Đánh giá hiện trạng phát thải khí nhà kính CO2 từ hoạt động đốt nhiên liệu hóa thạch của tỉnh bắc ninh (giai đoạn 2013 2014)

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI KHOA SAU ĐẠI HỌC VŨ THỊ HUYÊN ĐÁNH GIÁ HIỆN TRẠNG PHÁT THẢI KHÍ NHÀ KÍNH CO2 TỪ HOẠT ĐỘNG ĐỐT NHIÊN LIỆU HÓA THẠCH CỦA TỈNH BẮC NINH GIAI ĐOẠN 2013-2014 LUẬN

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI KHOA SAU ĐẠI HỌC

VŨ THỊ HUYÊN

ĐÁNH GIÁ HIỆN TRẠNG PHÁT THẢI KHÍ NHÀ KÍNH CO2

TỪ HOẠT ĐỘNG ĐỐT NHIÊN LIỆU HÓA THẠCH CỦA TỈNH

BẮC NINH (GIAI ĐOẠN 2013-2014)

LUẬN VĂN THẠC SĨ BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI KHOA SAU ĐẠI HỌC

VŨ THỊ HUYÊN

ĐÁNH GIÁ HIỆN TRẠNG PHÁT THẢI KHÍ NHÀ KÍNH CO2

TỪ HOẠT ĐỘNG ĐỐT NHIÊN LIỆU HÓA THẠCH CỦA TỈNH

BẮC NINH (GIAI ĐOẠN 2013-2014)

LUẬN VĂN THẠC SỸ BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU

Chuyên ngành: BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU

Mã số: Chương trình đào tạo thí điểm

Người hướng dẫn khoa học: TS Hoàng Dương Tùng

HÀ NỘI - 2015

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan nghiên cứu này là của tác giả, trong đó có kế thừa một số kết quả, hoạt động đƣợc thực hiện trong các đề tài, nhiệm vụ do chính tác giả thực hiện

Các số liệu sử dụng trong Luận văn đƣợc thu thập bởi cá nhân tác giả, đảm bảo tínhtrung thực, có dẫn nguồn chính xác và hợp pháp

Bắc Ninh, ngày … tháng ….năm 2015

Tác giả

Vũ Thị Huyên

LỜI CẢM ƠN

Trước hết, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới giáo viên hướng dẫn khoa học, TS.Hoàng Dương Tùng - Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Môi trường là người đã nhiệt tình hướng dẫn, góp ý, giúp đỡ và động viên tôi trong suốt quá trình thực hiện Luận văn Thầy không những cho tôi kiến thức, kĩ năng, kinh nghiệm mà còn truyền tâm huyết và thúc đẩy nhiệt huyết phấn đấu cho cán bộ trẻ như chúng tôi không ngừnghọc tập, rèn luyện và nghiên cứu khoa học

Tôi xin chân thành cảm ơn các thầy giáo, cô giáo, cán bộ Khoa Sau đại học - Đại học quốc gia Hà Nội đã giảng dạy, truyền đạt kiến thức, tạo điều kiện và hỗ trợ, hướng dẫn tôi hoàn thành chương trình học tập và thực hiện Luận văn

Tôi xin chân thành cảm ơn sự giúp đỡ, hỗ trợ của các đồng nghiệp là cán bộ Trung tâm Quan trắc môi trường Bắc Ninh trong suốt quá trình tôi thực hiện bản Luận văn này Xin chân thành cảm ơn các cán bộ của các Sở, Ban ngành của tỉnh Bắc Ninh (Sở Nông nghiệp, Sở Xây dựng, Sở Công thương và Sở Giao thông vận tải) đã nhiệt tình cung cấp thông tin và tài liệu liên quan

Một lần nữa, xin chân thành cảm ơn các thầy cô giáo, các bạn bè đồng nghiệp

và đối tác - những người đã cung cấp thông tin, hỗ trợ và đóng góp ý kiến, giúp tôi hoàn thiện bảnLuận văn này

Và sau cùng nhưng rất quan trọng, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành và sâu sắc nhất tới gia đình, những người luôn động viên, khích lệ tôi trong suốt quá trình học tập

Bắc Ninh, ngày … tháng … năm 2015

Tác giả

Vũ Thị Huyên

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN 2

LỜI CẢM ƠN 3

MỤC LỤC 4

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT 6

DANH MỤC BẢNG 7

MỞ ĐẦU 10

1 Tính cấp thiết của vấn đề nghiên cứu 10

2 Mục tiêu nghiên cứu 11

3 Cấu trúc Luận văn 11

Chương 1: TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 12

1.1 Tổng quan chung về Hiệu ứng nhà kính và Biến đổi khí hậu 12

1.1.1 Các khái niệm chung 12

1.1.2 Khí nhà kính và hiện trạng phát sinh khí nhà kính 13

1.1.3 Tình hình biến đổi khí hậu trên thế giới, Việt Nam và Bắc Ninh 17

1.2 Tổng quan về đánh giá phát thải khí nhà kính 26

1.2.1 Nghiên cứu phát thải khí nhà kính trên thế giới [10] 26

1.2.2 Nghiên cứu phát thải khí nhà kính ở Việt Nam [10] 33

Chương 2 37

ĐỐI TƯỢNG - NỘI DUNG - PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 37

2.1 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu 37

2.1.1 Đối tượng nghiên cứu 37

2.1.2 Phạm vi nghiên cứu 37

2.2 Nội dung nghiên cứu 42

2.3 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu 42

2.3.1 Phương pháp luận kiểm kê phát thải khí CO2 từ hoạt động đốt nhiên liệu hoá thạch 42

2.3.2 Phương pháp nghiên cứu 43

Chương 3 51

KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 51

3.1 Tổng lượng nhiên liệu hoá thạch được đốt trên địa bàn nghiên cứu 51

3.2 Tổng lượng phát thải khí CO2 từ hoạt động đốt nhiên liệu trên địa bàn

nghiên cứu 58

3.3 Đánh giá Chỉ số phát thải CO2/đầu người, tổn thất kinh tế và đề xuất giảm thiểu, kiểm soát phát thải khí CO2 từ hoạt động đốt nhiên liệu trên địa bàn nghiên cứu 65

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 68

Kết luận 68

Kiến nghị 68

TÀI LIỆU THAM KHẢO 69

PHỤ LỤC 71

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

BĐKH Biến đổi khí hậu

CN Công nghiệp

EU Liên minh châu Âu

GDP Tổng sản phẩm quốc nội

GTVT Giao thông vận tải

HƯNK Hiệu ứng nhà kính

IPCC Ban liên Chính phủ về Biến đổi khí hậu KNK Khí nhà kính

LULUCF Sử dụng đất, thay đổi sử dụng đất và rừng

NN Nông nghiệp

NL Năng lượng

QCVN Quy chuẩn kỹ thuật Quốc gia

PTCGĐB Phương tiện cơ giới đường bộ

DANH MỤC BẢNG

Bảng 1.1 Tiềm năng nóng lên toàn cầu của các loại kính nhà kính so với CO2 16

Bảng 1.2 Diễn biến của chuẩn sai nhiệt độ trên các châulục trong thế kỷ 20 (0C) 18

Bảng 1.3.Nhiệt độ không khí trung bình qua từng giai đoạn tại tỉnh Bắc Ninh 24

Bảng 1.4.Tổng số giờ nắng qua từng giai đoạn tại tỉnh Bắc Ninh 25

Bảng 1.5.Lượng mưa trung bình qua từng giai đoạn tại tỉnh Bắc Ninh 26

Bảng 1.6.Tổng quan về EU-28 và EU-15, loại nguồn có lượng khí thải tăng hoặc giảm nhiều hơn so với 20 triệu tấn CO2 tương đương trong 28

giai đoạn 1990-2012 28

Bảng 1.7 Tổng quan về EU-28 và EU-15, loại nguồn có lượng khí thải tăng hoặc giảm hơn 3 triệu tấn CO2 tương đương trong giai đoạn 2011-2012 29

Bảng 1.8 Phát thải KNK (không tính tới LULUCF) và mục tiêu phát thải của Nghị định thư Kyoto giai đoạn 2008 - 2012 31

Bảng 1.9 Phát thải khí nhà kính của các ngành do tiêu thụ năng lượng 35

Bảng 1.10 Kết quả kiểm kê khí nhà kính năm 1998 35

Bảng 2.1: Các nhóm ngành hiện có trên địa bàn tỉnh 38

Bảng 2.2: Danh mục các trang trại chăn nuôi và các cơ sở chế biến thứcăn chăn nuôi thuộc 8 huyện thị trên địa bàn toàn tỉnh 39

Bảng 2.3: Danh sách các tuyến đường hiện có trên địa bàn toàn tỉnh 40

Bảng 2.4: Lưu lượng xe trên các tuyến đường giao thông trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh 41 Bảng 2.5: Số phiếu thực hiện điều tra của đề tài 44

Bảng 2.6: Giá trị nhiệt trị của một số nhiên liệu 46

Bảng 2.7: Đặc tính của dầu FO 47

Bảng 2.8: Hệ số phát thải CO2 trong khí thải của một số ngành 48

Bảng 2.9: Dân số toàn tỉnh Bắc Ninh giai đoạn 2013-2014 50

Bảng 3.1: Khối lượng nhiên liệu sử dụng trong hoạt động sản xuất xây dựng, công nghiệp và nông nghiệp năm 2013 54

Bảng 3.2: Khối lượng nhiên liệu sử dụng trong hoạt động sản xuất xây dựng, công nghiệp và nông nghiệp năm 2014 55

Bảng 3.3: Lượng tiêu thụ nhiên liệu dạng lỏng (xăng) của hoạt động giao thông trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh 57

Bảng 3.5: Tải lượng CO2 theo nhóm ngành xây dựng, công nghiệp và nông nhiệp năm

2014 60

Bảng 3.6: Thải lượng khí CO2 của hoạt động giao thông 63

Bảng 3.7 Chỉ số phát thải CO2/đầu người của khu vực nghiên cứu 65

DANH MỤC HÌNH Hình 1.1 Quỹ đạo của Bão ở Tây bắc Thái Bình Dương và Biển Đông 22

Hình 1.2 Diễn biến của mực nước biển tại trạm Hải văn Hòn Dấu 23

giai đoạn 1960 - 2005 23

Hình 1.3 Phát thải khí nhà kính của EU-28, năm 1990-2012 27

(không bao gồmLULUCF) 27

Hình 1.4 Phát thải khí nhà kính của EU-15 so với mục tiêu giai đoạn 2008-2012(không bao gồm LULUCF) 28

Hình 1.5 Xu hướng chung của lượng khí phát thải thay đổi hàng năm và 32

sự thay đổi tuyệt đối kể từ năm 1990 32

Hình 1.6 Sự phát thải khí nhà kính năm 2012 tại Mỹ 32

Hình 1.7 Diễn biến phát thải khí nhà kính theo từng lĩnh vực các năm 1993, 1998, 2000 ………35

Hình 1.8 Kết quả kiểm kê khí nhà kính cho năm 2000 theo từng lĩnh vực(theo CO2 tương đương)……… …35

Hình 2.1 Vị trí địa lý tỉnh Bắc Ninh 37

Hình 2.2 Sựphân bố các nguồn phát thải CO2 của các hoạt động sản xuất kinhdoanh………

………….38

Hình 2.3 Hiện trạng phân bố các tuyến đường giao thông trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh………

……40

Hình 2.4: Sơ đồ xác định tổng lượng phát thải từ các ngành theo phương pháp “Top-down” 43

Hình 3.1 Biểu đồ tổng lượng nhiên liệu sử dụng của các ngành năm 2013 51

Hình 3.2 Biểu đồ tổng lượng nhiên liệu sử dụng của các ngành năm 2014 52

Hình 3.3 Biểu đồ tổng lượng nhiên liệu hóa thạch được sử dụng của các nhóm ngành trong hoạt động sản xuất công nghiệp năm 2013 52

Hình 3.4 Biểu đồ tổng lượng nhiên liệu hóa thạch được sử dụng của các nhóm ngành trong hoạt động sản xuất công nghiệp năm 2014 53

Hình 3.5 Tỷ lệ sử dụng nhiên liệu trên các tuyến đường 58

Hình 3.6: Tỷ lệ phát thải CO2 của các nhóm cơ sở sản xuất công nghiệp 62

Hình 3.8 Tỷ lệ phát thải khí CO2 từ các tuyến đường năm 2013 64 Hình 3.9 Tỷ lệ phát thải khí CO2 từ các tuyến đường năm 2014 64

TÀI LIỆU THAM KHẢO Tài liệu tiếng Việt

1 Bộ Giáo dục và Đào tạo (2012).S tay ABC về Bi n đ i khí h u Hà Nội

2 Bộ Giao thông vận tải (2004) ài liệu Hội thảo nhiên liệu và xe c gi i sạch ở

Việt Nam Chương trình Môi trường Mỹ - Á

3 Bộ Tài nguyên và Môi trường (2003) Thông cáo quốc gia lần thứ nhất của Việt Nam cho UFCCC Việt Nam

4 Bộ Tài nguyên và Môi trường (2008) Chư ng trình Mục tiêu quốc gia ng phó

v i Bi n đ i khí h u.Hà Nội

5 Bộ Tài nguyên và Môi trường (2010) Báo cáo Tổng kết khoa học: Đề tài

“Nghiên c u xây dựng hệ số phát thải phục vụ công tác kiểm kê phát thải khí từ phư ng tiện giao thông c khí đường bộ” Hà Nội

6 Trung tâm Đăng kiểm Bắc Ninh (2014) Số liệu đăng kiểm phư ng tiện giao

thông đường bộ năm 2013, 2014

7 Trương Quang Học, Phạm Đức Thi, Phạm Thị Bích Ngọc (2011) H i & Đáp về

Bi n đ i khí h u.Hà Nội

8 Lê Văn Khoa (2010) Bài giảng: Bi n đ i khí h u, Đại học Quốc gia Hà Nội

9 Nguyễn Đức Ngữ (2008) Bi n đ i khí h u Hà Nội: NXB Khoa học kỹ thuật

10 Nguyễn Thị Nguyệt Ánh (2015) Luận văn th.s: Đánh giá phát thải nhà kính

thành phố Hà Nội và đề xuất giải pháp kiểm soát, Đại học Quốc gia Hà Nội;

11 Hoàng Dương Tùng (2008).Đề tài “Nghiên c u, xây dựng hệ số phát thải phục vụ

công tác kiểm kê ngu n thải khí từ phư ng tiện giao thông c gi i đường bộ”,

Trung tâm Quan trắc Tài nguyên và Môi trường-Bộ Tài nguyên Môi trường

12 Sở Tài nguyên và Môi trường Bắc Ninh (2015) Báo cáo: Hiện trạng môi trường

5 năm tỉnh Bắc Ninh giai đoạn 2011-2015 Bắc Ninh

13 Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Bắc Ninh (2015) Đề án: Phát triển

chăn nuôi trang trại ngoài khu dân cư theo hư ng an toàn sinh học gắn v i gi t

m , ch bi n và tiêu thụ sản phẩm giai đoạn 2011-2015 Bắc Ninh

14 Sở Kế hoạch và Đầu tư Bắc Ninh (2015) Báo cáo chuyên đề về phát triển ngành

giai đoạn 2011-2015, Bắc Ninh

15 Sở Giao thông vận tải Bắc Ninh (2015) Báo cáo chuyên đề về phát triển ngành

giai đoạn 2011-2015, Bắc Ninh

16 Phạm Đức Thanh (2010) Phát triển hệ thống giao thông v n tải bền vững v i

bi n đ i khí h u Tạp chí và tuyển tập, Đại học Thủy lợi Hà Nội

17 Cục Thống kê (2015) Niên giám thống kê Bắc Ninh 2013, 2014

18 Viện Khoa học Khí tượng thủy văn và Môi trường (2010) Bi n đ i khí h u và

tác động ở Việt Nam Hà Nội

Tài liệu tiếng Anh

19 Department of Environmental Affairs (DEA)-South Africa (2013) GHG

Inventory for South Africa: 2000 – 2010

20 Clear Air Asia (2012) Air pollution and GHG emissions indicators for road

transport and electricity sectors Guidelines for Deverlopment, Measuarement

and Use

21 European Environment Agency (2014) Annual European Union greenhouse gas

inventory 1990 – 2012 and inventory report 2014

22 Lee Schipper, Maria Cordeiro, Wei-Shiuen NG (2007) Measuring the Carbon

dioxide impacts of Transport projects in Development countries World

Resources Institute

23 Lee Schipper, Herbert Fabian and James Leather (2009) Transport and

Carbondioxide Emissions: Forecasts, Options analysis and Evaluation Asian

Development Bank (ADB)

24 Intergovernmental Panel on Climate Change – IPCC (2001and 2006).Draft 2006 IPCC Guidelines for National Greenhouse Gas Inventories

25 H.D Tung, H.Y Tong, W.T Hung, N.T.N Anh (2011) Development of

emission factors and emission inventories for motocycles and light duty vehicles

in the Urban region in Vietnam Science of Total environment 409 (2011), pp

2761 – 2767

26 National Oceanic and Atmospheric Administration (2008) Carbon Dioxide, Methane

http://www.noaanews.noaa.gov/stories2008/20080423_methane.html