Tuy nhiên, thực tế cho thấy, trình độ nhận thức nói chung và năng lực tư duy lý luận nói riêng của đội ngũ cán bộ người dân tộc thiểu số ở tỉnh Tuyên Quang hiện nay với đặc thù là tỉnh m
Trang 1VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI
Trang 2Công trình được hoàn thành tại: Học viện Khoa học Xã hội Việt Nam
Người hướng dẫn khoa học: PGS, TS Nguyễn Đình Tường
Vào hồi… giờ… phút, ngày… tháng… năm 2016
Có thể tìm hiểu luận án tại: Thư viện Quốc gia
và thư viện Học viện Khoa học Xã hội Việt Nam
Trang 3MỞ ĐẦU
1 Tính cấp thiết của đề tài
Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh, cán bộ là người triển khai những quan điểm, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của nhà nước đến với nhân dân, đồng thời cũng là người tổng kết, phản ánh những tâm tư nguyện vọng của quần chúng nhân dân đến Đảng, đến Nhà nước Như vậy người cán bộ, đảng viên có vai trò rất quan trọng và to lớn - là cầu nối giữa Đảng, Nhà nước với nhân dân và ngược lại
Khi đánh giá về người cán bộ có rất nhiều tiêu chí cũng như phẩm chất, như: trình độ chuyên môn nghiệp vụ, kỹ năng triển khai, xử lý các nhiệm vụ được giao, tuổi tác và kinh nghiệm thực tiễn,… Một trong những yêu cầu cũng như tiêu chuẩn đặc biệt nữa không thể thiếu của người cán
bộ, giúp cho cán bộ linh hoạt trong giải quyết các công việc được giao đó
là phải có năng lực tư duy lý luận
Tư duy là một thuộc tính cơ bản của con người, tư duy nói chung và
tư duy lý luận nói riêng là cấp độ cao của quá trình nhận thức, phản ánh những thuộc tính bản chất, tất nhiên, những mối liên hệ có tính quy luật của khách thể nhận thức Tư duy là sự phản ánh khái quát, chủ động, tích cực và sáng tạo những mối quan hệ bản chất, những quy luật vận động của mọi sự vật hiện tượng trong thế giới khách quan Kết quả của quá trình tư duy sẽ đem lại cho chủ thể nhận thức những tri thức, sự hiểu biết sâu sắc, toàn diện, đầy đủ, có tính hệ thống về đối tượng nhận thức Khẳng định vai trò của tư duy lý luận, Ăngghen đã cho rằng: “Một dân tộc muốn đứng vững trên đỉnh cao của khoa học thì không thể không có tư duy lý luận”
Công cuộc đổi mới của đất nước dưới sự lãnh đạo của Đảng đang diễn ra trong điều kiện hoàn cảnh mới Thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa với mục tiêu dân giàu nước mạnh, dân chủ, công bằng và văn minh Chúng ta đang đứng trước những thời cơ vận hội mới đồng thời cũng đứng trước những khó khăn và thử thách mới Cách mạng trên thế giới có những bước thăng trầm, con đường đi lên Chủ nghĩa xã hội ở nước
ta thường xuyên bị kẻ thù và các thế lực phản cách mạng chống phá trên mọi phương diện, nhất là trên phương diện tư tưởng, văn hóa bằng các âm mưu thủ đoạn khác nhau như: diễn biến hòa bình, xuyên tạc Chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, bôi nhọ uy tín của Đảng, gây chia rẽ
kỳ thị dân tộc…
Để đánh giá, phân tích, kết luận, cảnh giác trước những âm mưu của các thế lực thù địch và các sự kiện chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội vô cùng nhạy cảm, phức tạp này một cách khách quan, đội ngũ cán bộ, đảng
Trang 4viên phải được trang bị một hệ thống lý luận hoàn chỉnh, khoa học, sắc bén
để chỉ đạo hoạt động thực tiễn Muốn được trang bị một hệ thống lý luận, hoàn chỉnh, khoa học sắc bén đó họ phải nâng cao tầm nhận thức mới về lý luận và hạt nhân của vấn đề này chính là nâng cao năng lực tư duy lý luận
Tư duy lý luận với nền tảng nòng cốt là Triết học Mác - Lênin được Đảng và Nhà nước ta vận dụng thực tiễn trong công cuộc đổi mới và đã thu được những thắng lợi mang tính bước ngoặt Tuy nhiên giữa lý luận và thực tiễn có một khoảng cách khá xa, tình trạng giáo điều, sách vở, xa rời quần chúng, lời nói không đi đôi với việc làm, tư tưởng không nhất quán với hành động vẫn còn khá phổ biến Do vậy, một số Nghị quyết, chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước khó đi vào cuộc sống Thậm chí có một số nơi, một số địa phương cán bộ còn hiểu và làm sai lệch chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng Chính vì vậy, Đảng và Nhà nước cần phải chú ý đến phát huy tiềm năng trí tuệ của con người Việt Nam, đẩy mạnh công tác lý luận, đặc biệt là nâng cao năng lực tư duy lý luận cho đội ngũ cán bộ, đảng viên
Tuyên Quang là một tỉnh miền núi phía Bắc của Tổ quốc Việt Nam Trong những năm gần đây, dưới sự lãnh đạo của Đảng, Nhà nước, Đảng bộ
và nhân dân các dân tộc tỉnh Tuyên Quang luôn quyết tâm phấn đấu xây dựng và phát triển tỉnh nhà về mọi mặt, đã thu được nhiều kết quả quan trọng trong các lĩnh vực kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội và các vấn đề xã hội khác Có được những kết quả đó, một phần là sự quyết tâm của toàn tỉnh, một phần khác là do năng lực hoạt động của đội ngũ cán bộ của tỉnh
Tuy nhiên, thực tế cho thấy, trình độ nhận thức nói chung và năng lực tư duy lý luận nói riêng của đội ngũ cán bộ người dân tộc thiểu số ở tỉnh Tuyên Quang hiện nay (với đặc thù là tỉnh miền núi, đa phần là người dân tộc thiểu số) còn nhiều hạn chế, tình trạng nghĩ và làm việc theo thói quen, kinh nghiệm, giáo điều, trực quan, cảm tính vẫn đang là lực cản trong bản thân đội ngũ cán bộ người dân tộc thiểu số; khả năng
dự báo, đánh giá tình hình của một bộ phận cán bộ người dân tộc thiểu
số chưa cao, việc nắm bắt thông tin còn chưa nhạy bén, chưa kịp thời; một bộ phận cán bộ người dân tộc thiểu số khi xử lý công việc vẫn còn máy móc, nặng về kinh nghiệm, chưa tổng kết được kinh nghiệm thành
lý luận… Những hạn chế cơ bản nêu trên của đội ngũ cán bộ người dân tộc thiểu số ở tỉnh Tuyên Quang cần được khắc phục nhằm đáp ứng yêu cầu của thực tiễn đổi mới
Từ kinh nghiệm và thực tiễn công tác tại địa phương, bản thân cũng
là một cán bộ người dân tộc thiểu số và với mong muốn góp một phần
Trang 5tiếng nói tâm huyết từ cơ sở với công tác cán bộ ở địa phương Tuyên Quang trong giai đoạn hiện nay, tôi chọn hướng nghiên cứu, cũng như đề
tài: “Nâng cao năng lực tư duy lý luận của đội ngũ cán bộ người dân tộc
thiểu số ở tỉnh Tuyên Quang hiện nay” làm đề tài Luận án Tiến sĩ Triết
2.2 Nhiệm vụ nghiên cứu
- Làm rõ được phạm trù năng lực tư duy lý luận, những yếu tố ảnh hưởng tới năng lực tư duy lý luận cũng như vai trò của năng lực tư duy lý luận đối với đội ngũ cán bộ người dân tộc thiểu số ở tỉnh Tuyên Quang trong giai đoạn hiện nay
- Phân tích thực trạng năng lực tư duy lý luận của đội ngũ cán bộ người dân tộc thiểu số ở tỉnh Tuyên Quang hiện nay, nguyên nhân của thực trạng và những vấn đề đặt ra từ thực trạng đó
- Đề xuất một số quan điểm và giải pháp cơ bản nhằm nâng cao năng lực tư duy lý luận của đội ngũ cán bộ người dân tộc thiểu số ở tỉnh Tuyên Quang hiện nay
3 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu
3.1 Cơ sở lý luận
Đề tài dựa trên cơ sở lý luận và phương pháp luận của Chủ nghĩa duy vật biện chứng và Chủ nghĩa duy vật lịch sử, nhất là lý luận nhận thức và lôgic học mác - xít Luận án cũng dựa trên tư tưởng Hồ Chí Minh, vận dụng các Nghị quyết của Đảng ta về công tác cán bộ và vai trò của tư duy
lý luận trong việc nâng cao hiệu quả hoạt động của đội ngũ cán bộ
3.2 Phương pháp nghiên cứu
- Đề tài kế thừa kết quả của những công trình khoa học đã được công
bố trong những năm gần đây ở nước ta có liên quan đến đề tài Sử dụng các tài liệu, số liệu của cấp ủy Đảng, chính quyền từ tỉnh đến các xã qua tổng hợp, thống kê, báo cáo tổng kết hàng năm
- Để tiến hành nghiên cứu, đề tài sử dụng tổng hợp các phương pháp như: phân tích, tổng hợp, lôgic, lịch sử, thống kê…
Trang 64 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
4.1 Đối tượng
Luận án tập trung nghiên cứu thực trạng năng lực tư duy lý luận của đội ngũ cán bộ người dân tộc thiểu số ở tỉnh Tuyên Quang hiện nay và những vấn đề mang tính phương pháp cần thiết để nâng cao năng lực tư duy lý luận của đội ngũ cán bộ người dân tộc thiểu số ở tỉnh Tuyên Quang hiện nay
- Làm sáng tỏ được biểu hiện đặc thù về năng lực tư duy lý luận của đội ngũ cán bộ người dân tộc thiểu số ở tỉnh Tuyên Quang
- Chỉ ra được thực trạng và từ đó đưa ra quan điểm, giải pháp góp phần nâng cao năng lực tư duy lý luận của đội ngũ cán bộ người dân tộc thiểu số ở tỉnh Tuyên Quang
6 Ý nghĩa của Luận án
- Kết quả nghiên cứu của Luận án góp phần làm sáng tỏ thực trạng, cung cấp giải pháp nhằm nâng cao năng lực tư duy lý luận của đội ngũ cán
bộ người dân tộc thiểu số ở tỉnh Tuyên Quang
- Luận án có thể dùng làm tài liệu tham khảo cho việc xây dựng, hoạch định chiến lược, tổ chức đội ngũ cán bộ người dân tộc thiểu số
- Luận án có thể được dùng làm tài liệu trong nghiên cứu, giảng dạy các vấn đề có liên quan
7 Kết cấu của Luận án
Ngoài phần mở đầu, kết luận; danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, Luận án gồm 4 chương với 10 tiết
Trang 7Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU
1.1 Đề tài nghiên cứu chung về vấn đề tư duy, tư duy lý luận và năng lực
tư duy lý luận
Có nhiều công trình khoa học nghiên cứu, làm sáng tỏ những vấn đề
về nguồn gốc, bản chất, đặc điểm, lịch sử hình thành của tư duy và tư duy
biện chứng duy vật; mối quan hệ giữa nội dung và phương pháp, trình độ
và năng lực của tư duy, các nguyên tắc và quy luật của tư duy và tư duy biện chứng duy vật; mối quan hệ giữa tư duy hình thức và tư duy biện chứng, tư duy lý luận và năng lực tư duy lý luận, tiêu biểu như: Nguyễn Ngọc Long, “Năng lực tư duy lý luận trong quá trình đổi mới tư duy” (Tạp chí Cộng sản, số 10/1987); Nguyễn Văn Linh “Đổi mới tư duy và phong cách tư duy”, (Nxb Sự thật, Hà Nội, 1987); Nguyễn Bá Dương, “Về đặc trưng của tư duy biện chứng duy vật” (Tạp chí Triết học số 5/1991); Trần Đình Thoả, “Một số vấn đề tư duy biện chứng mác xít” (Tạp chí Triết học
số 2/2002) ; Nguyễn Mạnh Cương, “Về bản chất tư duy” (Tạp chí Triết học số 1/2004); “Nửa thế kỷ nghiên cứu và giảng dạy Triết học ở Việt Nam” do Nguyễn Trọng Chuẩn chủ biên (HN,2004); PGS.TS Tô Huy Rứa, GS.TS Hoàng Chí Bảo, PGS.TS Trần Khắc Viện, PGS.TS Lê Ngọc Tòng, “Quá trình đổi mới tư duy lý luận của Đảng từ 1986 đến nay”, (Nxb Chính trị Quốc gia, HN, 2006); Lê Văn Quang, “Vai trò của Triết học Mác-Lênin trong đổi mới tư duy lý luận ở Việt Nam hiện nay” (Tạp chí
lối sống của con người Việt Nam hiện nay và những vấn đề đặt ra trước yêu cầu đổi mới và hội nhập quốc tế” (Đề tài khoa học cấp Nhà nước); Nguyễn Trọng Phúc, “Hồ Chí Minh từ hoạt động thực tiễn đến tư duy lý luận” (, Nxb Chính trị - Hành chính, Hà Nội, 2011)…
Sau khi nghiên cứu các công trình, rút ra một số kết luận:
Một là, khẳng định được tư duy là sản phẩm cao nhất của một dạng
vật chất được tổ chức một cách đặc biệt là bộ não của con người, là quá trình phản ánh tích cực thế giới khách quan trong các khái niệm, phán đoán, suy lý; khẳng định nhận thức là quá trình phản ánh hiện thực khách quan bởi bộ óc con người, là quá trình tạo thành tri thức trong bộ óc con người về hiện thực khách quan; thấy được mối quan hệ giữa tư duy với nhận thức; phân biệt được tư duy với nhận thức…
Hai là, từ việc tiếp cận lịch sử hình thành, phát triển của tư duy biện
chứng, so sánh tư duy biện chứng với các hình thức tư duy khác; phân loại
Trang 8tư duy, phân tích đặc trưng của tư duy kinh nghiệm, từ đó đi đến xác định khái niệm tư duy lý luận và phân tích làm rõ những đặc trưng cơ bản của
tư duy lý luận
Ba là, khẳng định được vai trò của tư duy, tư duy lý luận, năng lực tư
duy lý luận đối với hoạt động của con người trong hoạt động thực tiễn, cải tạo tự nhiên, cải tạo xã hội trước yêu cầu đổi mới và hội nhập quốc tế
thành tựu nổi bật và chỉ rõ những hạn chế trong đổi mới tư duy lý luận của Đảng; khẳng định việc đổi mới tư duy nói chung, đổi mới tư duy lý luận nói riêng là một yêu cầu mang tính tất yếu trong quá trình phát triển của thời đại, trong thời kỳ đổi mới của đất nước
Năm là, khẳng định triết học Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh vẫn
giữ được tính khoa học và đúng đắn, giúp cho Đảng Cộng sản và nhân dân Việt Nam nhận thức đúng các vấn đề của thời đại; đồng thời, là cơ sở lý luận và phương pháp để tư duy đúng đắn về con đường phát triển của cách mạng Việt Nam
1.2 Đề tài nghiên cứu về người dân tộc thiểu số, cán bộ người dân tộc thiểu số
Có nhiều đề tài nghiên cứu về người dân tộc thiểu số và cán bộ người dân tộc thiểu số cả ở nước ngoài và ở trong nước, tuy nhiên chỉ điểm qua
một số đề tài ở trong nước có liên quan đến Luận án, như: Nguyễn Phú Trọng - Trần Xuân Sầm, “Luận cứ khoa học cho việc nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa”, (Nxb Chính trị Quốc gia, HN, 2001); Bế Trường Thành, Phan Hữu Dật, Lê Ngọc Thắng, “Vấn đề dân tộc và định hướng xây dựng chính sách dân tộc trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa” (, Nxb Chính trị Quốc gia,
HN, 2002); Lê Ngọc Thắng, “Chính sách dân tộc trong chiến lược Đại đoàn kết toàn dân của Đảng ta”, ( Tạp chí Cộng sản, số 14, 2002); Luận
án Tiến sĩ Triết học của Trịnh Quang Cảnh (2002): “Trí thức người dân tộc thiểu số ở Việt Nam trong công cuộc đổi mới” (chủ yếu ở vùng dân tộc thiểu số phía Bắc); Lê Phương Thảo, PGS.TS.Nguyễn Cúc và TS.Doãn Hùng đồng chủ biên, “Xây dựng đội ngũ cán bộ dân tộc Việt Nam trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa - Luận cứ và giải pháp” (Nxb Chính trị Quốc gia, HN, 2006); Luận án Tiến sĩ Triết học của Lê Quang Trung (2008): “Phát huy vai trò của đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp
cơ sở vùng dân tộc thiểu số miền núi phía Bắc nước ta hiện nay”; Lô Quốc Toản Cuốn sách “Phát triển nguồn cán bộ dân tộc thiểu số ở các tỉnh miền núi phía Bắc nước ta hiện nay” (Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2010);
Trang 9Trương Thị Thu Hà, Luận văn thạc sỹ Triết học, 2010: “Vấn đề phát huy nguồn nhân lực trẻ các dân tộc thiểu số ở tỉnh Tuyên Quang hiện nay”…
Sau khi nghiên cứu rút ra kết luận:
Một là, các công trình nghiên cứu đều khẳng định vùng đồng bào các
dân tộc thiểu số có vị trí chiến lược quan trọng trong phát triển kinh tế, xã hội, quốc phòng, an ninh của đất nước Hiện nay vùng đồng bào các dân tộc thiểu số sinh sống là vùng còn nhiều lạc hậu, khó khăn nhất trong cả nước, cần được quan tâm, tạo điều kiện phát triển hơn cả nhằm đảm bảo sự cân bằng giữa các vùng miền, đảm bảo cho đất nước phát triển toàn diện
Hai là, đã khẳng định, đội ngũ cán bộ vùng dân tộc thiểu số có vai
trò vô cùng to lớn, là nhân tố có tính chất quyết định để thực hiện sự bình đẳng, đoàn kết dân tộc, thực hiện sự tương trợ, giúp đỡ nhau cùng phát triển trong cộng đồng các dân tộc trên đất nước Việt Nam Chính vì thế cần xây dựng được một đội ngũ cán bộ dân tộc thiểu số vững mạnh về năng lực chuyên môn, phẩm chất chính trị, có trình độ tư duy lý luận
Ba là, Chỉ ra những giải pháp trọng yếu nhằm đẩy mạnh phát triển
kinh tế - xã hội đối với vùng sâu, vùng xa, vùng đặc biệt khó khăn, vùng đông đồng bào các dân tộc thiểu số sinh sống; trong đó đặc biệt chú ý đến các giải pháp, chính sách đối với cán bộ là người dân tộc thiểu số
1.3 Đề tài nghiên cứu về thực trạng và giải pháp nâng cao năng lực tư duy lý luận của đội ngũ cán bộ, đảng viên
Đã có nhiều đề tài nghiên cứu về thực trạng và giải pháp nâng cao năng lực tư duy lý luận gắn với các đối tượng cụ thể là cán bộ, đảng viên, học viên, sinh viên, lực lượng vũ trang, cán bộ quản lý các cấp Sau đây là
một số công trình tiêu biểu: Hồ Bá Thâm, “Nâng cao năng lực tư duy của
đội ngũ cán bộ lãnh đạo chủ chốt cấp xã hiện nay” (Luận án tiến sĩ Triết học, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, Hà Nội, 1994); Nguyễn Đình Trãi, “Nâng cao năng lực tư duy lý luận cho cán bộ giảng viên lý luận Mác-Lênin ở các trường chính trị tỉnh” (Luận án tiến sĩ Triết học, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, Hà Nội, 2001); Trần Thành, “Tư duy lý luận với hoạt động của người cán bộ lãnh đạo, chỉ đạo thực tiễn” (Nhà xuất bản Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2003); Dương Minh Đức, “Nâng cao năng lực tư duy lý luận cho cán bộ lãnh đạo cấp tỉnh vùng đồng bằng sông Hồng hiện nay” (Luận án tiến sĩ Triết học, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Hà Nội, 2006) ; Nguyễn Đức Quyền, “Nâng cao năng lực tư duy lý luận cho đội ngũ cán bộ chủ chốt ở tỉnh Lạng Sơn” (Luận án tiến sĩ Triết học, Học viện Khoa học xã hội, Hà Nội, 2010)…
Trang 10Đây là những công trình nghiên cứu tương đối gần với đề tài nghiên cứu của Luận án, giúp cho tác giả Luận án nắm được phương pháp luận trong nghiên cứu, mổ xẻ, phân tích vấn đề để làm rõ được vấn đề cần nghiên cứu và thực hiện được mục đích nghiên cứu Cụ thể trên các phương diện sau:
Một là, vấn đề nâng cao năng lực tư duy lý luận của các chủ thể, đối
tượng cụ thể là người cán bộ, đảng viên, giảng viên, người cán bộ quản lý các cấp công tác trong nhiều lĩnh vực khác nhau của đời sống xã hội
Hai là, đánh giá thực trạng năng lực tư duy lý luận của các đối tượng
cụ thể (cán bộ, đảng viên, giảng viên) gắn với từng lĩnh vực công tác, đặc thù vùng miền của các đối tượng, từ đó đề xuất một số giải pháp để nâng cao năng lực tư duy lý luận cho các đối tượng đó
Ba là, việc đề xuất một số quan điểm cũng như giải pháp nâng cao năng
lực tư duy lý luận phải trên cơ sở gắn với đối tượng cụ thể, điều kiện cụ thể, cũng như với các yếu tố đặc thù khác của từng địa phương, đơn vị
1.4 Một số vấn đề cần tiếp tục giải quyết trong luận án
Có thể nhận định, nghiên cứu về tư duy nói chung và tư duy lý luận nói riêng không phải là một nội dung mới Qua việc tiếp cận với các nghiên cứu đã được lược khảo trên tôi thấy rằng các công trình nghiên cứu trên tạo thành một bức tranh sinh động, phong phú về mảng nghiên cứu tư duy lý luận Các công trình nghiên cứu đã giúp tôi có tiếp cận các tri thức chung về tư duy, tư duy lý luận, năng lực tư duy lý luận; các vấn đề thực tiễn của các địa phương trong cả nước; những vấn đề về dân tộc và chính sách dân tộc của Đảng, Nhà nước; Đặc biệt hơn là phương pháp trong việc đánh giá, nhìn nhận vấn đề, đóng vai trò tiền đề, là phương pháp luận
để tác giả thực hiện đề tài của mình Tuy nhiên tôi thấy rằng, các công trình nghiên cứu trên và công trình nghiên cứu của chúng tôi có những điểm khác biệt cần có hướng nghiên cứu mới
Một là, Luận án sẽ khái quát và bổ sung rõ thêm vấn đề tư duy, tư
duy lý luận trong mối quan hệ với vấn đề nhận thức luận
Hai là, Luận án làm rõ hơn khái niệm “năng lực tư duy lý luận” và
quan trọng nhất là phải giải quyết được “thực chất của việc nâng cao năng lực tư duy lý luận của đội ngũ cán bộ người dân tộc thiểu số ở Việt Nam hiện nay” là gì
Ba là, Trên cơ sở thực trạng năng lực tư duy lý luận của đội ngũ
cán bộ người dân tộc thiểu số ở tỉnh Tuyên Quang, luận án đưa ra một số quan điểm và đề xuất một số giải pháp nâng cao năng lực tư duy lý luận
Trang 11của đội ngũ cán bộ người dân tộc thiểu số ở tỉnh Tuyên Quang hiện nay sát với những điều kiện cụ thể về kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội của tỉnh Tuyên Quang
Kết luận chương 1
Qua tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài có thể thấy hầu hết các công trình trên đã nghiên cứu được các vấn đề chung về tư duy,
tư duy biện chứng, tư duy lý luận trên quan điểm của Chủ nghĩa Mác-Lênin,
tư tưởng Hồ Chí Minh; khẳng định được vai trò của tư duy, tư duy lý luận, năng lực tư duy lý luận đối với hoạt động của con người trong hoạt động thực tiễn, cải tạo tự nhiên, cải tạo xã hội trước yêu cầu đổi mới và hội nhập quốc tế; khẳng định vùng đồng bào các dân tộc thiểu số có vị trí chiến lược quan trọng trong phát triển kinh tế, xã hội, quốc phòng, an ninh của đất nước; khẳng định đội ngũ cán bộ vùng dân tộc thiểu số có vai trò vô cùng to lớn, là nhân tố có tính chất quyết định để thực hiện sự bình đẳng, đoàn kết dân tộc, thực hiện sự tương trợ, giúp đỡ nhau cùng phát triển trong cộng đồng các dân tộc trên đất nước Việt Nam…
Việc đổi mới tư duy lý luận gắn với việc nâng cao năng lực tư duy lý luận của các chủ thể, đối tượng cụ thể là người cán bộ, đảng viên, giảng viên, người cán bộ quản lý các cấp công tác trong nhiều lĩnh vực khác nhau của đời sống xã hội Chính vì vậy, việc đánh giá thực trạng năng lực
tư duy lý luận của các đối tượng cụ thể phải gắn với từng lĩnh vực công tác, đặc thù vùng miền của các đối tượng cụ thể là một việc rất quan trọng,
từ đó đề xuất một số giải pháp thiết thực để nâng cao năng lực tư duy lý luận cho các đối tượng đó
Chương 2 NĂNG LỰC TƯ DUY LÝ LUẬN VÀ VAI TRÒ CỦA VIỆC NÂNG CAO NĂNG LỰC TƯ DUY LÝ LUẬN CỦA ĐỘI NGŨ CÁN BỘ NGƯỜI DÂN TỘC THIỂU SỐ Ở VIỆT NAM HIỆN NAY
2.1 Tư duy lý luận và năng lực tư duy lý luận
2.1.1 Tư duy lý luận
* Tư duy
Tư duy là trình độ cao của quá trình nhận thức nảy sinh trên cơ sở nhận thức cảm tính Đó là trình độ phản ánh khái quát hóa, trừu tượng hóa, mang tính tích cực sáng tạo, hướng sâu vào nhận thức bản chất, quy luật vận động và phát triển của thế giới khách quan
Trang 12* Tư duy kinh nghiệm và tư duy lý luận
Tư duy kinh nghiệm là tri thức do con người thu được qua thực tiễn sản xuất, đấu tranh xã hội, tiếp nhận trực tiếp từ quan sát sự vật, hiện tượng cụ thể, khách quan, nhưng rời rạc, bề ngoài, riêng lẻ, cục bộ, chưa sâu sắc, chưa đi sâu, khái quát về bản chất, tất yếu bên trong vốn có của sự vật, hiện tượng
Tư duy lý luận, xét về bản chất là quá trình sáng tạo lại hiện thực khách quan dưới dạng tinh thần, theo con đường từu tượng hóa, khái quát hóa, đi sâu vào nhận thức những mối quan hệ nội tại, bản chất, quy luật của sự vật và hiện tượng
2.1.2 Năng lực tư duy lý luận
Có thể hiểu: Năng lực tư duy lý luận là tổng hợp các phẩm chất trí tuệ của chủ thể nhất định, đáp ứng yêu cầu phát hiện, nhận thức đúng đắn bản chất, quy luật của sự vật, hiện tượng, quá trình ở trình độ lý luận nhanh, nhạy bén, sáng tạo và có những dự báo, đề xuất thiết thực góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động nhận thức và hoạt động thực tiễn của con người
2.2 Đội ngũ cán bộ người dân tộc thiểu số và thực chất, vai trò việc nâng cao năng lực tư duy lý luận của đội ngũ cán bộ người dân tộc thiểu số ở Việt Nam hiện nay
2.2.1 Đội ngũ cán bộ người dân tộc thiểu số và một số vấn đề về đội ngũ cán bộ người dân tộc thiểu số
* Khái niệm “cán bộ”:
Theo quan niệm của Đảng ta hiện nay, “cán bộ” được hiểu là những người công tác trong một tổ chức xác định của Hệ thống chính trị, bao gồm: bộ máy của Đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể chính trị; có năng lực chuyên môn và trình độ công tác nhất định phù hợp với vị trí và nhiệm vụ được giao; có trách nhiệm và nghĩa vụ tuyệt đối trung thành với Đảng, Tổ quốc và nhân dân; tận tụy phục vụ nhân dân, sẵn sàng chiến đấu, hy sinh vì lợi ích của Đảng và dân tộc
* Khái niệm “cán bộ dân tộc thiểu số”
Có thể hiểu về khái niệm “cán bộ dân tộc thiểu số”: Cán bộ dân tộc thiểu số là những người có thành phần xuất thân từ các dân tộc thiểu số công tác trong một tổ chức xác định của Hệ thống chính trị, bao gồm: bộ máy của Đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể chính trị; có năng lực chuyên môn và trình độ công tác nhất định phù hợp với vị trí và nhiệm vụ được giao; có trách nhiệm và nghĩa vụ tuyệt đối trung thành với Đảng, Tổ quốc và nhân dân; tận tụy phục vụ nhân dân, sẵn sàng chiến đấu, hy sinh vì lợi ích của Đảng và dân tộc
Trang 13* Một số vấn đề về đội ngũ cán bộ người dân tộc thiểu số hiện nay:
- Về cơ cấu cán bộ, ở không ít địa phương, đội ngũ cán bộ người dân tộc thiểu số chiếm gần 50%, trong khi các dân tộc thiểu số trong toàn tỉnh chiếm trên 70 %
- Về năng lực, đội ngũ cán bộ người dân tộc thiểu số được hình thành
và phát triển cùng với quá trình phát triển của cách mạng Việt Nam, từ đấu tranh giành độc lập đến xây dựng và bảo vệ Tổ quốc
- Đội ngũ cán bộ người dân tộc thiểu số hiện nay, chủ yếu trưởng thành qua cuộc kháng chiến chống Mỹ và xây dựng Chủ nghĩa xã hội trong thời kỳ bao cấp trước đây và những năm đổi mới vừa qua, họ có bản lĩnh chính trị vững vàng, trung thành và tin tưởng tuyệt đối vào sự lãnh đạo của Đảng, không dao động trước những âm mưu diễn biến hòa bình của các thế lực thù địch, trước những biến động phức tạp của tình hình trong nước và quốc tế
- Đại đa số cán bộ người dân tộc thiểu số có đạo đức trong sáng, lối sống lành mạnh, gần gũi với đồng chí, đồng nghiệp, tận tụy hết lòng với công việc; phát huy phẩm chất cách mạng của người cán bộ đảng viên; trung thực, thật thà và thắng thắn đấu tranh chống tiêu cực
- Đội ngũ cán bộ người dân tộc thiểu số hiện nay được đào tạo từ nhiều nguồn và bằng nhiều phương thức khác nhau
- Công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ người dân tộc thiểu số tuy đã được đẩy mạnh nhưng hiệu quả còn thấp, chất lượng chưa cao
2.2.2 Thực chất, vai trò việc nâng cao năng lực tư duy lý luận của đội ngũ cán bộ người dân tộc thiểu số ở Việt Nam hiện nay
Thực chất của việc nâng cao năng lực tư duy lý luận của đội ngũ cán
bộ người dân tộc thiểu số hiện nay là làm cho đội ngũ này trở thành động lực để thực hiện các mục tiêu đã đặt ra; là nâng cao các phẩm chất trí tuệ (tri thức, văn hóa, năng lực tư duy biện chứng, tư duy khoa học, tư duy sáng tạo…) nhanh, nhạy, đúng đắn và sáng tạo đối với hiện thực, từ đó hình thành bản lĩnh chính trị, năng lực thực tiễn, góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động nhận thức và hoạt động thực tiễn của người cán bộ dân tộc thiểu số
Vai trò việc nâng cao năng lực tư duy lý luận của đội ngũ cán bộ người dân tộc thiểu số ở Việt Nam hiện nay thể hiện ở các nội dung sau: