đánh giá ban đầu rủi do môi trường tại đà nẵng

Chúng tôi ánh giá cao s óng góp c a: Ông Alexander Guintu và Bà Cristine Ingrid S... Các tác nhân khác là Hg sông Cu ê; phenol, NH4-N và xianua sông Phú c... trong nhi u chuyên ngành khá

Các n i dung c a quy n sách này không nh t thi t ph n ánh quan m

hay chính sách c a Qu Môi tr ng Toàn c u (GEF), Liên h p qu c

(UNDP), T ch c Hàng h i Qu c t (IMO) và các t ch c tham gia khác.

Vi c trình bày quy n sách c ng không có ng ý th hi n b t c chính

ki n nào t phía GEF, UNDP, IMO hay PEMSEA, liên quan n lu t pháp

a b t c qu c gia hay vùng lãnh th nào, ho c quy n h n c a qu c gia/vùng lãnh th ó trong vi c phân nh ranh gi i c a mình.

ÁNH GIÁ BA U R I RO MÔI TR NG THÀNH PH À N NG

Tháng 4, 2004Quy n sách này có th c tái b n toàn b , ho c m t ph n d i b t c hình th c nào cho

c ích giáo d c hay các m c ích phi l i nhu n khác, ho c nh m ph bi n r ng rãi l y ý ki n

ph n h i t c ng ng, mà không c n s ng ý b ng v n b n c a Giám c Ch ng trình Khu

c PEMSEA, nh ng có s ghi nh n ngu n tài li u tham kh o và không vì m c ích kinh doanh haymua bán tài li u PEMSEA s r t hoan nghênh n u nh n c b t c tài li u nào, có s d ngquy n sách này nh là ngu n tài li u tham kh o

Không bán l i tài li u này và s d ng nó cho m c ích th ng m i ho c b t k m c íchnào khác, ngoài các m c ích nêu trên, mà không có s th a thu n b ng v n b n gi a PEMSEA

và bên có nhu c u s d ng

UBND thành ph à N ng và Ch ng trình H p tác Khu v c trong Qu n lý Môi tr ng các

Bi n ông Á (PEMSEA) xu t b n

In t i thành ph à N ng, Vi t Nam

UBND thành ph à N ng và PEMSEA, 2004 ánh giá Ban u R i ro Môi tr ng Thành

ph à N ng, Báo cáo k thu t c a PEMSEA s 2004/10, 139 trang, y ban Nhân dân thành ph

à N ng, Vi t Nam và Qu môi tr ng Toàn c u/Ch ng trình Phát tri n Liên h p qu c/T ch cHàng h i qu c t /Ch ng trình H p tác Khu v c trong Qu n lý Môi tr ng các Bi n ông Á(PEMSEA), thành ph Que-zon, Phi-lip-pin

ISBN 971-92799-5-8

án GEF do UNDP và IMO t ch c th c hi n

N I M V C U G C A C Ú G TA

Qu Môi tr ng Toàn c u/Ch ng trình Phát tri n Liên h p qu c/T ch c Hàng h i

Qu c t /Ch ng trình H p tác Khu v c trong Qu n lý Môi tr ng các Bi n ông Á t

c tiêu xây d ng m t vi n c nh chung cho các Bi n ông Á:

Các h th ng tài nguyên c a các Bi n ông Á là di s n thiên nhiên,

m b o vi c cung c p th c ph m lâu dài và an toàn, cung c p sinh

, c a c i và các giá tr xã h i, v n hóa, sinh thái cho m i ng i dân

trong khu v c, ng th i óng góp cho s th nh v ng v kinh t

Khu v c và th tr ng toàn c u thông qua ho t ng th ng m i

bi n an toàn và hi u qu , qua ó thúc y s t n t i trong hòa bình,

u ngh c a các th h hi n t i và t ng lai.

PEMSEA t p trung vào vi c xây d ng s h p tác liên chính ph , liên ngành, liên cquan nh m c ng c n ng l c qu n lý môi tr ng c p a ph ng, qu c gia, khu v c vàphát tri n n ng l c chung có th t th c hi n c các chi n l c và các ch ng trìnhhành ng môi tr ng phù h p c bi t, PEMSEA s tri n khai nh ng ho t ng sau:

• Xây d ng n ng l c qu c gia và khu v c th c hi n các ch ng trình qu n

• Xác nh các c h i u t và c p tài chính cho môi tr ng; thi t l p các c

ch liên quan, nh s h p tác nhà n c - t nhân, các d án môi tr ng

nh m tìm ngu n tài chính và các d ng h tr phát tri n khác;

• Áp d ng các ti n b khoa h c, k thu t nh m h tr quá trình ra quy t nh;

• Xây d ng các h th ng qu n lý thông tin t ng h p, k t n i các a ph ng ã

a ch n vào m ng l i chia s thông tin và h tr k thu t Khu v c;

• Thi t l p môi tr ng thích h p nh m t ng c ng nh n th c và m i quan tâm

a các t ch c phi chính ph , t ch c xã h i, c quan ngôn lu n v môi

tr ng, cácnhóm tôn giáo và các bên liên quan khác;

• C ng c n ng l c qu c gia trong vi c xây d ng các chính sách t ng h p v

bi n và vùng ven b , nh là m t ph n c a chính sách qu c gia cho phát tri nKTXH b n v ng; và

• Thúc y cam k t khu v c trong vi c th c hi n các công c qu c t , c ng c

h p tác/c ng tác khu v c và ti u khu v c b ng m t c ch b n v ng c pkhu v c

Mu i hai qu c gia tham gia bao g m: Bru-nây, C m-pu-chia, C ng hòa Dân ch Nhândân Tri u Tiên, In- ô-nê-xia, Nh t B n, Ma-lai-xia, C ng hòa Nhân dân Trung Hoa, Phi-lip-pin, C ng hòa Tri u Tiên, Sin-ga-po, Thái Lan và Vi t Nam N l c chung c a các qu cgia này trong vi c th c hi n các chi n l c và ho t ng s t o ra chính sách và các canthi p qu n lý hi u qu , t o ra l i ích tích l y cho môi tr ng toàn c u, qua ó giúp t

c m c ích cu i cùng c a vi c b o v và duy trì lâu dài các h th ng h tr s s ng t icác th y v c ven b c a các qu c gia, c ng nh các th y v c qu c t

TS Chua Thia-Eng Giám c Ch ng trình Khu v c PEMSEA

M C L C

C L C 4

DANH M C CÁC B NG 7

DANH M C CÁC HÌNH 9

DANH M C CÁC C M T VI T T T 10

I T A 12

I C M T 13

TÓM T T 14

ÁNH GIÁ I I RO 16

ÁNH GIÁ BÁO I RO 18

K T QU 18

i ro i v i s c kho con ng i 19

i ro sinh thái 20

c bi n 20

c sông 20

c h 20

TÓM T T QU ÁNH GIÁ I RO 21

TÍNH KHÔNG CH C CH N 23

TÓM T T CÁC KI N NGH 23

S C A ÁNH GIÁ R I RO 30

c tiêu 30

Ngu n thông tin/d li u 31

nh ngh a m t s thu t ng quan tr ng 31

GI I THI U V THÀNH PH À N NG 33

PH NG PHÁP ÁNH GIÁ R I RO 35

ÁNH GIÁ H I C R I RO 37

GI I THI U 37

PH NG PHÁP LU N 37

Xác nh v n .37

ánh giá h i c r i ro 38

TÀI NGUYÊN 39

i s n 39

Thu s n nuôi tr ng 40

Th c v t phù du 42

SINH NH 43

n san hô 43

bi n 44

Bãi cát 46

á 47

t ng p n c 48

Qu n xã áy m m 49

Tài nguyên r ng 50

TÓM T T QU ÁNH GIÁ I RO 53

Tài nguyên 53

Sinh c nh 54

ÁNH GIÁ I RO BÁO 54

G I THI U 54

CH T DINH NG 57

DO, BOD, COD 62

CH T N NG (TSS) 66

COLIFORM 69

THU C O TH C T 71

XIANUA 72

PHENOL 74

KIM LO I NG 75

U/M 81

ÁNH GIÁ SO SÁNH R I RO VÀ TÍNH KHÔNG CH C CH N 83

GI I THI U 83

ÁNH GIÁ SO SÁNH I RO DO CÁC CH T TRONG C I I CÁC SINH THÁI I VÙNG À NG 83

Ch t dinh d ng 85

DO, BOD, COD 85

Ch t r n l l ng (TSS) 85

Coliform 85

Thu c b o v th c v t 86

Kim lo i n ng 86

u/m 86

Xianua 87

Phenol 87

ÁNH GIÁ SO SÁNH I RO I I C KHO CON NG I 98

T LU N, NG THÔNG TIN VÀ TÍNH KHÔNG CH C CH N 103

ÁNH GIÁ I I RO 103

ÁNH GIÁ BÁO I RO 103

CÁC NG THÔNG TIN 107

CÁC KHUY N NGH VÀ HÀNH NG XU T 108

TÀI LI U THAM KH O 117

THU T NG 119

PH L C 123

Ph l c 1 Danh m c các bi n, h , sông trong Thành ph 124

Ph l c 2 ánh giá h i c r i ro: tóm t t kh n ng r i ro 125

Ph l c 4 Tiêu chu n s d ng ánh giá r i ro 129

Ph l c 5 Tiêu chu n qu c t 135

DANH M C CÁC B NG

ng 1 Tóm t t thông tin ánh giá h i c r i ro i v i tài nguyên h i s n 40

ng 2 Tóm t t ánh giá h i c r i ro i v i thu s n nuôi tr ng 41

ng 3 ánh giá h i c r i ro i v i thu s n nuôi tr ng 41

ng 4 Tóm t t thông tin ánh giá h i c r i ro i v i th c v t phù du 43

ng 5 Tóm t t thông tin s d ng ánh giá h i c r i ro i v i r n san hô 44

ng 6 Tóm t t thông tin ánh giá h i c r i ro i v i c bi n 44

ng 7 Tóm t t thông tin ánh giá h i c r i ro i v i bãi cát 46

ng 8 ánh giá h i c r i ro i v i bãi cát 47

ng 9 Tóm t t thông tin ánh giá h i c r i ro i v i b á 48

ng 10 Tóm t t thông tin ánh giá h i c r i ro i v i t ng p n c 48

ng 11 Phân tích chi ti t h i c r i ro i v i t ng p n c 49

ng 12 Tóm t t thông tin ánh giá h i c r i ro i v i qu n xã áy m m 50

ng 13 Tóm t t thông tin ánh giá h i c r i ro i v i tài nguyên r ng 51

ng 14 ánh giá h i c r i ro i v i di n tích r ng 52

ng 15 ánh giá h i c r i ro i v i ng v t r ng 52

ng 16 Tóm t t các b ng ch ng, ph m vi và các h u qu c a s suy gi m tài nguyên 53

ng 17 Tóm t t b ng ch ng, ph m vi và các h qu c a s suy gi m sinh c nh 54

ng 18 K t qu tính RQ c a ch t dinh d ng trong n c bi n 58

ng 19 K t qu tính RQ c a ch t dinh d ng trong n c sông 59

ng 20 K t qu tính RQ c a ch t dinh d ng trong n c h 60

ng 21 K t qu tính RQ c a các ch t dinh d ng trong n c gi ng và n c ng m 61

ng 22 Tóm t t các thông tin cho ánh giá d báo r i ro do DO, BOD và COD 62

ng 23 K t qu tính RQ c a BOD, COD và DO trong n c bi n 63

ng 24 K t qu tính RQ c a BOD, COD, DO trong n c sông 64

ng 25 K t qu tính RQ do BOD, COD và DO trong n c h 65

ng 26 K t qu tính RQ do BOD, COD, DO trong n c gi ng 65

ng 27 Tóm t t thông tin ánh giá d báo r i ro do TSS trong môi tr ng n c 66

ng 28 K t qu tính toán RQ c a TSS trong n c bi n 67

ng 29 K t qu tính RQ c a TSS trong n c sông và n c gi ng 67

ng 30 K t qu tính RQ c a TSS trong n c h 68

ng 31 Tóm t t thông tin v coliform trong môi tr ng n c 69

ng 32 K t qu tính RQ c a coliform trong n c bi n 69

ng 33 K t qu tính RQ c a coliform trong n c sông và n c gi ng 70

ng 34 K t qu tính RQ c a coliform trong n c h 71

ng 35 Tóm t t thông tin ánh giá d báo r i ro do thu c b o v th c v t 72

ng 36 K t qu tính RQ c a thu c BVTV trong n c sông 72

ng 37 Tóm t t thông tin ánh giá d báo r i ro do xianua trong n c 73

ng 38 K t qu tính toán RQ c a Xianua trong môi tr ng n c 73

ng 39 Tóm t t thông tin ánh giá d báo r i ro do phenol 74

ng 40 K t qu tính RQ c a phenol trong n c sông 75

ng 41 Tóm t t thông tin ánh giá d báo r i ro do kim lo i n ng 76

ng 42 K t qu tính RQ c a kim lo i n ng trong n c bi n 77

ng 43 K t qu tính RQ c a kim lo i n ng trong n c sông 78

ng 44 K t qu tính RQ c a kim lo i n ng trong n c gi ng 79

ng 45 K t qu tính RQ c a kim lo i n ng trong n c h 80

ng 46 Tóm t t thông tin ánh giá d báo r i ro do d u/m 81

ng 47 K t qu tính RQ c a d u/m trong môi tr ng n c 82

ng 48 Tóm t t ánh giá r i ro ban u i v i n c bi n 84

ng 49 Tóm t t ánh giá r i ro ban u i v i n c sông 87

ng 50 Tóm t t ánh giá r i ro ban u i v i n c sông 88

ng 51 Tóm t t ánh giá r i ro ban u i v i n c sông 89

ng 52 Tóm t t ánh giá r i ro ban u i v i n c h 90

ng 53 Tóm t t ánh giá r i ro ban u i v i n c h 91

ng 54 ánh giá so sánh r i ro i v i n c bi n 92

ng 55 ánh giá so sánh r i ro i v i n c sông Cu ê 93

ng 56 ánh giá so sánh r i ro i v i n c sông Phú L c 94

ng 57 ánh giá so sánh r i ro i v i n c sông Vu Gia 95

ng 58 ánh giá so sánh r i ro i v i n c h 96

ng 59 ánh giá so sánh r i ro i v i n c h 97

ng 60 Tóm t t ánh giá r i ro ban u i v i ngu n n c c p cho sinh ho t 99

ng 61 Tóm t t ánh giá r i ro ban u i v i n c gi ng 100

ng 62 ánh giá so sánh r i ro i v i ngu n n c c p sinh ho t 101

ng 63 ánh giá so sánh r i ro i v i n c gi ng 102

DANH M C CÁC HÌNH

Hình 1 Phác h a ranh gi i vùng b thành ph à N ng 33 Hình 2 S n gi n hóa ng truy n r i ro t i vùng b thành ph à N ng 36 Hình 3 V trí các m kh o sát tài nguyên sinh h c vùng b thành ph à N ng 45 Hình 4 V trí các m quan tr c môi tr ng n c sông, bi n trên a bàn tp à N ng 56

DANH M C CÁC C M T VI T T T

ASEAN - Hi p h i các n c trong khu v c ông Nam Á

CN - Xianua

ISQV - Giá tr ch t l ng tr m tích theo tiêu chu n c a H ng Kông

RQ - H s r i ro: MEC (ho c PEC)/PNEC (ho c ng ng Tiêu chu n)

(ho c ng ng Tiêu chu n)

RQMax - H s r i ro cao nh t c tính b ng th ng s c a giá tr cao

nh t o c hay d báo c v i giá tr ng ng x y ra tác ng, KH,CN&MT- S Khoa h c, Công ngh và Môi tr ng

SEMP - K ho ch chi n l c qu n lý môi tr ng

ng i s d ng hàng ngày

TSNL - Th y s n - Nông - Lâm

p t p hu n ánh giá r i ro môi tr ng c t ch c và tri n khai b i Ch ng

(GEF/UNDP/IMO/PEMSEA), ngày 3 - 8 tháng 12 n m 2001 t i à N ng, nh là m t trong

nh ng ho t ng c a D án m trình di n Qu c gia v Qu n lý T ng h p Vùng b t i

à N ng Các thành viên c a Nhóm ánh giá R i ro Môi tr ng, bao g m i di n c anhi u c quan qu n lý nhà n c khác nhau v l nh v c môi tr ng, th y s n, nôngnghi p, lâm nghi p và y t , c ng nh i di n c a các c quan nghiên c u chính óngtrên a bàn Thành ph , ã tham gia khóa t p hu n Khi l p t p hu n này k t thúc, Báocáo ánh giá s b r i ro môi tr ng và k ho ch hành ng nh m hoàn thi n ánh giá ó

Quy n sách này trình bày các k t qu c a ánh giá ban u r i ro môi tr ng Các

t qu này c xây d ng trên c s các thông tin khoa h c có c v các ngu n tàinguyên và môi tr ng vùng b thành ph à N ng Nh ng v n môi tr ng u tiên i

i các hành ng qu n lý ã c xác nh, k c c các l h ng thông tin và tính không

ch c ch n c a d li u u này c n c xem xét trong m t ch ng trình quan tr c môi

L I C M T

Báo cáo ánh giá s b r i ro môi tr ng c hình thành trong th i gian khoá t p

hu n ánh giá r i ro môi tr ng do PEMSEA t ch c t ngày 3 - 8 tháng 12 n m 2001 t i

à N ng

Trên c s Báo cáo ánh giá s b r i ro môi tr ng, Nhóm ánh giá r i ro ã xây

ng Báo cáo ánh giá ban u r i ro môi tr ng cho vùng b thành ph à N ng Báocáo này là k t qu c a m t ho t ng trong khuôn kh D án m trình di n Qu c gia v

Qu n lý T ng h p Vùng b t i à N ng, c th c hi n v i s c ng tác c a m t s s ,

ng này

Chúng tôi ánh giá cao s óng góp c a:

Ông Alexander Guintu và Bà Cristine Ingrid S Narcise c a V n phòng Ch ngtrình Khu v c - các gi ng viên c a Khóa t p hu n ánh giá r i ro;

Nhi u c quan t i à N ng, ã cung c p d li u hoàn thi n ánh giá s b r i

Các h c viên Khoá t p hu n ánh giá r i ro môi tr ng t ch c t ngày 3 n 8tháng 12 n m 2001: t S KH,CN&MT à N ng (Tr n M nh C ng, Nguy n Th Kim Hà,

(Nguy n V n Lành, ng Ng c Hùng); t C c Th ng kê (Nguy n Thành S ); t S Thu

n Nông Lâm (Lê Hoàng Thúy, Phan V n M , Lê c D ng); t Trung tâm B o v Môi

tr ng (Tr n Ph c C ng, Nguy n Th M Linh); t C ng V (Nguy n Tr ng Bình); tTrung tâm Công ngh Môi tr ng à N ng (Phan Nh Thúc); t Chi c c Qu n lý n c vàPhòng ch ng L t bão ( ng Th ào); và t S Xây D ng (Nguy n V n S );

Nhóm ánh giá r i ro do ông Nguy n ình Anh, S KHCN&MT à N ng làm nhóm

tr ng;

Các cán b V n phòng Ch ng trình Khu v c: bà Cristine Ingrid S Narcise và bàNancy Bermas, ã có nh ng hi u ch nh v m t k thu t cho d th o báo cáo; ông S.Adrian Ross, chuyên gia cao c p và là u ph i viên k thu t c a V n phòng Ch ngtrình Khu v c, ã a ra nh ng ch d n trong su t quá trình xây d ng báo cáo và TS.Jihyun Lee, u ph i viên chính c a D án m trình di n Qu c gia v QLTHVB t i thành

TÓM T T

tác nhân gây nguy h i, n ng c a chúng

trong môi tr ng và ng truy n tác ng

phúc l i cho xã h i và phát tri n kinh t

Cách ti p c n th hai d a trên quan

m r i ro, cho phép t n t i m c ô nhi m

trong môi tr ng, gây r i ro th p ho c

thi t ph i òi h i m c ô nhi m t giá tr

không Các nghiên c u khoa h c ã ch

"Có b ng ch ng nào v các m i nguy

i i v i các i t ng t i vùng b ?" ánh giá h i c r i ro) và "Nh ng v n

gì có th x y ra, nh là h u qu c a u

trong t ng lai?" ( ánh giá d báo r i ro).

tr l i các câu h i trên, c n xác nhcác i t ng ch u r i ro, các ch thánh giá và các ch th ánh giá - o c

quan n s t n t i và ch c n ng c a các

i t ng ã xác nh, ví d nh : c u trúchay tính a d ng c a qu n xã, s n l ng, thay i m t và t l ch t Tuy nhiên,

c t ng ng là loài ch th (thay cho

u trúc ho c tính a d ng c a qu n xã),sinh kh i (thay cho s n l ng), s phongphú (thay cho thay i m t ), LC50 hay

(MPP-EAS, 1999a)

ánh giá ban u r i ro môi tr ng là

c u c a ánh giá r i ro hoàn thi ntrong t ng lai Nó a ra b c tranh s b

u ki n môi tr ng vùng b , d a trêncác d li u có c Nó cho phép sàng l c

tiên trong vùng b , xác nh các l h ngthông tin, tính không ch c ch n và xu tcác v n òi h i can thi p c p bách v

t qu n lý ho c khuy n ngh cho ánh giáchi ti t h n sau này Trong báo cáo ánhgiá r i ro ban u có vi c xác nh các ch t

ô nhi m gây r i ro m c có th ch p nh n

c và do ó, không c n ánh giá chi ti t

n, c ng nh các ô nhi m gây r i ro cao

i v i s c kh e con ng i và môi tr ng.Báo cáo c ng xác nh các tài nguyên, sinh

nh ang ch u r i ro và các nguyên nhânchính gây ra r i ro K t qu ánh giá r i ro

hành ng cho ánh giá r i ro y , t p

vi n nghiên c u, c quan khoa h c, k

thu t, và vai trò c a các c quan, t ch c

trong quá trình th c hi n ánh giá r i ro

Nh ng ki n th c và kinh nghi m sâu, r ng

xem xét

Trong nghiên c u này, ánh giá r i ro

huy n (H i Châu, Thanh Khê, Ng Hành

n, Liên Chi u, S n Trà và Hoà Vang),

trong ó có các l u v c sông ch y vào

108020 18 Kinh ông; phía B c giáp

nh Th a Thiên Hu , phía Nam và Tây

giáp t nh Qu ng Nam, phía ông giáp bi n

17012 V B c và t 111030 n 115000

Châu, Thanh Khê, Liên Chi u, S n Trà,

Ng Hành S n) và 2 huy n (Hòa Vang,

tích t t nhiên là 1.248,4 km2, trong ó:

i thành - 205,87 km2, ngo i thành 1.042,5 km2, huy n o Hoàng Sa - 305

ÁNH GIÁ H I C R I RO

Trong ánh giá h i c , các quan sát

nh tính, nh l ng v tài nguyên, sinh

quan sát tr c ây, nh m xác nh xem có thay i quan tr ng nào i v i chúngkhông, c bi t là s suy gi m Các tácnhân ti m tàng và kh n ng chúng gây tác

ng n tài nguyên và sinh c nh ã cxác nh (xem ph l c 2)

li u cho ánh giá h i c r i ro c

y ch y u t H s môi tr ng vùng bthành ph à N ng (S KHCN&MT, 2000),Báo cáo hi n tr ng môi tr ng Thành ph(S KHCN&MT, 2001), các báo cáo c a STSNL (1997 - 2000) và các tài li u nghiên

u v môi tr ng bi n và ven b à N ng(1990 - 1997) Danh sách các ngu n thôngtin, d li u i v i m i i t ng c trìnhbày ph l c 3

1

d c c tính b ng t l gi a chênh cao ahình v i chi u dài s n d c

Tài nguyên c ánh giá g m: 1) H i

l c không có ánh giá, tuy nhiên tình

tr ng suy gi m tài nguyên h i s n c d

oán qua các thông tin liên quan khác i

thông s ô nhi m có ngu n g c t ho t

ng công nghi p nh DO, BOD, COD,

u/m , kim lo i n ng, TSS, ch t dinh

ng và coliform Trong s các tác nhân

làm r y, khai thác trái phép và phát tri n du

ch ã óng góp vào s suy gi m quan sát

c i v i ng v t r ng, s n b t, cháy

là nh ng nguyên nhân có kh n ng gâysuy gi m Thêm vào ó, khai thác r ngkhông b n v ng và hóa ch t c h i c nggóp ph n làm gi m nghiêm tr ng di n tích

ng và s l ng lâm s n có giá tr ánhgiá r i ro i v i r ng ã c th c hi n

nh m ánh giá vi c m t sinh c nh, m t cácloài có giá tr kinh t và sinh thái, c ng nhcác tác ng ti m tàng lên khí h u qua hi u

ng nhà kính và lên s cân b ng h sinhthái

sông, h trong khu v c n i th

i v i r n san hô, báo cáo c a các t

kh o sát t i các khu v c khác nhau cho

th y, không có b ng ch ng v s suy gi msan hô, có th s d ng cho ánh giá r i ro.Tuy nhiên, các tác nhân ti m tàng có thgây suy gi m r n san hô trong vùng b à

ng c ng ã c xác nh ó là các tácnhân hoá h c, v t lý và sinh h c, nh TSS,BOD/COD, d u/m , xianua, tr m tích, sánh b t h y di t, các xáo tr n v t lý, khaithác quá m c, n o cét c ng, s phát tri nquá m c c a rong t o và s hi n di n c acác loài n th t Kh o sát r n san hô m tcách có h th ng r t c n thi t cho vi c xác

nh s suy gi m và tác nhân tr c ti p Ssuy gi m r n san hô s d n n m t tính

a d ng sinh h c, suy gi m s n l ng h i

n, gi m ti m n ng du l ch và gi m ch c

ng t nhiên c a r n san hô trong vi c

o v các thành ph n khác c a h sinhthái

quan tâm th p; RQ l n h n 1 báo hi u r i

tâm gia t ng cùng v i s gia t ng c a RQ

Liên quan n ánh giá r i ro i v i h

sinh thái, các RQ c tính toán t các d

và bi n ven b Nam S n Trà Ng Hành

n; t i các sông Cu ê, Phú L c và Vu

Gia; t i các h Rong, Tràm, Th c Gián

ánh giá r i ro cho s c kho con ng i, ã

d ng các d li u v ch t l ng n c

sông C u và h Xanh (c hai u là các

ngu n n c c p cho sinh ho t), và m t s

gi ng

Ngu n thông tin/d li u ban u cho

ánh giá d báo r i ro là s li u quan tr c

1994 - 2000) và các báo cáo ánh giá tác

VCEP (1997 - 1998), báo cáo quan tr c

nh k môi tr ng c a các doanh nghi p

c còn c l y nhi u v trí quan tr c.Không có s li u quan tr c mô h i s n

d ng trong ánh giá d báo r i ro là các

t (TCVN 5942 - 1995) và ch t lu ng

c ng m (TCVN 5944 - 1995) M t s

ánh giá d báo r i ro liên quan n môi

c bi n c a ASEAN (ASEAN, 2003) vàtiêu chu n ch t lu ng n c c a Philipin(DAO 34, 1990)

Tiêu chu n s d ng trong ánh giá dbáo s c kh e là TCVN (505/BYT) T ltiêu th h i s n l y t S Thu s n Nông

- Lâm, song không có d li u quan tr c mô

trình bày ph l c 4 M t s tiêu chu n

c ngoài c trình bày ph l c 5.Các r i ro trung bình (RQGm) và r i rocao (RQMax) c a các ch t ô nhi m trong

c c tính toán và dùng cho ánh giá

so sánh r i ro D a trên RQGm, ánh giá sosánh r i ro a ra k t qu chung cho toànvùng khu v c quan tâm; còn d a trên RQ-

sánh r i ro c ng ch ra nh ng m i quan tâm

c khác nhau Cách ti p c n này thu c

lo i th n tr ng , vì nó xét n tr ng h p

u nh t (xét RQMax) Nó còn cho phépsàng l c m t cách hi u qu các ch t ônhi m có kh n ng gây r i ro, k c khi

ro trong tr ng h p x u nh t ó chính làgiá tr c a ánh giá r i ro s b

K T QU

Sau ây là k t qu ánh giá so sánh r i

ro v s c kh e con ng i và h sinh thái

Các tác nhân gây r i ro c x p vào lo i

sánh r i ro Các tác nhân gây r i ro m c

NH4-N, Hg (n=1), DO

RQMax> 1 NH4-N, NO3-N, Pb >

CN-, Hg, SS, Cl

-Coliform, TSS, COD,Fe

Coliform > NO3-N, BOD,COD, CN-

RQMax< 1 Cu, Zn, Cd NO3-N, Hg, Pb Pb, Fe, Cu, Zn, As (n=1),

Cd (n=1), Mn (n=1)

c coliform r t cao t i các gi ng trong

trong khi ó, m c dù ch có 1 k t qu o Hgtrong h Xanh, vâvs c n ph i quan tâm t i

u t này (vì có RQ = 10) và c n ki m tra

i n ng Hg trong h D a trên các RQ

n nh t, r i ro c c b do coliform c xác

COD và Fe trong n c sông C u ; NO3

-N, BOD, COD và CN- trong n c h Xanh

RGGm < 1 B ng trên cho th y trong s các

sông, sông Vu Gia có các RQ cao nh t,

hi n r i ro r t cao, òi h i các can thi p

qu n lý c p bách

i t t c các vùng n c bi n, sông và, coliform u có h s RQ trung bình

cao, ngo i tr i v i sông Cu ê, có RQ

trung bình th p h n 1 K t qu tính toán

RQ trình bày trong b ng sau cho th y RQ

a coliform cao nh t t i h th ng sông Vu

Gia, tuy nhiên, t i m Rong r i ro do

coliform r t cao, c n quan tâm và có các

tác nhân gây r i ro trên di n r ng Th y

ngân, xianua và d u/m là nh ng tác nhân

gây r i ro trên di n r ng t i bi n ven bNam S n Trà Ng Hành S n, trong khi

ng Ng c l i, Fe là tác nhân r i rochung trong n c v nh à N ng nh ng ch

là tác nhân r i ro c c b trong n c bi nven b Nam S n Trà Ng Hành S n.Các tác nhân khác có kh n ng gây r i robao g m: NH4-N, DO, CN, và Pb trong c

Gia Các tác nhân khác là Hg sông Cu

ê; phenol, NH4-N và xianua sông Phú

c Các tác nhân gây r i ro c c b là

xianua sông Cu ê và Vu Gia; Hg sông

Phú L c và Vu Gia; ch t h u c(BOD/COD), ch t dinh d ng (NH4-N, NO3-

N, NO2-N) và kim lo i n ng t t c cácsông Rõ ràng, c ba sông u b ô nhi m

i a s các tác nhân ã xác nh, do ó,

có th cho r ng chúng u b ô nhi m b icác ngu n th i gi ng nhau

DO, phenol, Zn, As, Cr,DDT và thu c BVTV

N c h

trong tình tr ng b ô nhi m D u/m , ch t

(NH4-N/NO3-N) là nh ng tác nhân gây r i

ro sinh thái trên di n r ng i v i c 4 h Xianua và Hg là nh ng tác nhân gây r i rotrên di n r ng bàu Tràm và h Công viên29/3: tuy nhiên, chúng ch là tác nhân gây

gây r i ro c b khác là TSS t t c các

u/m , CN- >

Hg, COD, BOD

NH4-N, d u/m >

NO2-N, COD,CN-, Hg

RQMax< 1 NO2-N, Fe, Cu,

Zn, As, Mn, Cr6+

NO3-N, DO, (n=1), Hg (n=1),

CN-Zn (n=1), As(n=1), Mn (n=1),

Cr6+ (n=1)

NO2-N, Pb, Cu,

Zn, As (n=1), Mn(n=1), Cr6+ (n=1)

NO3-N, Fe, Cu,

Zn, As (n=1), Mn,Cd

i ro do kim lo i n ng ch p nh n

c là r i do As và Cd trong n c bi n;

thu c BVTV, phenol, Mn, Cr+6 và Zn trong

c sông; Cu, Zn, Mn, As và Cr+6 trong

n quan tâm nh t i v i s c kho

con ng i là ngu n n c sinh ho t t các

gi ng b ô nhi m tr c h t b i coliform,

sau ó là b i Fe, BOD/COD và As; ti p

theo là n c m t b ô nhi m b i ch t dinh

i v i các h sinh thái, d u/m là v n

quan tâm u tiên t i t t c các th y v c,

tr v nh à N ng, n i r i ro ch mang tính

c b M c gây r i ro c a các tác nhângây r i ro khác nh ch t dinh d ng, ch t

u c (BOD/COD), kim lo i n ng nh Hg,

CN, và TSS r t khác nhau theo vùng, tuynhiên, m c gây r i ro i v i n c hcao h n i v i n c sông và n c bi n

nguyên thiên nhiên ch y u là do các ho t

ng khác nhau c a con ng i, tr c ti p

th y sinh (ví d sinh s ng, công nghi p,

ch bi n th y s n, lâm nghi p, khaikhoáng, xây d ng, du l ch, ) và u nàycho th y hi u qu c a các bi n pháp ki m

bi n th ng th i n c th i tr c ti p xu ng

ch t th i c n c x lý tr c khi th i ra

môi tr ng Phân bón và thu c tr sâu s

ng trong nông nghi p thâm nh p vào

sông và các dòng ch y tràn, ng th i bãi

chôn l p ch t th i c a Thành ph c ng ã

quá t i và v t quá gi i h n an toàn

i quan tâm c ng ã và ang gia t ng

cùng v i s phát tri n c a các c s công

nghi p v a và nh không có thi t b x lý

ch t th i công nghi p và n m xen l n trong

các khu dân c Vi c m r ng di n tích t

d ng cho m c ích dân sinh và công

nghi p gây tác ng lên các vùng có ti m

ng phát tri n du l ch Vi c chuy n i t

ng p n c cho m c ích nuôi tr ng th y

thái và làm suy gi m tài nguyên thiên

nhiên Cu i cùng, ho t ng khai thác r ng

trái phép nh ch t cây, t n ng làm r y

và s d ng t không h p lý t i các vùng

ven b bi n và b sông trong quá trình ô

th hóa và phát tri n kinh t gia t ng à

ng c ng òi h i các can thi p qu n lý

p bách

c có m i quan h ch t ch v i ch t

ng các ngu n n c cho các th y sinh

t, các ho t ng nông nghi p, dân sinh,

và v i m c thi t h i do thiên tai (nh l ,

t và bão) gây ra, mà h qu là gây thi t

i v sinh thái, kinh t và xã h i c bi t,

ch t ô nhi m tìm th y trong n c m t cho

th y c n ph i có ngay các can thi p qu n

c kho con ngu i

nh n n c th i t các c s công nghi p

quanh nó, thì coliform, BOD, COD,

u/m , xianua và thu ngân u có h s

các khu công nghi p Tuy v y, n c trong

Bàu v n c s d ng cho nuôi tr ng th y

n, nông nghi p và các tác ng có h i,

làm ch t cá và gi m n ng su t lúa, liên

quan tr c ti p n s suy gi m ch t l ng

c h M t s gi ng xung quanh bàu

tính nghiêm tr ng c a r i ro i v i h sinhthái và s c kho con ng i có th gia t ng

do th i ch t th i ch a x lý vào môi tr ng

và hoàn toàn có kh n ng t n t i nh ngvùng khác có nh ng u ki n t ng t Các ho t ng l u v c sông c ng có

th gây ô nhi m cho vùng h l u sông

c xác nh là nguyên nhân t o ra ngu nxianua và thu ngân ti m tàng, ang gia

ng trong h u h t các th y v c c xemxét trong ánh giá này

t khó kh n, ph c t p và òi h i chi phícao ánh giá r i ro là cách ti p c n h

th ng, xác nh các quan tâm u tiên và

m b o vi c s d ng các tài nguyên m tcách hi u qu và t ng l i ích thu c tcác n l c b o v môi tr ng

3 i v i r ng, c n b sung thông tin

di n tích r ng trong các l u v c

lo i r ng C ng c n thu th p thêm

thông tin v các loài ng, th c v t

có giá tr trong vùng b à N ng

4 Thêm thông tin v ph t phát trong

c; kim lo i n ng, thu c tr sâu,

xianua, phenol và các ch t c, hóa

i ro gây ra b i các tác nhân này

các tiêu chu n ho c các giá tr ng ng c

3 S thay i theo không gian và th i gian

Các tr ng h p x u nh t (có H s r i

nóng ô nhi m ti m tàng Tuy nhiên, c nphân tích thêm v s thay i ch t l ng

nhi m c ng có th b tác ng theo mùa, vì

các xu t liên quan n các can thi p

ch t ô nhi m nh th nào vàtrong bao lâu.

d) Nghiên c u ng ng sinh h c xác nh n ng kim lo i n ng

nh vi n, khách s n, nhà hàng,

trình, d án nông nghi p

9 Th c hi n các ch ng trình ki msoát các ngu n th i gián ti p t

11 C p n c s ch cho các h gia ình

p gi a các c quan liên quan

trong vi c quan tr c ch t th i công

nghi p và tuân th tiêu chu n

Bàu Tràm:

u/m , CN- > Hg, COD,BOD

Công viên 29/3:

NH4-N, d u/m > NO2-N,COD, CN-, Hg

Th c Gián-V nh Trung:

NH4-N, NO2-N (n=1) > BOD,COD, d u/m

Các bi n pháp qu n lý r i ro t i u chi phí - l i ích, nh m gi m n ng

c a các tác nhân nêu trên trong

p x p u tiên

16 Xác nh các ngu n th i chính, th iu/m , ch t dinh d ng, ch t h u, kim lo i n ng, thu c BVTV,xianua, phenol và TSS vào môi

ro i v i h sinh thái do các thông này gây ra

21 Xây d ng các mô hình d báo n ng

các d án khai kh n t ai, khai

khoáng, khai thác g và xây d ng

gi a các u ki n sinh thái

và các tác nhân lý, hoá và sinhc

c) i v i r ng, c n có thêm thôngtin v di n tích r ng, l u v c

hàng n m theo qu n/huy n,

ng nh nh ng thông tin vkhai thác các loài ng v t cógiá tr

p tác gi a các c quan liên quan

chung c bi t, liên quan n qu n

lý r ng, c n có s n l c chung c acác c quan ch u trách nhi m i

nhân gây suy gi m và tác h i lâudài c a vi c ánh b t hu di t, các

l c c i thi n qu n lý ngu n l ithu s n và l i ích lâu dài c achúng, vai trò quan tr ng c a c ng

ng trong vi c duy trì tính b n

ng c a ngu n l i thu s n

i các tài nguyên b suy thoái.

35 Hoàn thi n khung lu t pháp, các qui

c xem là r t quan tr ng trong qu n lý

hi n nay à N ng, c bi t, ó là

u qu c a s phát tri n kinh t

n ây V i ti m n ng phát tri n

a à N ng trong t ng lai, c nxây d ng m t k ho ch phân vùng

d ng t ng h p t và n c, k t

i s s p x p th ch phù h p,

gi m thi u mâu thu n s d ng tàinguyên, c i thi n vi c s d ngchúng d a trên ti m n ng c a m ivùng và ng n ng a các tác ng có

i t i h sinh thái và s c kh e con

thông qua m ng l i chia s

ch t ô nhi m u tiên, s c kho con

ng i, hi n tr ng tài nguyên và sinh

nh ng không hy sinh môi tr ng

Các dich v /ti n ích môi tr ng c n

liên ngành, v i s tham gia c anhi u c quan khác nhau, nh phânvùng s d ng t ng h p t và bi n,quan tr c môi tru ng t ng h p và

trong nhi u chuyên ngành khác nhau và

xem xét các v n môi tr ng ánh giá

Nhi u ph ng pháp, k thu t ánh giá

ng, và nhi u c quan khác nhau c ngang ti p t c hoàn thi n công c qu n lýnày (ADB, 1990; UNEP-IE, 1995; UNEP-IETC, 1996; Fairman và các c ng s ,2001) Cách ti p c n ánh giá r i ro màPEMSEA l a ch n là d a trên h s r i ro

cách n gi n (theo RQmax và RQTB), sau

ó s ánh giá chi ti t và tinh t h n, n u

t qu ch ra tính không ch c ch n c acác h s r i ro thu c ánh giá r i ro

tr ng t ch c t i à N ng t ngày 3 n

8 tháng 12 n m 2001

M c tiê

c tiêu c a nghiên c u này là th c

hi n ánh giá ban u r i ro môi tr ng taivùng b thành ph à N ng, trên c s s

à N ng

2 Xác nh các ho t ng sinh ch tgây ô nhi m vùng b à N ng

3 Xác nh l h ng và tính không ch c

ch n c a thông tin; u này òi h i

6 Xác nh các quan tâm u tiên c n

gi i quy t trong qu n lý r i ro

(VCEP, 1997 - 1999) và Báo cáo TM c a

án Thoát n c và V sinh Môi tr ng

ô th , 1997) và báo cáo nh k v môi

tr ng c a các c s công nghi p trên a

n n h a m t s th t n q a t n

i ây là m t s thu t ng quan

tr ng c s d ng trong ánh giá r i ro

á h giá ti p x c - Là m t h p ph n c

a phân tích r i ro, cho phép c tính s

ng c a m t hoá ch t trong môi tr ng,

ng nh s chuy n hóa ho c phân h y

á h giá r i ro o - Là quá trình, bao g m

t s hay toàn b các n i dung sau ây:xác nh m i nguy h i, ánh giá nh

ánh giá mang tính nh tính (do tình tr ng

PEC, l ng tiêu th hàng ngày) và ánh

108020 18 kinh ụng; phớa B c giỏp

nh Th a Thiờn Hu , phớa Nam và Tõy

giỏp t nh Qu ng Nam, phớa ụng giỏp bi n

trong kho ng t 15030 n 17012 v

c và t 111030 n 115000 kinh ụng Thành ph cú 5 qu n (H i Chõu,Thanh Khờ, Liờn Chi u, S n Trà, NgHành S n) và 2 huy n (Hoà Vang, HoàngSa) v i 47 ph ng/xó T ng di n tớch t nhiờn c a Thành ph là 1.248,4 km2,trong ú: n i thành - 205,87 km2, ngo ithành - 1.042,5 km2 (huy n o Hoàng Sa -

Quảng nam

Q Ngũ Hành sơn

Q Hải Châu

B i ể n Đ ô n g

Thừa Thiên

- Huế

Q Liên Chiểu

Huyện hoà vang

Chú giải

Ranh giới t-ơng đối

vùng nghiên cứu

Hỡnh 1 Phỏc h a ranh gi i vựng b thành ph à N ng

Thành ph n m trong khu v c nhi t i

giú mựa v i nhi t trung bỡnh khỏ n

tàn kh c, cũn trong mựa giú Tõy Nam, khớ

u khụ, núng, cú nh ng c n giụng, giú

gi t, ụi khi kốm theo l c và m a ỏ

Hai h th ng sụng chớnh là Cu ờ (b t

ngu n t phớa Tõy - Tõy B c c a Thành

ph ) và Hàn (t Qu ng Nam) Sụng Cu ờdài kho ng 38 km, di n tớch l u v ckho ng 426 km2 Sụng Hàn b t ngu n t

Giao Th y (Qu ng Nam) cú chi u dài dài

204 km và di n tớch l u v c: 5.180 km2

Bi n à N ng ch u nh h ng c a ch bỏn nh t tri u khụng u, v i dao ng

th y tri u khụng l n Hi n t ng thu v n

quỏ 1 m, th ng x y ra t i bi n ven b à

ng trong cỏc c n bóo

tài nguyên bi n, khu v c à N ng

có 58 loài sinh v t phù du, thu c 34 gi ng,

25 h , 7 l p và 4 ngành; 120 loài ng v t

áy, thu c 88 gi ng, 66 h , 6 l p, 4 ngành;

Trà); h n 500 loài cá, v i kho ng trên 30

loài có giá tr kinh t cao Tr l ng các

thu c lo i cây g quý, nh G lau, G m t

Trong r ng có m t s loài ng v t quý

hi m, ang c th gi i quan tâm b o v ,

nh Vo c vá, Tr sao, Gà lôi lam

sông Cu ê vào kho ng 8 t m3, ph n l n

ng m khu v c phía Tây, khe n t thu c

Thi u, Thanh Bình và S n Trà Bên c nh

ó, à N ng còn có các phong c nh núi và

bi n p nh khu du l ch Bà Nà - Núi Chúa,bán o S n Trà, èo H i Vân và núi NgHành S n, làm cho Thành ph tr thành

Thành ph Trong c c u kinh t c a Thành ph ,

nh ng n m qua, các ngành nh côngnghi p, d ch v , du l ch, th y s n, nông

là 9,8%, cao h n m c bình quân c a c

c (8,2%); t 1997 n nay, GDP bìnhquân t ng kho ng 10%/n m C c u kinh

ti p t c chuy n d ch theo h ng gi m t

tr ng ngành nông nghi p và d ch v , t ng t

tr ng công nghi p Trong công nghi p, cácngành ch bi n chi m t tr ng cao (trên90%) T c t ng tr ng c a kh i d ch v

có ph n ch m l i (8,7% n m 1998) C c ukinh t nông nghi p chuy n i theo h ngphát tri n m nh th y s n, ch bi n nông

n, ph c v ô th , các khu công nghi p

PH NG PHÁP ÁNH GIÁ R I RO

i ro là kh n ng x y ra m t tác ng

có h i i v i con ng i và môi tr ng khi

ti p xúc v i m t ch t nào ó R i ro có th

c xác nh trong ánh giá d báo hay

ánh giá h i c Trong ánh giá h i c , câu

tác nhân gây h i và ch ra các nguyên

xem xét và so sánh nh ng tác h i phát

sinh b i n ng m t hóa ch t nào ó o

c trong môi tr ng C hai cách ti p

nh ng v n và nguyên nhân gây r i ro

a trên các nguyên t c mang tính h

ánh giá l i khi có thêm thông tin và hi u

bi t v n rõ h n N i dung c b n c aánh giá r i ro là so sánh các u ki n môi

môi tr ng) v i các giá tr ng ng có th

ánh giá d báo r i ro, vi c so sánh này

c th c hi n thông qua h s r i ro (RQ)

- là t l gi a n ng môi tr ng (ho c o

ro nh h n 1 bi u th nguy c gây h i th p

và r i ro ó có th ch p nh n c H s

i ro l n h n 1 cho th y, c n có s quantâm và tri n khai các ch ng trình qu n lýthích h p

Các nguyên t c và k thu t c b n s

ng trong ánh giá h i c và d báo r i ro

c mô t trong tài li u ánh giá R i ro Môi tr ng: H ng d n i v i các h sinh thái nhi t i, Báo cáo k thu t s 21, GEF/UNDP/IMO/Ch ng trình Khu v c v

Ng n ng a và Qu n lý ô nhi m các bi n ông Á, thành ph Quezon, Philipin (MPP- EAS, 1999a).

hình dung rõ h n m i quan h gi atác nhân v i i t ng ch u r i ro, ng i ta

và qu n lý các ho t ng có th gây nh

tr ng

ánh b t và nuôi tr ng thu s n

Khai khoáng Ch bi n th c ph m

ch t th i sinh ho t Du l ch

Th ng m i (khách s n, nhà hàng, )

Khai hoang

t, xây d ng,

Th ng m i hàng h i

Giao thông ng , d ch v x ng u

u

th i, tràn u

Hoá ch t

c h i

Hàng hóa nguy

hi m

ánh b t quá m c

ánh b t

hu di t

Bi n i sinh c nh

t ng p n c

n san hô

Nói

Nói chung

a d ng sinh h c

ÁNH GIÁ H I C R I RO

GI I THI U

ánh giá h i c r i ro là ánh giá m i

quan h nhân qu gi a các tác ng sinh

i h sinh thái ho c con ng i, xác nhcác tác nhân nghi ng (ho c ã rõ) vàxem xét m i liên k t gi a các tác nhân v i

c ích cu i cùng là qu n lý c cáctác nhân, gi m thi u c s nguy h i

thay th , nh sinh kh i (thay cho n ng

su t), s phong phú (thay cho s thay i

(thay cho t l t vong)

Các tác nhân nghi ng gây suy gi mtài nguyên và sinh c nh g m có: 1) Ch tdinh d ng, 2) DO/BOD/COD, 3) TSS, 4)Coliform, 5) Thu c tr sâu, 6) Xianua, 7)Phenol, 8) Kim lo i n ng, 9) D u/m , 10)Các ch t gây ô nhi m khác, 11) Ch t th i

ch a x lý, 12) ánh b t quá m c, 13)Phá hu sinh c nh và l u v c sông, 14)ánh b t hu di t, 15) Xáo tr n mangtính c h c, 16) Khai thác b t h p pháp,17) Khai hoang, c i t o t, 18) Xây d ngcông trình, 19) Phá r ng, 20) Khai tháccát 21) B i l ng tr m tích, 22) Phát tri n

du l ch, 23) Cháy r ng, 24) Ch t cây b t

c v các i t ng và các tác nhân.Các ma tr n này ây c g i là "b ngquy t nh S d ng các b ng này, cáctác nhân có kh n ng gây ra nh ng tác

i ro i v i các tác nhân khác nhau,

c tóm t t trong ph n ánh giá so sánh

i ro

ch ng v suy gi m, nói chung, các h u

qu v m t sinh thái, kinh t , s c kho

Có 1, 2, & 3, nh ng không

4a = Không có kh n ng/Ít

có kh n ng

Có m i quan h , nh ng không có b ng ch ng; n u

thi t k thí nghi m t t (sai s lo i II th p) thì Không có

kh n ng; n u thi t k thí nghi m không t t (sai s lo i

li u cho 1 & 2 = Không bi t

Có quan h nhân qu v nguyên lý, nh ng không có

ng ch ngN

Có 1, nh ng không có 2 i t ng b ti p xúc nh ng không có b ng ch ng suy

gi m; n u có b ng ch ng rõ ràng là không suy gi m thìkhông c n ánh giá r i ro trong t ng lai; ng c l i,

n t ra các câu h i tìm b ng ch ng tin c y h n

TÀI NGUY N

H i s n

ng ch ng suy gi m:

Không có b ng ch ng nào v s suy

gi m tài nguyên h i s n trong vùng b à

ng do các thông tin v n ng su t ánh

n v n l c không có ánh giá Tuy

nhiên, các thông tin liên quan, nh s

à N ng

Ngu n: S TSNL, 2000a và 2000b; S KHCN&MT, 2000,

Báo cáo c a ngành th y s n cho th y

tàu ánh b t g n b gi m i 67 chi c,

trong khi ó, s tàu ánh b t xa b t ng

công su t nh cho th y nhu c u ánh b t

kh ng nh ã t o ra s quan tâm cao i

i tình tr ng tài nguyên và sinh c nh c a

Thành ph

n m 1994 n 1999, s l ng tàu

thuy n ra vào à N ng ã t ng t 860 lên

1.509 l t tàu, trong ó, tàu ch d u c

a và nh t ng t 133 lên 342 l t tàu

gia t ng ho t ng c ng s kéo theo

gia t ng các tác ng sinh thái ti m

tàng c a các tác nhân liên quan, nh

u/m , ch t r n l l ng, s xáo tr n c

c và các tác nhân khác

c dù không có d li u v hi n tr ng

nh ng thông tin liên quan này ã cho th y

áp l c ang t lên h sinh thái bi n và có

th gây ra các h u qu b t l i cho tài

nguyên h i s n ánh giá này c ng ch ranhu c u v các ch ng trình nghiên c u

và quan tr c, nh m cung c p thông tin v

nguyên h i s n và h tr vi c qu n lý lo itài nguyên này à N ng C ng c n t p

ánh b t quá m c, phá hu sinh c nh và

ô nhi m n c n s n l ng h i s n và ônhi m h i s n

th y s n nuôi tr ng trong vùng b Thành

ph

i vùng b Thành ph , có kho ng1.000 ha m t n c có th nuôi tr ng th y