BÁO CÁO KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU, ỨNG DỤNG SÁNG KIẾN Một số phƣơng pháp dạy kỹ năng nghe trong Tiếng Anh cho học sinh Tiểu học

BÁO CÁO KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU, ỨNG DỤNG SÁNG KIẾNBÁO CÁO KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU, ỨNG DỤNG SÁNG KIẾNBÁO CÁO KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU, ỨNG DỤNG SÁNG KIẾNBÁO CÁO KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU, ỨNG DỤNG SÁNG KIẾNBÁO CÁO KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU, ỨNG DỤNG SÁNG KIẾNBÁO CÁO KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU, ỨNG DỤNG SÁNG KIẾNBÁO CÁO KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU, ỨNG DỤNG SÁNG KIẾNBÁO CÁO KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU, ỨNG DỤNG SÁNG KIẾNBÁO CÁO KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU, ỨNG DỤNG SÁNG KIẾNBÁO CÁO KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU, ỨNG DỤNG SÁNG KIẾNBÁO CÁO KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU, ỨNG DỤNG SÁNG KIẾNBÁO CÁO KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU, ỨNG DỤNG SÁNG KIẾN

1

BÁO CÁO KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU, ỨNG DỤNG SÁNG KIẾN

I Lời giới thiệu

Ngày nay tiếng Anh được coi là ngôn ngữ toàn cầu, hàng triệu người nói tiếng Anh như là ngôn ngữ thứ nhất và cũng có hàng triệu người nói tiếng Anh

như là ngôn ngữ thứ hai Tiếng Anh có vai trò và vị trí đặc biệt quan trọng trong

sự phát triển kinh tế xã hội của đất nước nói chung và của sự nghiệp giáo dục đào tạo nói riêng Để có thể tiếp cận tri thức thế giới, nâng cao chất lượng cuộc sống vật chất và tinh thần của con người thì việc học tiếng Anh càng trở lên hữu ích Tiếng Anh còn là phương tiện cần thiết cho mỗi người để có thể hòa nhập vào cộng đồng ASEAN sắp tới Chính vì vậy, học tiếng Anh từ bậc Tiểu học trở thành mối quan tâm đặc biệt của học sinh, phụ huynh, giáo viên, ngành giáo dục

và cả nước.

Đề án Ngoại ngữ 2020 đã thực hiện được 6 năm – một khoảng thời gian không dài nhưng đủ để giáo viên dạy tiếng Anh nhận ra những tồn tại trong phương pháp truyền thống từ đó có thể đưa ra những giải pháp để giúp học sinh cải thiện các kỹ năng nghe- nói- đọc- viết Điểm đặc biệt trong đề án ngoại ngữ

2020 là học sinh có nhiều cơ hội để thực hành kỹ năng nghe nói – những kỹ năng cơ bản khi học một ngôn ngữ Tuy nhiên để có thể thực hành bốn kỹ năng nghe nói đọc viết một cách trôi chảy, thuần thục là một việc không hề dễ dàng, đặc biệt là kỹ năng nghe Qua thực tế giảng dạy ở nhà trường, bản thân tôi nhận thấy lúc đầu các em rất thích học tiếng Anh vì khi học các em được tham gia các trò chơi, hát các bài hát bằng tiếng Anh, các em học như chơi mà chơi như học Tuy nhiên, theo thời gian sự thích thú với việc học tiếng Anh của các em giảm dần, thậm chí có những em sợ học tiếng Anh, đặc biệt là kỹ năng nghe Trước tình hình đó, bản thân tôi đã suy nghĩ, trăn trở, quan sát lắng nghe ý kiến của các

em để tìm ra những nguyên nhân của việc hoc sinh sợ học kỹ năng nghe Và được biết rằng trong bài nghe dù các em có thể nghe được tất cả các câu nhưng cũng rất khó để các em có thể hiểu rõ nội dung của câu Chính vì lẽ đó, trong quá trình dạy học bản thân tôi tìm hiểu những khó khăn của học sinh trong việc học kỹ năng nghe kết hợp cùng với vốn kinh nghiệm ít ỏi của mình để đưa ra những phương pháp giúp học sinh hứng thú, cải thiện kỹ năng nghe Với phạm

vi kinh nghiệm nhỏ này tôi mạnh dạn đi sâu vào một vấn đề "Một số phương

pháp dạy kỹ năng nghe trong Tiếng Anh cho học sinh Tiểu học”

2

II Tên sáng kiến:

"Một số phương pháp dạy kỹ năng nghe trong Tiếng Anh cho học sinh Tiểu học”

III Tác giả sáng kiến:

- Họ và tên: DƯƠNG QUANG CHIẾN

- Địa chỉ tác giả sáng kiến: Trường Tiểu học Tam Quan I - Xã Tam Quan - Huyện Tam Đảo - Tỉnh Vĩnh Phúc

- Điên thoại: 01693030788 Email: duongquangchien87@gmail.com

IV Chủ đầu tư tạo ra sáng kiến: DƯƠNG QUANG CHIẾN

V Lĩnh vực áp dụng sáng kiến:

Học Tiếng Anh hiện nay đã và đang trở thành nhu cầu thiết yếu phục vụ cho việc giao tiếp, học tập và nghiên cứu trên các lĩnh vực khác nhau Việc dạy

và học theo đề án ngoại ngữ 2020 tạo điều kiện cho học sinh phát triển toàn diện

4 kỹ năng: nghe- nói- đọc – viết Trong đó kỹ năng nghe được quan tâm, chú trọng phát triển nhất vì học sinh không thể giao tiếp bằng lời nói nếu không hiểu được những gì nghe được

Vậy làm thế nào để góp phần nâng cao chất lượng học kỹ năng nghe, giúp học sinh tự tin hơn trong giao tiếp, sử dụng tiếng Anh một cách thành thạo trong từng từ, câu, đặc biệt đối với học sinh ở nông thôn như ở xã Tam Quan - Huyện Tam Đảo - Tỉnh Vĩnh Phúc Đề tài này tôi chọn đối tượng phục vụ là học sinh khối 5 trường Tiểu học Tam Quan I

VI Ngày sáng kiến được áp dụng lần đầu hoặc áp dụng thử:

Sáng kiến được áp dụng lần đầu vào ngày 21 tháng 9 năm 2015

VII Mô tả bản chất của sáng kiến:

1.Thực trạng ban đầu:

Qua quan sát lắng nghe ý kiến của học sinh, tôi nhận thấy tiếng Anh là môn học khó,có nhiều từ đồng âm khác nghĩa, lời nói trong băng nhanh và nói bằng nhiều giọng khác nhau cùng với ngữ điệu khiến cho học sinh khó có thể hiểu rõ nội dung.Để nắm rõ chất lượng học kỹ năng nghe của học sinh các lớp tôi khảo học sinh lớp 5, đối tượng đã học tiếng Anh ở lớp 3, 4.Tôi lấy một bài

3

tập nghe của chương trình Tiếng Anh lớp 5-Unit 1 A summer Camp-trang 7 Tôi làm một bài khảo sát kỹ năng nghe đầu năm như sau:

Keys: 1: b 2.b 3.a 4.c

Kết quả:

Hoàn thành Chưa hoàn thành

- Số các em hoc sinh yêu thích, hứng thú học kỹ năng nghe: 45 em (36,6%)

- Số các em hoc sinh không thích học, sợ kỹ năng nghe: 78 em (63,4%)

2 Giải pháp mới sáng tạo:

Kết quả trên giúp tôi nhân ra kỹ năng nghe của các em học sinh còn yếu Các em chưa hiểu được bài, chưa vận dụng được vốn từ và cấu trúc đã được học Tôi suy nghĩ không biết làm thế nào để giúp học sinh cải thiện kỹ năng nghe và có thể nghe tốt tiếng Anh, giúp các em ham học Trong quá trình giảng dạy môn tiếng Anh, bước đầu rèn luyện cho học sinh các kỹ năng: nghe- nói-

4

đọc - viết, tôi đưa ra một số kinh nghiệm trong quá trình dạy cũng như rèn kỹ năng nghe như sau :

A.Luyện kỹ năng nói song hành cùng kỹ năng nghe

Trước khi cho học sinh nghe giáo viên giúp các em học sinh trong lớp luyện nói nhiều Bởi vì khi luyện nói, học sinh sẽ củng cố được vốn từ cũng như cấu trúc ngữ pháp để từ đó phát triển, cải thiện được kỹ năng nghe Mặt khác, trong khi nghe khi các em gặp những bài nghe dài, có ngữ điệu và giọng nói khó nghe thì hướng dẫn các em chỉ cần nghe lấy ý chính không cần hiểu toàn bộ bài nghe

- Đối với những bài dài các em muốn nghe tốt thì trước tiên các em phải nghe qua một lượt sau đó chia ra nhiều đoạn nhỏ để nghe rồi sau đó nghe hết lại một lần

- Chú ý nghe rõ cách phát âm, trọng âm từ, câu và ngữ điệu, hiểu trực tiếp bằng tiếng Anh thì càng tốt, nếu khó thì có thể liên hệ sang tiếng Việt Nên nhớ khi nghe cần nhìn vào hình ảnh và liên tưởng ra hình ảnh của sự vật hay sự kiện trong đầu mình

- Trong quá trình nghe nếu gặp phải những từ, câu nghe không hiểu hay không rõ thì có thể dừng băng suy nghĩ ý nghĩa của câu và nghe lại nhiều lần

Nếu nghe mãi không được thì có thể xem trong “textscript” rồi tập nghe lại

- Chẳng hạn như Unit 2 : My Friend’s house (bài dạy Listen and match- trang 14 tiếng anh 5)

5

+ Giáo viên cho học sinh quan sát tranh trong sách giáo khoa trang 14, rồi thiết lập ra tình huống của bài nghe Lúc này giáo viên yêu cầu học sinh nói cách giới thiệu tên mình, sống ở đâu, nêu tên các nhân vật và tên các phố trong tranh……

I’m………./ My name is…………

I live on/in………

Sau khi thực hành xong, giáo viên yêu cầu học sinh nghe hai lần và gọi học sinh đánh số thứ tự tranh được nhắc tới Giáo viên đưa ra đáp án và sửa lỗi sai của học sinh Bởi vì các em luyện tập giới thiệu tên mình, sống ở đâu, tên các nhân vật và các con phố trong tranh một cách cụ thể, thì các em sẽ nhớ về các từ vựng mà các em sắp nghe trong đoạn văn một cách dễ dàng

Keys: 1.b 2.c 3.d 4.a

Các em càng luyện nói nhiều, kỹ năng nghe của các em càng tiến bộ và phát triển

B Kế hợp tốt ba bước trong một tiết dạy kỹ năng nghe

Việc rèn luyện kỹ năng nghe trong một tiết học nghe được thực hiện qua 3 bước

<*> Pre- listening

- Mục đích bước này là giúp học sinh tập trung chú ý vào chủ đề, đoán trước những nội dung của chủ đề của bài nghe Để khắc phục những khó khăn khi nghe trong tiết học, giáo viên cần giới thiệu chủ đề, ngữ cảnh, tình huống nội dung có liên quan đến bài nghe, khai thác xem học sinh đã biết và chưa biết gì

về nội dung sẽ nghe, gợi trí tò mò, tạo hứng thú cho các hoạt động của bài

- Cho học sinh nghĩ, dự doán nội dung bài nghe Open – prediction (Dự đoán tình huống, nhân vật…)

- Dạy từ vựng, cấu trúc mới của bài nghe với lượng vừa đủ để học sinh đoán nghĩa của từ trong ngữ cảnh Open – prediction (Dự đoán tình huống, nhân vật…)

- Cung cấp mục đích nghe, soạn ra các yêu cầu nhiệm vụ và bài tập về nội dung nghe

6

- Đối với học sinh tiểu học, nhận thức của các em còn chậm, vì vậy trong quá trình dạy nghe giáo viên cần kết hợp sử dụng tranh minh họa để giúp các em hiểu bài nghe nhanh hơn

Một số bài tập dạy trong giai đoạn này:

- True / False statements prediction (Dự đoán đúng/sai)

- Open – prediction (Dự đoán tình huống, nhân vật…)

- Ordering (Sắp xếp)

- Pre- question (Đặt câu hỏi, trả lời câu hỏi…)

- Chẳng hạn như Unit 4 Mai‟s Day Lesson 1 part 3 Listen and tick (sách

tiếng anh 5-trang 28)

Trước khi cho học sinh nghe, giáo viên yêu cầu học sinh nói tên nhân vật trong tranh.Sau đó yêu cầu học sinh nói tên các hoạt động, môn thể thao, tên của từng bức tranh:

+ She is Mary

+ 1.a run b cycle c do morning exercise

7

+ 2.a library b classroom c bedroom

+ 3.a badminton b.volleyball c table tennis

+ 4.a listen to music b watch T.V c play computer games

Giáo viên chia học sinh thành các nhóm, dùng thủ thuật Open-Prediction

cho học sinh đoán đáp án của các tình huống

Giáo viên giới thiệu tình huống và yêu cầu của bài bài: “nghe và chọn đáp án a, b hay c để điền vào chỗ trống” trước khi cho học sinh nghe

<*> While- listening

- Mục đích của các hoạt động trong bước này là nhằm giúp cho học sinh thực hành kỹ năng nghe

- Một số hình thức thể hiện trong bước này:

+ Matching ( Nối )

+ Filling in the grip / chart / gap ( Điền từ vào chỗ trống )

+ Answering comprehension questions ( Trả lời câu hỏi )

+ Selecting (Trắc nghiệm chọn A, B, C hoặc D

+ Defining True- False ( Xác định đúng/sai )

+ Check the correct answer (Kiểm tra câu trả lời đúng/sai )

+ Deliberate mistakes (Sửa lỗi sai)

+ Listen and draw (Nghe và vẽ hoặc tô màu)

- Cho học sinh nghe và làm bài tập, nếu hoạt động trong phần pre-listening

là prediction thì trong bước này giáo viên cho học sinh so sánh phần prediction với nội dung bài nghe

- Đối với bài nghe khó giáo viên có thể chia quá trình nghe thành bài tập nghe từ dễ đến khó

- Chẳng hạn như Unit 4 Mai‟s Day Lesson 1 part 3 Listen and tick (sách

tiếng anh 5-trang 28)

8

Sau khi thực hiện Pre-listening, giáo viên cho học sinh nghe băng 2 lần

Giáo viên yêu cầu học sinh nghe và tick vào đáp án đúng a, b hay c để điền vào

chỗ trống

<*> Post- listening

Mục đích của các hoạt động sau khi nghe nhằm:

- Kiểm tra xem học sinh có hiểu những nội dung nghe theo yêu cầu hay

không và có hoàn thành được các hoạt động trong bước "While- listening” hay

không

- Tìm ra nguyên nhân làm cho học sinh không nghe được hoặc không hiểu nội dung trong bài tập nghe

- Giúp học sinh có cơ hội đánh giá thái độ biểu cảm người thể hiện hội thoại qua ngữ điệu giao tiếp

Một số thủ thuật trong bước này:

+ Give answers and feed back : Cho đáp án và thông tin phản hồi

+ Repeatation and feed back: Cho học sinh nhắc hay nói lại một số điều /câu

đã nghe

+Controlling practice: Tổ chức cho học sinh nói về mình hay về bạn bằng cách dựa vào một vài thông tin trong bài nghe

9

+ Remard others‟ answers:Cho học sinh nêu vài nhận xét về kết quả nghe của nhóm

+ Role play:Cho học sinh đóng vai thể hiện lại cuộc hội thoại đã nghe

Chẳng hạn như Unit 4 Mai‟s Day Lesson 1 part 3 Listen and tick (sách tiếng

anh 5-trang 28)

+ Sau khi cho học sinh nghe băng 2 lần giáo viên gọi 1 vài học sinh đọc đáp án của mình và yêu cầu các em khác nhận xét kết quả trước khi đưa ra đáp

án đúng

+ Giáo viên yêu cầu học sinh làm việc theo cặp đóng vai nhân vật Mary

nói về các hoạt động trong ngày của Mary

+ Giáo viên yêu cầu học sinh làm việc theo cặp nói về những hoạt động

mà mình thường làm trong ngày và trình bày trước lớp

Tuỳ theo đặc điểm của từng bài giáo viên có thể tiến hành thực hiện quy trình 3 bước luyện nghe hiểu cho học sinh, đặc biệt là bước thứ nhất sao cho có thể giúp các em hình thành và phát triển hứng thú khả năng tập trung, biết sử dụng thông tin suy đoán điều sẽ nghe Nhờ vậy học sinh sẽ chủ động và tự tin hơn khi nghe

* Yêu cầu trong tiết dạy nghe cần:

+ Đảm bảo chất lượng mẫu nghe

10

+ Bằng đài có chất lượng tốt

+ Giáo viên đọc với tốc độ trung bình, phát âm chuẩn xác

C Kết hợp luyện nghe với các nhóm kỹ thuật khác

C 1 Nhóm kỹ thuật luyện tập cơ sở

Đây là những thủ thuật có ý nghĩa tiền đề trong việc hình thành cho học sinh khả năng nghe tiếng Anh

C.1.1 Tạo cho học sinh thói quen tập trung khi nghe

a/ Trong bài nghe giáo viên thương xuyên gọi các em học sinh nhắc lại

những câu học sinh đã được nghe Đối với học sinh có khả năng nghe tốt giáo viên yêu cầu học sinh trả lời câu hỏi, nói lại theo ý hiểu của mình

Ví dụ: Học sinh A nói: "Hoa’s family has four people: my father, my mother, my sister and me” Sau khi bạn A nói xong, giáo viên gọi bất kì bạn

nào trả lời câu hỏi: + How many people does Hoa’s family have?

b/ Trong quá trình học tập thường xuyên cho học sinh chơi một trò chơi

tập trung nghe

Trò chơi thứ nhất: Whisper-Truyền tin

Giáo viên chọn ra 2 đội đứng cách xa nhau để tham gia trò chơi Mỗi đội có

5 người xếp thành hàng dọc sao cho khoảng cách giữa mỗi bạn trong một đội là một mét Giáo viên gọi 2 bạn đứng đầu của mỗi đội lên và nói một câu tiếng anh Hai học sinh này có nhiệm vụ nói thầm vào tai người tiếp theo bên đội của mình Cứ thế, người này nối tiếp người kia nói vào tai nhau cho đến người cuối hàng Người cuối hàng có nhiệm vụ nói lớn câu hay đoạn mình nghe được, và học sinh đầu hàng sẽ xác định đúng hay không

Trò chơi thứ hai: Remember and repeat

Giáo viên chọn 10 học sinh tham gia trò chơi,giáo viên chọn chủ đề bất kì như “Animal” Học sinh đầu tiên sẽ nói 1con vật bất kì, học sinh thứ hai sẽ phải nhắc lại con vật của học sinh thứ nhất và nói thêm con vật của mình mà không được lặp lại con vật bạn trước đã nói Các bạn tiếp theo lần lượt nhắc lại con vật của các bạn nói trước theo đúng thứ tự và nói thêm một con vật của mình Ai không nói được sẽ bị loại.Trò chơi này không những rèn cho học sinh về vốn từ

mà còn giúp học sinh tập trung trong khi nghe

C.1.2 Luyện nghe trọng âm của từ và trọng âm của câu

11

-Người bản địa khi nghe một từ có nhiều âm tiết họ chỉ nghe trọng âm của

từ đó Ví dụ: Badminton : „bad-min-ton họ nghe chủ yếu trọng âm "bad” chứ không nghe cả 3 âm tiết Khi nghe một từ nhiều âm tiết, ta nên luyện tập nghe trọng âm của từ đó

- Khi nghe câu, cần chú ý nghe những trọng âm, nhấn mạnh vào danh từ, động từ, đại từ và tân ngữ trong câu rồi phối hợp các trọng âm ấy để đoán nghĩa của toàn câu

Ví dụ khi nghe câu: My father giver this bike to me on my birthday

- Chú ý nghe trọng âm của các từ (từ in đậm) rồi đoán ý nghĩa của câu nói

ấy Với kỹ thuật này tôi luyện cho học sinh vừa nghe vừa đoán nghĩa bằng cách nắm nghe trọng âm của các từ quan trọng trong câu để rồi đoán nghĩa của cả câu Việc luyện nghe trọng âm từ hay câu cần được thực hiện không chỉ trong các bài tập nghe mà trong nhiều hoạt động khác nhau của dạy học tiếng Anh:

luyện đọc từ mới- Newwords; giới thiệu câu mới- structures ; hoặc thực hiện hoạt động “Before you read” (trước khi đọc), “Listen and repeat” ( nghe và nhắc lại) hoặc “Listen and Read together” ở mỗi đơn vị bài học

C.2 Luyện tập nghe trọng âm trọng tâm

Đây là những biện pháp giúp học sinh luyện tập các kỹ năng nghe hiểu một bài hội thoại hay một bài đọc trong sách giáo khoa Có hai biện pháp chính:

C.2.1 Kết hợp phần Listen and repeat or Read :

Giáo viên tạo cơ hội luyện nghe cho học sinh bằng cách tận dụng ngữ liệu trong các bài tập để từ đó thiết kế nhiều hình thức bài tập luyện nghe khác nhau

“Listen and repeat” là một bài hội thoại nhằm giới thiệu nội dung chủ điểm và

từ vựng, câu mới Tuy nhiên Listen and repeat bao giờ cũng có những ngữ liệu

mà học sinh đã học Vì vậy có thể tạo các bài nghe khác nhau từ phần này:

- Cách thức tiến hành: Trước khi cho học sinh nghe yêu cầu học sinh không dùng sách giáo khoa

Giáo viên giới thiệu tình huống, ngữ cảnh bằng cách sử dụng những tình huống thật trên lớp, hoặc thực tế đời sống gia đình, bạn bè của học sinh, hoặc các chuyện có thật Mặt khác giáo viê có thể tạo tình huống và ngữ cảnh với sự

hổ trợ của giáo cụ trực quan và ngữ liệu học sinh đã học có liên quan đến nội dung bài sẽ nghe Bước này nhằm giúp học sinh hứng thú và nhận ra hướng chủ

đề của bài nghe: