di truyền y học (tài liệu bài giảng) giáo viên: nguyễn quang anh đây là tài liệu tóm lược các kiến thức đi kèm với bài giảng bảo vệ vốn gen của loài người thuộc khóa học ltđh kit1: môn sinh học (thầy nguyễn quang anh) tại website hocmai.vn. để có thể nắm vững kiến thức phần cấu trúc di truyền của quần thế (phần 1), bạn cần kết hợp xem tài liệu cùng với bài giảng này
Trang 1Di truy n h c qu n th nghiên c u v n đ gì?
Cùng là nghiên c u qu n th nh ng sinh thái h c nghiên c u qu n th c u trúc các cá th cùng loài
đó t ng tác v i môi tr ng nh th nào? Chúng có m i quan h qua l i v i nhau và hình thành các đ c
tr ng nh th nào?
Khi nghiên c u di truy n h c qu n th , chúng ta s nghiên c u góc đ di truy n h c M t trong
nh ng y u t đó chính là nghiên c u c u trúc di truy n c a qu n th
Nghiên c u c u trúc di truy n c a qu n th là nghiên c u nh ng đ c tr ng c a di truy n h c qu n th
I Các đ c tr ng di truy n c a qu n th
1 nh ngh a qu n th
- T p h p các cá th cùng loài
- Cùng s ng trong m t kho ng không gian xác đ nh
- Có kh n ng sinh ra các th h con cái đ duy trì nòi gi ng
Ví d qu n th :
Phân bi t: Qu n th g m:
+ Qu n th t th ph n
+ Qu n th giao ph i g n
+ Qu n th ng u ph i
- Qu n th t th ph n: là qu n th mà hoa đ c th ph n cho hoa cái cùng cây (t bào sinh h t ph n và t bào sinh noãn có ki u gen gi ng nhau)
Ví d : Qu n th đ u Hà Lan, qu n th cây b i…
C U TRÚC DI TRUY N C A QU N TH (PH N 1)
(TÀI LI U BÀI GI NG)
Giáo viên: NGUY N QUANG ANH
ây là tài li u tóm l c các ki n th c đi kèm v i bài gi ng C u trúc di truy n c a qu n th (Ph n 1) thu c khóa h c
LT H KIT-1: Môn Sinh h c (Th y Nguy n Quang Anh) t i website Hocmai.vn có th n m v ng ki n th c ph n
C u trúc di truy n c a qu n th (Ph n 1), B n c n k t h p xem tài li u cùng v i bài gi ng này
Trang 2- Qu n th đ ng v t giao ph i g n: là qu n th mà các cá th có cùng huy t th ng giao ph i v i nhau
(đ c, cái có ki u gen gi ng nhau ho c g n gi ng nhau…)
Ví d : Qu n th chim b câu…
- Qu n th ng u ph i: Là qu n th trong đó các cá th giao ph i t do và ng u nhiên v i nhau Ví d :
Qu n th trâu r ng…
2 Các đ c tr ng di truy n c a qu n th
M i qu n th đ c đ c tr ng b i m t v n gen xác đ nh
V n gen: là t p h p t t c ccá alen có trong qu n th m t th i đi m xác đ nh Các đ c đi m c a v n gen
đ c th hi n qua t n s alen và t n s ki u gen c a qu n th
- T n s alen c a m t gen trong qu n th tính b ng:
+ T l gi a s l ng alen đó trên t ng s các alen khác nhau c a gen đó trong qu n th t i m t đi m các đ nh
+ T s gi a các giao t mang alen đó trên t ng s giao t mà qu n th đó t o ra t i m t đi m xác
đ nh
- T n s t ng đ i c a 1 ki u gen đ c xác đ nh b ng t s cá th có ki u gen đó trên t ng s cá th trong
qu n th
Nh ng đ c đi m v t n s ki u gen trong qu n th còn đ c g i là c u trúc di truy n hay thành ph n ki u gen c a qu n th
Ví d : M t qu n th th c v t có 1000 cây, A quy đ nh hoa đ , a quy đ nh hoa tr ng Th ng kê trong qu n
th có 200 cây hoa đ (AA), 300 cây hoa đ (Aa), 500 cây hoa tr ng (aa) Xác đ nh t n s t ng đ i c a alen A và a c a qu n th trên
Bài gi i
Cách 1: Cách 1: Tính theo s l ng alen đó trên t ng s alen c a các lo i alen khác nhau c a gen ñó
Có 1000 cây T ng s alen : 1000×2 = 2000 (alen)
- S alen A: (200 ×2) + 300 = 700 (alen)
T n s alen A: 700/2000 = 0,35
- S alen a: 500 ×2 + 300 = 700 (alen)
T n s alen a: 1300/2000 = 0,65
Cách 2 : Tính theo t s gi a các giao t mang alen đó trên t ng s giao t mà qu n th đó t o ra
- T n s alen A = 0,2 + 0,3/2 = 0,35
- T n s alen a = 0,5 + 0,3/2 = 0,65
II C u trúc di truy n c a qu n th t th ph n và qu n th giao ph i g n
1 Qu n th t th ph n
Trang 3- T n s các alen không đ i qua các th h
- Thành ph n các ki u gen có xu h ng t ng d n t n s ki u gen đ ng h p t , gi m d n t n s ki u gen d
h p t
Qu n th t th ph n phân hóa thành các dòng thu n có ki u gen khác nhau
Công th c tính t l các ki u gen:
N u qu n th ban đ u có 100% các cá th có ki u gen d h p t Aa:
Qu n th t th ph n nghiêm ng t thì
T l ki u gen d h p Aa = 1/2n
T l ki u gen đ ng h p AA = aa = (1 – 1/2n
)/2
- N u qu n th ban đ u có thành ph n ki u gen: x AA + y Aa + z aa = 1 (x + y + z = 1)
T n s alen qua các th h không đ i:
+ T n s alen A : pA =
2
y
x
+
T n s alen a : qa =
2
y
z Sau n th h t th ph n, thành ph n ki u gen c a qu n th :
1
n
N u qu n th có 1 gen g m 3 alen (Ví d : B 1 , B 2 , b)
C u trúc di truy n c a qu n th th h ban đ u P là:
x B1B1 + y B1B2 + zB2B2 + tB1b+ uB2b + vbb = 1
Tính t n s alen B1, B2, B3t ng ng là: pB1, qB2, rb (pB1 + qB2 + rb = 1)?
Cách tính:
T n s alen B1: pB1 = x + y/2+ t/2
T n s alen B2: qB2 = z + y/2+ u/2
T n s alenb: rb = x + y/2+ t/2
2 Qu n th giao ph i g n (giao ph i c n huy t)
Giao ph i g n hay giao ph i c n huy t là hi n t ng các cá th có cùng quan h huy t th ng giao ph i v i
nhau
Trang 4K t qu : Làm bi n đ i c u trúc di truy n c a qu n th theo h ng t ng t n s ki u gen đ ng h p t và gi m
t n s ki u gen d h p t
V i loài ng u ph i n u ti n hành giao ph i c n huy t có th gây nên hi n t ng thoái hóa gi ng (là c s khoa
h c đ xây d ng lu t hôn nhân và gia đình c m ng i có h hàng g n l y nhau)
Giáo viên : Nguy n Quang Anh Ngu n : Hocmai.vn