Tiểu luận cơ hội và thách thức hội nhập kinh tế quốc tế của ngành mía đường Vệt Nam

Đặc điểm của ngành mía đờng Việt Nam 1.1 Quy mô các nhà máy nhỏ với công suất thấp Với việc triển khai mạnh việc xõy dựng và thành lập cỏc nhà mỏyđường trờn cả nước, cho đến nay trờn cả

PhÇn më ®Çu

Thế giới ngày nay đang sôi động trong một xu thế tất yếu là toàn cầuhoá, hội nhập kinh tế quốc tế và Việt Nam cũng không nằm ngoài xu thếchung đó Sau hai mươi năm tiến hành công cuộc đổi mới toàn diện, nước ta

đã có một diện mạo mới đặc biệt là nền kinh tế Chúng ta đã có một nền kinh

tế với sự phát triển tương đối ổn định, tốc phát triển cao- đây là tiền đề quantrọng đưa chúng ta tiến những bước tiến vững chắc vào hội nhập nền kinh tếthế giới Muốn hội nhập có hiệu quả chúng ta phải trở thành một nước côngnghiệp Chính vì thế Đảng và Nhà nước ta đã đặt ra mục tiêu là đến năm 2010Việt Nam cơ bản trở thành một nước công nghiêp Để thực hiện mục tiêu đóchúng ta đã xây dựng và thực hiện nhiều chương trình phát triển kinh tế vàtrong đó không thể không nhắc đến vai trò của chương trình mía đường trongviệc chuyển dịch cơ cấu kinh tế, giải quyết việc làm cho nhiều lao động, gópphần thực hiện mục tiêu dài hạn đến năm 2020 Mặc dù vậy do nhiều nguyênnhân khách quan và chủ quan, ngành công nghiệp mía đường của nước ta mớichỉ đạt được những thành tựu còn nhỏ bé so với tiềm năng, còn bộc lộ nhữngmặt hạn chế

Xuất phát từ những yêu cầu khách quan về hội nhập kinh tế quốc tếcùng với những nhân tố chủ quan của ngành mía đường Việt Nam việc nghiên

cứu “Cơ hội và thách thức hội nhập kinh tế quốc tế của ngành mía đường Việt Nam” là hết sức cần thiết Từ đó chúng ta sẽ thấy được những cơ hội mở

ra, những thách thức gặp phải đồng thời chủ động đưa ra những giải phápthiết thực để phát huy lợi thế, khắc phục những yếu kém còn tồn tại góp phầnđưa ngành mía đường Việt Nam tiến vững chắc trên lộ trình hội nhập kinh tếquốc tế

Phần IMột số vấn đề chung về công nghiệp mía đờng

Việt Nam

1 Đặc điểm của ngành mía đờng Việt Nam

1.1 Quy mô các nhà máy nhỏ với công suất thấp

Với việc triển khai mạnh việc xõy dựng và thành lập cỏc nhà mỏyđường trờn cả nước, cho đến nay trờn cả ba miền tổ quốc chỳng ta đó xõydựng được cỏc nhà mỏy đường với quy mụ và cụng suất khỏc nhau, tuy nhiờnhầu hết cỏc nhà mỏy ở VN đều cú quy mụ nhỏ hơn 2.000 tấn mớa đường/ngày

và chỉ cú khoảng 5/47 nhà mỏy cú cụng suất lớn hơn 6.000 tấn mớađường/ngày So với cỏc nước xuất khẩu đường lớn như Thỏi Lan Nam Phi,Trung Quốc, CuBa, Brazil … thỡ quy mụ cũng như cụng suất hoạt động củacỏc nhà mỏy đường nước ta là rất thấp Theo nghiờn cứu của Viện Kinh tếNụng nghiệp, hiệu quả sản xuất đường từ mớa cú thể được tớnh theo cỏc tiờuchớ sau: quy mụ nhà mỏy, hiệu suất thu hồi đường, tỷ lệ tiờu hao mớa đường,

tỷ lệ tận dụng cụng suất và yếu tố quyết định là giỏ thành sản xuất Trong đú,quy mụ của cỏc nhà mỏy là chỉ số quan trọng về chi phớ chế biến đường, bởi

vỡ trong ngành mớa đường trờn toàn thế giới, tớnh kinh tế của quy mụ nhà mỏyđường là rất đỏng kể Thụng thường, những nước sản xuất đường lớn trờn thếgiới cú quy mụ nhà mỏy bỡnh quõn ở mức 7.000 tấn mớa/ngày Thậm chớ, ởAustralia hay Brazil, Thỏi Lan, quy mụ nhà mỏy là trờn 12.000 tấn Trong sảnxuất cụng nghiệp, quy mụ càng lớn thỡ giỏ thành càng thấp Ở Cuba, bỡnh quõn quy mụ của mỗi nhà mỏy là 4.000 tấn mớa/ngày, Brazil, Mexico 5.000, Thỏi Lan 12.000, Australia 10.000 tấn

Thực tế trờn trờn xuất phỏt từ định hướng ban đầu của Nhà nước vềviệc thiết lập chương trỡnh mớa đường rộng khắp cả nước, do sự phõn tỏn địa

lý của ngành mớa đường nước ta cựng với sự khú khăn về vốn đầu tư cho cỏcnhà mỏy, chỳng ta khụng thể xõy dựng những nhà mỏy cú quy mụ và cụngsuất lớn Mặt khác chúng ta cha xây dựng đợc những vùng nguyên liệu có quymô lớn đáp ứng công suất hoạt động của các nhà máy đờng do đó việc xâydựng các nhà máy có quy mô, công suất nhỏ là điều dễ hiểu.

1.2 Các nhà máy đờng đợc phân bố rộng trên cả nớc

V i c i m v i u ki n t nhiờn n c ta, cõy mớa cú th tr ngớ đặ đ ể à đ ề ệ ự ở ướ ể ồ

c kh p cỏc vựng trờn c n c õy l i u ki n thu n l i cho ng nh nụng

nghi p núi chung v ng nh mớa ệ à à đường núi riờng V i c i m n y thỡ vi cớ đặ đ ể à ệ

t nh mỏy ng õu trờn t n c l khỏ d d ng Qua s phỏt tri n cỏc

nh mỏy à đường n c ta trong nh ng n m qua cú th th y rừ i u úướ ữ ă ể ấ đ ề đ

H?u h?t c c nh m y du?ng m?i xừy d?ng ? trung du, mi?n n i, v ngỏ à ỏ ỳ ựsừu, v ng xa, phừn b? d?u ? c? ba mi?n, thu h t d ng k? v?n d?u tu nu?cự ỳ ỏngo i à chi?m 40% t?ng cụng su?t ch? bi?n c?a c? nu?c Cỏc nhà mỏy này khixõy dựng và đưa vào hoạt động gúp phần thỳc đẩy nền kinh tế địa phương,tạo cụng ăn việc làm cho cỏc lao động tại cỏc vựng

1.3 Sản xuất mía đờng gắn liền với việc bảo đảm nguyên liệu

So với một số ngành sản xuất khỏc, ngành sản xuất mớa đường vớinguyờn liệu chủ yếu là cõy mớa khụng thể dự trữ và khụng cú nguyờn liệuthay thế Đõy là một trong những đặc điểm quan trọng của ngành sản xuấtmớa đường Với đặc điểm này ngành mớa đường phải gắn sản xuất với bảođảm nguyờn liệu Cụ thể là phải đảm nguyờn liệu đầu vào cho sản xuất bằngcỏch bỡnh ổn lượng mớa cho cỏc nhà mỏy Bảo đảm nguyờn liệu khụng chỉđơn thuần là bảo đảm về mặt số lượng mà cũn phải đảm bảo về chất lượng.Đặc điểm này là yếu tố đũi hỏi sự liờn kết chặt chẽ giữa người sản xuất vàngười trồng mớa Để làm được điều đú cỏc nhà mỏy hoặc phải ở gần vựngnguyờn liệu hoặc cú được những nhà cung cấp đỏng tin tưởng với tiềm nănglớn, khả năng ổn định; nhưng để làm được điều đú nhà sản xuất phải gắn liềnlợi ớch người trồng mớa với mỡnh, ràng buộc lợi ớch nhà cung ứng với tỡnhhỡnh sản xuất của mỡnh

1.4 Sản phẩm ngành công nghiệp mía đờng là sản phẩm thiết yếu

Ngành mớa đường cho ra sản phẩm chủ yếu là đường mớa bao gồmđường thụ, đường tinh luyện (RE ; RS) và mật mớa Đường và mật mớa lànguyờn liệu khụng thể thiếu cho ngành cụng nghiệp sản xuất bỏnh kẹo, chếbiến hoa quả khụ và đúng hộp, sản xuất cỏc chế phẩm từ sữa…đồng thời làsản phẩm sử dụng cho nhu cầu thiết yếu trong đời sống con người Cú thểkhẳng định rằng sản phẩm của ngành cụng nghiệp mớa đường là sản phẩmthiết yếu Từ đú cũng khẳng định vai trũ quan trọng của ngành cụng nghiệpchế biến mớa đường trong đời sống và trong nền kinh tế quốc dõn Xuất phỏt

từ đặc điểm này ngành mớa đường cần đỏp ứng được nhu cầu về đường vàmật cho sản xuất cỏc ngành chế biến khỏc đồng thời thoả món nhu cầu tiờudựng của người dõn

2 Vai trò của ngành mía đờng

2.1 Thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp

T khi th c hi n Ngh quy t é i h i é ng l n th VIII, s n xu t mớaừ ự ệ ị ế ạ ộ ả ầ ứ ả ấ

ng n c ta phỏt tri n m nh, n n m 2000 ch ng trỡnh ó t c

nh ng m c tiờu c b n: S n xu t m t tri u t n ữ ụ ơ ả ả ấ ộ ệ ấ đường, b o m tiờu dựngả đảtrong n c, thay th nh p kh u; m vựng nguyờn li u mớa lờn 300 nghỡn ha,ướ ế ậ ẩ ở ệtrong ú cú h n 170 nghỡn ha l t hoang húa vựng sõu, vựng xa éó hỡnhđ ơ à đấ ở

th nh ng nh cụng nghi p ch bi n à à ệ ế ế đường g n v i s n xu t nụng nghi p, nụngắ ớ ả ấ ệthụn; t o vi c l m cho h n m t tri u lao ng nụng nghi p, h ng ch c v n laoạ ệ à ơ ộ ệ độ ệ à ụ ạ

ng cụng nghi p, gúp ph n quan tr ng v o cụng cu c xúa úi, gi m nghốo

v chuy n d ch c c u kinh t nhi u vựng éó m r ng, nõng cụng su t tỏmà ể ị ơ ấ ế ở ề ở ộ ấ

nh mỏy, xõy d ng m i 34 nh mỏy, a t ng s nh mỏy à ự ớ à đư ổ ố à đường lờn 44 nhàmỏy (nay l 38 nh mỏy), n ng l c ch bi n 12-15 tri u t n mớa, s n xu tà à đủ ă ự ế ế ệ ấ ả ấ1-1,2 tri u t n ệ ấ đường/n m tr lờn B c u phỏt tri n m t s c s ch bi nă ở ướ đầ ể ộ ố ơ ở ế ếcỏc s n ph m c nh ả ẩ ạ đường v sau à đường; doanh thu t s n ph m n y t 2.000ừ ả ẩ à đạ

t ng/n m Cỏc cụng ty, nh mỏy ỷ đồ ă à đường n p ngõn sỏch kho ng 350 tộ ả ỷng/n m Nh ng th nh t u nờu trờn l to l n, gúp ph n ỏng k phỏt tri n

kinh t - xó h i nhi u vựng t n c.ế ộ ở ề đấ ướ

2.2 Đáp ứng nhu cầu to lớn của thị trờng trong nớc

T n m 2000 tr l i tr c, ng nh cụng nghi p mớa ừ ă ở ạ ướ à ệ đường n c taở ướ

ch a phỏt tri n nhi u trong khi nhu c u th tr ng g n 80 tri u dõn h t s c toư ể ề ầ ị ườ ầ ệ ế ứ

l n trong n c c ng nh nhu c u c a ng nh cụng nghi p ch bi n xu t kh uớ ướ ũ ư ầ ủ à ệ ế ế ấ ẩ

c ng ng y m t caoũ à ộ Sau Đạ ội h i VIII, ch ng trỡnh mớa ươ đường t i n c taạ ướ

c tri n khai r ng kh p trờn c n c Chỳng ta ó xõy d ng c nhi u nh

mỏy đường, phõn b r ng trờn kh p c n c Hi n nay n ng l c ch bi n t iổ ộ ắ ả ướ ệ ă ự ế ế ạcỏc nh mỏy s n xu t à ả ấ đường trong n c t 12-15 tri u t n mớa, s n xu t 1-ướ đạ ệ ấ ả ấ1,2 tri u t n ệ ấ đường/n m, n m n m tr l i õy s n l ng ă ă ă ở ạ đ ả ượ đường ó ỏp ngđ đ ứ

c b n nhu c u tiờu dựng trong n c, ơ ả ầ ướ về cơ bản đó đỏp ứng được nhu cầu tiờuthụ của cả nước với trờn 1 triệu tấn đường/năm, ch m d t c nh h ng n m Nhấ ứ ả ằ ă à

n c b ra h ng tr m tri u USD nh p kh u ướ ỏ à ă ệ để ậ ẩ đường

2.3 Nâng cao đời sống và tạo công ăn việc làm cho ngời dân

Triển khai chơng trình mía đờng, xây dựng các nhà máy trên khắp cả

n-ớc từ trung du đến miền núi, vùng sâu, vùng xa, mỗi nhà máy đờng đợc xâydựng tạo công ăn, việc làm cho hàng trăm công nhân tại địa phơng nơi có nhàmáy xây dựng Tính đến nay ngành công nghiệp mía đờng nớc ta đã t o vi cạ ệ

l m cho h n m t tri u lao ng nụng nghi p, h ng ch c v n lao ng cụngà ơ ộ ệ độ ệ à ụ ạ độnghi p, gúp ph n quan tr ng v o cụng cu c xúa úi, gi m nghốo ệ ầ ọ à ộ đ ả

Bờn cạnh việc xõy dựng nhà mỏy là xõy dựng vựng nguyờn liệu tại địaphương Người nụng dõn được hỗ trợ vốn, phương phỏp gieo trồng để chuyểnđổi diện tớch canh tỏc sang trồng mớa hoặc tận dụng diện tớch hoang hoỏ đểtrồng mớa Cho đến nay đó tạo cụng ăn việc làm cho hàng triệu lao động trongnụng nghiệp, hàng chục vạn lao động trong cụng nghiệp So với trồng lỳa thunhập của người dõn trồng mớa cao gấp hai đến ba lần Đời sống của người dõnngày một được nõng cao, cú việc làm và thu nhập ổn định hơn Thực hiện chủtrương liờn minh cụng nụng - trớ thức, đõy cũng là một trong những mục tiờucủa chương trỡnh mớa đường mà Đại hội VIII của Đảng đó đề ra

2.4 Thay thế nhập khẩu, hớng tới xuất khẩu:

Nhu cầu đường nước ta là rất lớn, trung bỡnh hàng năm là Trước khichương trỡnh mớa đường ở nước ta được triển khai thỡ hàng năm nhà nước

phải bỏ ra hàng trăm triệu đụ la để nhập khẩu đường cỏc loại đỏp ứng cỏc nhucầu trong nước Chương trỡnh mớa đường được triển khai, chỳng ta từng bước

tự cung cấp cho thị trường nội địa, đỏp ứng nhu cầu tiệu thụ trờn 1 triệu tấnđường một năm

3 Các nhân tố ảnh hởng đến sự phát triển ngành mía đờng Việt Nam

3.1 Chính sách phát triển ngành mía đờng

Thỏng 8/1994, trước những yờu cầu về tỡnh hỡnh thực tế trong nước BộNụng nghiệp và cụng nghiệp thực phẩm (nay là Bộ Nụng nghiệp và Phỏt triểnNụng thụn) đó trỡnh Chớnh phủ chương trỡnh phỏt triển sản xuất mớa đường ởViệt Nam đến năm 2000 với yờu cầu sản xuất từ 1 đến 1,1 triệu tấn đường/năm và được Chớnh phủ chấp nhận Từ năm 1995, Bộ Kế hoạch và đầu tư đótiếp nhận 42 dự ỏn, trong đú 38 dự ỏn được chấp thuận Và hiện tại, tớnh cả sốnhà mỏy cũ lẫn nhà mỏy mới xõy dựng thỡ cả nước đó cú 44 nhà mỏy đường,với tổng cụng suất thiết kế là 82.950 tấn mớa/ngày, gấp hơn 8 lần so với năm

1994 Nhiều tỉnh cú tới 2 – 3 nhà mỏy đường cựng hoạt động

Việc xỏc định chương trỡnh mớa đường nước ta lỳc bấy giờ là hoàn toànđỳng đắn và phự hợp với những yờu cầu thực tế của đất nước Với những mụctiờu đưa ra, chớnh sỏch phỏt triển chương trỡnh mớa đường của Bộ nụng nghiệp

và phỏt triển nụng thụn trỡnh Chớnh phủ đó khuyến khớch và xõy dựng thờmđược nhiều nhà mỏy đường trờn khắp cả ba miền tổ quốc Với ban đầu là 4nhà mỏy, hiện nay cả nước cú 44 nhà mỏy, như vậy sau hơn mười năm thựchiện số nhà mỏy hoạt động trong ngành tăng lờn gấp 11 lần Điều này chothấy Chớnh phủ đó cú chớnh sỏch khuyến khớch phỏt triển doanh nghiệp hoạtđộng trong lĩnh vực mớa đường

3.2 Vùng nguyên liệu cho phát triển ngành mía đờng

Một trong những đặc điểm quan trọng của ngành sản xuất mớa đường

đú là quỏ trỡnh sản xuất gắn liền với việc bảo đảm nguyờn liệu, đõy là đặcđiểm quan trọng căn cứ vào đú để tiến hành sản xuất được liờn tục Với đặc

điểm này chỳng ta cú thể thấy vấn đề bảo đảm nguyờn liệu là hết sức quantrọng để ngành mớa đường cú thể tồn tại và phỏt triển Việc phỏt triển cỏc nhàmỏy sản xuất phải được tiến hành song song với việc phỏt triển nguyờn liệutrờn địa bàn địa phương nơi đặt nhà mỏy.

Mớa là nguyờn liệu chớnh để sản xuất đường ở nước ta Với những điềukiện thuận lợi về mặt tự nhiờnM, cõy mớa cú thể trồng khắp trờn toàn lónh thổnước ta Diện tớch cũng như sản lượng mớa hàng năm tăng lờn đỏp ứng từngbước nhu cầu cho ngành sản xuất mớa đường Đõy là điều kiện thuận lợi riờngcủa chỳng ta Tuy nhiờn hiện nay vấn đề bảo đảm nguyờn liệu cho cỏc nhàmỏy sản xuất vẫn là một vấn đề nan giải và cần được quan tõm nhiều hơn nếuchỳng ta muốn tồn tại và phỏt triển trong xu thế cạnh tranh

3.3 Trình độ của các nhà quản lý tại các doanh nghiệp sản xuất mía đờng

Với những chớnh sỏch khuyến khớch cho ngành mớa đường phỏt triển,trong những năm qua chỳng ta khụng thể phủ nhận những đúng gúp củangành mớa đường Bờn cạnh những vấn đề về quản lý vĩ mụ, trỡnh độ cỏc nhàquản lý tại cỏc doanh nghiệp mớa đường cũng là một trong những vấn đề gúpphần vào sự thành cụng hay khụng của cỏc doanh nghiệp này

Với đặc điểm hầu hết cỏc doanh nghiệp là cỏc doanh nghiệp nhà nước,

do đú thường ỷ lại, trụng chờ vào sự bảo hộ của cỏc cơ quan nhà nước, vẫnchịu ảnh hưởng của cơ chế xin – cho, mong chờ vào sự giỳp đỡ của nhà nước

do đú cỏc doanh nghiệp này luụn ở trong tỡnh trạng bị động, làm ăn kộm hiệuquả và thua lỗ lớn nhưng lại khụng muốn bị đúng cửa nhà mỏy

Sự bị động và mong chờ vào sự bảo hộ, giỳp đỡ của nhà nước cho thấycho thấy sự yếu kộm về mặt năng lực cũng như tổ chức của ban giỏm đốc củadoanh nghiệp Cú thể núi hiện nay trỡnh độ cỏc nhà quản lý tại cỏc doanhnghiệp mớa đường nhà nước hiện nay chưa thể đỏp ứng được cỏc yờu cầu đặt

ra trong tiến trỡnh hội nhập nền kinh tế thế giới

3.4 Vốn đầu t cho sản xuất các nhà máy đờng

Mớa đường là một trong những ngành cú vốn đầu tư xõy dựng cơ bản

và đầu tư máy móc khá lớn Đây là ngành hiện nay không còn mới ở nước tatuy nhiên đây được coi là ngành khá mạo hiểm đối với các nhà đầu tư tưnhân Bên cạnh đó doanh nghiệp tư nhân trong nước chưa đủ khả năng đápứng những yêu cầu về vốn Chính vì vậy khi phát triển chương trình míađường ở nước ta, Chính phủ và các cấp có liên quan đã tìm cách huy độngvốn từ các nguồn khác nhau Trong đó chủ yếu là vốn tín dụng Nhà nước,vốn ODA, vốn vay từ các tổ chức nước ngoài khác.

Sử dụng các nguồn vốn đầu tư xây dựng nhà máy cũng như quy hoạch

là một trong những yếu tố quyết định sự sống còn của nhà máy bởi vì nó liênquan đến lãi suất phải trả của nguồn vốn Doanh nghiệp căn cứ vào đó để sửdụng có hiệu quảS, áp dụng các phương pháp tạo đòn bẩy sử dụng vốn, địnhmức khấu hao để tính toán chi phí trong giá thành sản phẩm

Trong các nguồn vốn thì vốn vay từ các tổ chức nước ngoài chiếm mộtphần rất lớn, đây là một trong những thách thức lớn đối với các doanh nghiệpmía đường Việt Nam vì nó làm cho chi phí tăng lên đáng kể, trong khi hộinhập kinh tế chúng ta phải giảm thuế nhập khẩu các mặt hàng trong đó có mặthàng đường xuống mức 0% - 5%

Phần II.

Thực trạng Phát triển ngành mía đờng nớc ta

1.Thành phần các doanh nghiệp mía đờng chủ yếu là các doanh nghiệp nhà

n-ớc.

Chương trỡnh mớa đường do Bộ nụng nghiệp và phỏt triển nụng thụntrỡnh Chớnh Phủ phờ duyệt, chương trỡnh được bắt đầu thực hiện bằng việcthành lập cỏc doanh nghiệp nhà nước Đặc điểm này xuất phỏt từ đặc điểmcủa ngành đường đũi hỏi một lượng vốn lớn trong khi cỏc doanh nghiệp tưnhõn trong nước chưa đỏp ứng được Chớnh vỡ vậy việc Chớnh phủ quyết địnhthành lập cỏc doanh nghiệp Nhà nước trong ngành mớa đường là đỳng đắn vàhoàn toàn phự hợp với điều kiện nước ta hiện nay

Hiện nay cả nước cú khoảng 44 doanh nghiệp mớa đường, trong đú cú 3doanh nghiệp nước ngoài Trong số đú, doanh nghiệp nhà nước là 35; 15doanh nghiệp thuộc 2 Tổng cụng ty, và 20 doanh nghiệp do địa phương quản

lý Chớnh vỡ là doanh nghiệp nhà nước do đú cỏc doanh nghiệp thường ỷ lại,chụng trờ vào sự bảo hộ của nhà nước Tỡnh trạng này tồn tại ở hầu hết cỏcdoanh nghiệp mớa đường trong cả nước, tạo nờn một sự bị động của cỏc doanhnghiệp trong cơ chế thị trường cạnh tranh gay gắt hiện nay Làm ăn kộm hiệuquả, thua lỗ nhiều năm liờn tiếp, mong chờ nhà nước xoỏ nợ … là những vấn

đề bất cập nhất trong cỏc doanh nghiệp mớa đường hiện nay Vấn đề cần giảiquyết cấp bỏch hiện nay đú là đổi mới, sắp xếp lại cỏc doanh nghiệp làm ănkộm hiệu quả và thua lỗ, cần thể cú thể phỏ sản doanh nghiệp

2 Quy mô và tốc độ phát triển của các nhà máy đờng những năm gần đây 2.1 Quy mô:

Hầu hết cỏc nhà mỏy ở VN đều cú quy mụ nhỏ hơn 2.000 tấn mớađường/ngày và chỉ cú khoảng 5/47 nhà mỏy cú cụng suất lớn hơn 6.000 tấnmớa đường/ngày Theo cỏc chuyờn gia, v i quy mụ nh v y, chi phớ s n xu tớ ư ậ ả ấ

ng c a Vi t Nam s luụn cao h n nhi u so v i cỏc n c, ớt nh t l 50%

n c , trong khi giỏ th nh s n xu t c a Thỏi Lan ch v o 205 USD/t n, thỡ

Vi t Nam l 337 USD/t n.ệ à ấ

Thậm chớ, ụng Philippe Lombard, Tổng giỏm đốc Cụng ty TNHH Mớađường Bourbon Tõy Ninh, dẫn chứng, một số nước chõu Âu đó đúng cửa cỏcnhà mỏy đường kộm hiệu quả và chỉ tập trung sản xuất cho cỏc nhà mỏy lớn.Hiện EU chỉ tồn tại những nhà mỏy củ cải đường cú cụng suất trờn 10.000tấn/ngày, cụng suất trung bỡnh khoảng 15.000 tấn

Có thể thấy, với quy mô hiện nay tại các nhà máy đờng nớc ta thì khigia nhập nền kinh tế chúng ta sẽ thất bại, ngay cả khi trên sân nhà cũng vậy.Chính vì vậy vấn đề đặt ra cho chúng ta đó là việc tập trung xây dựng các nhàmáy có quy mô, công suất lớn để tiến tới giảm giá thành sản phẩm, ít nhất làhạ giá thành bằng với mức trung bình trên thế giới nh vậy công nghiệp mía

đờng nớc ta mới có thể tồn tại và phát triển trong tiến trình hội nhập nền kinh

Mặt khỏc chỳng ta đang từng bước hội nhập nền kinh tế mà trước mắt

là khu vực mậu dịch ASEAN, chỳng ta sẽ cú thờm thị trường tiờu thụ nếuchỳng ta tạo được sức mạnh trong cạnh tranh Thị trường tiờu thụ tănglờnbụục phải mở rộng quy mụ và cụng suất cỏc nhà mỏy hiện nay Đõy đang làvấn đề hết sức khú khăn đặt ra cho chỳng ta hiện nay trờn con đường hộinhập

3 Vïng nguyªn liÖu cho s¶n xuÊt

3.1 Quy ho¹ch vïng nguyªn liÖu

Đã có rất nhiều phân tích về hiện tượng quy hoạch treo gây lãng phí vềnguồn lực cũng như về cơ hội Tuy nhiên còn một hiện tượng nữa cũng gâylãng phí không kém, đó là sự vỡ vụn của quy hoạch mà thường được nhìnnhận bằng một thuật ngữ nhẹ nhàng hơn là “quy hoạch thiếu đồng bộ” Điềunày thể hiện rất rõ trong ngành mía đường của nước ta hiện nay

Bảng diện tích mía của các vùng trong cả nước trong các năm:

313,2

287,0

Bắc Trung Bộ 10,6 15,5 21,7 32,5 50,1 53,4 50,6 58,6 62,7 56,2Duyên hải NTB 42,0 47,4 48,5 55,3 62,0 57,2 53,0 56,8 55,4 52,8

ĐB S.Cửu Long 98,0 92,0 88,8 92,9 102,6 81,1 76,4 80,3 74,7 65,0

(Nguồn số liệu: Tổng Cục Thống Kê)

Bảng sản lượng mía của các vùng trong cả nước

4 446,6 488,3 681,4 703,0 593,6 685,5 687,3 608,1Tây Bắc Bộ 239,1 330,

2 441,5 395,1 555,7 481,0 508,0 596,0 606,3 547,7Bắc Trung Bộ 566,2 790,

3 1220,1 1529,5 2648,0 2743,0 2693,5 3175,6 3221,4 3164,0Duyên hải NTB 1711,3 2081,9 2075,2 2451,0 2865,5 2496,9 2345,0 2407,7 2354,7 2408,6Tây Nguyên 606,5 946,

6 918,3 820,0 1530,7 1091,8 1190,8 1339,4 1534,1 1485,4Đông Nam Bộ 1754,6 1680

,3 2231,5 2472,1 3009,6 2432,4 2765,9 3217,4 3106,2 3007,6

ĐB S.Cửu Long 5395,7 5058,2 4427,9 5538,6 6329,1 4958,7 4430,0 5558,9 5200,3 4515,5

(Nguồn số liệu: Tổng Cục Thống Kê)

Nguyên nhân l n nh t l m cho s n xu t mía ớ ấ à ả ấ đường kém hi u qu lệ ả à

do nhi u nh mỏy khụng mớa cho s n xu t i u b t h p lý rừ nh t l sề à đủ ả ấ Đ ề ấ ợ ấ à ựphỏt tri n nh mỏy ể à đường khụng g n v i vựng nguyờn li u, y u kộm trongắ ớ ệ ếkhõu quy ho ch vựng nguyờn li u, v s thi u g n k t gi a nh nụng vạ ệ à ự ế ắ ế ữ à àdoanh nghi p trong v n bao tiờu s n ph m, nờn nhỡn chung mớa c ng nhệ ấ đề ả ẩ ũ ưnhi u lo i nụng s n khỏc u r i v o tỡnh tr ng "m t mựa m i ề ạ ả đề ơ à ạ ấ ớ được giỏ"

3.2 Các chính sách đảm bảo nguyên liệu

3.2.1 Thành lập các nông trờng, công ty cung ứng nguyên liệu

Ngay từ khi bắt đầu xõy dựng cỏc nhà mỏy đường, việc xõy dựng vàphỏt triển cỏc khu cung cấp nguyờn liệu cho cỏc nhà mỏy chưa được tiến hànhsong song cũng như quy hoạch vựng nguyờn liệu ổn định Chớnh vỡ lý do trờn

mà hiện nay hầu hết cỏc nhà mỏy đường trờn cả nước khụng đủ nguyờn liệucho cụng suất hoạt động của mỏy múc

Nguyờn nhõn sõu sa của tỡnh trạng trờn đú là việc quy hoạch vựngnguyờn liệu là do địa phương quản lý chứ khụng phải Trung ương quản lý.Chưa thực sự coi trọng phỏt triển và tạo sự ổn định vựng nguyờn liệu cho địaphương của mỡnh thể hiện sự nhỏ lẻ, phõn tỏn trong cỏc vựng nguyờn liệu;năng suất mớa rất thấp Mặc dự một số vựng tỷ lệ người dõn tham gia trồngmớa cung cấp cho nhà mỏy tại địa phương tuy nhiờn sản lượng cũng như sốlượng cung cấp cho nhà mỏy là rất thấp, khụng đủ cho cụng suất hiệu quả củamỏy múc

Từ những tỡnh hỡnh thực tế trờn, hiệp hội mớa đường Việt Nam đó cúchủ trương thành lập một số cụng ty, nụng trường lớn cung cấp nguyờn liệumớa cho nhà mỏy tuy nhiờn chỉ trong vũng bỏn kớnh 50 km Mặc dự vậy thỡtỡnh trạng thiếu nguyờn liệu vẫn xảy ra ở cỏc nhà mỏy, cỏc nhà mỏy hoạt độngkhụng hết cụng suất, thời gian nghỉ mỏy dài làm cho cỏc chi phớ như: chi phớquản lý, lương cụng nhõn trực tiếp, chi phớ sửa chữa, chi phớ khấu hao … Bờn cạnh đú cú tỡnh trạng tranh nhau mua nguyờn liệu của người dõn làmtăng giỏ nguyờn liệu đầu vào làm cho giỏ thành sản phẩm đó cao nay tăng lờnnhiều hơn nữa Điều nay đó làm giảm sức cạnh tranh của cỏc doanh nghiệp

mớa đường nước ta.

Trước những tỡnh hỡnh trờn thỡ việc xỳc tiến nhanh việc thành lập cỏccụng ty, nụng trường lớn chuyờn cung cấp nguyờn liệu cho ngành mớa đường

là hết sức khẩn trương và cần thiết để bỡnh ổn giỏ nguyờn liệu, cung cấp ổnđịnh cho cỏc nhà mỏy hoạt động

3.2.2 Chính sách hỗ trợ nông dân trồng mía

Nụng sản là hàng húa đang được kinh doanh theo nguyờn tắc thịtrường, tự do húa thương mại Tuy nhiờn, quốc tế vẫn xếp vào loại nhạy cảmđụng chạm mạnh đến lợi ớch của nụng dõn là những người sản xuất nhỏ cú vịthế quỏ yếu cần được bảo vệ Vỡ vậy, Chớnh phủ cỏc nước đều cú chớnh sỏchtrợ cấp, ưu đói và nhiều hỡnh thức hỗ trợ nhằm giảm nhẹ rủi ro cho nụng dõn

Tuy nhiờn ở nước ta thỡ việc quy hoạch nguyờn liệu là do địa phươngquản lý và tỡnh trạng buụng lỏng quản lý này thể hiện ở những vựng nguyờnliệu nhỏ lẻ phõn tỏn Người dõn trồng mớa theo cỏc hợp đồng của cỏc nhàmỏy sản xuất đường hay do thấy được nguồn thu cao hơn trồng mớa Tuy sốlượng người dõn trồng mớa nhiều nhưng khối lượng mớa cung cấp cho nhàmỏy lại rất thấp và khụng đủ do năng suất trồng mớa là rất thấp, bờn cạnh đúkhi được mựa thỡ lại mất giỏ, khi xẩy ra mất mựa, thiờn tai thỡ khụng được sự

hỗ trợ từ phớa cỏc doanh nghiệp sản xuất mớa đường Trước tỡnh trạng đúnhiều người dõn đó chặt cõy mớa trồng cao su, cà phờ, bạch đàn … chớnh vỡnguyờn nhõn này mà cỏc nhà mỏy thường thiếu nguyờn liệu để sản xuất

4 Trình độ trang bị công nghệ tại các nhà máy

Trong khi khụng mớa cho s n xu t thỡ m t th c tr ng khỏc c ng r tđủ ả ấ ộ ự ạ ũ ấnan gi i l ph n l n cỏc nh mỏy ả à ầ ớ à đường cú cụng ngh r t l c h u ệ ấ ạ ậ Theo CụcNụng nghiệp (Bộ Nụng nghiệp và Phỏt triển Nụng thụn), hiện nay, thiết bịcụng nghệ sản xuất mớa đường của VN cũn lạc hậu, khả năng thu hồi đườngthấp, tỷ lệ phế phẩm cao

Theo th ng kờ, c n c hi n cú 37 nh mỏy ố ả ướ ệ à đường nh ng ch cú 6 như ỉ à