Tiểu luận sự cần thiết và các giải pháp cơ bản để phát triển kinh tế nông thôn ở nước ta trong thời kì quá độ lên CNXH

b-nội dung:I-kinh tế nông thôn và sự cần thiết phải phát triển kinh tế nônh thôn trong thời kì quá độ lên cnxh: 1-k hái niệm kinh tế nông thôn : a- k hái niệm : -kinh tế nông thôn : Ki

có chinh trị ,quốc phòng ,an ninh vũng chắc, xã hội côngbằng,văn minh

thời kì quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở việt nam diễn

ra trên rất nhiều lĩnh vực ,trong đó có lĩnh vực kinh tế nóichung và kinh tế nông thôn nói riêng.tuy kinh tế nông thôn ởnứơc ta vẩn còn lạc hậu,kém phát triển nhng nó cũng đónggóp đáng kể cho nền kinh tế quốc dân.trong quá trình thựchiện thời kì quá độ,đã phát sinh nhiều vấn đề cấp bách cần

đựơc giải quyết,trong đó có cả trong lĩnh vực kinh tế nông

thôn.vì vậy em chọn đề tài: "sự cần thiết và các giải

pháp cơ bản để phát triển kinh tế nông thôn ở nứơc ta

trong thời kì quá độ lên chủ nghĩa xã hội" làm đề tài

cho đề án kinh tế chính trị của em

nội dung của đề án này đựơc chia làm 2 phần lớn: phần1: kinh tế nông thôn và sự cần thiết phải pháttriển kinh tế nông thôn trong thời kì quá độ lên chủ nghĩaxã hội

phần2: thực trạng,phuơng hứơng và giải pháp đểphát triển kinh tế nông thôn ở việt nam trong thời kì quá độ

kinh tế nông thôn rất đa dạng và phong phú nhngtrong đề án này sẽ tập trung nhiều vào thành phần cơ bảnnhất là kinh tế nông nghiệp.vì thời gian củng nhu năng lựccòn hạn chế nên trong đề án này sẽ không tránh khỏi những

thiếu sót.kính mong thầy bổ sung thêm cho em, em xinchân thành cảm ơn thầy đã hứơng dẫn em hoàn thành đề

án này

b-nội dung:

I-kinh tế nông thôn và sự cần thiết phải phát triển kinh tế

nônh thôn trong thời kì quá độ lên cnxh:

1-k hái niệm kinh tế nông thôn :

a- k hái niệm :

-kinh tế nông thôn : Kinh tế nông thôn là một phức

hợp những nhân tố cấu thành của lực lợng sản xuất và quan

hệ sản xuất trong nông-lâm-ng nghiệp,cùng với các ngành thủcông nghiệp truyền thống,các ngành tiểu thủ côngnghiệp ,công nghiệp chế biến và phục vụ nông nghiệp ,cácngành thơng nghiệp và dịch vụ tất cả có quan hệ hữu cơvới nhau trong kinh tế và lãnh thổ và trong toàn bộ nền kinh

Kinh tế nông thôn trớc hết có nông nghiệp , côngnghiệp , ng nghiệp bảo đảm nhu cầu về lơng thực, thựcphẩm cho xã hội, nguyên liệu cho công nghiệp chế biến,sảnxuất ra các sản phẩm hàng hóa cho thị trờng trong nớc vàngoài nớc.Ngoài ra kinh tế nông thôn còn có các loại hìnhdịch vụ thơng nghiệp, tín dụng, khoa học và công nghệ…các loại hình này cùng với các cơ sở hạ tầng ở nôngthôn(Điên,Đờng,Trờng,Trạm…) sẽ là những bộ phận hợp thànhcủa kinh tế nông thôn và sự phát triển mạnh mẽ và hợp lý củachúng là biểu hiện trình độ phát triển của kinh tế nôngthôn

Kinh tế nông thôn là một cơ cấu nhiều thànhphần.Nền kinh tế quốc dân có bao nhiêu thành phần kinh tếthì kinh tế nông thôn củng có bấy nhiêu thành phần.Tuynhiên,các thành phần kinh tế đó trong nông thôn sẽ có nhữnghình thức cụ thể biểu hiện những đặc điểm riêng biệt củakinh tế nông thôn

-nông nghiệp là một nghành sản xuất vật chất,là một

bộ phận cấu thành nền kinh tế quốc dân

kinh tế nông nghiệp :là môn khoa học xã hội,nghiêncứu các quan hệ giữa ngừơi với ngừơi trong quá trình sảnxuất thuộc phạm vi nông nghiệp,nghiên cứu những nét đặcthù của hoạt động sản xuất nông nghiệp do sự tác động củanhững điều kiện tự nhiên,kinh tế và xã hội mang lại

b-Đăc tr ng của hệ thống kinh tế nông nghiệp,nông thôn ở việt nam:

-là hệ thống kinh tế nông nghiệp,nông thôn mangtính hổn hợp với nhtêu hình thức sở hữu rất đa dạng: sở hữunhà nứơc, sở hữ tập thể, sở hữu cá nhân, sở hữu hổn hợp -tuơng ứng với các hình thức sở hữu nói trên sẽ hìnhthành và phát triển nhiều hình thức tổ chức sản xuất kinhdoanh đa dạng và năng động

-tất cả các chủ thể kinh tế trong hệ thống đều tự dokinh doanh theo pháp luật và bình đẳng về nghĩa vụ vàquyền lợi trứơc pháp luật

-việc điều hành các hoạt động kinh tế nông nghiệpnông thôn sẽ hạn chế tối đa những mệnh lệnh, đảm bảovân hành nền nông nghiệp nông thôn chủ yếu theo nguyêntắc thị trừơng (tức là vân hành chủ yếu theo sự hớng dẩncủa các quy luật giá trị quy luật cung cầu,quy luật cạnhtranh…kết hợp với các kế hoặch định hớng và các chính sáchkinh tế vĩ mô của nhà nớc)

2-v ai trò ,tác dụng của kinh tế nông nghiệp-nông thôn:

-cung cấp lơng thực,thực phẩm cho con ngời,đảm bảocho sự tồn tại và phát triển của xã hội:

con ngời,xã hội muốn tồn tại và phát triên đợc thì trớchết phải đợc đảm những nhu cầu tối thiểu nhất của con ng-

ời nh : ăn uống, nơi ở nông nghiệp chính là nguồn cung cấpchính về lơng thực,thực phẩm cho con ngời,cung cấp thức

ăn,nớc uống,nơi ỏ cho con ngòi.Một xã hội dù có phát triển,hiện

đại đến đâu đi nữa thì kinh tế nông nghiệp,nông thônvẩn luôn luôn tồn tại và có vai trò to lớn

-tạo ra công ăn việc làm,giảm bớt thất nghiệp ở nôngthôn:

ở nớc ta,có gần 80% dân số sinh sống ở khu vực nôngthôn.trong khi đó các ngành kinh tế khác ở nông thôn tuy kháphong phú nhng tạo ra việc làm cho ngời lao động cha nhiềuvì các ngành đó cần phải có một trình đọ nhất định,cònnông nghiệp thì phổ biến và đòi hỏi thấp hơn Chính vìvậy nông nghiệp đóng một vai trò rất lớn trong việc tạo ra

công ăn việc làm, giảm bớt thất nghiệp ở nông thôn qua đógiải quyết đợc rất nhiều vấn đề xã hội khác nh:cờ bạc,tệ nạnxã hội…,nâng cao thu nhập và chất lợng cuộc sống cho ngờidân ở nông thôn

-giử vai trò to lớn trong việc phát triển kinh tế ,nhất là ởcác đang phát triển nh việt nam:

ở các nớc đang phát triển ,đại bộ phận sống bằng nôngnghiệp và nói chung còn nghèo ,tỉ trọng gdp nông nghiệp khálớn.vì vậy phát triển kinh tế nông thôn ,nông nghiệp sẽ thúc

đẩy sự phát triển kinh tế của đất nớc.tuy nhiên ngay cảnhững nớc có nền công nghiệp phát triển cao, mặc dù tỉtrọng gdp nông nghiệp không lớn, nhng khối lợng nông sảnphẩm của các nớc này khá lớn và không ngừng tăng lên, giữ vaitrò quan trọng trong nền kinh tế quốc dân các nhà kinh tếhọc thuộc nhiều trờng phái khác nhau đều thống nhấtrằng:điều kiện tiên quyết cho sự phát triển là tăng cung l-

ơng thực cho nền kinh tế quốc dân bằng sản xuất hoặcnhập khẩu

Khu vực nông nghiệp là nguồn cung cấp vốn lớn nhấtcho sự phát triển kinh tế ,nhất là giai đoạn đầu của cnh,bởivì đây là khu vực lớn nhát xét cả về lao động và sản phẩmquốc dân.nguồn vốn từ nông nghiệp có thể đợc tạo ra bằngnhiều cách,nh tiết kiệm của nông dân đầu t vào các hoạt

động phi nông nghiệp ,thúê nông nghiệp ,ngoại tệ thu đợc doxuất khẩu nông sản…việc huy động vốn từ nông nghiệp để

đầu t phát triển công nghiệp là cần thiết.tuy nhiên vốn tíchlũy từ nông nghiệp chỉ là một trong những nguồn vốn cầnphát huy,không nên quá cờng điệu vai trò tích lũy vốn từnông nghiệp

-cung cấp nguyên liệu,nhiên liệu,nhân lực cho ngànhcông nghiệp.là thị trờng tiêu thụ rộng lớn của côngnghiệp,dịch vụ

các ngành công nghiệp muốn hoạt động đợc thì cầnphải có.những thứ đó chỉ có thể đợc cung cấp từ nôngnghiệp ,nông thôn các ngành công nghiệp muốn hoạt độnghiệu quả thì phải biết phát huy tối đa tiềm năng nôngnghiệp đất nớc ta ở vào vị trí địa lý rất đặc biệtnên nông

nghiệp rất phong phú và đa dạng.ngành công nghiệp phảibiết tận dụng lợi thế này để phát triển một nền công nghiệp

đa dạng và hiện đại

Trong giai đoạn đầu của cnh, phần lớn dân c sống bằngnghề nông nghiệp khu vực nông thôn thực sự là nhân lựcdữ trữ dồi dào cho khu vực công nghiệp phần lớn công nhân

ở nớc ta hiện nay là xuất phát từ nông dân, tuy điều này códẩn tới một số hạn chế nhng họ là những ngời rất chămchỉ,cần cù,học hỏi nhanh

ở hầu hết các nớc đang phát triển ,sản phẩm côngnghiệp chủ yếu đợc tiêu thụ ở trong nớc mà trớc hết là khuvực nông nghiệp và nông thôn .phát triển mạnh nôngnghiệp ,nâng cao thu nhập cho dân c nông thôn ,nôngnghiệp làm tăng sức mua từ hai khu vực này sẽ làm cho cầu

về sản phẩm công nghiệp tăng, thúc đẩy công nghiệp pháttriển ,từng bớc nâng cao chất lợng và sức cạnh tranh.ở nớc tathị trờng này rất lớn,cần khai thác tốt lợi thế này

-xuất khẩu đem lại nguồn thu ngoại tệ lớn:

các loại nông,lâm,thủy sản dễ gia nhập thị trờng quốc

tế hơn so với các hàng hóa công nghiệp vì thế ở các nớc

đang phát triển ,nguồn xuất khẩu để có ngoại tệ chủ yếudựa vào các loại nông,lâm,thủy sản.xu hớng chung ở các nớctrong quá trình cnh,ở giai đoạn đầu giá trị xuất khẩunông,lâm,thủy sản chiếm tỉ trọng lớn và sau đó giảm dầncùng với sự phát triển cao của nền kinh tế

hiện nay việt nam là một trong những nớc xuất khẩugạo hàng đầu thế giới , nó đem lại nguồn thu ngoại tệ đáng

kể cho nớc ta

-nông nghiệp và nông thôn có vai trò to lớn ,là cơ sởtrong sự phát triển bền vững của môi trờng:

nông nghiệp sử dụng nhiều hóa chất nh phân bónhóa học , thuốc trừ sâu làm ô nhiễm môi trờng đất vànguồn nớc trong quá trình canh tác dễ gây ra xói mòn ở cáctriền dốc thuộc vùng đồi núi và khai hoang mở rộng diện tíchtrên đất rừng vì thế trong quá trình phát triển sản xuấtnông nghiệp , cần tìm ra những giải pháp thích hợp để duytrì và tạo ra sự bền vững của môi trờng

Hàng năm,nông nghiệp,lâm nghiệp,ng nghiệp sảnxuất ra một lợng khí ôxi rất là lớn giúp điều hòa không khívốn đang ngày càng bị ô nhiểm.Đồng thời nông nghiệp,lâmngiệp,ng nghiệp còn góp phần tiêu thụ bớt khí cácbonníc chonhân loại.Nông nghiệp ,nông thôn chính là cái máy điều hòakhông khí khổng lồ của nhân loại.

3-s ự cần thiết phát triển kinh tế nông thôn :

a-s ự cần thiết phát triển kinh tế nông nghiệp

và nông thô n :

*)Phát triển kinh tế nông thôn góp phần tạo ra nhữngtiền đề quan trọng không thể thiếu bảo đảm thắng lợi chotiến trình cnh,hđh

*)phát triển kinh tế nông thôn trớc hết là phát triểnkinh tế nông nghiệp một cách mạnh mẻ và ổn định,tạo chotoàn bộ nền kinh tế quốc dân,nhất là cho công nghiệp mộtcơ sở vững chắc về nhiều phơng diện,trớc hết là về lơngthực,thực phẩm.Dù cho nền kinh tế nớc ta rồi đây phát triển

đến đâu và tỉ lệ lao động làm nông nghiệp giảm xuống

do năng suất lao động trong nông nghiệp tăng lên thế thìnông nghiệp bao giờ cũng vẩn đóng vai trò quan trọng vì nóthỏa mản những cầu hàng đầu của con ngời là ăn,tạo ra sự

ổn định về chính trị,kinh tế và quốc phòng.Với việc pháttriển đồng bộ các ngành nghề ở nông thôn,kinh tế nôngthôn sae tạo ra một khối lợng sản phẩm với giá trị ngày càngtăng và điều đó góp phần giải quyết vấn đề vốn đểcnh,hđh

*)phát triển kinh tế nông thôn sẻ thực hiện đợc quátrình cnh,hđh tại chổ,gắn bó tại chổ công nghiệp với nôngnghiệp ,vấn dề đô thị hóa sẻ đợc giải quyết theo phơngthức đô thị hóa tại chổ,làm cho nguời lao động có việc làmtại chổ,giảm sức ép của sự chênh lệch kinh tế và đời sốnggiửa thành thị và nông thôn ,giửa vùng phát triển và vùngkém phát triển

kinh tế nông thôn trong khi phát triển mạnh mẻ khôngchỉ nông nghiệp mà cả công nghiệp,thơng nghiệp vàcác

ngành nghề khác,sẻ làm ch toàn bộ các ngành đó chuyểnmạnh sang một nền kinh tế hàng hóa phát triển

*)Sự phát triển của kinh tế nông thôn sẻ tạo cơ sở vậtchất cho sự phát triển văn hóa ở nông thôn.Nông thôn vốn làvùng kinh tế,văn hóa lạc hậu,sản xuất và sinh hoạt phântná,nhiều hủ tục,ít theo pháp luật thóng nhất.Mặt khác,nôngthôn là nơi truyền thống cộng đồng(cả tốt lẩn xấu) còn sâu

đậm…phát triển kinh tế nông thôn sẻ tạo điều kiện đẻ vừagiử gìn,phát huy truyền thống văn hóa xã hội tốt đẹp,bài trừvăn hóa lạc hậu,vừa tổ chức tốt đời sống văn hóa và tinhthần

*)Sự phát triển của kinh tế nông thôn gắn liền với sựphát triển văn hóa,chính trị,xã hội và kiến trúc thợng tầngtheo định hứơng xhcn,sẻ dẩn đến thắng lợi của cnxh ở nôngthôn,góp phần quyết định đến thắng lợi của cnxh trên đếtnớc ta

Đó củng là thắng lợi của việc giử vửng và bảo vệ độclập dân tộc,chủ quyền và lợi ích quốc gia Một nông thôn cókinh tế và văn hóa phát triển,đời sống ấm no,đầy đủ vềchất, yên ổn và vui tơi về tinh thần sẻ là một nhân tố quyết

định củng cố vửng chắc trận địa lòng dân, thắt chặt mốiliên minh công-nômg, bảo đảm cho nhân dân ta có thể

đánh bại mọi kẻ thù

*)phát triển nông nghiệp ,nông thôn luôn đợc Đảng vàNhà nớc ta đa lên vị trí hàng đầu trong đờng lối,chính sáchphát triển kinh tế –xã hội của đất nớc,bởi vì hiện nay ở nớc

ta, nông nghiệp vẩn còn:”chiếm bộ phận lớn trong kinh

tế ,mà sản xuất nhỏ lại chiếm bộ phận lớn trong nông nghiệp.Vì nông nghiệp là nguồn cung cấp lơng thực và nguyênliệu, đồng thời là nguồn xuất khẩu quan trọng, nông thôn làthị trờng tiêu thụ to lớn nhất hiện nay, cho nên cần phải cảitạo và phát triển nông nghiệp thì mới có cơ sở để phát triểncác ngành kinh tế khác Phải cải tạo và phát triển nôngnghiệp để tạo điều kiện cho việc cnh nớc nhà Phải có nềnnông nghiệp phát triển thì công nghiệp mới có thể pháttriển mạnh”

*)xuất phát từ vai trò, tác dụng của kinh tế nông nghiệp

và nông thôn :nh phần trên đã nói,nông nghiệp có vai trò vàtác dụng to lớn.nông nghiệp cung cấp lơng thực,thựcphẩm,nhiên liệu,nhân lực,tạo công ăn việc làm…chính vìvậy cần phải phát triển kinh tế nông nghiệp và nôngthôn nông nghiệp chính là nền tảng ,là cơ sở cho mọi sựphát triển khác

*)xuất phát từ thực tế nớc ta:

-nớc ta là một nớc đang phát triển, đại bộ phận dân csinh sống ở nông thôn và bằng nông nghiệp ,các nguồn thungoại tệ,nguồn vốn để phát triển công nghiệp ,dịch vụ…

đều xuất phát từ nông nghiệp và nông thôn vì vậy cần phảiphát triển phát triển kinh tế nông thôn và nông nghiệp ,hơnnữa chúng ta cũng đang hớng tới một nền kinh tế toàn diện.-vì là một nớc đang phát triển nên tỉ trọng gdp nôngnghiệp còn khá cao.để tổng sản phẩm quốc dân gdp ngàycàng lớn thì phải phát triển tất cả các ngàng trong nền kinh

tế, trong đó có nông nghiệp

-nền nông nghiệp của nớc ta lại đang tồ tại rất nhiều bấtcập:cơ sở vật chất-kỉ thuật lạc hậu,sản lợng thấp, cơ cấu chahợp lý,chất lợng thấp,lực lợng sản xuất còn kém phát triển ,sứccạnh tranh thấp…vì vậy cần phải tầng bớc phát triển kinh tếnông nghiệp ,nông thôn đẻ giải quyết vấn đế này

*)kinh tế nông nghiệp ,nông thôn là một bộ phận củanền kinh tế quốc dân,vì vậy để phát triển nền kinh tếquốc dân thì nhất thiết phải phát triển kinh tế nông nghiệp,nông thôn công nghiệp ,nông nghiệp dịch vụ là 3 bộ phậncấu thành nền kinh tế quốc dân,mỗi bộ phận có một vị tríkhác nhau nhng nói chung cả 3 đều quan trọng.nền kinh tếkhông thể phát triển đợc nếu chúng ta không phát triển cả 3lĩnh vực trên

*)nớc ta đang tiến hành cnh,hđh đất nớc,trong đó cócnh,hđh trong nông nghiệp để đi lên cnxh thì tất yếu phảitiến hành cnh,hđh để xây dựng cơ sở vật chất-kỉ thuật,conngời…cho cnxh cnh,hđh diễn ra một cách toàn diện trên tất cả

moil lĩnh vực,và tất nhiên nông nghiệp ,nông thôn củng phải

đợc cnh,hđh để theo kịp xu thế chung của thời đại

b-c hiến l ợc phát triển nông nghiệp,nông thôn ở v

iệt nam :

-phát triển một nền nông nghiệp hàng hóa đa dạng,cósức cạnh tranh cao trên cơ sở phát huy các lợi thế so sánh củacả nớc và từng vùng sing thái, đồng thời nhanh chống áp dụngcác thành tựu mới về khoa học và công nghệ, khoa học quản

lý nhằm tạo ra nhiều sản phẩm với chất lợng cao, tạo việc làm,tăng nhanh thu nhập cho nông dân, làm cơ sở ổn định kinh

tế ,chính trị và làm cơ sở để cnh,hđn đất nớc

-báo cáo của ban chấp hành t đảng tại đại hội đảnglần thứ IX đã nhấn mạnh:”Đẩy nhanh cnh,hđh nông nghiệp vànông thôn theo hớng hình thành nền nông nghiệp hàng hóalớn phù hợp với nhu cầu thị trờng và điều kiện sinh thái củatầng vùng; chuyển dịch cơ cấu ngành nghề, cơ cấu lao

động, tạo việc làm thu hút nhiều lao động ở nông thôn “

c-m ục tiêu phát triển :

để thực hiện chiến lợc phát triển trên,nông nghiệp vànông thôn cần phát triển để đạt các mục tiêu sau:

-bảo đảm an ninh lơng thực quốc gia trớc mắt và lâudài

-tăng nhanh sản xuất nông sản hàng hóa và hàng hóaxuất khẩu

-nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho dân cnông nghiệp và nông thôn

-bảo vệ môi trờng sinh thái ,giảm nhẹ thiên tai để pháttriển bền vững

II-thực trạng,phơng hớng và giải pháp để phát triển kinh tế nông thôn ở việt nam trong thời kì quá độ.

1-t hực trạng của kinh tế nông thôn việt nam hiện

nay:

a-t ích cực : từ đại hội Đảng lần thứ VI(1986) đã khởi xớng

công cuộc đổi mới kinh tế việt nam ,trong quá trình thực

hiện sự nghiệp đổi mới, kinh tế nông nghiệp ,nông thônviệt nam đả đạt đợc nhiều thành tựu to lớn ,trong đó nổibật là những vấn đè sau đây:

*)thành tựu nổi bật nhất là nông nghiệp việt nam tăngtrởng nhanh, liên tục, đặc biệt là că bản giải quyết đợc vấn

đè lơng thực cho đất nớc

Tăng trởng bình quân hàng năm về nông,lâm,ngnghiệpthời kì 1991-2000 đạt 4,3%;trong đó nông nghiệp

đạt 5,4%,thủy sản đạt 9,1%;lâm nghiệp đạt 2,1%.Sản lợng

l-ơng thực đả đạt kết quả to lớn,từ 13,497 triệu tấn ll-ơng thựcnăm 1976 đả tăng lên 14,309 triệu tấn năm 1980,lên 18,2triệu tấn năm 1985,lên 21,488 triệu tấn năm 1990,lên 27,57triệu tấn năm 1995và lên 34,254 triệu tấn nă 1999,hàng nămbình quân tăng 1,611 triệu tấn.Tính bình quân lơng thực

đàu ngời từ 247,4 kg năm 1976 giảm xuống 268,3 kgnă1980,tăng lên 304kg năm 1985,lên324,4kg nă1990,lên372,5kg năm1995 và lên 443,9kg năm 2000

Tính riêng 13 năm(1976-1988) việt nam đả nhập 8,5triệu tấn quy gạo, song từ năm 1989 trở lại đây chẳngnhững sản lợng lơng thực nớc ta đả trang trải những cầu l-

ơng thực cho tiêu dùng, có dự trử lơng thực cần thiết mà còn

d thừa để xuất khẩu,hàng năm kuất khảu từ 1,5-2 triệu tấngạo thời kì 1980-1995 và tăng lên 3-4,6 triệu tấn gọa thời kì1996-2000

*)sự tăng nhanh sản lợng và đa dạng hóa các loại sảnphẩm nông nghiệp đả cơ bản đáp ứng đợc những cầu tiêudùng của nhân dân và tạo ra một khối lợng hàng hóa lớn phục

vụ những cầu trong nớc và xuất khẩu.Đó là điểm khởi đầu và

là yếu tố quan trọng của quá trình chuyển nền nông nghiệp

từ tự cung tựu cấp sang sán xuất hàng hóa theo cơ chế thịtrờng.Tỉ trọng nông sản hàng hóa những năm gần đây đảchiếm hơn 40%sản lợng nông nghiệp nói chung Nhiều loạinông sản có khối lợng và tỉ trọng hàng hóa và hàng hóa xuấtkhẩu lớn nh lơng thực ,các loại cây công nghiệp và phần lớncác loại sản phẩm của ngành chăn nuôi và nuôi tròng thủysản.Năm 1999 kim ngạch xuất khẩu nông,lâm,thủy sản đạt3,87 tỉ usd,chiếm 35%kim ngạch xuất khẩu của cả nớc và gấp3,4 lần so với nă 1990.Sản lợng gạo xuất khẩu năm 1999 đạt

mức kỉ lục 4,6 triệu tấn (tăng 2,8 lần),cà phê 48,35 ngàntấn(tăng 5,4 làn)cao su hơn 26,3 ngàn tấn(tăng3,5 lần),xuấtkhẩu thủy hải sản đạt trên 1 ti usd,gấp 5 lần so với năm1990 *)Đổi mới quản lý kinh tế nông nghiệp ,nông thôn bớc

đầu hình thành và phát triển nền nông nghiệp sản xuấthàng hóa :

Sau khi có Nghị quyết 10 của Bộ chính trị năm 1988,

hộ nông dân trở thành đơn vị tự chủ sản xuất với khoảng 10triệu cơ sử đả trở thành lực lợng sản xuất nông nghiệp phổbiến Không chỉ dừng lại mô hình kinh tế tiểu nông sản xuất

tự cấp, tự túc mà một bộ phận ngày càng nhiều các hộ nôngdân đã và đang biết ra khỏi quỹ đạo tự cung, tự cấp, tiếnlên sản xuất nông sản hàng hóa , theo mô hình trang trại.Kết quả đã hình thành những cơ sở sản xuất nông sản hànghóa với quy mô khác nhau, hình thành một số ngành và một

số vùng sản xuất nông sản hàng hóa (lơng thực ,cây côngnghiệp ,thủy sản) phục vụ thị trờng trong nớc và xuấtkhẩu ,với khối lợng và tỷ suất hàng hóa ngày càng tăng

và vợt kế hoạch,tạo thế và lực bớc vào thế kỉ 21 với nhiềutriển vọng tốt đẹo hơn

*)ứng dụng khoa học công nghệ vào sản xuất nôngnghiệp tăng cờng cơ sở vật chất kỉ thuật và cơ sở hạ tầngcho nông nghiệp và nông thôn

Cơ chế quản lý và loại hình tổ chức sản xuất phù hợp

đã tạo điều kiện thuận lợi cho việc ứng dụng khoa học côngnghệ vào sản xuất Kinh tế hộ nông dân đi lên sản xuấtnông sản hàng hóa ,có nhu cầu và khả năng đầu t ngày càngnhiều vào việc ứng dụng khoa học công nghệ nh giống câytrồng ,vật nuôi, các chế phẩm hóa học, công cụ máymóc ,thiết bị nông nghiệp ,các công nghệ sản xuất nôngnghiệp mới,thủy lợi hóa,cơ giới hoá sản xuất ,công nghệ chếbiến bảo quản nông sản

Cơ sở vật chất kỉ thuật nông nghiệp và cơ sở hạ tầngnông thôn đợc tăng cờng(công trình thủy lợi,giao thông,bu

điện,viển thông,mạng lới điện…)

*)từng bớc hình thành những vùng sản xuất chuyênmôn hóa với quy mô lớn:

Từ nền nông nghiệp tự cung,tự cấp chuyển sang sảnxuất nông sản hàng hóa ,nông nghiệp nớc ta đã và đangtầng bớc hình thành các vùng sản xuất chuyên môn hóa vớiquy mô lớn.Thành công nhất trong việc xây dựng vùng chuyêncanh sản xuất chuyên môn hóa phải kể đến là cây lúa,càphê,cao su

Hai vùng trọng điểm luá của việt nam là đồng bằngsông cửu long và đồng bằng sông hồng ở đồng bằng sôngcửu Long năm 2000 diện tích gieo trồng lúa đạt 3,936 triệuha,năng suất bình quân đạt trên 42tạ/ha Đồng bằng sôngHồng diện tích gieo trồng lúa năm 2000 đạt hơn 1,212 triệu

ha ,năng suất bình quân đạt trên 53,3 tạ/ha

Cà phê là sản phẩm xuất khẩu quan trọng sau lúagạo,năm2000 diện tích cà phê cả nớc đạt 516,7 ngàn ha vớisản lợng hơn 698,2 ngàn tấn cà phê nhân Sản lợng cà phêxuất khẩu tăng nhanh từ 9000 tấn năm 1985 lên 896000 tấnnăm 1990 và trên 694 ngàn tấn năm 2000.Cà phê đợc phân

bố tập trung ở vùng Tây Nguyên với 80,25% diện tích và85,88% sản lợng

Cao su là cây công nghiệp lâu năm đợc phát triểnmạnh mẻ ở việt nam ,đến năm 2000 việt nam đã có 406,9ngàn ha với sản lợng mủ khô 291,9 ngàn tấn, sản lợng mủ khôxuất khẩu năm 2000 là 280 ngàn tấn Cao su đợc phân bổchủ yếu ở Đông nam bộ với 71,14% diện tíchvà 78,64% sản l-ợng

*)Nông nghiệp đã góp phần quan trọng trong việc tăngnguồn hàng xuất khẩu ,tăng nguồn thu ngoại tệ cho đất nớc : Với quan điểm xuất khẩu để tăng trởng kinh tế,nôngnghiệp nớc ta đã có những tién bộ và chuyển biến tích cực.Năm 1986 giá trị sản xuất nông,lâm,nh nghiệp đạt 513 triệuusd,tăng lên 3168,3 triệu usd năm 1996 Năm 2000 kim ngạchxuất khẩu nông,lâm,thủy sản đã tăng lên 21,308 tỉ usd

*)công nghiệp ,dịch vụ nông thôn đã bắt đầu khởisắc,những ngành nghề và làng nghề truyền thống đợc khôiphục và phát triển

Hệ thống dịch vụ đợc mở rộng,thông qua các chợ,cửahàng,các tụ điểm dân c,các thị tứ,thị trấn đang trở thànhnhững nơi giao lu kinh tế,văn hóa của các làng,xã để tiếpcận với thị trờng.Bộ mặt nông thôn nhiều nơi đã đổimới,đời sống vật chất và tinh thần cải thiện rỏ rệt

Bên cạnh đó còn phải kể đến sự quan tâm,chỉ

đạo,lãnh đạo tài tình ,sáng suốt của Đảng và Nhà nớc ta tronglĩnh vực kinh tế nói chung và kinh tế nông nghiệp ,nôngthôn nói riêng

động trong nông nghiệp vẩn là thủ công

*)Nhiều tiềm năng tự nhiên,kinh tế xã hội cha đợc khaithác đầy đủ để phục vụ yêu cầu phát triển nông nghiệphàng hóa nh hàng chục hécta đất và mặt nớc hoanghóa,hàng chục triệu lao động nông thôn còn thiếu việc làm Trình độ sản xuất nông nghiệp còn thấp cả về năngsuất sinh học,năng suất lao động và chất lợng nông sản chatạo ra đợc thế mạnh trong cạnh tranh trên thị trờng

Cơ cấu kinh tế nông nghiệp và nông thôn dịchchuyển chậm theo hớng cnh.Trong nông nghiệp ,tỉ trọng câycông nghiệp ,cây ăn quả ,chăn nuôi tăng chậm.Trong nôngthôn ,việc chuyển dịch từ kinh tế thuần nông sang kinh tếnông công nghiệp,dịch vụ đã bắt đầu khởi động nhngchuyển dịch với tốc độ chậm chạp Cơ cáu sản xuất và phân

công lao động trong nông nghiệp có những chuyển biếnnhất định,những còn chậm và về cơ bản cha khắc phục đ-

ợc những hạn chế của cơ cấu nông nghiệp truyền thống,chatạo ra động lực mạnh thúc đẩy sản xuất kinh doanh hàng hóa.Tỉ trọng nông nghiệp trong giá trị sản xuất nông,lâm,thủysản có xu hớng giảm những vẩn chiếm trên 80%

*)Kết cấu hạ tầng kinh tế xã hội nông thôn còn nhiềumặt yếu kém,chađáp ứng đợc yêu cầu của cnh,hđh nôngthôn Công nghiệp chế biến nông sản và cơ sở hạ tầng ởnông thôn cha phát triển tơng ứng và còn nhiều thiếu hụt.Cơ sở hạ tầng nông nghiệp nông thôn đã đợc cải thiện mạnh

mẻ trên hầu hết các vùng song cha theo kịp với phát triển sảnxuất và đời sống Hệ thống hạ tầng kỉ thuật phục vụ cho sảnxuất ,chế biến, bảo quản và lu thông tiêu thụ nông sản hànghóa còn lạc hậu, yếu kém và thiếu hụt nghiêm trọng( hệthống thông tin , dự báo sản xuất và thị trờng ,cơ sở thínghiệm ).ở nhiều vùng nông thôn miền núi, vùng sâu ,vùng xa

điều kiện thủy lợi và giao thông còn rất khó khăn Đây là trởngại lớn cho phát triển nông nghiệp hàng hóa và nông thônviệt nam

Môi trờng sinh thái có chiều hớng suy thoái đáng longại.Trong nông nghiệp và nông thôn ,đất ,nớc,không khí ởnhiều vùng bị ô nhiễm đến mức báo động, do chất thải côngnghiệp và sử dụng hóa chất nông nghiệp không đúng

*)Đầu t từ ngân sách Nhà nớc cho nông nghiệp là chatơng xứng với vai trò của nó trong nền kinh tế

Vốn đầu t cho nông nghiệp tuy có tăng lên về giá trịtơng đối,những giảm nhanh về tỉ trọng từ trên 20% trớcnăm 1990 xuống còn 10-11% năm 1998,đến năm 1999 cótăng lên song vẩn cha đạt tới 20% trong tổng vốn ngân sách

đầu t của Nhà nớc.Năm 2000 đạt khoảng 2837,7 tỷ

đồng,chiếm 14,96%.trong khi đó,mặc dù tỷ trọng nôngnghiệp dã giảm đi nhờ việc chuyển dịch cơ cấu kinh

tế ,những nó vẩn đóng góp 25,4% năm1999 và24,3% năm

2000 vào giá trị tổng sản phẩm trong nớc.do đầu t cha đủ

độ nên cơ sở vật chất kỷ thuật nông nghiệp chậm đợc cải

thiện,có những bộ phận xuống cấp nh hệ thống thủy lợi cơ sởchế biến nông,lâm,thủy sản

*)thị trờng nông sản không ổn định,giá cánh kéohình thành theo xu hớng bất lợi cho nông dân

thị trờng nông thôn phát triển yếu kém và vai trò củaNhà nớc nơi đây còn mờ nhạt Có thể nói trong thập niênqua, hoạt động của t thơng đã chi phối hầu nh toàn bộ thị tr-ờng nông thôn ,kể cả việc cung ứng vật t và thu mua nôngsản,mà rỏ nhất là t thơng về nông thôn thu gom tranh muacác mặt hàng nông sản xuất khẩu nh lúa, gạo, cà phê Tìnhtrạng trên chậm đợc khắc phục đã gây thiệt hại cho nôngdân và làm họ không yên tâm nâng cao trình độ côngnghệ sản xuất

Giá cả nông sản không ổn định và biến động theo

xu hớng bất lợi cho nông dân.nhất là ngời trồng lúa.Tình trạngnông sản làm ra khó tiêu thụ,giá cả thấp xảy ra phổ biến vàkéo dài,điển hình là năm 1997 và 1999.Năm 1997 giá lơngthực giảm 3% so với năm 1996,năm 1997 so với năm 1995 giá l-

ơng thực chỉ tăng 0,6% thì giá hàng công nghiệp tăng 8,5%

và dịch vụ tăng 17,7%.còn năm 1999giảm tới 10% so với năm1998,giá hàng công nghiệp tăng2%,giá dịch vụ tăng3,1% và 7tháng đầu năm 2000 xu hớng này vẩn tiếp tục Đợc mùa lớnnhững thu nhập của nông dân giảm sút đã trở thành mộtnghịch lý mà nghịch lý đó càng trở nên trầm trọng hơn khigiá hàng hóa và dịch vụ vẩn tăng

Việc tổ chức và định hớng thị trờng ,thiết lập khuônkhổ pháp lý cho sự vận hành và hoạt động lành mạnh của thịtrờng nông nghiệp,nông thôn củng còn nhiều bất cập Sựhoạt động của thị trờng hầu nh diển ra tự phát,nhiều nơibuông lỏng quản lý.Nông dân và ngời sản xuất kinh doanhnông nghiệp hàng hóa không chỉ thiếu những thông tin vềthị trờng mà còn chịu nhiều thua thiệt do tình trạng cạnhtranh không lành mạnh,ép giá và tình trạng sản xuất cungứng hàng giả,kém chất lợng(giống,phân bón…) trên thị trờnggây ra Ngợc lại, các tiêu chuẩn về phẩm chất và đặc biệt là

về vệ sinh an toàn thực phẩm của hàng nông sản tiêu thụtrên thị trờng nói chung cha đợc quy định và kiểm soátchặt chẽ