Luận văn cấu trúc vốn và chi phí vốn tại công ty cổ phần kết cấu thép và cư khí HT steel thực trạng và giải pháp

Phân tích chi phí v n bình quân WACC ..... B ng so sánh các tiêu chí c a công ty DNY và nhóm ngành Thép ..... Chi phí đây th ng g m chi phí b o qu n, chi phí kho bãi và chi phí lãi vay.

C ăKHệăHT-STEEL: TH C TR NG VÀ

GI I PHÁP

SINH VIÊN TH C HI N : PH M HOÀNG HI P

HÀ N I ậ 2014

L IăCAMă OAN

Em xin cam đoan khóa lu n này là do t b n thân th c hi n và không sao chép

các công trình nghiên c u c a ng i khác đ làm s n ph m c a riêng mình Các thông

tin th c p s d ng trong khóa lu n là có ngu n g c và đ c trích d n rõ ràng Em

hoàn toàn ch u trách nhi m v tính xác th c và nguyên b n c a khóa lu n

Hà N i, ngày tháng n m 2014

Sinh viên

Ph m Hoàng Hi p

L I C Mă N

Trong quá trình th c t p và hoàn thành khóa lu n t t nghi p, em đư nh n đ c s giúp đ c ng nh đ ng viên t nhi u phía

Tr c tiên, em xin chân thành c m n giáo viên h ng d n – Th c s Chu Th

Thu Th y, côv a là ng i đư tr c ti p gi ng d y em trong th i gian h c t p t i tr ng,

v a là giáo viên đư t n tình ch b o, h ng d n em trong su t th i gian nghiên c u và

th c hi n khóa lu n này

Ngoài ra, em c ng mong mu n thông qua khóa lu n này, g i l i c m n sâu s c

đ n các th y giáo, cô giáo đang gi ng d y t i tr ng i h c Th ng Long, nh ng

ng i đư truy n đ t cho em các ki n th c v kinh t t nh ng môn h c c b n nh t,

giúp em có đ c n n t ng v chuyên ngành h c nh hi n t i đ có th hoàn thành đ

tài nghiên c u này

Cu i cùng, em xin c m n nh ng gia đình và nh ng ng i b n đư luôn bên c nh, giúp đ và ng h em trong su t th i gian th c hi n khóa lu n t t nghi p này

Hà N i, ngày tháng n m 2014

Sinh viên

Ph m Hoàng Hi p

M C L C

TRONG CÔNG TY C PH N 1

1.1 Lý lu n chung v c u trúc v n và chi phí v n 1

1.1.1 C u trúc v n 1

1.1.1.1 Khái ni m c u trúc v n 1

1.1.1.2 Các nhân t c u thành c u trúc v n 1

1.1.1.3 Các ch s đo l ng c u trúc v n 9

1.1.1.4 S c n thi t c a vi c nghiên c u c u trúc v n trong qu n tr tài chính 10

1.1.2 Chi phí v n 11

1.1.2.1 Khái ni m chi phí v n 11

1.1.2.2 Chi phí n ph i tr 11

1.1.2.3 Chi phí v n ch s h u 16

1.1.2.4 Chi phí v n bình quân 22

1.1.2.5 Chi phí s d ng v n c n biên và quy t đ nh đ u t 23

1.2 Tácăđ ng c a c u trúc v năđ n kh n ngăsinhăl i và r i ro 24

1.2.1 Khái ni m và phân lo i r i ro 24

1.2.1.1 Khái ni m r i ro 24

1.2.1.2 Phân lo i r i ro 24

1.2.2 Các lo i đòn b y trong doanh nghi p 25

1.2.2.1 òn b y kinh doanh 25

1.2.2.2 òn b y tài chính 27

1.2.2.3 òn b y t ng h p 28

1.3 C u trúc v n trong m i quan h v i giá tr doanh nghi p 29

1.3.1 C u trúc v n t i u 29

1.3.1.1 Khái ni m c u trúc v n t i u 29

1.3.1.2 Các nhân t nh h ng đ n c u trúc v n t i u 30

1.3.2 Phơn tích đi m hòa v n EBIT 30

1.3.2.1 Khái ni m 30

1.3.2.2 Phơn tích đi m hòa v n EBIT 31

1.3.3 Xác đ nh c u trúc v n t i u thông qua phơn tích EBIT ậ EPS 33

1.3.3.1 Phân tích EBIT ậ EPS và lý thuy t c u trúc v n t i u 33

1.3.3.2 Xác đ nh đi m hòa v n giá tr th tr ng (EBIT th tr ng) 35

1.3.3.3 Ý ngh a c a lá ch n thu đ i v i doanh nghi p 36

CH NGă2 TH C TR NG V C U TRÚC V N VÀ CHI PHÍ V N T I CÔNG TY C PH N K T C UăTHÉPăC ăKHệăHT-STEEL 37

2.1 Gi i thi u khái quát v Công ty CP K t c uăthépăc ăkhíăHT-Steel 37

2.1.1 Thông tin khái quát Công ty CP K t c u thép c khí HT-Steel 37

2.1.2 Quá trình hình thành và phát tri n c a Công ty CP K t c u thép c khí HT-Steel 38

2.1.3 C c u b máy t ch c c a Công ty CP K t c u thép c khí HT-Steel 38

2.1.4 Khái quát tình hình kinh doanh Công ty CP K t c u thép c khí HT-Steel giai đo n 2010 ậ 2013 41

2.1.4.1 Tình hình k t qu ho t đ ng s n xu t kinh doanh giai đo n 2010 ậ 2013 41

2.2 Phân tích c u trúc v n Công ty CP K t c uăthépăc ăkhíăHT-Steelăgiaiăđo n 2010 ậ 2013 43

2.2.1 Phân tích các nhân t c u thành c u trúc v n 43

2.2.1.1 V n đ u t c a CSH 44

2.2.1.2 N ph i tr 45

2.2.2 Phân tích các t s đo l ng c u trúc v n 50

2.2.2.1 T s n 51

2.2.2.2 T s n ng n h n 52

2.2.2.3 T s n dài h n 53

2.2.2.4 T s n trên v n CSH 54

2.2.2.5 T s t tài tr 55

2.3 Phân tích chi phí v n c a Công ty CP K t c uăthépăc ăkhíăHT-Steel giai đo n 2010 - 2013 56

2.3.1 Phân tích chi phí n ph i tr 56

2.3.1.1 Chi phí n ng n h n k b 57

2.3.1.2 Chi phí n dài h n k d 62

2.3.1.3 Chi phí v n c ph n th ng k e 64

2.3.2 Phân tích chi phí v n bình quân WACC 66

2.4 Phơnătíchătácăđ ng c a c u trúc v năđ n kh n ngăsinhăl i và r i ro c a Công ty CP K t c uăthépăc ăkhíăHT-Steelăgiaiăđo n 2010 ậ 2013 68

2.4.1 Tác đ ng c a c u trúc v n đ n kh n ng sinh l i 69

2.4.2 Tác đ ng c a c u trúc v n đ n kh n ng t ch tài chính 70

2.4.3 òn b y kinh doanh 71

2.4.4 òn b y tài chính 73

2.4.5 òn b y t ng h p 74

2.5 Phân tích c u trúc v n trong m i quan h v i giá tr Công ty CP K t c u thépăc ăkhíăHT-Steelăgiaiăđo n 2010 - 2013 74

2.5.1 Phơn tích đi m hòa v n EBIT 74

2.5.2 L i ích t lá ch n thu 75

2.6 ánhăgiáăc u trúc v n và chi phí v n Công ty CP K t c uăthépăc ăkhíăHT-Steelăgiaiăđo n 2010 ậ 2013 76

2.6.1 ánh giá c u trúc v n 76

2.6.1.1 u đi m 76

2.6.1.2 Nh c đi m 76

2.6.2 ánh giá chi phí v n 77

2.6.2.1 U đi m 77

2.6.2.2 Nh c đi m 77

CH NGă3 M T S GI I PHÁP HOÀN THI N C U TRÚC V N CÔNG TY CP K t c uăthépăc ăkhí 78

3.1 nhăh ng phát tri n c a Công ty CP K t c uăthépăc ăkhíăHT-Steel 78

3.2 M t s gi i pháp hoàn thi n c u trúc v n 78

3.2.1 Phát hành trái phi u 78

3.2.2 T ng doanh thu ti t ki m chi phí 79

DANH M C VI T T T

Ký hi u vi t t t Tênăđ yăđ

ROA T su t l i nhu n trên t ng tài s n

ROE T su t l i nhu n trên v n ch s h u

DANH M C CÁC B NG BI U, BI Uă , CÔNG TH C

Bi u đ 1.1 Bi u đ bi u di n đi m gãy 23

Bi u đ 1.2 Bi u đ phân tích đi m hòa v n 32

Bi u đ 2.1 T ng tr ng doanh thu và l i nhu n giai đo n 2010 – 2013 41

Bi u đ 2.2 Các t s v n giai đo n 2010 – 2013 50

Hình 2.1 C c u b máy t ch c c a Công ty CP K t c u thép c khí HT-Steel 39

B ng 2.1 C u trúc v n giai đo n 2010 – 2013 43

B ng 2.2 N ph i tr ng n h n giai đo n 2010 – 2013 45

B ng 2.3 N ph i tr dài h n giai đo n 2010 – 2013 49

B ng 2.4 T s n trên v n CSH và t s t tài tr giai đo n 2010 – 2013 54

B ng 2.5 Chi phí tín d ng th ng m i giai đo n 2010-2013 57

B ng 2.6 Chi phí vay ng n h n giai đo n 2010 – 2013 59

B ng 2.7 Chi phí v n bình quân c a n ng n h n giai đo n 2010 – 2013 61

B ng 2.8 Chi phí vay dài h n giai đo n 2010 – 2013 62

B ng 2.9 Chi phí v n bình quân c a n dài h n giai đo n 2010 – 2013 63

B ng 2.10 Chi phí v n c ph n th ng giai đo n 2010 – 2013 theo mô hình chi t kh u c t c 64

B ng 2.11 B ng so sánh các tiêu chí c a công ty DNY và nhóm ngành Thép 65

B ng 2.12 Chi phí v n c ph n th ng giai đo n 2010 – 2013 theo mô hình CAPM 66

B ng 2.13 Chi phí v n bình quân WACC giai đo n 2010 – 2013 67

B ng 2.14 M i quan h c a các ch s t i kh n ng sinh l i 69

B ng 2.15 Tác đ ng c a các y u t t i ROE 69

B ng 2.16 M i quan h c a các ch s t i kh n ng t ch tài chính 70

B ng 2.17 Tác đ ng c a các y u t t i ROE 71

B ng 2.18 Các chi phí đ nh phí 71

B ng 2.19 òn b y kinh doanh giai đo n 2010 - 2013 72

B ng 2.20 òn b y tài chính giai đo n 2010 – 2013 73

B ng 2.21 òn b y t ng h p giai đo n 2010 - 2013 74

B ng 2.22 EBIT bàng quan giai đo n 2010 – 2013 74

B ng 2.23 L i ích t t m ch n thu c a công ty t n m 2010 -2013 75

B ng 3.1 Báo cáo k t qu ho t đ ng kinh doanh gi đ nh n m 2014 80

B ng 3.2 Chi phí v n bình quân WACC gi đ nh trong n m 2014 80

B ng 3.3 K t qu ho t đ ng s n xu t kinh doanh giai đo n 2010 – 2013 85

L I M U

1 Tính c p thi t c aăđ tài

C u trúc v n là m t trong nh ng ch đ tài chính đ c nhi u nhà nghiên c u và

các h c gi quan tâm Xu t phát t th c t , c u trúc v n có liên quan ch t ch đ n kh

n ng c a doanh nghi p v vi c đáp ng nhu c u gi a các bên liên quan C u trúc v n

kh ng đ nh rõ nét nh t v tài s n c a doanh nghi p Nó th hi n s khác nhau gi a n

và v n ch s h u S k t h p gi a n và v n ch s h u có th đ c th hi n theo

các hình th c sau: 100% v n ch s h u – 0% n , 100% n - 0% v n ch s h u, X%

v n ch s h u – Y% n Ph ng án đ u tiên là dành cho các doanh nghi p không vay

n , t c là h tránh xa các l i th c a đòn b y Ph ng án th hai là c a các doanh

nghi p không s d ng v n ch s h u Tùy ch n này không th c t vì không m t nhà

đ u t này mu n đ u t v n c a h vào m t doanh nghi p không có v n ch s h u

i u này m t ph n gi i thích cho thu t ng “giao d ch trên v n ch s h u”, ngh a là

v n ch s h u trong c u trúc v n hi n nay c a doanh nghi p là y u t quy t đ nh

khi n các nhà đ u t cung c p ngu n l c tài chính c a h cho doanh nghi p nhi u h n

n a Ph ng án th ba là ph ng án th c t nh t, nó là s k t h p gi a v n ch s h u

và n vay trong c u trúc v n, và do đó, l i th c a đòn b y s đ c khai thác

Trên th c t , các doanh nghi p đ u khác nhau v quy mô, tính ch t, doanh thu,

chi phí v n, đi u ki n c nh tranh, k v ng th tr ng và r i ro Vì v y, m t nhà qu n

tr doanh nghi p c n quan sát sâu r ng h n, k t h p nhi u y u t c v ch t l ng, s

l ng và ch quan đ xem xét trong quá trình l p k ho ch và thi t k m t c u trúc

v n h p lý đ i v i doanh nghi p

Công ty CP K t c u thép c khí HT-Steel không n m ngoài th c t này C u trúc

v n luôn có s nh h ng m nh m đ n m i ho t đ ng c a doanh nghi p Vi c t i u

hóa c u trúc v n c ng nh cân b ng h p lý chi phí v n s góp ph n gia t ng t su t

sinh l i c a doanh nghi p, t đó giúp nâng cao giá tr và v th c a doanh nghi p làm đ c đi u đó, doanh nghi p c n có s hi u bi t sâu r ng lý thuy t v c u trúc v n,

chi phí v n đ đ i chi u, áp d ng vào doanh nghi p, đ t trong hoàn c nh hi n t i, đ

đ a ra đ c m t c u trúc v n h p lý, phù h p v i s phát tri n, xu h ng chung, kích

thích s t ng tr ng cho doanh nghi p mình

Vì nh ng lý do nêu trên và nh ng tìm hi u v tình hình th c t t i Công ty, tác

gi l a ch n nghiên c u đ tài “C u trúc v n và chi phí v n t i Công tyCP K t c u thép c khí HT-Steel Th c tr ng và gi i pháp”

2 M c đích nghiên c u

M c đích nghiên c u là tìm hi u c s lý lu n v c u trúc v n c ng nh chi phí

v n, sau đó phân tích c u trúc v n và chi phí s d ng v n t i Công ty CP K t c u thép

c khí HT-Steel và đánh giá đ tìm ra gi i pháp t i u h n cho c u trúc v n c a công ty

Khóa lu n s d ng nh ng thông tin s c p và nh ng thông tin cung c p trên

m ng Internet, c ng nh tài li u th c t c a công ty công khai Quá trình phân tích, s

d ng các ph ng pháp đ i chi u so sánh, ph ng pháp t s và các h th ng b ng

bi u, bi u đ , s đ đ đánh giá tình hình tài chính c a công ty qua t ng th i đi m t

đó đ a ra nh ng bi n pháp nh m nâng cao hi u qu ho t đ ng s n xu t kinh doanh c a

công ty trong kho ng th i gian 3 n m

5 K t c u Khóa lu n

N i dung c a khóa lu n chia làm 3 ch ng:

Ch ng 1: C s lý lu n v c u trúc v n và chi phí v n trong công ty c ph n

Ch ngă2:ăTh c tr ng v c u trúc v n và chi phí v n t i Công ty CP K t

c uăthépăc ăkhíăHT-Steel

Ch ngă3:ăM t s gi i pháp hoàn thi n c u trúc v n t i Công ty CP K t c u thépăc ăkhíăHT-Steel

CH NGă1 C S LÝ LU N V C U TRÚC V N VÀ CHI PHÍ V N

TRONG CÔNG TY C PH N 1.1 Lý lu n chung v c u trúc v n và chi phí v n

1.1.1 C u trúc v n

1.1.1.1 Khái ni m c u trúc v n

Ch đ c a lý thuy t tài chính thu hút s chú ý l n nh t và gây tranh cãi nh t là

lý thuy t v c u trúc v n (hay còn g i là c c u v n) và làm th nào chúng nh h ng

đ n hi u qu ho t đ ng c a doanh nghi p Modigliani và Miller là nh ng ng i đ u tiên đ t ra câu h i v s liên quan gi ac u trúc v n trong m t công ty n m 1958 H

cho r ng “trong đi u ki n nh t đ nh, giá tr th tr ng c a m t công ty b t k đ c l p

v i c u trúc v n” (Modigliani and Miller, Modigliani and Miller: Theory of

Investment, pg.268)

Theo Brealey và Myers, “s l a ch n trong vi c k t h p các ngu n tài chính dài

h n th ng đ c g i là c u trúc v n” (Brealey and Myers, Fundamentals of Corporate

Finance, pg.9)

Trên th gi i và t i Vi t Nam có r t nhi u quan đi m, cách hi u khác nhau v c u

trúc v n, song đ hi u m t cách thông d ng nh t, ta s d ng khái ni m:

“Theo cách phân chia ph bi n nh t, ngu n v n bao g m các kho n n và v n

c a ch N bao g m n ng n h n, n dài h n V n c a ch có th bao g m v n huy

đ ng b ng c phi u th ng, c phi u u tiên, l i nhu n không chia T tr ng c a các

ngu n đó trong t ng ngu n chính là c c u v n” (PGS.TS L u Th H ng, Giáo trình

Tài chính doanh nghi p, tr.125)

T khái ni m trên có th th y, c u trúc v n là m t thu t ng tài chính nh m mô

t ngu n g c và ph ng pháp hình thành nên ngu n v n đ doanh nghi p có th s

d ng ph c v cho m c đích duy trì và phát tri n ho t đ ng kinh doanh c a mình

doanh thì doanh nghi p c n có v n đi u l

Theo khía c nh k toán qu n tr , “v n ch s h u đ c ph n ánh trong B ng cân

đ i k toán, g m: v n c a các nhà đ u t , th ng d v n c ph n, l i nhu n gi l i,

2

các qu , l i nhu n ch a phân ph i, chênh l ch t giá và chênh l ch đánh giá tài s n”

(Chu n m c k toán s 01, tr.5)

M t doanh nghi p có th có m t hay nhi u ch s h u v n V i doanh nghi p

Nhà n c, v n c a doanh nghi p do Nhà n c giao ho c đ u t , nên Nhà n c là ch

s h u i v i doanh nghi p liên doanh, công ty trách nhi m h u h n, công ty h p

danh, thì ch s h u là các t ch c, cá nhân tham gia góp hay g i là thành viên góp

v n i v i các công ty c ph n, ch s h u là các c đông Còn đ i v i các doanh

nghi p t nhân, cá nhân ho c ch h gia đình là ch s h u v n

Tuy nhiên trong ph m vi nghiên c u, ta ch xét đ n ngu n v n ch s h u trong

công ty c ph n

C th , ngu n v n ch s h u trong công ty c ph n g m các ngu n hình thành

chính nh sau:

– V n c ph năth ng: là ph n v n đ c huy đ ng t vi c chia nh v n đi u l

c a công ty c ph n thành nhi u ph n b ng nhau thông qua vi c phát hành c phi u

th ng bán ra th tr ng

“C phi u là lo i ch ng khoán xác nh n quy n và l i ích h p pháp c đông đ i

v i m t ph n v n c ph n c a t ch c phát hành”(Ph m V n Hùng, Giáo trình Th

tr ng ch ng khoán, tr.21)

Khi m t công ty phát hành c phi u đ huy đ ng v n, s v n c n huy đ ng đ c

chia thành nhi u ph n nh b ng nhau g i là c ph n Ng i mua c ph n g i là c đông C đông đ c c p m t gi y ch ng nh n s h u c ph n g i là c phi u và ch

công ty c ph n m i phát hành c phi u Nh v y, c phi u chính là m t ch ng th

ch ng minh quy n s h u c a m t c đông đ i v i m t công ty c ph n và c đông là

ng i có c ph n th hi n b ng c phi u

Theo đó, c phi u ph thông (common stock) là lo i c phi u ph bi n nh t đ c

phát hành nh m xác nh n đ y đ các quy n và l i ích h p pháp c a c đông t i công ty

c ph n, c t c c a c phi u ph thông ph thu c vào k t qu ho t đ ng s n xu t kinh

doanh c a đ n v phát hành Công ty c ph n b t bu c ph i có c phi u ph thông

Vi c s d ng v n c ph n th ng có nhi u thu n l i Do c phi u là ch ng ch

góp v n nên vi c phát hành c phi u giúp công ty có ngu n v n l n H n n a, c t c

c ph n u đưi ph thu c vào tình hình l i nhu n c a công ty Sau khi tr lãi trái phi u

và tr c t c cho c đông u đưi, công ty m i tr c t c cho c đông th ng tính trên

l i nhu n còn l i Nên n u tình hình c a công ty càng thi u n đ nh, không đ t hi u

qu cao, thì c t c ph i tr cho c đông th ng càng ít h n và có th trì hoưn đ c Tuy nhiên, đây c ng là đi m b t l i cho công ty n u tình hình kinh doanh c a công ty

đ t l i nhu n cao Khi đó lưi ph i tr cho trái phi u và c t c c phi u u đưi v n c

đ nh, còn c t c c ph n th ng s t ng lên H n n a, vi c s d ng v n c ph n

th ng làm phân tán quy n s h u và quy n ki m soát c a c quan qu n tr b i ng i

n m gi c phi u th ng có quy n bi u quy t và quy n phát bi u nh ng v n đ khác

trong n i b công ty Chi phí phát hành c phi u th ng c ng cao h n phát hành trái

phi u và khi phát hành, công ty ph i tuân th m t ch đ công b thông tin r ng rãi,

nghiêm ng t và chính xác c bi t, chi phí tr c t c c phi u ph thông không ph i

là chi phí đ c tr nh trái phi u, nên không t o lá ch n thu cho công ty

– V n c ph nă uăđƣi: là ph n v n có đ c do phát hành c phi u u đưi

C phi u u đưi (preferred stock):là lo i c phi u xác nh n m t s quy n và l i

ích c a c đông m c cao h n so v i các c đông ph thông Tuy nhiên h s b h n

ch m t s quy n và l i ích khác C phi u u đưi bao g m c phi u u đưi c t c,

c phi u u đưi bi u quy t và c phi u u đưi hoàn l i

C phi u u đưi c t c là c phi u đ c tr c t c m c cao h n so v i c t c

c a c phi u ph thông ho c đ c tr v i m c n đ nh hàng n m C t c đ c chia hàng n m g m c t c c đ nh và c t c th ng

C phi u u đưi bi u quy t là c phi u có s phi u bi u quy t nhi u h n so v i

c phi u ph thông S phi u bi u quy t c a m i c phi u u đưi bi u quy t do i u

l công ty quy đ nh C phi u u đưi bi u quy t ch phát hành cho m t s đ i t ng

đ c bi t, ng i n m gi c phi u u đưi bi u quy t không đ c quy n chuy n nh ng cho ng i khác

C phi u u đưi hoàn l i là c phi u đ c công ty hoàn l i v n góp b t c khi

nào theo yêu c u c a ng i s h u ho c theo các đi u ki n đ c ghi trên c phi u c a

c ph n u đưi hoàn l i C đông n m gi c phi u u đưi hoàn l i không có quy n

bi u quy t, không có quy n d h p i h i đ ng c đông, không có quy n đ c

ng i vào H i đ ng qu n tr và Ban ki m soát

Nh v y, vi c s d ng c phi u u đưi c ng đem l i cho công ty phát hành nhi u

thu n l i và khó kh n u đi m đ u tiên là khi phát hành c phi u u đưi, công ty

không b phân tán quy n l c, quy n bi u quy t và ki m soát ho t đ ng c a công ty cho

ng i n m gi c phi u u đưi H n n a, dù k t qu kinh doanh c a công ty đ t hi u

qu cao, có l i nhu n cao, thì l i t c cho c phi u u đưi là c đ nh, không h t ng lên

Và c đông c ng ch đ c nh n c t c c phi u u đưi khi công ty ho t đ ng có hi u

qu Tuy nhiên, c t c c phi u u đưi ph i đ c tr tr c b t k c t c c phi u

th ng nào C phi u u đưi s đ c u tiên v tài s n khi công ty không có l i nhu n

T c là trong tr ng h p công ty th t b i, công ty s ph i chia c t c c phi u u đưi v

b t c tài s n gì còn l i sau khi n c a công ty đư đ c thanh toán, và tr c khi c đông c phi u th ng nh n đ c ph n b i th ng nào đó M t nh c đi m n a c a

4

vi c phát hành c phi u u đưi là chi phí phát hành cao h n trái phi u, công ty c ng

ph i ch u s ki m soát ch t ch c a c quan ki m soát và tuân th nghiêm ng t quy

đ nh v thông tin công b

– L i nhu n không chia và các qu c a công ty: Sau khi hoàn thành ngh a v

thu và chia c t c u đưi và c t c th ng cho các c đông, ph n l i nhu n còn l i

c a công ty g i là l i nhu n không chia ây là ngu n v n đáng k đ tài tr cho nhu

c u t ng v n, đ m b o cho chi phí s d ng v n m c t i thi u Ph n l i nhu n này

c ng s đ c trích đ đóng góp vào các qu c a công ty nh qu đ u t phát tri n, qu

phúc l i, qu khen th ng,… i u ki n đ có l i nhu n không chia là doanh nghi p

ph i ho t đ ng có hi u qu và có l i nhu n

Vi c s d ng l i nhu n không chia giúp công ty không b ph thu c vào n n tài

chính bên ngoài nh ngân hàng th ng m i, các t ch c tín d ng… i u này khi n công ty t ng kh n ng t ch v tài chính c a công ty mình H n n a giúp công ty

thu n l i h n trong các quan h tín d ng t i các ngân hàng, t ch c tín d ng hay v i

các c đông Ngu n l i nhu n đ l i c ng tác đ ng r t l n đ n ngu n v n kinh doanh,

t o c h i cho công ty thu đ c l i nhu n cao h n trong các n m ti p theo Bên c nh

nh ng thu n l i đó, vi c s d ng l i nhu n không chia c ng đem l i khó kh n Khi

công ty không tr c t c cho c đông mà gi l i nhu n, vi c này có th làm giá c

phi u trên th tr ng gi m, nh h ng x u đ n công ty

b) N ph i tr

Trong n n kinh t th tr ng, h u nh không m t doanh nghi p nào ho t đ ng

kinh doanh ch b ng ngu n v n t có, mà đ u ph i ho t đ ng b ng nhi u ngu n v n, trong đó n ph i tr đ c s d ng đáng k

N ph i tr là ngu n v n tài tr t bên ngoài doanh nghi p, phát sinh trong quá trình ho t đ ng s n xu t, kinh doanh mà doanh nghi p ph i tr , ph i thanh toán cho

các ch n , bao g m các kho n n ti n vay, các kho n n ph i tr cho ng i bán, cho Nhà n c, cho công nhân viên đ ng th i ph i tr ti n lãi vay theo lãi su t th a thu n

N ph i tr mang m t ý ngh a r t quan tr ng đ i v i vi c m r ng và phát tri n ho t

đ ng kinh doanh c a m t doanh nghi p Trong c u trúc v n, ta xét đ n n ph i tr

ng n h n và n ph i tr dài h n

N ph i tr ng n h n

Tín d ng th ng m i (Commercial credit)

Tín d ng th ng m i là m t lo i tín d ng ng n h n quan tr ng nh t vì nó chi m

t l khá cao (40% đ n 60%) so v i tài s n luau đ ng c a các doanh nghi p không

ho t đ ng trong l nh v c tài chính – tín d ng, nh t là đ i v i các doanh nghi p nh và

các doanh nghi p đang t ng tr ng nhanh Tín d ng th ng m i là ngu n tài tr t t

y u phát sinh do các ho t đ ng kinh doanh và nó thay đ i theo s thay đ i c a doanh

thu Tín d ng th ng m i đ c hình thành t nhiên trong ho t đ ng mua bán tr ch m

hay tr góp, là ngu n v n doanh nghi p chi m d ng c a ng i bán, hay là kho n tín

d ng th ng m i mà ng i bán cung c p cho doanh nghi p Vi c s d ng tín d ng

th ng m i s có tác đ ng hai chi u v i doanh nghi p Nó là m t ngu n tín d ng đ

tài tr vi c mua hàng và c ng là m t ph ng th c cung ng nhu c u v n đ tài tr vi c

bán chu cho khách hàng Do đó, doanh nghi p ph i xác đ nh rõ là mình cung c p tín

d ng cho khách hàng hay là nh n tín d ng t khách hàng Vì v y, n u doanh nghi p s

d ng tín d ng th ng m i nh m t ngu n tài tr thì doanh nghi p ph i gi m đ n m c

t i thi u các kho n ph i thu t khách hàng đ tránh r i ro thanh toán ng th i, khi

doanh nghi p là bên nh n tín d ng th ng m i, n u không thanh toán đúng h n, uy tín

c a doanh nghi p s b nh h ng

Vay ng n h n ngân hàng

Vay ng n h n ngân hàng:là các kho n vay có th i h n tr trong vòng m t chu k

s n xu t, kinh doanh bình th ng ho c trong vòng m t n m tài chính u đi m c a

vay ng n h n là đáp ng nhu c u đa d ng v v n c a Công ty Khi nhu c u tài chính gia t ng, Công ty s nh đ n s tài tr t các Ngân hàng th ng m i đ t ng ngu n

v n Ngoài ra, công ty còn có th vay công ty tài chính, công ty b o hi m hay qu

đ u t phát tri n Tuy nhiên đ có m t kho n vay ng n h n khi c n, công ty c n hoàn

thành th t c khá ph c t p và c n có m t n n t ng tài chính v ng vàng đ đáp ng

đi u ki n th ch p ng th i, công ty c ng s ch u s ki m soát c a t ch c cho vay

v món vay đó, và ch u lãi su t vay v n cho t ng ngu n vay ng n h n ngân hàng

có 2 hình th c là vay ng n h n có đ m b o và vay ng n h n không đ m b o:

Vay ng n h n không đ m b o bao g m 2 tr ng h p là vay theo h n m c tín

d ng và vay theo h p đ ng

– Vay theo h n m c tín d ng là hình th c th ng l ng gi a ngân hàng và công

ty, trong đó th a thu n h n m c tín d ng cho phép công ty có th vay m c t i đa trong

kho ng th i gian xác đ nh Vi c hoàn tr có th th c hi n theo ý mu n nh ng đ n khi

th ng l ng ch m d t thì công ty ph i hoàn tr t t c các kho n vay i v i lo i vay

này, m t h p đ ng tín d ng đ c s d ng cho c quý n cu i quý, h p đ ng tín

d ng s đ c thanh lý và sang đ u quý sau, khách hàng mu n vay ph i n p b h s

xin vay m i Ph m vi ápd ng c a kho n vay này là áp d ng cho khách hàng có nhu

c u vay v n th ng xuyên và đ c ngân hàng tín nhi m Th ng khi cho vay lo i này,

ngân hàng không yêu c u đ m b o tín d ng.Cho vay theo h n m c tín d ng th t c

đ n gi n, công ty vay v n có th ch đ ng đ c ngu n v n vay, lãi vay tr cho ngân

hàng th p Vi c xác đ nh h n m c tín d ng t c là xác đ nh h n m c v n l u đ ng ph i

6

c n c vào nhu c u v n l u đ ng c a doanh nghi p và trên c s khai thác h t các

ngu n v n phi ngân hàng khác Có nh v y m i xác đ nh đúng và h p lý nhu c u v n

vay, tránh tình tr ng cho vay quá m c c n thi t làm t n h i đ n kh n ng thu h i n

C n c đ xác đ nh h n m c tín d ng là k ho ch tài chính c a công ty, trong đó d

báo chi ti t v tài s nvà ngu n v n;

– Vay theo h p đ ng (vay t ng l n)đ c áp d ng ph bi n trong cho vay ng n

h n c ng nh cho vay trung dài h n Vi c cho vay đ i v i t ng kho n vay riêng bi t

không có s liên h , ph thu c gi a các món vay c a m t khách hàng c tr ng c a

hình th c cho vay này là m i l n vay khách hàng ph i ký k t m t h p đ ng tín d ng riêng trong đó có các n i dung nh s ti n vay, lãi su t, th i h n c đi m c a

ph ng th c cho vay này là vi c cho vay và thu n đ c phân đ nh ranh gi i m t cách

rõ ràng, d nh n bi t đ c lúc nào cho vay, lúc nào thu n Vi c cho vay và thu n

đ c phân đ nh ranh gi i m t cách rõ ràng, d nh n bi t đ c lúc nào cho vay, lúc nào

thu n u đi m c a ph ng th c cho vay này là đ m b o an toàn v n vay và t o th

ch đ ng cho công ty Tuy nhiên,ph ng th c cho vay này còn có nhi u nh c

đi m.V i công ty,đây là m t hình th c vay ph c t p b i th t c vay r m rà,m i l n

mu n vay công ty ph i l p h s vay v n,t n kém th i gian,công s c gây khó kh n

trong vi c vay v n làm nh h ng t i ho t đ ng kinh doanh,th m chí m t c h i trong

kinh doanh n u không có v n k p th i

Vay ng n h n có đ m b o g m 2 tr ng h p là đ m b o b ng kho n ph i thu và

đ m b o b ng hàng t n kho

– m b o b ng kho n ph i thu khách hàng có 2 ph ng th c:

+ C m c kho n ph i thu khách hàng: Theo th a thu n c m c , công ty s

d ng các kho n ph i thu khách hàng th ch p cho kho n vay M t th a thu n c th

gi a công ty và t ch c cho vay gi i thích rõ ràng nh ng chi ti t c th c a giao d ch

S ti n cho vay đ c xác đ nh theo t l ph n tr m c a các kho n ph i thu khách hàng

c m c Ngoài ra, công ty th ng tr m t kho n phí đ x lý th ng là 1% t ng các

kho n ph i thu đ c c m c Phí x lý này tr cho th i gian liên quan đ n xem xét l i

các kho n ph i thu đ c c m c c a t ch c cho vay N u h p đ ng vay th c hi n trên

toàn b các kho n ph i thu, t ch c cho vay hoàn toàn không ki m soát ch t l ng c a

các kho n ph i thu khách hàng đem c m c ;

+ Thay vì c m c các kho n ph i thu khách hàng, m t ph ng th c khác

đ c s d ng là bán các kho n ph i thu khách hàng cho m t ngân hàng hay m t công

ty mua bán n Các kho n ph i thu khách hàng đ c bán th ng (không có s tr giúp),

do đó công ty mua n s ph i ch u toàn b r i ro tín d ng và gánh ch u toàn b thi t

h i n u khách hàng c a công ty không ti n hành thanh toán

– m b o b ng hàng t n kho:

+ Tín ch p: hàng hóa v n đ c b o qu n trong kho c a công ty đi vay Chi

phí c a kho n vay này g m phí x lý và chi phí lãi vay;

+ Tài tr kho hàng: hàng hóa đ c l u kho bên th ba qu n lý hàng t n

kho, bên cho vay thuê m t bên th ba đ v n hành kho Chi phí đây th ng g m chi

phí b o qu n, chi phí kho bãi và chi phí lãi vay

Phát hành th ng phi u

Th ng phi u: là lo i trái phi u doanh nghi p ng n h n nh t, v i th i h n t 30

đ n 270 ngày ây là m t lo i l nh phi u (promissory note) ch y u do nh ng công ty

tài chính phát hành, song các công ty công nghi p c ngphát hành ngày càng nhi u

h n H u h t th ng phi u đ u đ c phát hành theo hình th c chi t kh u nh công trái

ng n h n Th ng phi u có th đ c chàobán tr c ti p b i công ty pháthành ho c

nh ng hãng môi gi i Th ng phi u th ng đ c chào bán theo t nglô Th ng phi u

có tính l u thông, t c là có th đ c chuy n nh ng t ng i th h ng này sang

ng i th h ng khác b ng cách ký tên vào sau t th ng phi u H n n a, nó có th

chuy n hóa ra ti n khi mang đ n ngân hàng xin chi t kh u ho c c m c Vì v y, nó tr

thành m t lo i ph ng ti n thanh toán thay th ti n m t, ti t ki m ti n m t và góp

ph n n đ nh ti n t Nó còn là c s pháp lý trong quan h mua bán ch u, b o v

quy n l i c a các ch th trong tín d ng th ng m i, lo i b đ c tình tr ng n n n

kéo dài gi a các công ty Tuy là m t ph ng th c huy đ ng v n ng n h n h p d n,

nh ng th ng phi u m i ch đ c áp d ng b i các công ty l n Ngoài ra, th tr ng

th ng phi u đôi khi không ho t đ ng và các công ty bu c p/h i s d ng các kho n

vay ngân hàng Các công ty s d ng th ng phi u r ng rưi c ng th ng gi quan h

v i các ngân hàng và th ng vay ngân hàng bên c nh vi c phát hành th ng phi u

Ngoài ra, công ty phát hành s ph i ch u chi phí phát hành, phí cam k t, phí h n m c tín d ng, phí và l phí x p h ng th ng phi u

N tích l y

N tích l ylà các kho n n ph i tr có tính ch t chu k phát sinh th ng xuyên

trong quá trình ho t đ ng kinh doanh c a doanh nghi p Kho n này th ng bao g m:

ph i tr công nhân viên, các kho n thu , ph i n p cho Nhà n c, ph i tr khác…Vi c

s d ng ngu n v n này khá d dàng (ngu n v n t đ ng phát sinh), và không ph i b t

k m t kho n chi phí nào cho đ n ngày thanh toán cho ch n c bi t, n u doanh

nghi p xác đ nh chính xác đ c quy mô chi m dùng th ng xuyên (còn đ c g i là n

đ nh m c) thì doanh nghi p có th gi m b t đ c nhu c u huy đ ng các ngu n v n dài

h n t bên ngoài, ti t ki m chi phí s d ng v n c a doanh nghi p Tuy nhiên, các kho n n tích l y có ph m vi gi i h n c a nó B i vì doanh nghi p không th trì hoãn

8

vi c tr n quá th i h n cho phép, đi u đó s gây nhi u tác h i đ n ho t đ ng kinh

doanh c a doanh nghi p

N ph i tr dài h n

Vay dài h n

Vay dài h n: c ng t ng t nh vay ng n h n, nh ng th i h n vay c a kho n vay

này ít nh t 3 n m đ i v i v n vay ngân hàng, có n i tính t 5 n m tr lên Chi m t

tr ng l n trong v n vay dài h n là v n vay t ngân hàng th ng m i Tuy nhiên ngu n

v n này c ng có nh ng h n ch nh t đ nh nh đi u ki n tín d ng, các đi u ki n đ m

b o ti n vay, s ki m soát c a ngân hàng và lãi su t vay v n c ng gi ng kho n vay

ng n h n Song, b i th i h n vay c a kho n vay dài h n dài h n vay ng n h n, nên sau khi tính toán đ n giá tr dòng ti n, l m phát và các tác nhân bên ngoài khác, ngân hàng

hay các t ch c cho vay v n luôn áp m c lãi su t c a vay dài h n cao h n vay ng n h n

Phát hành trái phi u

Trái phi u là lo i ch ng khoán xác nh n quy n và l i ích h p pháp c a ng i s

h u đ i v i m t ph n v n n c a t ch c phát hành Theo đó, v n huy đ ng t trái

phi u là m t kho n vay c a nh ng ng i s h u trái phi u và t ch c phát hành có

trách nhi m tr lãi c đ nh đ nh k ho c tr lưi tr c cho bên s h u trái phi u và có

th i gian đáo h n Hi n nay, th tr ng tài chính th ng l u hành nh ng lo i trái phi u

nh trái phi u không h ng lãi (lãi su t trái phi u b ng 0 – zero coupon) và trái phi u

có tính lãi (lãi su t quy đ nh trên trái phi u là lãi su t danh ngh a mà ng i phát hành

cam k t chi tr m i k ) Vi c phát hành trái phi u đ đáp ng nhu c u t ng v n có tính

ch t lâu dài và có nhi u u đi m Chi phí phát hành trái phi u th p h n chi phí phát

hành và tiêu th c phi u th ng và c phi u u đưi N u công ty đ t m c t su t sinh

l i cao thì vi c phát hành trái phi u không t o cho ng i mua chúng tham gia vào

phân ph i l i nhu n cao đó ng th i, khi phát hành trái phi u, ng i ch s h u

công ty không ph i chia quy n ki m soát công ty cho nh ng ng i mua trái phi u, vì

ng i n m gi trái phi u không có quy n b u c các c quan qu n tr và ki m soát

công ty Ngoài ra, trái phi u có th đ c công ty phát hành thu h i tr c th i h n H n

n a, l i t c trái phi u đ c coi là m t kho n chi đ c tr ra kh i thu nh p ch u thu

TNDN theo lu t pháp quy đ nh và do đó, đây là m t u đi m n i b t c a vi c s d ng

trái phi u so v i s d ng c phi u th ng trong vi c tài tr dài h n cho nhu c u t ng

v n c a các công ty c ph n Tuy nhiên, s d ng trái phi u c ng có m t s nh c

đi m Trái phi u là m t lo i gi y t ghi n , nên công ty phát hành ph i tr m t kho n

l i t c c đ nh cho ng i n m gi , dù l i nhu n c a công ty không n đ nh ho c

không có l i nhu n Vì v y vi c s d ng trái phi u s làm t ng r i ro c a công ty Trái

phi u có th i gian đáo h n nên công ty ph i b trí vi c hoàn tr đúng th i h n S

d ng trái phi u là s d ng n trong m t th i k dài c ng ch a đ ng nhi u r i ro V i

th i k dài, nh ng d tính mong đ i và các k ho ch khi phát hành trái phi u s có th

m t tính hi n th c theo th i gian N u doanh thu c a công ty gi m sút thì vi c vay n

l n d i d ng trái phi u s làm r i ro tài chính t ng cao Thêm vào đó, vi c cam k t

dài h n có nhi u đi u kho n kh c g t gao h n vi c cam k t dài h n Vì v y, công ty

s b nhi u c ng ch h n là vi c vay ng n h n hay phát hành c ph n th ng;

N dài h n khác

N dài h n khác bao g m n thuê tài chính, nh n ký qu , ký c c dài h n, thu

thu nh p hoãn l i ph i tr …

1.1.1.3 Các ch s đo l ng c u trúc v n

Các ch s đo l ng th ng đ c s d ng đ đánh giá và xem xét c u trúc v n

c a doanh nghi p c th nh sau:

- T s n

T s n =

N ph i tr

T ng tài s n

T s n ph n ánh c u trúc v n c a doanh nghi p, cho ta bi t trung bình trong 1

đ ng v n có bao nhiêu đ ng là n , còn l i là v n CSH Khi t s n càng th p ch ng

t doanh nghi p đang ít ph thu c vào ngu n n vay bên ngoài, t c là có tính t ch cao h n và c kh n ng tài chính t t h n Ng c l i, khi t s này m c cao, doanh

nghi p s d ng m c đòn b y tài chính cao, chi phí lãi vay th p h n chi phí v n CSH,

nên s t n d ng đ c kho n ti t ki m thu do đó s gia t ng kh n ng sinh l i Tuy

nhiên, khi t s này gia t ng m nh, r i ro tài chính s t ng cao t o áp l c chi phí tài

chính l n và có doanh nghi p có kh n ng g p r i ro phá s n Do v y, doanh nghi p

c n cân nh c k càng đ s d ng t tr ng n ph i tr trên t ng tài s n sao cho h p lý

- T s n dài h n

T s n dài h n =

N dài h n

T ng tài s n

T s này cho bi t có bao nhiêu đ ng n dài h n đ c doanh nghi p s d ng tài

tr cho 1 đ ng t ng tài s n Khi t s này càng cao, ch ng t doanh nghi p đang ph i

ch u chi phí lãi vay cao b i lãi su t vay v n dài h n cao h n v n vay ng n h n ng

th i doanh nghi p có kh n ng g p r i ro tài chính cao h n Vì v y, doanh nghi p c n

cân nh c trong vi c s d ng n dài h n đ có chính sách qu n lý v n h p lý

kh n ng thanh kho n c a b n thân doanh nghi p T s này càng cao thì kh n ng t

tài tr c a doanh nghi p càng th p, t ng kh n ng g p r i ro thanh kho n T s n

trên v n CSH nh h n ho c b ng 1 t c là n ph i tr ít h n ho c b ng v n CSH,

ch ng t doanh nghi p v n đ m b o đ c kh n ng ch đ ng thanh toán n ph i tr

nh v n CSH Tuy nhiên, khi t s này l n h n 1, n ph i tr l n h n v n CSH, t c

v n CSH không đ đ đ m b o cho vi c thanh toán n , vì v y doanh nghi p có th g p

Qua t s này, ta có th th y đ c kh n ng t tài tr c a doanh nghi p đ i v i

các tài s n c a mình (kh n ng t ch v tài chính) v i ý ngh a là trong 1 đ ng v n

đ u t cho t ng tài s n thì có bao nhiêu đ ng là v n CSH Trên c s xem xét m c đ

c a các t s này, nhà qu n tr s có ph ng án đ t ng hay gi m các t s trên cho

phù h p v i ho t đ ng và v th tài chính c a doanh nghi p

1.1.1.4 S c n thi t c a vi c nghiên c u c u trúc v n trong qu n tr tài chính

C u trúc v n là v n đ đ c nhi u nhà nghiên c u kinh t - tài chính quan tâm

ng trên góc đ nhà qu n tr doanh nghi p, vi c nghiên c u c u trúc v n giúp h tìm

ra l i gi i cho nh ng câu h i sau:

– Xác đ nh c u trúc v n nh th nào là h p lý và đem l i hi u qu cho doanh nghi p? – Nên vay n hay không?

– N u vay n , doanh nghi p gánh ch u r i ro m c đ nào?

Vi c hi u t ng t n v c u trúc v n s giúp nhà qu n tr doanh nghi p tìm ra câu

tr l i cho nh ng câu h i trên, t đó đ ra các quy t đ nh tài tr đúng đ n nh m t ng

hi u qu ho t đ ng kinh doanh c a doanh nghi p, gia t ng l i nhu n cho c đông mà

v n h n ch r i ro m c th p nh t

1.1.2 Chi phív n

1.1.2.1 Khái ni m chi phív n

V n là nhân t c n thi t c a s n xu t C ng nh b t k m t nhân t nào khác, đ

s d ng v n, doanh nghi p c n b ra m t chi phí nh t đ nh

“V n là nhân t c n thi t c a s n xu t C ng nh b t k m t nhân t nào khác,

đ s d ng v n, doanh nghi p c n b ra m t chi phí nh t đ nh Chi phí c a m i m t

nhân t c u thành g i là chi phí nhân t c u thành c a lo i v n c th đó Có th hi u

chi phí v n là chi phí c h i c a vi c s d ng v n, đ c tính b ng s l i nhu n k

v ng đ t đ c trên v n đ u t vào d án ho c doanh nghi p đ gi không làm gi m s

l i nhu n dành cho ch s h u” (PGS.TS L u Th H ng, Giáo trình Tài chính doanh

nghi p, tr.125)

Có th hi u chi phí v n là chi phí mà nhà đ u t ph i tr cho vi c s d ng ngu n

v n c th nào đó đ tài tr cho quy t đ nh đ u t c a mình Chi phí v n bao g m chi

phí tr cho vi c s d ng n vay và chi phí tr cho vi c đ u t b ng ngu n v n ch s

h u d i các hình th c b sung b ng l i nhu n ch a phân ph i ho c b sung b ng các

qu chuyên dùng c a doanh nghi p

Chi phí v n có th tính b ng s tuy t đ i ho c t ng đ i, tuy nhiên đ d dàng so sánh, thông th ng ng i ta s d ng s t ng đ i

V y chi phí v n đ c tính theo công th c t ng quát sau:

Chi phí v n =

Chi phí th c t

T ng v n s d ng

1.1.2.2 Chi phí n ph i tr

Chi phí n ph i tr đ c đo l ng ho c là tr c ho c là sau thu , tuy nhiên, b i

vì chi phí lưi vay đ c kh u tr tr c thu nên chi phí n ph i tr sau thu th ng

đ c quan tâm h n

a) Chi phí n ng n h n

Chi phí n ng n h n (kb) là kho n chi phí tr lưi cho ng i cho vay ho c ngân

hàng tr c thu so sánh chi phí c a n ng n h n, c n ph i quy đ i các chi phí v

cùng m t đ n v đo l ng và cùng m t kho ng th i gian quy đ i chi phí ra n m, thông th ng có 2 cách quy đ i là ph ng pháp lưi đ n và lưi kép:

ph ng pháp lưi đ n thì s lãi cu i k luôn b ng nhau n u v n g c b ng nhau

Chi phí n ng n h n sau thu (ki):

k i = k b * (1 ậ T)

Trong đó:

m: s k tính lãi trong 1 n m

T: Thu su t thu TNDN

Chi phí: chi phí n ng n h n, là toàn b chi phí ph i tr cho ng i cho vay bao

g m c chi phí tr c ti p và chi phí gián ti p nh lưi vay, phí đ m b o, phí th m

đ nh,v.v…

L i ích: là toàn b l i ích doanh nghi p đ t đ c liên quan đ n vi c s d ng n

ng n h n

Giá tr tài tr ròng: là giá tr v n doanh nghi p s d ng đ c trong k

Tuy nhiên, ph n l n các v n đ lý thuy t và th c ti n trong tài chính liên quan

đ n giá tr dòng ti n đ u đ c xây d ng trên n n t ng lưi kép thay vì lưi đ n Lý do là

lãi kép ph n ánh chính xác h n chi phí c h i c a đ ng ti n Do đó, nghiên c u s xem

xét chi phí v n theo ph ng pháp lưi kép

Chi phí tín d ng th ng m i

Tín d ng th ng m i ch u nh h ng b i nhi u y u t , trong đó có ba y u t

chính là th i gian cung c p – h ng tín d ng, chính sách chi t kh u thanh toán và quy

mô tín d ng th ng m i Kho ng th i gian mà kho n tín d ng đ c ch p nh n l i ph

thu c r t nhi u vào đ c đi m ngành ngh kinh doanh, nh ng ph n l n là vào kho ng

30 – 120 ngày Quy mô tín d ng th ng m i đ i v i bên cho h ng là m c doanh thu

bán tr ch m (ph i thu khách hàng), đ i v i bên đ c h ng là n ph i tr ng i bán

Và y u t tác đ ng m nh m nh t t i tín d ng th ng m i chính là chính sách chi t

kh u thanh toán.Trong nghiên c u này, ta là bên đ c nh n tín d ng th ng m i Chi

phí c a tín d ng th ng m i (kb) đ c xác đ nh b ng công th c sau:

Chi phí vay ng n h n không đ m b o

Chi phí vay ng n h n ngân hàng

– i v i ph ng th c vay theo h n m c tín d ng

Khi có th a thu n vay theo h n m c tín d ng, công ty ph i tr phí cam k t cho ngân hàng dù công ty có rút ti n theo h n m c tín d ng hay không và ph i thanh toán lãi vay ngay khi rút ti n m t trong ph m vi h n m c Chi phí vaytheo h n m c tín

d ng là:

Trong đó:

– i v i ph ng th c vay theo h p đ ng (vay t ng l n)

Chi phí kho n vay ph thu c vào đi u ki n g n v i h p đ ng vay song ta v n áp

d ng công th c t ng quát Chúng ta xem xét các đi u ki n tr khác nhau là: tr lãi thông th ng; tr lãi chi t kh u (đây là hình th c tr lưi tr c nên giá tr tài tr ròng

không bao g m lãi); tr lãi nhi u l n (hình th c tr lãi hàng tháng); lưi vay thay đ i (lãi

su t thay đ i nên ta c n tách các kho ng th i gian ng v i t ng m c lãi su t đ xác

đ nh chi phí và l i ích); lãi ti n g i bù đ p (ti n g i bù đ p là m t kho n ti n g i có k

h n mà ngân hàng yêu c u khách hàng duy trì ngân hàng mình khi cho khách hàng vay ti n)

Chi phí vay b ng phát hành th ng phi u

Th ng phi u th ng đ c bán theo ph ng th c chi t kh u t m nh giá (tr lãi

tr c) T i th i đi m đáo h n, s khác bi t gi a giá và m nh giá thu đ c chính là lãi

ph i tr cho th ng phi u phát hành.Ngoài ra, ng i phát hành ph i tr nhi u lo i chi phí khi phát hành th ng phi u Ng i phát hành c n ph i đ m b o th ng phi u phát

hành 100% v i h n m c tín d ng t ngân hàng th ng m i N u có h n m c tín d ng,

công tyy th ng ph i ch u m t kho n phí chi m 0,25% đ n 0,75% N u không s

d ng h n m c tín d ng, m t th t c thông th ng khác đ i v i các th ng phi u là

ng i phát hành ph i có ti n g i bù đ p t i m t ngân hàng Ngoài ra, công ty còn ph i

tr m t kho n l phí đ x p h ng th ng phi u T đó, áp d ng công th c t ng quát, ta xác đ nh đ c chi phí n b ng th ng phi u

14

Chi phí vay ng n h n có đ m b o

C hai ph ng th c vay đ m b o b ng kho n ph i thu và vay đ m b o b ng hàng

t n kho đ u s d ng công th c t ng quát đ xác đ nh kb C n chú ý chi phí c a m i hình th c

Theo th a thu n c m c , ng i vay ti n s d ng các kho n ph i thu khách hàng

th ch p cho kho n vay Ng i đi vay th ng ph i tr m t kho n phí đ x lý th ng

là 1% t ng các kho n ph i thu đ c c m c Phí x lý này tr cho th i gian liên quan

đ n xem xét l i các kho n ph i thu đ c c m c c a t ch c cho vay

T đó, ta có công th c tính chi phí vay ng n h n có đ m b o b ng kho n ph i thu

nh sau:

i v i kho n vay b o đ m b ng hàng t n kho, chi phí chính g m hai ph n là chi

phí x lý n u theo ph ng th c tín ch p, hay chi phí b o qu n hàng l u kho n u theo

ph ng th c kho hàng t i hi n tr ng và chi phí lãi vay v i m c lãi su t th ng cao

h n so v i lãi su t c b n t 2 - 4%

N tích l y

Nh đư nêu trên, n tích l y đ c s d ng khá d dàng và không ph i tr lãi

vay t c là công ty không ph i đánh đ i chi phí nào khi s d ng ngu n v n n này

b) Chi phí n dài h n

Chi phí vay dài h n

V nguyên t c, chi phí vay dài h n và chi phí n ng n h n có cách tính gi ng nhau Chi phí vay dài h n tr c thu đ c tính toán d a trên c s lãi su t vay, lãi su t này th ng đ c n đ nh trong h p đ ng vay: kd.Chi phí vay dài h n sau thu đ c xác đ nh b ng chi phí vay dài h n tr c thu tr đi kho n thu ti t ki m đ c nh lãi

vay: kd(1 – T)

Chi phí vay dài h n kd ph thu c vào r t nhi u y u t nh lưi su t c a kho n vay

dài h n, s k tính lưi trong n m

Vì kho n vay dài h n có r i ro thanh toán cao h n kho n n ng n h n, nên bên cho vay th ng áp lãi su t cho vay cao h n Khi đó, chi phí vay dài h n s cao h n

S k tính lưi trong n m c ng là m t y u t có nh h ng l n t i chi phí n dài

h n S k tính lãi l n, t c th i h n vay lâu dài.Th i h n vay càng dài thì r i ro thanh toán càng l n, d n đ n lãi su t cho vay càng cao Và chi phí n dài h n c ng s t ng lên

Chi phí trái phi u

Trong đó:

P0: giá phát hành (giá tr lý thuy t)

n: k h n

I: lãi phát hành

F: m nh giá trái phi u

kd: t su t sinh l i k v ng (chi phí s d ng n trái phi u)

Trái phi u không th i h n hay trái phi u tr lãi tr c

Chúng ta có công th c đ nh giá nh sau:

T đó suy ra chi phí s d ng n trái phi u:

Trái phi u có k h n đ c h ng lãi đ nh k

Trái phi u có k h n đ c h ng lưi đ nh k là lo i trái phi u có xác đ nh th i gian đáo h n và lãi su t đ c h ng qua t ng th i h n nh t đ nh Khi mua lo i trái

phi u này, nhà đ u t đ c h ng lưi đ nh k , th ng là hàng n m, theo lưi su t công

b trên m nh giá trái phi u và đ c hoàn l i v n g c b ng m nh giá khi trái phi u đáo h n

Trái phi u có k h n không h ng lãi đ nh k

Cách xác đ nh giá tr lo i trái phi u này c ng t ng t nh trái phi u có k h n

đ c h ng lưi đ nh k , ch khác ch lãi su t đây b ng 0 nên toàn b hi n giá c a

ph n lưi đ nh k b ng 0 Do v y, giá tr c a trái phi u không h ng lưi đ c đ nh giá

là hi n giá c a m nh giá khi trái phi u đáo h n:

Trái phi u n a n m tr lãi m t l n

16

Thông th ng trái phi u đ c tr lưi hàng n m m t l n, nh ng đôi khi c ng có

lo i trái phi u tr lãi m i n m hai l n K t qu là mô hình đ nh giá trái phi u thông

th ng ph i có m t s thay đ i thích h p đ đ nh giá trong tr ng h p này

Trong đó:

1.1.2.3 Chi phí v n ch s h u

a) Chi phí v n c ph n u đãi

C ph n u đưi đ c xem nh là m t lo i ngu n v n ch s h u đ c bi t trong

m t doanh nghi p Nh ng c đông u đưi s đ c nh n c t c c đ nh nh đã công b

v i th t u tiên tr c khi l i nhu n thu n đ c phân ph i cho cácc đông n m gi c

ph n Vì c ph n u đưi là m t ngu n tài tr v n ch s h u nên doanh thu t phát

hành c ph n u đưi là v nh vi n

Chi phí c ph n u đưi kp đ c xác đ nh b ng cách l y c t c c ph n u đưi Dp

chia cho giá phát hành thu n c a c phi u Pn – là giá mà doanh nghi p nh n đ c sau khi đư tr chi phí phát hành

Chi phí phát hành c ph n u đưi không ch u tác đ ng c a thu Chi phí v n c

ph n u đưi ch u nh h ng c a chính sách phân ph i c t c c a công ty phát hành

b) Chi phí v n c ph n th ng

Chi phí c ph n th ng là t su t sinh l i trên m i c ph n th ng do các nhà

đ u t trên th tr ng v n k v ng T ng t nh trái phi u và c phi u u đưi, chúng

ta th y r ng giá c phi u th ng c ng đ c xem nh là hi n giá dòng ti n t thu nh p

t o ra cho nhà đ u t t c phi u

Có nhi u ph ng pháp xác đ nh chi phí v n c ph n th ng, ta th ng s d ng các ph ng pháp sau:

Ph ng pháp mô hình chi t kh u c t c

Mô hình chi t kh u c t c đ c thi t k đ tính giá tr lý thuy t c a c phi u

th ng Mô hình này đ c s d ng v i gi đ nh: Bi t đ c đ ng thái t ng tr ng c a

c t c; bi t tr c t su t chi t kh u (t su t sinh l i k v ng c a nhà đ u t ) c

đi m c a c phi u là không có k h n thanh toán Vì v y, t công th c đ nh giá c

phi u t ng quát k t h p v i đ ng thái t ng tr ng c t c có th xác đ nh đ c giá c

phi u Mô hình đ nh giá c phi u th ng nói chung có d ng nh sau:

Trong đó:

Dt: C t c đ c chia th i k t

ke: T su t sinh l i mong đ i c a nhà đ u t

Pn: Giá c phi u mà nhà đ u t d ki n bán l i vào th i đi m n

V i công th c trên, khi xác đ nh ke, ta s d ng ph ng pháp n i suy khi bi t các

Mô hình chi t kh u c t c có th áp d ng đ đ nh giá c phi u trong các tr ng

h p t c đ t ng tr ng c t c b ng 0, ho c khác 0 không đ i, và ngay c trong tr ng

h p t c đ t ng tr ng c t c thay đ i qua t ng th i k (tuy ph c t p nh ng v n có

th tính toán đ c) Nh ng mô hình này không áp d ng đ c trong tr ng h p công ty

gi l i toàn b l i nhu n cho tái đ u t và không tr c t c cho c đông M t khác, mô hình này ch a tính đ n y u t r i ro mà ch ph thu c vào chính sách phân ph i c t c

c a doanh nghi p

18

Tr ng h p 1: T c đ t ng tr ng c t c không đ i theo t l g

i v i tr ng h p này, ta s d ng mô hình t ng tr ng c t c đ u Gordon ây

là mô hình c tính giá tr v n CSH c a công ty mà dòng c t c t ng tr ng v i t l

đ c mong đ i là n đ nh trong dài h n

Trong tr ng h p này, c t c d ki n hàng n m là m t kho n ti n n đ nh (D1 =

D2 = … = D ) và dòng c t c t ng lai c a công ty có t l t ng tr ng d ki n hàng

n m n đ nh g và công ty đ c coi là t n t i v nh vi n thì giá tr v n CSH t c giá tr c

phi u c a công ty đ c tính theo công th c:

Suy ra chi phí v n c ph n th ng:

i u ki n: ke> g

Trong đó:

D1: C t c d ki n chia đ u cho c đông cu i n m 1

ke: T su t sinh l i mong mu n trên v n c ph n (chi phí v n c ph n th ng)

g: T l t ng tr ng c t c d ki n n đ nh hàng n m

M c dù ít khi có c phi u nào có t c đ t ng tr ng g = 0 v nh vi n, nh ng v i

nh ng c phi u có c t c duy trì n đ nh trong m t th i gian dài thì có th áp d ng đ xác đ nh g n đúng chi phí c ph n th ng

Tr ng h p 3: T c đ t ng tr ng c t c thay đ i

Gi s công ty chia c t c theo hai giai đo n t ng tr ng Ta có:

Trong đó:

g1: T c đ t ng tr ng c t c trong giai đo n t 1 đ n t1

g2: T c đ t ng tr ng c t c trong giai đo n t t1 đ n ∞

Tr ng h p 4: Không tr c t c

Khi đó, t c đ t ng tr ng c t c g không nh h ng đ n giá c phi u và chi phí

v n c ph n, vì v y ta có công th c nh sau:

T đó ta s d ng ph ng pháp n i suy đ tìm ke

Ph ng pháp mô hình đ nh giá tài s n v n (CAPM)

Mô hình CAPM mô t m i quan h gi a k (t su t sinh l i) ho c ke v i r i ro c a doanh nghi p đ c đo l ng b ng h s Trong mô hình này, l i nhu n k v ng

b ng l i nhu n không r i ro c ng v i m t kho n bù đ p r i ro d a trên c s r i ro

toàn h th ng c a ch ng khoán đó

Mô hình CAPM đ c đ t trong các gi đ nh sau:

20

– Th tr ng v n là th tr ng hi u qu và hoàn h o Nhà đ u t đ c cung c p

đ y đ thông tin, k p th i, chi phí giao d ch không đáng k , không có s h n ch v

đ u t và không có nhà đ u t nào đ kh n ng đ u c làm nh h ng đ n giá c

– Theo đó, mô hình CAPM có n i dung nh sau: CAPM cho r ng t su t sinh

l i k v ng c a c phi u th ng ph thu c vào:

– T su t sinh l i phi r i ro kf: có th xem trái phi u chính ph có t su t sinh

kf: t su t sinh l i phi r i ro, lãi su t c a tín phi u kho b c

km = kf + m c bù r i ro (km: t su t sinh l i k v ng c a th tr ng)

: h s r i ro c a ch ng khoán

km– kf: m c bù r i ro th tr ng, s chênh l ch gi a t su t sinh l i k v ng c a

nh ng tài s n có r i ro so v i t su t sinh l i c a tài s n không có r i ro, tín phi u kho

b c đ c coi là tài s n không có r i ro Vì v y ta l y lãi su t c a tín phi u kho b c là kf

v n d ng mô hình này, chúng ta ph i bi t đ c các y u t t su t sinh l i phi

COV(A,M) là hi p ph ng sai gi a A và M

E(X) là t su t sinh l i k v ng c a c ph n X

(x)là đ l ch chu n c a c ph n X

A,M là h s t ng quan c a A và M

Px là xác su t x y ra s ki n

Trong th c t , r t khó đ xác đ nh đ c h s và t su t sinh l i phi r i ro kf

Tuy nhiên, khi xác đ nh đ c các h s c n thi t, mô hình CAPM đem l i k t qu khá

chính xác b i có xem xét đ n r i ro c a doanh nghi p

Ph ng pháp lãi su t trái phi u c ng ph n bù r i ro

i v i nh ng n c ch a có th tr ng v n phát tri n ho c phát tri n ch m nh

Vi t Nam, công ty r t khó áp d ng mô hình CAPM kh c ph c tình tr ng này, ta

g p chung (km – kf)* c a mô hình CAPM thành ph n bù r i ro Khi đó ta có công

T su t sinh l i trái phi u đ c hi u là lãi su t c a tín phi u kho b c, b i tín

phi u kho b c có r i ro b m t kh n ng thanh toán là r t th p, g n nh b ng 0 nên

đ c coi là phi r i ro Còn đ i v i c phi u c a công ty hay các t ch c thì có r i ro cao h n Tùy theo m c đ r i ro c a công ty hay c a d án, ta s c l ng đ c m c

bù r i ro th tr ng theo t l thu n b i nhà đ u t ch ch p nh n đ u t vào danh m c

r i ro h n khi h nh n đ c t su t sinh l i cao h n t ng ng

c) Chi phí l i nhu n đ l i

L i nhu n đ l i là ph n l i t c mà các c đông đ c chia, nh ng doanh nghi p

gi l i kho n l i t c này đ tái đ u t i u này có ngh a là l i nhu n gi l i này là s

ng ngu n v n c ph n mà không t n chi phí phát hành Chi phí l i nhu n đ l i

22

là lo i chi phí ng m và có th c V nguyên t c, có th xem l i nhu n đ l i c ng gi ng

nh ngu n v n t các c ph n t ng thêm nh ng không phát hành c phi u m i, t c là

kho n này đ c coi nh b ng v i các kho n lãi c a các c đông đòi h i v i các c

phi u c a h , t c là b ng v i chi phí v n c ph n th ng xác đ nh chi phí l i

nhu n đ l i, ta c ng s d ng ph ng pháp chi t kh u c t c ho c CAPM nh vi c xác đ nh chi phí v n c ph n th ng

Chi phí l i nhu n đ l i kre không c n đi u ch nh theo chi phí phát hành vì l i

nhu n gi l i đ gia t ng ngu n v n không làm phát sinh nh ng chi phí này

1.1.2.4 Chi phí v n bình quân

V n c a m t công ty hay c a m t d án đ c huy đ ng t hai ngu n: v n ch s

h u và n vay M i m t ngu n v n đòi h i m t t su t sinh l i khác nhau i v i

ng i cho vay, yêu c u c a h là lãi su t, đ i v i v n ch s h u th ng có su t sinh

l i cao h n do r i ro cao h n

Trong doanh nghi p luôn s d ng nhi u ngu n tài tr khác nhau Vì v y, c n xác

đ nh chi phí v n bình quân (Weight average cost of capital – WACC) c a t t c các

ngu n v n đó Chi phí v n bình quân c a doanh nghi p ph thu c r t nhi u vào c u

trúc v n c a doanh nghi p, c u trúc v n thay đ i thì chi phí v n bình quân c ng thay đ i

Nói r ng h n, tài s n c a doanh nghi p đ c tài tr dù b ng v n CSH hay b ng

n thì WACC là chi phí v n bình quân c a các kho n tài tr c a doanh nghi p B ng

vi c tính toán ch s WACC, chúng ta bi t đ c doanh nghi p ph i t n bao nhi u chi

phí cho m i đ ng ti n tài tr cho doanh nghi p

WACC c a doanh nghi p còn đ c g i là t su t sinh l i đòi h i t i thi u mà

doanh nghi p ph i đ t đ c khi quy t đ nh th c hi n m t d án m r ng nào đó, ho c

quy t đ nh mua l i doanh nghi p khác WACC đ c s d ng nh m t t l chi t kh u

thích h p đ i v i các dòng ti n t các d án có m c r i ro t ng t m c đ r i ro c a

doanh nghi p Còn n u d án có m c đ r i ro cao h n thì t l chi t ch u s đòi h i 1

t l cao h n t ng ng v i m c r i ro c a d án đó và ng c l i

1.1.2.5 Chi phí s d ng v n c n biên và quy t đ nh đ u t

Chi phí c n biên c a b t k kho n m c nào là chi phí c a m t đ n v t ng thêm

c a kho n m c đó Khi doanh nghi p c g ng thu hút nh ng đ ng v n m i, chi phí

c a m i đ ng v n t i m t th i đi m nào đó s t ng lên Vì v y, “chi phí c n biên c a

v n (MCC) đ c đ nh ngh a nh là chi phí c a đ ng v n m i cu i cùng mà doanh

nghi p huy đ ng và chi phí c n biên s t ng khi càng nhi u v n đ c huy đ ng trong

m t giai đo n nào đó” (PGS.TS L u Th H ng, Giáo trình Tài chính doanh nghi p,

tr.134) Quy mô doanh nghi p t ng thì chi phí s d ng v n bình quân c ng t ng

tính toán chi phí s d ng v n c n biên, ta c n xác đ nh đi m gưy, là đi m mà

t i đó t ng quy mô các ngu n tài tr v t quá làm chi phí c a m t trong nh ng ngu n

BPj: i m gãy cho ngu n tài tr j

AFj: T ng ngu n tài tr c a ngu n tài tr j

Wj: T tr ng c a ngu n tài tr thành ph n j trong c u trúc v n (theo giá tr l ch

s ho c m c tiêu)

BPj là gi i h n mà khi gia t ng thêm 1 đ ng v n thì chi phí v n t ng lên

Bi uăđ 1.1 Bi uăđ bi u di năđi m gãy

24

1.2 Tácăđ ng c a c u trúc v năđ n kh n ngăsinhăl i và r i ro

1.2.1 Khái ni m và phân lo i r i ro

1.2.1.1 Khái ni m r i ro

R i ro là tình hu ng mà t i đó gây nh ng s c không t t cho doanh nghi p, nh

h ng đ n doanh thu c a doanh nghi p và s t n t i c a doanh nghi p

R i ro c a m t doanh nghi p do r t nhi u nguyên nhân gây ra g m các nguyên nhân khách quan nh kh ng ho ng, suy thoái, đình công, thiên tai, s thay đ i các chính sách…và các nguyên nhân ch quan nh nhà qu n lý y u kém, sai l m trong

vi c d báo kinh t , ra quy t đ nh sai l m…

1.2.1.2 Phân lo i r i ro

Trong quá trình ho t đ ng, m t doanh nghi p ph i đ ng đ u v i nhi u lo i r i

ro R i ro làm nh h ng tr c ti p đ n k t qu kinh doanh c a doanh nghi p có th

chia làm hai lo i r i ro: r i ro kinh doanh và r i ro tài chính

– R i ro kinh doanh

R i ro kinh doanh là r i ro do nh ng b t n phát sinh trong ho t đ ng c a doanh

nghi p khi n cho EBIT gi m òn b y ho t đ ng ch là m t b ph n c a r i ro kinh

doanh Các y u t khác c a r i ro kinh doanh là s bi n đ ng c a doanh thu và chi phí

: Thu nh p tr c thu và lãi vay t i n m th i

N : S n m

T đ l ch chu n c a EBIT đư xác đ nh đ c, m i doanh nghi p có th d đoán

m c đ dao đ ng c a EBIT là l n hay nh xung quanh giá tr k v ng Nh v y,

n u đ l ch chu n c a EBIT càng l n thì l i nhu n ho c thua l mà doanh nghi p g p

ph i c ng càng l n, vì v y doanh nghi p có r i ro kinh doanh cao và ng c l i

– R i ro tài chính

R i ro tài chính là s không ch c ch n c a EPS và xác su t m t kh n ng chi tr

x y ra khi m t doanh nghi p s d ng các ngu n tài tr có chi phí tài chính c đ nh nh

n và c phi u u đưi trong c u trúc v n M t doanh nghi p m t kh n ng chi tr khi

doanh nghi p đó không th đáp ng các ngh a v tài chính theo h p đ ng nh thanh

toán lãi vay, g c vay, thanh toán các kho n ph i tr c ng nh vi c n p thu thu nh p

doanh nghi p khi đ n th i gian đáo h n

Vi c đo l ng r i ro tài chính là m t vi c các doanh nghi p đ c bi t quan tâm,

b i đó là c s quan tr ng đ ra các quy t đ nh liên quan đ n c u trúc v n c ng nh

các quy t đ nh qu n tr tài chính khác Ta s d ng công th c sau đ đo l ng:

Trong đó:

: l ch chu n c a EPS

NS : S c ph n th ng đang l u thông

Nh v y, đ l ch chu n c a EPS có ph thu c vào đ l ch chu n c a EBIT Qua

đó, ta th y đ c r i ro tài chính có m i liên h m t thi t v i r i ro kinh doanh c a

doanh nghi p Khi đ l ch chu n c a EBIT càng l n thì đ l ch chu n c a EPS càng

l n, t c là m c đ bi n đ ng c a EPS t ng ng v i s bi n đ ng c a EBIT càng l n

và ng c l i Theo nguyên t c đánh đ i r i ro và l i nhu n, khi đ l ch chu n c a EPS

càng l n, EPS c ng càng cao nh ng đ ng th i r i ro tài chính và r i ro kinh doanh c a

doanh nghi p c ng càng cao

1.2.2 Các lo iăđònăb y trong doanh nghi p

1.2.2.1 òn b y kinh doanh

òn b y ho t đ ng (DOL – Degree of Operating Leverage) là m c đ s d ng

chi phí ho t đ ng c đ nh c a doanh nghi p (th ng đ c xét trong ng n h n b i vì

trong dài h n, t t c các chi phí đ u thay đ i) so v i chi phí bi n đ i

òn b y ho t đ ng s d ng chi phí c đ nh làm đi m t a, m t thay đ i trong

doanh thu s đ c khu ch đ i thành m t thay đ i t ng đ i l n trong EBIT

Chi phí c đ nh là chi phí không thay đ i khi s n l ng thay đ i.Chi phí c đ nh

có th k ra bao g m các lo i chi phí nh kh u hao, b o hi m, m t b ph n chi phí

đi n n c và m t b ph n chi phí qu n lý

Chi phí bi n đ i là chi phí thay đ i khi s n l ng thay đ i, ch ng h n chi phí

nguyên v t li u, lao đ ng tr c ti p, m t ph n chi phí đi n n c, hoa h ng bán hàng,

m t ph n chi phí qu n lý hành chính

26

Trong kinh doanh, nhà qu n tr tài chính đ u t chi phí c đ nh v i hy v ng s n

l ng tiêu th s t o ra doanh thu đ l n đ trang tr i chi phí c đ nh và chi phí bi n

đ i Gi ng nh chi c đòn b y trong c h c, s hi n di n c a chi phí ho t đ ng c đ nh

gây ra s thay đ i trong s n l ng tiêu th đ khu ch đ i s thay đ i c a l i nhu n Nói cách khác, đòn b y ho t đ ng kinh doanh l n, khi các y u t khác không đ i, có

ngh a là m t s thay đ i nh trong doanh thu s t o ra s thay đ i l n trong ROE

Nh đư phân tích trên, chúng ta th y r ng d i tác đ ng c a đòn b y ho t đ ng

đư t o ra m t s thay đ i trong s l ng hàng bán đ a đ n k t qu l i nhu n (ho c l ) gia t ng v i t c đ l n h n đo l ng m c đ tác đ ng c a đòn b y ho t đ ng,

ng i ta dùng ch tiêu đ b y kinh doanh (DOL)

b y ho t đ ng là t l ph n tr m thay đ i c a l i nhu n tr c thu và lãi vay

(EBIT) so v i ph n tr m thay đ i c a s n l ng (ho c doanh thu) Hay đ b y ho t

đ ng đo l ng m c đ bi n đ ng c a l i nhu n tr c thu và lãi vay khi s n l ng (doanh thu) thay đ i

C n l u ý r ng đ b y có th khác nhau các m c s n l ng (ho c doanh thu) khác nhau Do đó, khi nói đ n đ b y ho t đ ng, chúng ta nên ch rõ đ b y ho t đ ng

m c s n l ng (doanh thu) là bao nhiêu

Tính đ b y ho t đ ng theo s n l ng Q (áp d ng v i doanh nghi p kinh doanh

khó tính toán trong th c t d dàng tính toán DOL, chúng ta th c hi n m t s bi n

đ i Bi t r ng lãi g p b ng doanh thu tr chi phí, ta có:

Vì giá bán và chi phí c đ nh không thay đ i nên:

Thay vào công th c đ u tiên ta đ c:

Chia t và m u c a công th c trên cho (P – V), ta đ c:

Hai công th c trên dùng đ tính đ b y ho t đ ng theo s n l ng Q Hai công

th c này ch thích h p v i nh ng công ty nào s n xu t s n ph m có tính đ n chi c,

ch ng h n xe h i, máy tính i v i doanh nghi p có s n ph m đa d ng và không th tính thành đ n v , chúng ta s d ng ch tiêu đ b y ho t đ ng theo doanh thu:

1.2.2.2 òn b y tài chính

òn b y tài chính (DFL – Degree of Financial Leverage)là “vay n tài chính

khu ch đ i nh ng tác đ ng t nh ng s bi n đ ng c a doanh thu ho t đ ng t i l i

nhu n c a các c đông” (Brealey & Myers, Fundamentals of Corporate Finance,

pg.636) Ta có th hi u r ng đòn b y tài chính là vi c s d ng chi phí tài tr c đ nh

nh n và c ph n u đưi nh m gia t ng l i nhu n cho c đông (EPS) Khi m t công

ty s d ng n vay, công ty có trách nhi m thanh toán lãi và hoàn tr g c vay N u l i nhu n t ng lên, ch n s ti p t c nh n đ c ph n l i t c theo lãi su t đư n đ nh

tr c Tuy nhiên n u l i nhu n gi m, đi u ng c l i s x y ra Vì v y, đòn b y tài

chính là công c s d ng n vay ho c các ngu n tài tr có chi phí lãi vay tài chính

nh m gia t ng t su t sinh l i c a các nhà đ u t

Nh ng công ty có t tr ng tài s n h u hình trên t ng tài s n cao t c là h s d ng

đòn b y tài chính nhi u h n so v i nh ng công ty có t tr ng này th p h n.Vì vi c s

h u nhi u tài s n h u hình có th khi n bên cho vay t tin h n trong vi c n i l ng tín

d ng Nên các doanh nghi p s h u các nhà máy, đ t đai, thi t b …hay các tài s n h u

hình khác có kh n ng đ c dùng đ vay th ch p có th s d ng đòn b y tài chính

nhi u h n và các doanh nghi p có doanh thud i m c trung bình hay không có tài s n

nh v y s th n tr ng h n b i s nh y c m v i chu k kinh doanh c a h

Khái ni m v đ b y tài chính là m t ch tiêu đ nh l ng dùng đ đo l ng m c

đ bi n đ ng c a thu nh p trên c ph n th ng khi thu nh p tr c thu và lãi vay thay

đ i Chúng ta có th hi u đ b y tài chính t i m t m c l i nhu n ho t đ ng nào đó là

H n n a, vì lãi vay ph i tr không đ i khi s n l ng thay đ i, do đó đòn b y tài

chính s r t l n trong các doanh nghi p có t s n cao, và ng c l i đòn b y tài chính

s r t nh trong các doanh nghi p có t s n th p Nh ng doanh nghi p không m c

n (t s b ng không) s không có đòn b y tài chính Nh v y, đòn b y tài chính đ t

tr ng tâm vào t s n Khi đòn b y tài chính cao, ch c n m t s thay đ i nh c a l i

nhu n tr c thu và lưi vay c ng làm thay đ i l n t l l i nhu n sau thu trên v n ch

s h u ngh a là t l l i nhu n sau thu trên v n ch s h u s r t nh y c m v i l i

nhu n tr c thu và lãi vay V th c ch t, đòn b y tài chính ph n ánh s thay đ i c a

t su t l i nhu n sau thu trên v n ch tr c s thay đ i c a l i nhu n tr c thu và

lãi vay trong tr ng h p không có v n c ph n u đưi trong c c u v n:

1.2.2.3 òn b y t ng h p

òn b y ho t đ ng cho ta khái ni m v s nh y c m c a l i nhu n ho t đ ng khi

có s thay đ i v doanh thu Còn đòn b y tài chính cho ta khái ni m v s nh y c m

c a l i nhu n thu n khi có s thay đ i v l i nhu n ho t đ ng Nh ng th ng trong

m t công ty, nhà qu n tr k t h p c hai lo i đòn b y này Nhà qu n tr quan tâm đ n

vi c k t h p chúng b i c hai nhân t đ u góp ph n t o nên r i ro liên quan t i dòng

ti n trong t ng lai c a doanh nghi p Nh v y, đòn b y t ng h p (DTL – Degree of

Total Leverage) là vi c công ty s d ng k t h p c chi phí ho t đ ng và chi phí tài tr

c đ nh Khi s d ng k t h p, đòn b y ho t đ ng và đòn b y tài chính có tác đ ng đ n

EPS khi s l ng tiêu th thay đ i qua hai b c

B c th nh t, s l ng tiêu th thay đ i làm thay đ i EBIT (tác đ ng c a đòn

b y ho t đ ng) B c th hai, EBIT thay đ i làm thay đ i EPS (tác đ ng c a đòn b y

V m t tính toán, c ng có th tính đòn b y ho t đ ng m t cách đ n gi n b ng cách nhân đ b y ho t đ ng v i đ b y tài chính:

Ngoài ra, nhân hai công th c tính DOL và DFL l i v i nhau ta có:

Ph ng trình này cho th y r ng v i b t k m t công ty nào, chi phí lưi vay tr c

thu càng l n thì đ b y t ng h p càng l n so v i tr ng h p không có đòn b y tài

T khái ni m trên có đ c p đ n WACC, ta có th hi u r ng c u trúc v n t i u

là s k t h p gi a n dài h n, c ph n u đưi, c ph n th ng đ c s d ng đ tài tr

cho quy t đ nh đ u t c a doanh nghi p C u trúc v n t i u x y ra th i đi m mà t i

đó t i thi u hóa chi phí s d ng v n và t i thi u hóa r i ro c a doanh nghi p đ đ t t i

đa hóa l i nhu n cho doanh nghi p

S l ng n trong c u trúc v n t i u c a doanh nghi p đ c g i là kh n ng

vay n c a doanh nghi p Do đó kh n ng vay n c a doanh nghi p đ c xác đ nh b

các y u t r i ro kinh doanh c a doanh nghi p, thu su t thu thu nh p doanh nghi p

và thu thu nh p các nhân, m c đ phá s n có th có chi phí đ i lý, vai trò c a chính

sách c u trúc v n trong vi c cung c p các tín hi u v thanh qu c a doanh nghi p cho các th tr ng v n