Một trong những nội dung gây nhiều trăn trở cho độc giả thưởng thức văn học là bi kịch được khắc họa trong tác phẩm. Bi kịch là gì ? Bi kịch là sự mâu thuẫn giữa hiện thực đời sống và khát vọng cá nhân. Hiện thực đời sống không đủ điều kiện để cá nhân thực hiện được khát vọng của mình dẫn đến cá nhân rơi vào hoàn cảnh bi đát (có thể dẫn đến cái chết). Trong văn học Việt Nam ta đã từng bắt gặp bi kịch tình yêu của Thúy Kiều, bi kịch nghệ thuật của nhà văn Hộ, bi kịch của Vũ Như Tô…Bi kịch vừa giúp tái hiện sự ngổn ngang, bất nhất trong hiện thực xã hội và tâm lí con người vừa để lại những bài học sâu sắc. Hơn thế, nó còn là “ngòi nổ” để tác giả dẫn dắt tới những tình huống truyện gay cấn, những đoạn khắc họa nội tâm nhân vật,… Bi kịch này càng hấp dẫn hơn khi nó không đặt vào vai những người thiệt thòi trong xã hội mà vào vị trí tầng lớp quý tộc. Trong xã hội xưa, người thuộc tầng lớp này là kẻ bề trên, có đặc quyền, đặc lợi trong xã hội. Cuộc sống vật chất, tinh thần của họ đương nhiên phải sung sướng hơn kẻ thường dân. Vậy mà, cuộc sống của họ vẫn tồn tại những bi kịch chồng chất, bế tắc. Xây dựng bi kịch ở tầng lớp quý tộc, các tác giả muốn gửi gắm tới người đọc sự suy thoái trong xã hội cùng nhiều triết lí về đời sống tinh thần của con người. “Hồng lâu mộng” của Tào Tuyết Cần là tác phẩm nổi tiếng viết về tầng lớp quý tộc phong kiến Trung Quốc. Không phải tự dưng những người Trung Quốc đời sau lại suy tôn Hồng Lâu Mộng (giấc mộng lầu son) là bộ tiểu thuyết hiện thực vĩ đại của Trung Quốc. Cho đến nay, tác phẩm vẫn là đỉnh cao trong việc miêu tả bi kịch của tầng lớp quý tộc trong xã hội Trung Quốc xưa kia. Gần đây, văn đàn nước ta xuất hiện thêm tác phẩm “Hồ Quý Ly” của Nguyễn Xuân Khánh. Đây là tác phẩm tái hiện vương triều nhà Trần thời suy mạt với nhiều tấn bi kịch khác nhau. Tác phẩm đã đoạt nhiều giải thưởng, được giới phê bình ca ngợi và được công chúng chào đón nồng nhiệt. Khi đọc hai cuốn tiểu thuyết trên, ta bất ngờ bởi: tuy hai tác phẩm ở hai thời đại, hai đất nước khác nhau song lại có nhiều điểm chung. Bên cạnh đó, nó cũng để lại những bài học riêng. Vì những lí do trên, em quyết định chọn đề tài “Bi kịch của tầng lớp quý tộc qua tiểu thuyết “Hồng lâu mộng” của Tào Tuyết Cần và “Hồ Quý Ly” của Nguyễn Xuân Khánh” cho bài viết của mình.
Trang 1Đề tài: Bi kịch của tầng lớp quý tộc qua tiểu thuyết “Hồng lâu mộng” của Tào Tuyết Cần và “Hồ Quý Ly” của Nguyễn Xuân Khánh
PHẦN MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài
Một trong những nội dung gây nhiều trăn trở cho độc giả thưởng thức văn học là bi kịch được khắc họa trong tác phẩm Bi kịch là gì ? Bi kịch là sự mâu thuẫn giữa hiện thực đời sống và khát vọng cá nhân Hiện thực đời sống không
đủ điều kiện để cá nhân thực hiện được khát vọng của mình dẫn đến cá nhân rơi vào hoàn cảnh bi đát (có thể dẫn đến cái chết) Trong văn học Việt Nam ta đã từng bắt gặp bi kịch tình yêu của Thúy Kiều, bi kịch nghệ thuật của nhà văn Hộ,
bi kịch của Vũ Như Tô…Bi kịch vừa giúp tái hiện sự ngổn ngang, bất nhất trong hiện thực xã hội và tâm lí con người vừa để lại những bài học sâu sắc Hơn thế, nó còn là “ngòi nổ” để tác giả dẫn dắt tới những tình huống truyện gay cấn, những đoạn khắc họa nội tâm nhân vật,…
Bi kịch này càng hấp dẫn hơn khi nó không đặt vào vai những người thiệt thòi trong xã hội mà vào vị trí tầng lớp quý tộc Trong xã hội xưa, người thuộc tầng lớp này là kẻ bề trên, có đặc quyền, đặc lợi trong xã hội Cuộc sống vật chất, tinh thần của họ đương nhiên phải sung sướng hơn kẻ thường dân Vậy
mà, cuộc sống của họ vẫn tồn tại những bi kịch chồng chất, bế tắc Xây dựng bi kịch ở tầng lớp quý tộc, các tác giả muốn gửi gắm tới người đọc sự suy thoái trong xã hội cùng nhiều triết lí về đời sống tinh thần của con người
“Hồng lâu mộng” của Tào Tuyết Cần là tác phẩm nổi tiếng viết về tầng lớp quý tộc phong kiến Trung Quốc Không phải tự dưng những người Trung Quốc đời sau lại suy tôn "Hồng Lâu Mộng" (giấc mộng lầu son) là bộ tiểu thuyết hiện thực vĩ đại của Trung Quốc Cho đến nay, tác phẩm vẫn là đỉnh cao trong việc miêu tả bi kịch của tầng lớp quý tộc trong xã hội Trung Quốc xưa kia Gần đây,
Trang 2văn đàn nước ta xuất hiện thêm tác phẩm “Hồ Quý Ly” của Nguyễn Xuân Khánh Đây là tác phẩm tái hiện vương triều nhà Trần thời suy mạt với nhiều tấn bi kịch khác nhau Tác phẩm đã đoạt nhiều giải thưởng, được giới phê bình
ca ngợi và được công chúng chào đón nồng nhiệt Khi đọc hai cuốn tiểu thuyết trên, ta bất ngờ bởi: tuy hai tác phẩm ở hai thời đại, hai đất nước khác nhau song lại có nhiều điểm chung Bên cạnh đó, nó cũng để lại những bài học riêng
Vì những lí do trên, em quyết định chọn đề tài “Bi kịch của tầng lớp quý tộc qua tiểu thuyết “Hồng lâu mộng” của Tào Tuyết Cần và “Hồ Quý Ly” của Nguyễn Xuân Khánh” cho bài viết của mình
2 Lịch sử vấn đề
Cả hai tác phẩm đều đã được nhiều nhà phê bình, nghiên cứu tìm hiểu, trong
đó có các bài viết đi sâu vào bi kịch của tầng lớp quý tộc trong tác phẩm Cụ thể
có thể nói tới môt số bài viết, công trình nghiên cứu tiêu biểu:
a Hồng lâu mộng
- Giáo trình văn học Trung Quốc tập 2 của Nguyễn Khắc Phi và Lương Duy Thứ biên soạn đã khẳng định các nhân vật được miêu tả với những bi kịch tiềm
ẩn Bám sát cuộc sống hàng ngày, không hề tô vẽ, tác giả đã miêu ta chân thực những nỗi lòng, mong muốn của con người trong cuộc sống bị “cầm tù”, ràng buộc
- Cuốn “Văn học cổ Trung Hoa – mảnh đất quen mà lạ” của Nguyễn Khắc Phi lại chỉ ra sự giống và khác nhau của một số nhân vật, đặc biệt là Lâm Đại Ngọc và Tiết Bảo Thoa Mỗi nhân vật một tính cách song nét chung là bi kịch tình yêu theo suốt cuộc đời
- Cuốn “Lịch sử văn học Trung Quốc” tập 3 của sở Nghiên cứu khoa học thuộc viện Khoa học xã hội Trung Quốc, các tác giả đã chỉ ra sự suy tàn của xã hội thượng lưu phong kiến bấy giờ cùng với bi kịch của mỗi con người Cùng với đó, cuốn sách nêu rõ: nhân vật đặt trong đời thường làm ta cảm tưởng nỗi lòng của họ gần gụi với chính chúng ta
Trang 3b Hồ Quý Ly
- “Những nhân vật nữ trong tiểu thuyết Hồ Quý Ly” (Trần Thị Trường): đưa
ra ý kiến xác đáng về cách xây dựng những nhân vật nữ của Nguyễn Xuân Khánh: mười bốn người phụ nữ, mười bốn số phận, mười bốn tính cách và mười bốn lối ứng xử, để rồi mười bốn kết cục
- “Hồ Quý Ly – cuốn tiểu thuyết lịch sử đặc sắc” (Đinh Công Vỹ): Tác giả nhận xét Nguyễn Xuân Khánh không hề đơn giản hóa, không hề bị chi phối bởi cách xây dựng nhân vật một chiều Nhân vật của ông tập trung nhiều mâu thuẫn, giằng xé nội tâm
- Nhà văn Phạm Xuân Nguyên trong bài “Đọc Hồ Quý Ly” cũng thừa nhận cách xây dựng nhân vật của Nguyễn Xuân Khánh là ở thể lưỡng tính, phân thân không chỉ với một nhân vật Hồ Quý Ly mà còn với các nhân vật khác như Trần Khát Chân, Hồ Nguyên Trừng… nhân vật lịch sử của ông ta là những cá nhân mâu thuẫn, giằng xé, một bên là thúc bách (tất yếu) lịch sử, một bên là đòi hỏi (tất yếu) con người trước thử thách vận mạng của đất nước, chúng dân
Những ý kiến trên đã cung cấp một điểm tựa về lý luận để em thực hiện đề tài Tuy nhiên chưa có tài liệu nào so sánh bi kịch của tầng lớp quý tộc qua tiểu thuyết “Hồng lâu mộng” của Tào Tuyết Cần và “Hồ Quý Ly” của Nguyễn Xuân Khánh
3 Mục đích nghiên cứu
Mục đích của đề tài là tìm hiểu về nét giống và khác nhau giữa tiểu thuyết lịch sử Hồ Quý Ly của Nguyễn Xuân Khánh và tiểu thuyết “Hồng lâu mộng” của Tào Tuyết Cần Qua đó, thấu hiểu tư tưởng “ôn cố” để “tri tân” của tác giả Qua văn bản, ta và nhà văn cùng ngẫm nghĩ đến những vấn đề của thời đại đã từng được đạt ra trong tác phẩm
4 Phạm vi nghiên cứu:
Trang 4Nghiên cứu những ý kiến đánh giá trong các bài viết, công trình nghiên cứu, các sách chuyên khảo và luận án những vấn đề liên quan đến bi kịch của tầng lớp quý tộc trong tiểu thuyết “Hồng lâu mộng” và “Hồ Quý Ly”
5 Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp so sánh đối chiếu
- Phương pháp hệ thống - cấu trúc, phương pháp tiểu sử
- Ngoài ra, tiểu luận còn vận dụng những phương pháp nghiên cứu hiện đại khác đang được sử dụng trong nghiên cứu văn xuôi như thi pháp học, tự
sự học, cấu trúc, v.v
- Cùng với những phương pháp nghiên cứu trên, tiểu luận còn sử dụng các thao tác nghiên cứu như khảo sát, thống kê, phân loại, so sánh, phân tích, tổng hợp, khái quát, đánh giá
NỘI DUNG
Trang 51 Giới thiệu đôi nét về tiểu thuyết “Hồng lâu mộng” của Tào Tuyết Cần và “Hồ Quý Ly” của Nguyễn Xuân Khánh
1.1 Tiểu thuyết “Hồng lâu mộng” của Tào Tuyết Cần
Tác phẩm ra đời vào thời Càn Long (cuối thế kỷ 18) Đây là bộ tiểu thuyết chương hồi có khối lượng đồ sộ, gồm 120 hồi (80 hồi đầu do Tào Tuyết Cần viết, 40 hồi sau do Cao Ngạc viết thêm) Sự đồ sộ của “Hồng Lâu Mộng” ẩn chứa hiện thực rộng lớn của xã hội Trung Quốc Hiện thực ấy lấy từ ngay hiện thực của chính dòng họ gia đình Tào Tuyết Cần trước đây Tào Tuyết Cần vốn sinh ra trong gia đình quyền quý song bị sa cơ lỡ vận, ông viết cuốn tiểu thuyết này chỉ để kể lại chính số phận của gia đình ông đồng thời giải tỏa nỗi niềm "cô phẫn" của mình Đó bức tranh là cuộc sống xã hội thượng lưu đang mục ruỗng của Trung Quốc Nó được tập trung thể hiện qua cuộc sống của một gia đình quý tộc họ Giả đời Thanh Tiểu thuyết “Hồng Lâu Mộng” có thể nói là tác phẩm mẫu mực nhất trong tiểu thuyết cổ điển Trung Quốc Chính vì những đóng góp
to lớn đó mà tác phẩm được lưu truyền rộng rãi và cho đến này đã trở thành một trong những kiệt tác của dân tộc Trung Quốc nói riêng và của cả thế giới nói chung
1.2 Tiểu thuyết “Hồ Quý Ly” của Nguyễn Xuân Khánh
Hiểu biết về lịch sử dân tộc là một thách thức lớn đối với thế hệ trẻ ngày nay Làm sao cho những kiến thức lịch sử chảy trong mạch nguồn của cuộc sống hôm nay là điều không phải dễ Nhà văn Nguyễn Xuân Khánh đã kéo lịch
sử gần hơn với cuộc sống hiện tại Với Hồ Quý Ly (2000), tác giả đã được xem
là một hiện tượng văn học Tác phẩm đoạt nhiều giải thưởng, được giới phê bình ca ngợi và được công chúng chào đón nồng nhiệt “Hồ Quý Ly” là tác phẩm tiểu thuyết mà cảm hứng lịch sử được thể hiện đậm nét Tác phẩm tái hiện lịch sử xã hội đầy biến động của nước ta trong giai đoạn cuối nhà Trần, đầu nhà
Hồ Với hệ thống nhân vật và sự kiện cùng với vốn văn hóa sâu rộng, tác giả đã
Trang 6tái hiện một cách sinh động hiện thực lịch sử Hơn thế tác giả “ôn cố” để “tri tân”, qua văn bản, nhà văn đã chạm đến vấn đề của thời đại
2 Điểm giống nhau về bi kịch của tầng lớp quý tộc qua tiểu thuyết “Hồng lâu mộng” của Tào Tuyết Cần và “Hồ Quý Ly” của Nguyễn Xuân Khánh
2.1 Đặc điểm bi kịch
2.1.1 Bi kịch “mạt vận” của tầng lớp thượng lưu
Cả hai tác phẩm đều tái hiện tầng lớp thượng lưu trong thời kì mục ruỗng
Đó là tình thế chung của đất nước, không thể cứu vãn được
Ở “Hồng lâu mộng”, chúng ta thấy trong bức tranh là cuộc sống xã hội thượng lưu đang mục ruỗng của Trung Quốc được tập trung thể hiện qua cuộc sống của một gia đình quý tộc họ Giả đời Thanh Tác giả không quá tay, không phóng đại bất kì điều gì trong gia đình ấy Từng dòng bút cứ từ từ kể một cách điềm tĩnh nhưng lại dần hé mở cho ta thấy một cuộc sống xa hoa, thừ mứa, lãng phí đến kinh ngạc Bên cạnh đó là sự dâm ô, tàn nhẫn giữa họ với nhau Trông thì mọi thứ có vẻ đầy nề nếp song thực tế tất cả chỉ là cái mặt nạ che đậy sự mọt ruỗng, giả dối bên trong Vì lẽ đó, nếu không có họa giáng xuống từ triều đình thì bản thân Giả phủ cũng dần lâm vào con đường tàn tạ không cứu vãn được Trong “Hồ Quý Ly”, tình trạng mạt vận ấy đặt ở triều Trần giai đoạn cuối Nhà Trần bạc nhược, lòng dân chán ngán, đói khổ, tham nhũng triền miên Bi kịch của thời đại mạt Trần là nhân dân quay lưng với triều đình Có lẽ sự suy sụp này được giải thích bằng việc có vị vua nhân từ chưa đủ mà cần có người dẹp hết nạn tham những, vơ vét; bày ra cho nhân dân những cách làm ăn tiến
bộ, cần một chính sách canh tân phù hợp với đất nước Thứ hai, triều Trần quá thiếu người tài Họ đã đi ẩn hết đâu rồi? Hồ Quý Ly đã từng ai oán thốt lên khi nghe tin Duệ Tông thua trận: ““Thế là bao công sức ta bỏ ra xây dựng cho quân đội nhà Trần, nay bỗng chốc tan tành Nhà Trần đã hết vượng khí rồi sao? Văn ư? Võ ư? Văn cũng đã dứt mà võ cũng đã kiệt rồi sao?” [1,tr66]
Trang 72.1.2 Bi kịch của sự giao tranh giữa “canh tân” và “hủ cựu”
Trong cuộc sống đi vào suy tàn của tầng lớp quý tộc, các tác giả vẫn nhìn thấy những những tư tưởng mới mẻ, thoát khỏi sự cổ hủ của xã hội Nó tập trung trong một số nhân vật chính với tính cách và việc làm cụ thể Trong
“Hồng lâu mộng”, bên cạnh việc tái hiện những giáo điều cổ hủ, tác phẩm còn thể hiện ước nguyện đòi tự do yêu đương và mưu cầu hạnh phúc, giải phóng cá tính…qua hai nhân vật Giả Bảo Ngọc và Lâm Đại Ngọc Ở “Hồ Quý Ly”, sự giao tranh này là ở hai phe phái quý tộc Phe canh tân gồm có: Hồ Quý Ly, vua Nghệ Hoàng, Nguyễn Cẩn, gia đình của Quý Ly cùng một số người tin cẩn Phe này muốn thay đổi chính sách trong nước, thậm chí lật đổ nhà Trần Phe hủ cựu gồm có: vua Trần Phế Đế, Trần Khát Chân,…với mong muốn giữ nguyên những gì nhà Trần đã thiết lập từ bao đời Điểm chung của hai tác phẩm là phe
“hủ cựu” đã đi vào con đường mục ruỗng không lối thoát nên sớm bị tiêu diệt nhưng phe “canh tân” lại yếu ớt, “sinh bất phùng thời” nên cũng chẳng làm được trò trống gì Cuộc giao tranh tuy chưa có hồi kết nhưng ai cũng thấy sự tàn lụi của cả hai
2.2 Nghệ thuật thể hiện bi kịch
2.2.1 Xây dựng ngôn ngữ độc thoại và đối thoại của nhân vật
Để xây dựng bi kịch của tầng lớp quý tộc trong xã hội phong kiến, cả hai tác phẩm đều tận dụng triệt để ngôn ngữ độc thoại và đối thoại của nhân vật Điểm chung giữa hai tác phẩm là ngôn ngữ độc thoại và đối thoại đều điêu luyện, giàu sức biểu hiện và cũng rất tự nhiên, bình dị, gần với lời ăn tiếng nói hàng ngày Trong “Hồng Lâu Mộng”, tác giả sắp xếp một cách hợp lý những mẫu đối thoại của nhân vật, làm sao qua đó nhân vật có thể bộc lộ được khúc mắc nội tâm Bên cạnh ngôn ngữ đối thoại, có thể nói rằng, ngôn ngữ độc thoại nội tâm của nhân vật cũng đóng một vai trò không nhỏ vào sự thành công về mặt ngôn ngữ trong tác phẩm Qua đó,ta hiểu những suy nghĩ, tâm sự thầm kín của từng nhân vật Ví dụ: Lâm Đại Ngọc hay nghĩ tới những cánh hoa tàn Nàng độc
Trang 8thoại nội tâm mà như trò chuyện với cánh hoa Thậm chí, sau đó, Đại Ngọc còn đem hoa đi chôn Phải chăng nàng cũng coi mình như cánh hoa kia: sớm nở tối tàn?
Ở “Hồ Quý Ly”, bi kịch của các nhân vật được xây dựng qua rất nhiều lần đối thoại và độc thoại Ví dụ: lời đối thoại của bà hoàng Thánh Ngẫu tuy ít song câu nào cũng mang đầy bi kịch của kẻ là nạn nhân của các âm mưu chính trị, của người đàn bà mất mát hạnh phúc gia đình: “ “Tôi không ốm! Tôi cần biết sự thật Tôi muốn gặp chồng tôi Thằng An muốn gặp cha nó Hay là Phải Hay
là cha chúng ta đã có âm mưu gì? Hay là cả huynh nữa các người đã có âm mưu gì? ” Bà hoàng hậu như nổi cơn điên rồ Nàng đứng lên, mắt long lanh, đôi mắt đau khổ hầu như đã cạn khô nước mắt.” [1,tr183] Những dòng độc thoại của Quý Ly làm ta bất ngờ hơn cả Những lúc một mình quỳ dưới bàn thờ của công chúa Huy Ninh, Hồ Quý Ly lại trở thành một con người khác: cô đơn, trầm lắng đến tội nghiệp Lời người kể chuyện đan cài trong lời nhân vật làm cho hiện tại, quá khứ đan quện vào nhau càng làm rõ cái phần yếu đuối trong con người tưởng như chỉ biết có âm mưu, toan tính: “Ô kìa! Sao lại thế? Hành
mà có vị thơm đến thế ư? Lần đầu tiên trong đời ông cảm nhận được hương thơm của một nhánh hành hoa Có lẽ cuộc sống chính trường vội vã, hối hả và bạo liệt đã làm cho tất cả giác quan của ông bị thui chột… Và chỉ có bàn tay người đàn bà mới có thể làm thức dậy những cảm xúc tinh tế mà con người đã đánh mất…” [1,tr199]
2.2.2 Xây dựng sự đối lập trong thời gian – không gian
Trong cả hai tác phẩm, để làm rõ bi kịch của tầng lớp thượng lưu, các tác giả đã xây dựng thời gian – không gian mang tính đối lập nhau
Ở “Hồng lâu mộng”, Tào Tuyết Cần đã xây dựng nhiều cặp không gian đối lập, tương phản nhau Ví dụ như: sự đối lập giữa khung cảnh của sự thịnh vượng và lúc tàn lụi Nếu như ở phần đầu và phần giữa của tác phẩm là sự hưng thịnh của gia tộc họ Giả với những cảnh đẹp, những bữa tiệc ồn ào, náo nhiệt
Trang 9thì về cuối là một khung cảnh của sự chia li, tang thương, hoang vắng,trầm tư Việc tạo ra nhiều cặp không gian mang hình ảnh trái ngược nhau góp phần nhấn mạnh vòng tuần hoàn nhân quả, hợp rồi tan,có thịnh ắt sẽ có lúc suy của sự vật Các nhân vật trong tác phẩm đã đi hết vòng xoay tuần hoàn của sự hưng thịnh rồi tàn lụi của gia tộc họ Giả
Trong “Hồ Quý Ly”, tác giả cũng tinh tế khi xây dựng chi tiết hội thề với nhiều mâu thuẫn Ở hội thề Đồng Cổ thời vua Nghệ Tông, dường như đoán được sự ra đi của mình, năm nay, ông vua già Trần Nghệ Tông cho mở hội thề
to hơn mọi năm Ông cho viên quan coi việc tế lễ đã cho thợ đến sửa sang miếu thờ, xây dựng lại những chỗ đổ nát, sửa sang cây cối, Tuy vậy, nó vẫn thoát khỏi tiếng thở dài buồn bã vì tình trạng quốc gia suy tàn, đến linh vật cũng hỏng nát cũ kĩ đến não lòng Tới hội thề Đốn Sơn, bề ngoài thì tổ chức hoành tráng của lòng trung quân song thực tế trong đó ẩn chứa bao âm mưu và lo lắng về sự làm phản Nó mang tiếng sét báo hiệu sự ra đời triều Hồ với bao thách thức, khó khăn
3 Điểm khác nhau về bi kịch của tầng lớp quý tộc qua tiểu thuyết “Hồng lâu mộng” của Tào Tuyết Cần và “Hồ Quý Ly” của Nguyễn Xuân Khánh
2.1 Đặc điểm bi kịch
2.1.1 “Hồng lâu mộng” – bi kịch của khát khao cuộc sống tự do, hạnh phúc trong tình yêu
Xuất hiện như là nạn nhân của xã hội, các nhân vật hiện lên làm rõ thêm số phận con người trong xã hội phong lưu rơi vào mạt vận
Giả Bảo Ngọc là nhân vật xuyên suốt cuốn tiểu thuyết Xuất thân từ một gia đình quý tộc, Giả Bảo Ngọc cũng sống cuộc đời sung túc tuy nhiên trong con người của Bảo Ngọc luôn muốn thoát ra khỏi hàng rào sắt của cuộc sóng quý tộc bao bọc Cuộc sống ấy như cái lồng nhốt chàng cả ngày trong nhà, không được một chút tự chủ Vì vậy, để phản kháng lại cuộc sống tù túng, Bảo Ngọc
đã chống lại khoa cử, không muốn đi con đường “ra làm quan trị nước” theo lối
Trang 10sống phong kiến Chàng thường xuyên trốn học, không ngoan ngoãn tiếp thu nền giáo dục phong kiến nghiêm khắc Vậy là ngay từ nhỏ, chàng đã bị mâu thuẫn giữa khát vọng tự do và sự ràng buộc nặng nề của gia đình và xã hội phong kiến Đến khi nảy sinh tình yêu với Đại Ngọc thì mâu thuẫn ấy còn rõ hơn Bảo Ngọc đã không vượt qua được rào cản của gia đình cũng chính là rào cản của xã hội phong kiến để bảo vệ tình yêu của mình Sau cái chết của Lâm Đại Ngọc lại vấp phải những mâu thuẫn nghiệt ngã của thời đại, Bảo Ngọc sinh
ra mắc chứng “ngây”, cứ cười hì hì suốt ngày Cuối cùng giải pháp “đi tu” đã được Bảo Ngọc chọn lựa Tóm lại, Bảo Ngọc là điển hình của nhân vật là nạn nhân của xã hội cũ Chàng mang bi kịch tư tưởng và số phận của con người giao thời
Bên cạnh Giả Bảo Ngọc thì Lâm Đại Ngọc cũng là nhân vật chính và là nhân vật trung tâm trong tác phẩm Lâm Đại Ngọc cũng là một hình tượng phản nghịch của chế độ phong kiến Lâm Đại Ngọc không bao giờ khuyên Giả Bảo ngọc đi thi để lập công danh mà thích và khát khao cuộc sống tự do, hạnh phúc trong tình yêu Nhưng xã hội phong kiến không cho nàng cái quyền đó Nàng không làm sao thoát ra khỏi số mệnh Giả Mẫu và Vương phu nhân bèn theo cái
“kì mưu” của Phượng Thư, dùng quỷ kế “đánh tráo”, cưới vụng Tiết Bảo Thoa cho Bảo Ngọc Chính những thế lực phong kiến ấy là nguyên nhân phá hoại tình yêu của Lâm Đại Ngọc và cũng hủy hoại luôn sinh mệnh của nàng Điều đó gián tiếp dẫn tới cái chết đau đớn của Đại Ngọc
Tóm lại, “Hồng Lâu Mộng” tái hiện con người trong những tấn bi kịch dưới
xã hội nhiều hủ tục, mà đại diện ở đây là nhân vật Bảo Ngọc và Đại Ngọc Giả Bảo Ngọc, Lâm Đại Ngọc chính là những đứa con "bất hiếu" của gia đình mình,
họ chống quan niệm trọng nam khinh nữ truyền thống, chán ghét khoa cử công danh, theo đuổi một cuộc sống tự do, chống lại khuôn phép ràng buộc Họ yêu nhau vì phản nghịch, càng phản nghịch họ càng yêu nhau Đó là cuộc đấu tranh giữa cái mới và cái cũ, giữa tư tưởng dân chủ sơ khai và tư tưởng phong kiến