bảo vệ vốn gen của loài người (tài liệu bài giảng) giáo viên: nguyễn quang anh đây là tài liệu tóm lược các kiến thức đi kèm với bài giảng bảo vệ vốn gen của loài người thuộc khóa học ltđh kit1: môn sinh học
Trang 1I Khái quát chung
ng i:
- t bi n không ng ng phát sinh
- Nh ng đ t bi n th ng gây h i
- Khi đã phát sinh thì khó b lo i b
Các đ t bi n có h i tích lu , lan tràn trong qu n th qua các th h tr thành gánh n ng di truy n
V y làm th nào đ gi m b t gánh n ng di truy n?
II Các bi n pháp đ b o v v n gen c a loài ng i
1 T o môi tr ng s ch
- T o môi tr ng s ch, tránh các đ t bi n phát sinh
- Tránh và h n ch các tác h i c a tác nhân gây đ t bi n N u trong công vi c c n ph i ti p xúc thì ph i có
các d ng c phòng h thích h p
- S d ng nh ng lo i th c ph m s ch (không ch a các tác nhân gây đ t bi n)
- Ng n c m vi c s d ng, ph bi n v khí h t nhân, ph i cân nh c vi c s d ng các công ngh dùng n ng
l ng h t nhân
2 T v n di truy n và sàng l c tr c sinh
Ví d : ng i, b ch t ng do 1 gen l n đ t bi n trên nhi m s c th th ng quy đ nh Ng i ch ng có b
m bình th ng nh ng có em b b ch t ng, ng i v có b m bình th ng nh ng có ch b b ch t ng
C p v ch ng này l y nhau thì xác su t sinh con b b ch t ng là bao nhiêu?
H ng d n: sinh con bình th ng, b m ph i có ki u gen d h p t Aa
Xác su t đ ng i b có ki u gen Aa là 2/3
Xác su t đ m có ki u gen Aa là 2/3
Xác su t đ c b và m có ki u gen Aa là: 2 2
3 3 Xác su t đ c p v ch ng này sinh con b b ch t ng là: 2 2 1
3 3 4
T v n di truy n là s trao đ i ý ki n, cung c p thông tin, cho l i khuyên v kh n ng m c b nh di truy n nào đó đ i con c a các c p v ch ng mà b n thân h hay 1 s ng i trong dòng h đã m c b nh đó
- t v n có k t qu c n chu n đoán đúng và xây d ng đ c ph h c a ng i b nh, chu n đoán xác
su t xu t hi n tr m c b nh giúp các c p v ch ng quy t đ nh sinh con hay ng ng thai kì, tránh cho ra đ i
nh ng đ a tr t t nguy n
- Dùng nh ng xét nghi m đ c th c hi n khi cá th còn trong b ng m Hai k thu t ph bi n là: ch c dò
d ch i và sinh thi t tua nhau thai đ tách l y t bào phôi cho phân tích nhi m s c th
3 Li u pháp gen
- Li u pháp gen là vi c ch a tr các b nh di truy n b ng cách ph c h i ch c n ng các gen b đ t bi n d a
trên nguyên t c đ a b sung gen lành vào c th ng i b nh ho c thay gen b nh b ng gen lành
(TÀI LI U BÀI GI NG) Giáo viên: NGUY N QUANG ANH
ây là tài li u tóm l c các ki n th c đi kèm v i bài gi ng B o v v n gen c a loài ng i thu c khóa h c LT H
KIT-1: Môn Sinh h c (Th y Nguy n Quang Anh) t i website Hocmai.vn có th n m v ng ki n th c ph n B o
v v n gen c a loài ng i, B n c n k t h p xem tài li u cùng v i bài gi ng này
Trang 2- Nguyên t c: ây là k thu t chuy n gen, dùng th truy n là virus
- M t s khó kh n: Virus có th gây h h ng các gen khác (không chèn gen lành lên v trí c a gen v n có
trên NST)
III M t s v n đ xã h i c a di truy n h c ng i
1 Tác đ ng xã h i c a vi c gi i mư gen ng i
- Tích c c: Có vai trò quan tr ng trong m t s l nh v c nh y h c, đi u tra…
B gen ng i có kho ng 25000 gen khác nhau
- Tiêu c c: Làm xu t hi n m t s v n đ tâm lí xã h i
+ Thông báo v cái ch t s m không th tránh kh i
+ B xã h i ch ng l i (trong xin vi c, hôn nhân…)
+ N u đ l thông tin v b n đ gen s gây nhi u tác h i vì nó liên quan đ n toàn b v cá nhân đó
2 V n đ phát sinh do công ngh gen
Câu h i đ t ra:
- Sinh v t bi n đ i gen có gây tác h i cho con ng i không?
- Vi sinh v t mang gen kháng ch t kháng sinh phát tán sang vi sinh v t gây b nh cho ng i
- Gen s n sinh protein đ c t trong cây tr ng phát tán sang c d i và gây h i cho côn trùng có ích
- Có kh n ng nh h ng t i h gen ng i, t i an toàn s c kho c a con ng i
3 V n đ phát sinh do công ngh t bào
T o ra ng i nhân b n b ng ph ng pháp nhân b n vô tính
IV Di truy n h c và kh n ng di truy n trí tu
1 Trí thông minh
a IQ (Intelligence Quotient) là ch s thông minh và đ c dùng đ xác đ nh giá tr thông minh c a con
ng i
Công th c tính IQ: IQ = (Tu i trí tu / Tu i sinh h c).100
55 – 70 Ch m phát tri n
70 – 85 Kém thông minh
85 – 115 Trí tu bình th ng
115 – 130 Thông minh
130 – 145 Thông minh cao
145 – 160 Thiên tài
b Kh n ng trí tu và s di truy n
Trí thông minh do gen quy đ nh và di truy n đ c, kh n ng trí tu ch u nh h ng c a môi tr ng giáo
d c, y t
Trang 3- Ch s thông minh có th c i thi n đ c b ng h c t p, ch m sóc y t
Tính di truy n có nh h ng nh t đ nh đ n kh n ng trí tu , nh ng không th c n c vào h s thông minh IQ đ đánh giá s di truy n kh n ng trí tu
2 Di truy n h c v i b nh AIDS
B nh AIDS gây nên b i virus HIV
- Virus g m 2 phân t ARN, các protein c u trúc và enzim đ m b o cho s lây nhi m liên t c Enzim s
d ng ARN c a virus làm khuôn đ t ng h p AND AND kép, xen k v i AND c a t bào ch AND
c a virus tái b n cùng v i h gen c a con ng i
- Trong quá trình lây nhi m virus có th s ng ti m sinh vô h n trong t bào b ch c u T4, do đó khi t bào
này ho t đ ng thì b virus tiêu di t S gi m s l ng t bào T4 làm m t kh n ng mi n d ch c a c th ,
gây ra 1 s b nh: s t, tiêu ch y, lao, ung th , viêm màng não, m t trí… d đ n ch t
Giáo viên : Nguy n Quang Anh Ngu n : Hocmai.vn