.2 Thời gian nghiên cứu 27
2.2 PHẠM VI NGHIÊN CỨU 27
2.3 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 29
2.3.1 Phương pháp phỏng vấn sâu 29
2.3.2 Phương pháp hồi cứu, phân tích và tổng hợp các số liệu 29
2.3.3 Phương pháp điều tra, khảo sát thực địa 30
2.3.4 Phương pháp chuyên gia và các đối tượng liên quan 31
2.3.5 Phương pháp xử lý số liệu 31
Chương III KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN 32
Trang 73.1 KẾT QUẢ RÀ SOÁT THỰC TRẠNG VBQPPL BVMT TRONG HOẠT
ĐỘNG Y TẾ 32
3.1.1 Cơ cấu tỷ lệ các văn bản được rà soát 32
3.1.2 Rà soát văn bản theo lĩnh vực 34
3.2 ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG TRIỂN KHAI ÁP DỤNG VBQPPL BVMT TẠI MỘT SỐ CƠ SỞ KHÁM CHỮA BỆNH, CƠ SỞ Y TẾ DỰ PHÒNG VÀ CƠ QUAN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC 74
3.2.1 Đánh giá kết quả triển khai áp dụng tại các cơ sở khám chữa bệnh 74
3.2.2 Đánh giá kết quả triển khai áp dụng tại các cơ sở y tế dự phòng 85
3.2.3 Đánh giá kết quả khảo sát thực tế triển khai áp dụng VBQPPL BVMT trong hoạt động y tế tại một số cơ quan quản lý nhà nước 86
KẾT LUẬN 89
KIẾN NGHỊ 91
TÀI LIỆU THAM KHẢO 92
Trang 8DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
CTRYT Chất thải rắn y tế
CTYTNH Chất thải y tế nguy hại
KH & CN Khoa học và công nghệ
QCVN Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia Việt Nam
QLCTYT Quản lý chất thải y tế
QLCTYTNH Quản lý chất thải y tế nguy hại
TTYTDP Trung tâm Y tế Dự phòng
UBTVQH Ủy ban thường vụ Quốc hội
VBQPPL Văn bản quy phạm pháp luật
VKSND Viện kiểm sát nhân dân
XH / XHCN Xã hội / Xã hội chủ nghĩa
Trang 9DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 1: Khối lượng chất thải y tế phát sinh theo mức thu nhập trên thế giới 15
Bảng 2: Lượng chất thải phát sinh tại các nước trên thế giới theo tuyến 15
Bảng 3: Lượng chất thải thay đổi theo từng loại bệnh viện 16
Bảng 4: Số lượng cơ sở khám chữa bệnh ở Việt Nam 17
Bảng 5: Sự gia tăng chất thải y tế ở Việt Nam theo thời gian 18
Bảng 6: Phân bố chất thải y tế nguy hại theo vùng sinh thái, năm 2004 18
Bảng 7: So sánh chất thải rắn y tế phát sinh của Việt Nam với một số nước 18
trong khu vực 18
Bảng 8: Loại hình xử lý chất thải y tế tại các bệnh viện 19
Bảng 9: Tỷ lệ xử lý nước thải y tế tại các tuyến bệnh viện 19
Bảng 10: Danh sách đối tượng điều tra khảo sát 26
Bảng 11: Phạm vi áp dụng và nội dung chính của một số văn bản chính sách liên quan tới nguồn lực BVMT trong hoạt động y tế 37
Bảng 12: Văn bản chính sách liên quan đến lĩnh vực Quản lý và tiêu hủy chất thải y tế như khía cạnh phân loại, thu gom, 39
giảm thiểu, tái chế, xử lý tiêu hủy chất thải y tế 39
Bảng 13: Văn bản các quy định về phân loại chất thải y tế 40
Bảng 14: Văn bản các quy định về mã màu và dán nhãn 42
Bảng 15: Văn bản các yêu cầu về thiết kế khu vực lưu giữ chất thải y tế 47
Bảng 16: Văn bản các yêu cầu về trang thiết bị tại khu vực lưu giữ 49
Bảng 17: Văn bản các yêu cầu về vận hành khu vực lưu giữ 51
Bảng 18: Văn bản các quy định về xử lý và tiêu hủy chất thải y tế bên ngoài 54
Bảng 19: Các VBQPPL giới thiệu các phương pháp xử lý chất thải 56
Bảng 20: Văn bản yêu cầu kỹ thuật đối với phương pháp chôn lấp CTYT 59
Bảng 21: Các văn bản yêu cầu kỹ thuật đối với phương pháp nhốt trong bể bê tông 61
Bảng 22: Văn bản các yêu cầu kỹ thuật đối với lò đốt CTYT và lò đốt CTCN 63
Bảng 23: So sánh các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về nước thải 64
Trang 10Bảng 24: Văn bản so sánh các quy chuẩn về khí thải 66 Bảng 25: Văn bản quy định về trách nhiệm và nghĩa vụ các bên tham gia quản lý chất thải y tế 71 Bảng 26: Kết quả khảo sát công tác tổ chức và chấp hoạt động bảo vệ môi trường tại 5 Bệnh viện 75 Bảng 27: Kết quả khảo sát thực tiễn hoạt động bảo vệ môi trường tại cơ sở y tế 79 Bảng 28: Kết quả khảo sát thực tiễn hoạt động quản lý, xử lý CRTYT và các thủ tục hành chính bảo vệ môi trường 81
Trang 11TÀI LIỆU THAM KHẢO Tài liệu Tiếng Việt
1 Ban chấp hành Trung ương Đảng khóa XI (2013), Nghị quyết về chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu, tăng cường quản lý tài nguyên và bảo vệ môi trường, số 24-NQ/TW ngày 03/06/2013
2 Bộ Tài nguyên & Môi trường (2015), Báo cáo công tác quản lý nhà nước về BVMT 6 tháng đầu năm 2015, nhiệm vụ trọng tâm 6 tháng cuối năm 2015 và tình hình triển khai luật BVMT năm 2014, ngày 20/07/2015
3 Bộ Tài nguyên & Môi trường (2011), Báo cáo tóm tắt “Kiểm điểm, đánh giá tình hình thực hiện Quyết định số 64/2003/QD-TTg đến năm 2010 và định hướng xây dựng Kế hoạch xử lý triệt để các cơ sở nhiễm môi trường nghiêm trọng đến năm 2020”, ngày 02/04/2011
4 Bộ Y tế (2015), Chỉ thị về việc tăng cường quản lý chất thải y tế trong bệnh viện, số 05/CT-BYT ngày 06/07/2015
5 Bộ Y tế (2009), Quyết định về Kế hoạch bảo vệ môi trường ngành Y tế giai đoạn 2009-2015, số 1873/QĐ-BYT ngày 28/5/2009
6 Bộ Y tế (2007), Quyết định về việc ban hành Quy chế quản lý chất thải y tế, số
43/2007/QĐ-BYT ngày 30/11/2007
7 Hoàng Đình Cầu (1982), Y xã hội học, NXB Y học, Hà Nội
8 Phạm Ngọc Châu (2004), Môi trường bệnh viện nhìn từ góc độ quản lý an toàn chất thải, Cục bảo vệ môi trường, NXB Thế giới, Hà Nội
9 Chính phủ (2015), Nghị định về quản lý chất thải và phế liệu, số
38/2015/NĐ-CP ngày 24/4/2015
10 Chính phủ (2015), Nghị định về đầu tư theo hình thức đối tác công tư, số
15/2015/NĐ-CP ngày 14/02/2015
11 Chính phủ (2013), Nghị định về việc rà soát, hệ thống hóa văn bản quy phạm pháp luật, số 16/NĐ-CP ngày 06/02/2013
Trang 1212 Chính phủ (2012), Nghị định về việc ban hành Quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức quản lý của Bộ Y tế, số 63/2012/NĐ-CP ngày
31/08/2012
13 Cục Quản lý khám chữa bệnh - Bộ Y tế (2015), Báo cáo công tác khám chữa bệnh năm 2014, kế hoạch năm 2015
14 Cục Quản lý môi trường y tế - Bộ Y tế (2015), Chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước về quản lý chất thải y tế
15 Steve Parker (2002), Y học tìm hiểu các phát minh, công cụ và kỹ thuật cứu sống tính mạng và cải thiện sức khỏe con người qua các thời đại, NXB Kim
Đồng, Hà Nội
16 Quốc hội (2014), Luật Bảo vệ môi trường, số 55/2014/QH13 ngày 23/06/2014
17 Quốc hội (2008), Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật, số 17/2008/QH12
ngày 03/06/2008
18 Thủ tướng Chính phủ (2013), Quyết định phê duyệt “Kế hoạch xử lý triệt để các cơ sở gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng đến 2020”, số
1788/QĐ-TTg ngày 01/10/2013
19 Thủ tướng Chính phủ (2003), Quyết định về việc phê duyệt “Kế hoạch xử lý triệt để các cơ sở gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng”, số 64/2003/QĐ-TTg
ngày 22/04/2003
20 Tổng cục thống kê (2013), Niêm giám thống kê y tế 2013, Nhà xuất bản thống kê,
Hà Nội
21 Tổng cục thống kê (2012), Niêm giám thống kê y tế 2012, Nhà xuất bản thống kê, Hà Nội
22 Thư viện Quốc hội – Văn phòng Quốc hội, Dự thảo online truy cập từ
<http://duthaoonline.quochoi.vn/QuanTri/Pages/VBQPPL.aspx>
23 Viện Vệ sinh Y tế Công cộng TP HCM (2012), Báo cáo kết quả quan trắc môi trường y tế khu vực phía Bắc và phía Nam năm 2012
Tài liệu tiếng Anh
24 Pruss, E Giroult, P Rushbrook (1999), “Safe management of waste from health-care activities”, WHO, p 20-180
Trang 1325 Helth Care Waste Management Manual – Philipnne
26 Gill Walt, Health Policy (1996), An Introdution to Process and Power (chính sách y tế - Quá trình và quyền lực), Nxb Y học Hà Nội
27 Remigio d Mercado (1994), Reading in health system management (Quản lý hệ thống y tế), Nxb Y học Hà Nội