Luận văn hoàn thiện công tác quản trị rủi ro cho vay doanh nghiệp vừa và nhỏ tại ngân hàng thương mại cổ phần quân đội chi nhánh thanh xuân

Nhân t khách quan .... 31 2.1.ăKháiăquátăv NgơnăhƠngăth ngăm i c ph năQuơnă i- ChiănhánhăThanhă Xuơn ..... NVQHKH Nhân viên quan h khách hàng NVHTQHKH Nhân viên h tr quan h khách hàng..

ÀăN Iăậ 2014

L I C Mă N

hoàn thành ch ng trình h c đ i h c và vi t khóa lu n này, em đư nh n đ c

s giúp đ và h ng d n nhi t tình c a quỦ th y cô Tr ng i h c Th ng Long Em xin chân thành c m n quỦ th y cô, đ c bi t là nh ng th y cô đư t n tình gi ng d y

cho em trong th i gian em h c tr ng, giúp em có nh ng ki n th c v chuyên môn

và nh ng bài h c th c t đ giúp em có th có công vi c t t h n sau khi em ra tr ng

Em xin g i l i bi t n sâu s c đ n ThS Ph m Th B o Oanh, ng i tr c ti p

h ng d n em làm khóa lu n này Em xin chân thành c m n cô đư dành r t nhi u th i gian và tâm huy t đ ch b o t n tình cho em, giúp em hoàn thành khóa lu n t t nghi p

L IăCAMă OAN

Tôi xin cam đoan Khóa lu n t t nghi p này là do t b n thân th c hi n có s h

tr t giáo viên h ng d n và không sao chép các công trình nghiên c u c a ng i khác Các d li u thông tin th c p s d ng trong Khóa lu n là có ngu n g c và đ c trích d n rõ ràng

Tôi xin ch u hoàn toàn trách nhi m v l i cam đoan này!

Sinh viên

Tr ng Th Khang

M C L C

CH NGă 1.ă NH NG V Nă C ă B N V QU N TR R I RO TRONG CHO VAY DOANH NGHI P V Aă VÀă NH C Aă NGỂNă HÀNGă TH NGă

M I 1

1.1.ăKháiăquátăv doanh nghi p v aăvƠănh 1

1.1.1 Khái ni m v doanh nghi p v a và nh 1

1.1.2 c đi m c a doanh nghi p v a và nh 2

1.1.3 Vai trò c a doanh nghi p v a và nh trong n n kinh t th tr ng 4

1.2.ăKháiăquátăv cho vay doanh nghi p v aăvƠănh 5

1.2.1 Khái ni m cho vay doanh nghi p v a và nh 5

1.2.2 c đi m c a cho vay doanh nghi p v a và nh 5

1.2.3 Vai trò c a cho vay doanh nghi p v a và nh 6

1.2.4 Nguyên t c và đi u ki n cho vay doanh nghi p v a và nh 8

1.2.4.1 Nguyên t c cho vay doanh nghi p v a và nh 8

1.2.4.2 i u ki n cho vay doanh nghi p v a và nh 9

1.2.5 Quy trình cho vay ếoanh nghi p v a và nh 10

1.2.6 Các ph ng th c cho vay doanh nghi p v a và nh 11

1.2.6.1 Phân lo i cho vay c n c vào th i h n cho vay: 12

1.2.6.2 Phân lo i cho vay d a vào m c đ tín nhi m v i khách hàng 12

1.2.6.3 Phân lo i cho vay d a vào ph ng th c cho vay 13

1.2.6.4 Phân lo i cho vay d a vào xu t x tín d ng 13

1.3 Qu n tr r i ro cho vay doanh nghi p v aăvƠănh c aăngơnăhƠngăth ngăm i 14

1.3.1 Khái ni m qu n tr r i ro cho vay doanh nghi p v a và nh c a ngân hàng th ng m i 14

1.3.2 S c n thi t c a qu n tr r i ro cho vay doanh nghi p v a và nh c a ngân hàng th ng m i 14

1.3.3 N i dung qu n tr r i ro cho vay doanh nghi p v a và nh c a ngân hàng th ng m i 15

1.3.3.1 Xây d ng chi n l c qu n tr r i ro cho vay doanh nghi p v a và nh 15

1.3.3.2 T ch c th c hi n qu n tr r i ro cho vay 17

1.3.4 Các ch tiêu đánh giá công tác qu n tr r i ro cho vay doanh nghi p v a và nh c a ngân hàng th ng m i 24

1.3.4.1 Các ch tiêu đ nh tính đo l ng r i ro cho vay doanh nghi p v a và nh 24

1.3.4.2 Các ch tiêu đ nh l ng đánh giá công tác qu n tr r i ro 25

1.3.5 Các nhân t nh h ng đ n qu n tr r i ro cho vay doanh nghi p v a và nh c a ngân hàng th ng m i 27

1.3.5.1 Nhân t khách quan 27

1.3.5.2 Nhân t ch quan 28

K T LU NăCH NGăI 30

CH NGă 2:ă TH C TR NG QU N TR R I RO CHO VAY DOANH NGHI P V AăVÀăNH T IăNGỂNăHÀNGăTH NGăM I C PH NăQUỂNă I - CHIăNHÁNHăTHANHăXUỂN 31

2.1.ăKháiăquátăv NgơnăhƠngăth ngăm i c ph năQuơnă i- ChiănhánhăThanhă Xuơn 31

2.1.1 Quá trình hình thành và phát tri n c a Ngân hàng th ng m i c ph n Quân i 31

2.1.2 Quá trình hình thành và phát tri n c a Ngân hàng th ng m i c ph n Quân i – Chi nhánh Thanh Xuân 33

2.2 M t s quyă đ nh trong cho vay doanh nghi p v aă vƠă nh c aă Ngơnă hƠngă th ngăm i c ph năQuơnă i ậ ChiănhánhăThanhăXuơn 34

2.2.1 Nguyên t c và đi u ki n cho vay doanh nghi p v a và nh c a Ngân hàng th ng m i c ph n Quân i – Chi nhánh Thanh Xuân 34

2.2.1.1 Nguyên t c cho vay doanh nghi p v a và nh c a Ngân hàng th ng m i c ph n Quân i – Chi nhánh Thanh Xuân 34

2.2.1.2 i u ki n cho vay doanh nghi p v a và nh c a Ngân hàng th ng m i c ph n Quân i – Chi nhánh Thanh Xuân 34

2.2.2 Quy trình cho vay ếoanh nghi p v a và nh 35

2.2.2.1 Th m đ nh và xét duy t c p tín d ng 35

2.2.2.2 Hoàn thi n h s , ký h p đ ng cho vay 37

2.2.2.3 Gi i ngân 38

2.2.2.4 Qu n lý, ki m tra và thu h i cho vay 39

2.2.3 Ph ng pháp cho vay ếoanh nghi p v a và nh 41

2.2.4 Các s n ph m cho vay doanh nghi p v a và nh 42

2.3 Th c tr ng cho vay doanh nghi p v aăvƠănh t iăNgơnăhƠngăth ngăm i c ph năQuơnăđ i - ChiănhánhăThanhăXuơnăgiaiăđo năn mă2011ăậ 2013 43

2.3.1 Tình hình ếoanh s cho vay doanh nghi p v a và nh 43

2.3.2 Tình hình ếoanh s thu n cho vay doanh nghi p v a và nh 44

2.3.3 Tình hình ế n cho vay doanh nghi p v a và nh 45

2.4 Th c tr ng qu n tr r i ro cho vay doanh nghi p v aăvƠănh t iăNgơnăhƠngă th ngăm i c ph năQuơnă i - ChiănhánhăThanhăXuơnăgiaiăđo năn mă2011-2013 53

2.4.1 M t s nguyên t c qu n tr r i ro cho vay doanh nghi p v a và nh c a Ngân hàng th ng m i c ph n Quân i-Chi nhánh Thanh Xuân 53 2.4.2 Các ch tiêu đánh giá công tác qu n tr r i ro cho vay doanh nghi p v a và

2.4.2.1 Ch tiêu đ nh tính 54

2.4.2.2 Các ch tiêu đ nh l ng 57

2.4.3 ánh giá th c tr ng cho vay doanh nghi p v a và nh t i Ngân hàng th ng m i c ph n Quân i - Chi nhánh Thanh Xuân 62

2.4.3.1 Nh ng thành t u đ t đ c 62

2.4.3.2 Nh ng h n ch còn t n t i 63

2.4.3.3 Nguyên nhân c a h n ch 64

K T LU NăCH NGăII 67

CH NGă 3.ă GI Iă PHÁPă HOÀNă THI Nă CỌNGă TÁCă QU N TR R I RO CHO VAY DOANH NGHI P V Aă VÀă NH T Iă NGỂNă HÀNGă TH NGă M I C PH NăQUỂNă I ậ CHIăNHÁNHăTHANHăXUỂN 68

3.1.ă nhă h ng cho vay doanh nghi p v aă vƠă nh vƠă qu n tr r i ro cho vay doanh nghi p v aă vƠă nh t iă Ngơnă hƠngă th ngă m i c ph nă Quơnă i-Chi nhánhăThanhăXuơn 68

3.1.1 nh h ng cho vay doanh nghi p v a và nh và qu n tr r i ro cho vay doanh nghi p v a và nh t i Ngân hàng th ng m i c ph n Quân i 68

3.1.2 nh h ng cho vay doanh nghi p v a và nh và qu n tr r i ro cho vay doanh nghi p v a và nh t i Ngân hàng TMCP Quân i – Chi nhánh Thanh Xuân 69

3.2 M t s gi iăphápăc ăb năhoƠnăthi n côngătácăqu n tr r i ro cho vay doanh nghi p v aă vƠă nh t iă Ngơnă hƠngă th ngă m i c ph nă Quơnă i - Chiă nhánhă ThanhăXuơn 71

3.2.1 Xây ế ng c ch qu n lý đi u hành công tác cho vay thỀo h ng v a t o đi u ki n t t đ t ng tr ng cho vay v a ki m soát t t r i ro 71

3.2.2 Th m đ nh t t tr c khi ra quy t đ nh cho vay doanh nghi p v a và nh 72

3.2.3 T ng c ng hi u qu công tác đ m b o tín ế ng trong cho vay DNVVN 73

3.2.4 C n có ph ng án nh n di n và phân lo i r i ro cho vay doanh nghi p v a và nh m t cách th ng nh t 74

3.2.5 Ki m tra, ki m soát vi c cho vay doanh nghi p v a và nh ch t ch h n 75

3.2.6 X lý ế t đi m n x u, n quá h n 75

3.2.7 Nâng cao ch t l ng ngu n nhân l c 76

3.2.8 y m nh ho t đ ng t v n cho các ếoanh nghi p v a và nh 77

3.3 M t s ki n ngh 78

3.3.1 i v i Chính ph 78

3.3.2 i v i Ngân hàng Nhà n c 79

3.3.3 i v i Ngân hàng th ng m i c ph n Quân i 79

K T LU NăCH NGăIII 81

K T LU N 82

NVQHKH Nhân viên quan h khách hàng

NVHTQHKH Nhân viên h tr quan h khách hàng

DANH M C B NG BI U

B ng 2.1 Doanh s cho vay doanh nghi p v a và nh t i Chi nhánh Thanh Xuân 43

B ng 2.2 Doanh s thu n cho vay doanh nghi p v a và nh t i Chi nhánh Thanh Xuân 44

B ng 2.3 D n cho vay doanh nghi p v a và nh t i Chi nhánh Thanh Xuân 45

B ng 2.4 D n cho vay doanh nghi p v a và nh phân theo khu v c 46

B ng 2.5 D n cho vay doanh nghi p v a và nh phân theo th i gian 48

B ng 2.6 D n cho vay doanh nghi p v a và nh phân theo ngành kinh t 50

B ng 2.7 D n cho vay phân theo nhóm n 52

B ng 2.8 T l n x u, n quá h n 57

B ng 2.9 N quá h n phân theo khu v c 59

B ng 2.10 N quá h n phân theo th i gian 60

B ng 2.11 T l n x u trên n quá h n 61

B ng 2.12 Vòng quay v n cho vay doanh nghi p v a và nh 62

B ng 2.13 Tình hình trích l p d phòng r i ro 63

B ng 3.1 M c tiêu cho vay trong n m 2014 – Chi nhánh Thanh Xuân 70

L I M U

1.ăTínhăc p thi t c aăđ tƠi

Trong nh ng n m qua, h th ng ngân hàng th ng m i Vi t Nam đư có nhi u đóng góp to l n vào quá trình đ i m i và thúc đ y t ng tr ng kinh t , đ y nhanh quá trình công nghi p hóa – hi n đ i hóa đ t n c Các ngân hàng th ng m i đang ti p

t c kh ng đ nh mình là m t kênh d n v n quan tr ng cho n n kinh t , đ c bi t trong

đi u ki n khó kh n c a n n kinh t , c a các doanh nghi p

i v i ngân hàng th ng m i thì nghi p v cho vay là nghi p v ch y u,

chi m t tr ng l n kho ng 80%, và t o ra kho ng 90% trong t ng l i nhu n c a ngân hàng Tuy nhiên l i nhu n thì đi kèm v i r i ro R i ro t nghi p v cho vay là r t l n,

nó có th x y ra b t c lúc nào và gây ra thi t h i, thua l làm nh h ng x u đ n ho t

đ ng kinh doanh c a ngân hàng th ng m i Do v y, nh n th c rõ r i ro, đ ra nh ng

bi n pháp phòng ch ng h u hi u đ h n ch th p nh t r i ro luôn là v n đ c p bách

c a m i ngân hàng

M t trong s nh ng khách hàng ch y u c a ngân hàng là doanh nghi p v a và

nh Theo s li u đi u tra t T ng c c Th ng kê đ n đ u n m 2010 trên c n c cho

th y, doanh nghi p v a và nh chi m h n 90% s l ng các doanh nghi p Nh ng b

ph n doanh nghi p này còn ti m n nhi u r i ro nên c n đ c bi t quan tâm đ n vi c

qu n lỦ cho vay đ i v i các doanh nghi p này

Bên c nh đó, trong th i gian th c t p t i Ngân hàng th ng m i c ph n Quân

i – Chi nhánh Thanh Xuân, ng i vi t nh n th y t i chi nhánh các doanh nghi p

v a và nh không ch là khách hàng doanh nghi p ch y u mà còn là đ i t ng khách hàng ti m n ng đ c chi nhánh đ nh h ng s ti p t c phát tri n trong t ng lai M c

dù đư có đ c nh ng k t qu nh t đ nh nh ng công tác qu n tr r i ro cho vay doanh

nghi p v a và nh c a Ngân hàng th ng m i c ph n Quân i v n còn nh ng m t

h n ch

Vì v y, xu t phát t t t c các m i quan tâm trên cùng mong mu n đ c đóng góp vào s phát tri n b n v ng c a h th ng Ngân hàng th ng m i c ph n Quân i nói chung và Ngân hàng th ng m i c ph n Quân i – Chi nhánh Thanh Xuân nói riêng, sau quá trình tìm hi u th c t t i chi nhánh, ng i vi t đư ch n l a đ tài:

ắHoàn thi n công tác qu n tr r i ro cho vay doanh nghi p v a và nh t i Ngân

hàng th ng m i c ph n Quân i - Chi nhánh Thanh Xuân” làm đ tài cho khóa

lu n t t nghi p ch ng trình đào t o b c đ i h c c a mình

2

2.ăM cătiêuănghiênăc uăc aăđ ătƠi

tài t p trung làm rõ ba m c tiêu:

- Làm rõ nh ng v n đ lỦ lu n chung trong cho vay DNVVN và công tác qu n tr

r i ro cho vay DNVVN c a ngân hàng th ng m i

- Phân tích và đánh giá th c tr ng ho t đ ng qu n tr r i ro cho vay DNVVN t i

Ngân hàng th ng m i c ph n Quân i - Chi nhánh Thanh Xuân

- a ra gi i pháp và ki n ngh nh m hoàn thi n công tác qu n tr r i ro trong

cho vay doanh nghi p v a và nh t i đ n v

3.ă iăt ngăvƠăph măviănghiênăc uăc aăđ ătƠi

- i t ng nghiên c u: Cho vay doanh nghi p v a và nh , r i ro cho vay

doanh nghi p v a và nh và công tác qu n tr r i ro cho vay v i doanh nghi p v a và

nh c a ngân hàng th ng m i

- Ph m vi nghiên c u: Cho vay DNVVN, công tác qu n tr r i ro cho vay

DNVVN t i Ngân hàng TMCP Quân i – chi nhánh Thanh Xuân giai đo n n m

Ngoài ph n m đ u, k t lu n, ph l c, danh m c các t vi t t t, danh m c các

b ng bi u, hình v , đ th và danh m c tài li u tham kh o, khóa lu n k t c u g m 3

ch ng:

Ch ngă1:ăNh ng v năđ c ăb n v qu n tr r i ro cho vay doanh nghi p

v aăvƠănh c aăngơnăhƠngăth ngăm i

Ch ngă2:ăTh c tr ng qu n tr r i ro cho vay doanh nghi p v aăvƠănh t i NgơnăhƠngăth ngăm i c ph năQuơnă i - ChiănhánhăThanhăXuơn

Ch ngă 3:ă Gi iă phápă hoƠnă thi nă côngă tácă qu n tr r i ro cho vay doanh nghi p v aă vƠă nh t iă Ngơnă hƠngă th ngă m i c ph nă Quơnă i ậ Chiă nhánhă ThanhăXuơn

CH NGă1.ăNH NG V Nă C ăB N V QU N TR R I RO TRONG

M I

1.1.ăKháiăquátăv doanh nghi p v aăvƠănh

1.1.1 Khái ni m v doanh nghi p v a và nh

tìm hi u v DNVVN, tr c h t chúng ta c n nghiên c u khái ni m v doanh

nghi p nói chung Theo đi u 4, Lu t Doanh nghi p n m 2005 đ nh ngh a: “Doanh

nghi p là t ch c kinh t có tên riêng, có tài s n, có tr s giao d ch n đ nh, đ c

đ ng ký kinh doanh theo quy đ nh c a pháp lu t nh m m c đích th c hi n các ho t

đ ng kinh doanh”

theo Ngh đ nh 90/N -CP, Chính ph ban hành ngày 23/11/2001, đ a ra đ nh ngh a v

DNVVN nh sau: “DNVVN là c s s n xu t kinh doanh đ c l p, đã kinh doanh theo

pháp lu t hi n hành, và có s v n đ ng ký không quá 10 t , ho c s lao đ ng trung bình hàng n m không quá 300 ng i” Tuy nhiên, trong giai đo n n m 2008-2009 n n

kinh t n c ta ch u t n th ng nhi u nh t là các DNVVN Chính vì v y, ngày 30/6/2009, Chính ph ban hành Ngh đ nh s 56/2009/N -CP v tr giúp phát tri n

DNVVN thay th Ngh đ nh s 90/2001/N -CP ngày 23/11/2001 Ngh đ nh

56/2009/N -CP đư đ a ra đ nh ngh a doanh nghi p v a và nh nh sau: “DNVVN là

c s kinh doanh đã đ ng ký kinh doanh theo quy đ nh pháp lu t, đ c chia thành 3

c p: siêu nh , nh , v a theo quy mô t ng ngu n v n (t ng ngu n v n t ng đ ng

t ng tài s n đ c xác đ nh trong b ng cân đ i k toán c a doanh nghi p) ho c s lao

đ ng bình quân n m (t ng ngu n v n là tiêu chí u tiên)”, c th nh sau:

2

Quy

mô/khuăv c

Doanh nghi păsiêuă

V y DNVVN lƠăc ăs s n xu tăkinhădoanhăđ c l p,ăkinhădoanhătheoăphápă

lu t hi năhƠnhăv i s l ngălaoăđ ngătrungăbìnhăhƠngăn măkhôngăquáă300ăng i vƠăv n t cóăkhôngăquáă100 t đ ng

1.1.2 c đi m c a doanh nghi p v a và nh

T n t iăvƠăphátătri n h u h tăcácăngƠnhăngh ,ăcácăthƠnhăph n kinh t ,ăvƠă

t i m iăl nhăv c c aăđ i s ng kinh t ,ăxƣăh i Doanh nghi p v a và nh ho t đ ng

trong h u h t các l nh v c nh th ng m i, d ch v , công nghi p, xây d ng, nông, lâm, ng nghi p… Theo s li u th ng kê cho th y, n m 2011, s l ng DNVVN là

304.903 chi m 97,5% t ng s doanh nghi p (x p theo tiêu chí lao đ ng), chi m 68,4%

doanh nghi p ho t đ ng trong khu v c d ch v (Ngu n T ng c c Th ng kê) Theo

ngu n: B K ho ch và u T DNVVN chi m kho ng 35% t ng giá tr s n l ng công nghi p; chi m 80% t ng m c bán l ; 35% giá tr xu t nh p kh u; s d ng

kho ng 50,1% lao đ ng Nh v y, chúng ta có th kh ng đ nh lo i hình kinh doanh

c a các DNVVN là r t phong phú

Cóăv năbanăđ uăít,ăkh n ngăthuăh i v nănhanh,ăyêuăc u v côngăngh khôngă quáă cao Vì là lo i hình doanh nghi p có quy mô v a ph i nên vi c đ u t c a

DNVVN không yêu c u l ng v n quá l n, h n n a chu kì s n xu t c a các doanh

nghi p này th ng ng n, di n bi n theo mùa, nên vòng quay c a m i đ ng v n nhanh

Cóăb máyăs n xu tăvƠăqu nălíăg n nh , hi u qu Do quy mô nh , s l ng

nhân viên không quá nhi u nên DNVVN d dàng h n trong vi c qu n lỦ công vi c và nhân viên c a mình i u đó giúp ti t ki m chi phí hành chính, chi phí qu n lỦ, t ng

doanh thu cho doanh nghi p Tuy nhiên, đây là lo i hình kinh t còn non tr nên trình

đ , k thu t c a nhà lưnh đ o c ng nh đ i ng ng i lao đ ng còn h n ch Th c t

cho th y, s l ng nh ng giám đ c gi i v chuyên môn và kh n ng qu n lỦ các DNVVN là không nhi u

Cóătínhălinhăho t cao V i quy mô không quá l n, các doanh nghi p có th d

dàng thay đ i lo i hình ho c đ a đi m kinh doanh đ thích ng v i nh ng bi n đ ng

c a th tr ng

Ch y u ph c v cácădoanhănghi p l n DNVVN cung c p nguyên v t li u và

là kênh phân ph i s n ph m cho các doanh nghi p l n khác nên còn t n t i nh ng

đo n th tr ng còn b ng và ch a đ ng nhi u r i ro

Bên c nh đó, DNVVN c ng có nh ng h n ch sau:

Kh n ngăc nh tranh th p Do ti m l c tài chính nh , thi u thông tin v th

tr ng, công tác marketing còn kém hi u qu nên DNVVN g p nhi u khó kh n trong

vi c tìm ki m, xâm nh p th tr ng và phân ph i s n ph m

Thi uătínhăb n v ng, ho tăđ ngăcònănhi u r i ro V i quy mô doanh nghi p

không l n nên các DNVVN ít có kh n ng huy đ ng v n l n do không có đ đi u

ki n Trên th c t , m i có m t s l ng nh các doanh nghi p nh n đ c chính sách

h tr t phía Chính ph Ph n l n các doanh nghi p còn l i g p tr ng i nh : 55% tr

ng i do th t c vay (h s vay v n ph c t p), 50% tr ng i yêu c u th ch p (thi u tài

s n có giá tr cao đ th ch p, ngân hàng không đa d ng hóa tài s n th ch p nh hàng trong kho, các kho n thu…), 80% t l lưi su t ch a phù h p

N ngăl c qu nălỦăcònănhi u h n ch DNVVV ít có kh n ng thu hút nh ng

nhà qu n lỦ có trình đ chuyên môn cao, vì v y càng khó có đ c chính sách nh

qu ng bá th ng hi u, phát tri n s n ph m… Xu t phát đi m c a các doanh nghi p

nh th ng t kinh nghi m kinh doanh th c t c a ch doanh nghi p, các y u t v

qu n lỦ và th c thi pháp lu t ch a đ c tìm hi u k nên d n đ n m t s tình tr ng không đ nh l ng đ c r i ro c a ho t đ ng kinh doanh Theo s li u th ng kê, có t i

55,63% s ch doanh nghi p có trình đ h c v n t trung c p đ xu ng, trong đó có

43,3% ch doanh nghi p có trình đ h c v n t s c p và ph thông các c p

d ng tài nguyên và b o v môi tr ng

Cònăthi u s liênăk t v i nhau ây là m t trong nh ng đi m y u không kém

ph n quan tr ng Nó th hi n c trong ho t đ ng s n xu t - kinh doanh l n n ng l c

t o d ng m t ti ng nói chung có th mang l i l i ích chung cho c ng đ ng N ng l c

k t n i m ng l i s n xu t và chu i giá tr toàn c u c a DNVVN b h n ch r t nhi u

1.1.3 Vai trò c a doanh nghi p v a và nh trong n n kinh t th tr ng

Th c t phát tri n kinh t th gi i nói chung và kinh t Vi t Nam nói riêng cho

th y, DNVVN đư và đang v n gi m t v trí và vai trò h t s c quan tr ng nh m thúc

đ y và m r ng c nh tranh, đ m b o n đ nh kinh t

Cóăvaiătròăquanătr ng trong s t ngătr ng c a n n kinh t M c đóng góp

c a các DNVVN vào s t ng tr ng kinh t khá cao M t s ví d c th là trong khu

v c EU, các doanh nghi p này t o ra kho ng 65% t ng doanh s ; M là trên 50%

t ng GDP Vi t Nam, DNNVV có m c đóng góp vào GDP khá l n (kho ng 35 - 40%) và t c đ t ng tr ng ngày càng cao (Ngu n: S Công Th ng)

T o ra m t kh iă l ng l n vi că lƠmă choă dơnă c ,ă lƠmă t ngă thuă nh p cho

ng iălaoăđ ngăđ c bi t cácăđ aăph ng,ăgópăph năxóaăđóiăgi mănghèo ây là

đóng góp xư h i l n nh t c a các DNVVN Do đ c đi m phân b r ng kh p và không đòi h i nhân l c trình đ chuyên môn cao nên các DNVVN có kh n ng thu hút m t

s l ng l n lao đ ng, thông qua đó làm t ng thu nh p qu c dân và góp ph n quan

tr ng vào n đ nh tình hình chính tr - xư h i các đ a ph ng Hàng n m, DNVVN

t o thêm n a tri u lao đ ng m i

LƠmăn ngăđ ng n n kinh t V i l i th quy mô nh , n ng đ ng, linh ho t và

sáng t o, thích ng v i m i s bi n đ ng c a th tr ng, DNVVN có kh n ng t n

d ng, khai thác các ngu n l c xư h i nói chung và t ng đ a ph ng, vùng mi n nói riêng nh m đáp ng đ y đ các nhu c u tiêu dùng xư h i ngày càng phong phú

Giúpăđ yănhanhăquáătrìnhăchuy n d chăc ăc u kinh t ,ăđ c bi tăđ i v i khu

v cănôngăthônăvƠănôngănghi p S phát tri n c a DNVVN s làm t ng t tr ng khu

v c công nghi p, d ch v , thu h p d n t tr ng khu v c nông thôn trong c c u n n

kinh t qu c dân DNVVN s là đ ng l c thúc đ y s n xu t nông nghi p, hình thành

nh ng t đi m, c m công nghi p đ tác đ ng chuyên môn hóa nông nghi p theo

h ng công nghi p hóa - hi n đ i hóa

1.2.ăKháiăquátăv cho vay doanh nghi p v a vƠănh

1.2.1 Khái ni m cho vay doanh nghi p v a và nh

Theo Lu t các T ch c tín d ng s 47/2010/QH12 “cho vay là hình th c c p tín

d ng, thỀo đó bên cho vay giao ho c cam k t giao cho khách hàng m t kho n ti n

đ s d ng vào m c đích xác đ nh trong m t th i gian nh t đ nh theo th a thu n

v i nguyên t c có hoàn tr c g c và lãi”

Cho vay có nhi u hình th c nh cho vay khách hàng cá nhân, khách hàng doanh

nghi p v a và nh , khách hàng doanh nghi p l n V i m i hình th c cho vay có

nh ng s n ph m cho vay đa d ng, phong phú Trong đó cho vay DNVVN là m t trong

nh ng hình th c cho vay c a ngân hàng th ng m i, do v y nó ph i có đ y đ t t c các đ c tr ng c a cho vay D a trên khái ni m cho vay c a ngân hàng th ng m i ta

có th hi u: Cho vay doanh nghi p v a vƠănh lƠăm tătrongăcácăhìnhăth c cho vay

trongăđóăngơnăhƠngăgiaoăho c cam k t giao cho doanh nghi p v aăvƠănh đ c quy n s d ng m t kho n ti n nh tăđ nh trong m t kho ng th iăgianăxácăđ nh v i nguyênăt căhoƠnătr đ yăđ c g căvƠălƣiăđ s d ngăvƠoăm căđíchăs n xu t, kinh doanh c a DNVVN

1.2.2 c đi m c a cho vay doanh nghi p v a và nh

Giáătr cácăkho n vay nh c đi m c a các DNVVN là có quy mô v a ph i,

nhu c u v n đ m r ng s n xu t kinh doanh không quá l n Do đó, nhu c u t ng món vay đ i v i lo i hình doanh nghi p này c ng không cao nh các doanh nghi p l n có

ho t đ ng s n xu t lâu đ i trên th tr ng

S l ngăcácăkho n vay nhi u Th c t cho th y, s l ng các DNVVN chi m

m t t tr ng cao trong t ng s các doanh nghi p và ngày càng t ng tr ng m nh Ngoài các doanh nghi p đang ho t đ ng trên th tr ng còn có các doanh nghi p m i thành l p, do đó s l ng các kho n vay c a khách hàng là các DNVVN khá nhi u và ngày m t gia t ng

Quyăđ nh cho vay ch t ch đ i v i DNVVN Lo i hình DNVVN th ng có v

th th p trên th tr ng, ti m l c tài chính nh nên kh n ng c nh tranh không cao Doanh nghi p còn r t h n ch trong vi c đ a ra nh ng ph ng án kinh doanh có tính

kh thi cao, các báo cáo tài chính thì không minh b ch, không đ s c thuy t ph c các ngân hàng H n th n a, đ i ng cán b qu n lỦ c a các doanh nghi p này còn non tr

v n ng l c, đ i ng lao đ ng h n ch v trình đ và k n ng Do đó, vi c cho vay đ i

v i các DNVVN mang đ n khá nhi u r i ro cho ngân hàng Chính vì th , các ngân hàng quy đ nh chính sách cho vay ch t ch h n đ i v i lo i hình doanh nghi p này

Choăvayăđ ăph căv ăs năxu tăkinhădoanh B i vì DNVVN là các c s s n

xu t kinh doanh đ c l p, đ c thành l p đ th c hi n các ho t đ ng s n xu t – kinh doanh mang l i thu nh p cho ch doanh nghi p Nên khi vay v n, các DNVVN c n

Ngu nă tr ă n ă t ă hi uă qu ă s ă d ngă v n.ă Vì khách hàng s d ng ngu n v n

ngân hàng cung c p đ th c hi n k ho ch kinh doanh, n u ngu n v n đ c s d ng

hi u qu thì s t o ra ngu n doanh thu T đó DNVVN s có ngu n thu đ tr n cho ngân hàng N u ngu n v n s d ng không hi u qu thì s không t o ra l i nhu n, d n

đ n khách hàng không có ngu n thu đ tr n cho ngân hàng Nên tr c khi gi i ngân, ngân hàng s th m đ nh k ho ch kinh doanh c a DNVVN N u các k ho ch kinh doanh có xu h ng sinh l i thì ngân hàng m i đ ng Ủ cho DNVVN vay v n

Th ngăph iăcóătƠiăs năđ măb oăchoăngh aăv ătr ăn Các DNVVN có v th

th p, n ng l c tài chính kém, uy tín ch a cao nên cho vay DNVVN là nghi p v n

ch a r t nhi u r i ro V y đ gi m b t các r i ro đó ngân hàng th ng s yêu c u các DNVVN có tài s n đ m b o

1.2.3 Vai trò c a cho vay doanh nghi p v a và nh

Trong b t c đi u ki n kinh t nào, b t c giai đo n phát tri n nào, n u m t

doanh nghi p mu n t n t i và duy trì, phát tri n các ho t đ ng s n xu t kinh doanh thì

m t y u t không th thi u đó là v n V n ngân hàng đ u t cho các DNVVN vay đóng vai trò r t quan tr ng Nó ch ng nh ng thúc đ y s phát tri n khu v c kinh t này mà thông qua đó tác đ ng tr l i thúc đ y h th ng ngân hàng, đ i m i chính sách

ti n t hoàn thi n các c ch chính sách v tín d ng, thanh toán ngo i h i… th y

đ c vai trò c a tín d ng ngân hàng trong vi c phát tri n doanh nghi p v a và nh , ta xét m t s vai trò sau:

(1) i v iăngơnăhƠngăth ngăm i

Gópăph năđaăd ngăhóaăs n ph m, d ch v ngơnăhƠng.ăV i m i hình th c cho

vay khác nhau, ngân hàng s đ a ra các s n ph m, d ch v cho vay t ng ng nh m đáp ng đ y đ nhu c u c a khách hàng Vi c có thêm hình th c cho vay DNVVN đư làm t ng thêm s hình th c cho vay c a ngân hàng, T đó làm đa d ng thêm s n

ph m và d ch v ngân hàng Khi đó ngân hàng có th cho ra đ i các s n ph m, d ch

v m i dành cho DNVVN nh : cho vay s n xu t kinh doanh trong n c, cho vay b

sung v n kinh doanh tr góp, cho vay tài tr Vi t Nam đ ng lưi su t ngo i t , tài tr

xu t kh u, tài tr th ng m i…

GiúpăngơnăhƠngăphơnătánăr i ro Áp d ng nguyên t c không b tr ng vào m t

gi , ngân hàng trong quá trình kinh doanh c a mình c ng áp d ng nguyên t c này

Vi c phân tán r i ro cho vay cho nhi u ng i vay giúp ngân hàng gi m r i ro đ i v i toàn b tài s n đang có T p h p nhi u lo i cho vay trong m t tài s n cho phép ngân

hàng gi m s thay đ i v thu nh p c a chúng Thu nh p t các kho n cho vay thành công s bù đ p ph n l t nh ng kho n cho vay b v n Do đó làm gi m kh n ng ngân hàng s b thi t h i

Giaăt ngătínhăc nhătranhătrênăth tr ng N ng l c c nh tranh c a ngân hàng

đ c đo b ng kh n ng duy trì và m r ng th ph n, thu l i nhu n c a ngân hàng trong môi tr ng c nh tranh trong và ngoài n c M t ngân hàng thu hút đ c nhi u DNVVN đ n xin vay v n h n, ch ng t ngân hàng đó có nhi u ti m l c tài chính h n,

th ng hi u uy tín đ c nhi u ng i bi t đ n h n và đ c bi t khi thu đ c nhi u lưi

h n thì l i nhu n c a ngân hàng đó s cao h n so v i nh ng ngân hàng khác Nh v y,

vi c cho vay DNVVN đư góp ph n không nh làm t ng tính c nh tranh trên th tr ng cho ngân hàng

Giúpăgiaăt ngăthuănh păchoăngơnăhƠng.ăL nh v c kinh doanh ch y u c a các

NHTM là l nh v c tài chính, ti n t Cho vay là ho t đ ng quan tr ng nh t, mang l i

l i nhu n cao nh t cho ngân hàng và cho vay DNVVN đóng góp m t ph n không

nh Ti n lưi thu đ c t ho t đ ng cho vay DNVVN l n phí thu đ c t các d ch v

đi kèm giúp bù đ p chi phí liên quan đ n ho t đ ng, qu n lỦ c a ngân hàng nh chi phí ti n g i, chi phí d tr , chi phí kinh doanh và qu n lỦ, thu và các chi phí r i ro khác Qua đó giúp ngân hàng nâng cao đ c doanh thu

(2) i v i DNVVN

Gópăph năđ m b o ho tăđ ng s n xu t kinh doanh c aăcácădoanh nghi p

đ căliênăt c V n đ v n luôn là tr ng i đ i v i DNVVN trong vi c duy trì ho t

đ ng c ng nh đ i m i công ngh , m r ng kinh doanh Hi n nay, đ t n t i và phát

tri n các doanh nghi p th ng ph thu c vào hai ngu n ch y u là ngu n v n t có và

v n vay Tuy nhiên, ngu n v n ch s h u th ng r t nh , DNVVN không đ v n

đi u l c ng nh uy tín đ huy đ ng v n qua th tr ng ch ng khoán Do đó, v n vay ngân hàng v n là ngu n tài tr quan tr ng b c nh t đ giúp các doanh nghi p duy trì

c ng nh m r ng ho t đ ng s n xu t kinh doanh c a mình Trên th c t không m t

doanh nghi p nào có th đ m b o đ 100% v n cho nhu c u s n xu t kinh doanh V n tín d ng c a ngân hàng đư t o đi u ki n cho các doanh nghi p đ u t xây d ng c b n,

mua s m máy móc thi t b c i ti n ph ng th c kinh doanh T đó góp ph n thúc đ y

t o đi u ki n cho quá trình phát tri n s n xu t kinh doanh đ c liên t c

Giúpănơngăcaoăhi u qu s n xu tăkinhădoanh,ăt ngăc ng s c c nh tranh trênăth tr ng Các DNVVN r t c n đ n ngu n v n tài tr t phía ngân hàng Khi

nh n đ c ngu n cho vay c a ngân hàng c ng có ngh a là doanh nghi p ph i hoàn tr

c g c và lưi cho ngân hàng Chính vì v y, các doanh nghi p ph i có trách nhi m s

d ng đ ng v n này m t cách hi u qu nh t, t o ra l i nhu n cao h n chi phí s d ng

v n vay, nh v y doanh nghi p m i làm n có lưi Chính đi u này, đư làm các doanh

8

nghi p ph i th ng xuyên đ u t , nâng cao công ngh , đ i m i dây chuy n s n xu t,

c i ti n và nâng cao ch t l ng c ng nh th ng xuyên đa d ng hóa các m u mư, nâng cao n ng su t lao đ ng, h giá thành s n ph m Thông qua đó giúp doanh nghi p t ng

c ng s c c nh tranh

LƠăcôngăc tíchăt t p trung v n h tr choăcácăDNVVNătáiăs n xu t m

r ng theo c chi u r ngăvƠăchi uăsơu Trong b i c nh h i nh p, n n kinh t Vi t

Nam càng có thêm nhi u s tham gia c a các doanh nghi p n c ngoài, vi c tái s n

xu t m r ng theo c chi u r ng và chi u sâu là yêu c u khách quan đ i v i s t n t i

và phát tri n c a các DNVVN Các doanh nghi p th ng b h n ch v v n, n u ch

d a vào l i nhu n thu đ c trong n i b doanh nghi p tích l y đ c thì s m t r t

nhi u th i gian và không ph i doanh nghi p nào c ng làm đ c đi u đó Vì v y, c n

có s h tr tín d ng t phía ngân hàng đ quá trình đó di n ra nhanh chóng h n

(3) i v i n n kinh t

Gópăph năgiaăt ngăt căđ luơnăchuy năhƠngăhóaătrongăn n kinh t DNVVN

ho t đ ng trong r t nhi u l nh v c, khi đ c ngân hàng cho vay v n thì doanh nghi p

có th s n xu t, cung c p m t kh i l ng l n, đa d ng và phong phú v s n ph m hàng hóa M t khác DNVVN phân b r ng kh p nhi u vùng mi n, t c đ quay vòng v n

nhanh i u này làm cho s giao l u hàng hóa trong n n kinh t đ c nhanh, m nh

h n

Giúpăgiaăt ngăvi călƠm,ăthuănh păchoăng iălaoăđ ng Khi các DNVVN đ c

rót v n thì các DNVVN có th m r ng s n xu t, kinh doanh, có v n đ đ u t và

đ ng nhiên h s c n thêm nhân công đ làm vi c Qua đó giúp gi i quy t công n

vi c làm, nâng cao ch t l ng cu c s ng cho ng i lao đ ng

Gópă ph n quan tr ngă vƠoă vi că kíchă thíchă n n kinh t phátă tri n Cho vay

DNVVN giúp các doanh nghi p này có th m r ng s n xu t, tham gia xây d ng và phát tri n c nông thôn, thành th , các vùng kinh t khác nhau mà đ c bi t là nông thôn Giúp rút ng n kho ng cách kinh t gi a các vùng mi n, n n kinh t phát

tri n m t cách cân đ i

1.2.4 Nguyên t c và đi u ki n cho vay doanh nghi p v a và nh

1.2.4.1 Nguyên t c cho vay doanh nghi p v a và nh

S d ng v năvayăđúngăm căđích.ăM c đích s d ng v n là c s đ ngân hàng

th m đ nh và ra quy t đ nh cho vay B i vì m c đích s d ng v n vay ph n ánh k

ho ch SXKD c a khách hàng, đây c ng là n i dung c s đ ngân hàng th m đ nh

xem li u r ng ngân hàng cho khách hàng vay thì có thu h i đ c n g c và lưi hay không Bên c nh đó m c đích s d ng v n vay còn ph n ánh k ho ch kinh doanh có phù h p v i DNVVN hay không, đư tuân th theo đúng quy đ nh c a pháp lu t hay

ch a Trên c s đó ngân hàng m i đ a ra quy t đ nh có cho vay đ i v i khách hàng

hay không Khi khách hàng s d ng v n vay đúng m c đích thì s đ m b o t o ra

ngu n thu đ đ tr n cho ngân hàng N u khách hàng s d ng v n sai m c đích, không phù h p v i lo i hình kinh doanh và n ng l c tài chính thì s không t o ra đ c

ngu n thu tr n , đem l i nhi u r i ro cho ngân hàng M t khác đó c ng là c s đ ngân hàng ki m tra, giám sát kho n vay sau khi gi i ngân và c ng là c n c đ đ a ra các bi n pháp x lỦ khi kho n vay có v n đ

HoƠnătr đ yăđ c n g căvƠălƣi

Ngân hàng là t ch c đi vay đ cho vay V n ngân hàng cho DNVVN vay ch

y u là v n ngân hàng đi vay m n, sau m t kho ng th i gian nh t đ nh ngân hàng ph i hoàn tr c g c và lưi cho ng i g i Vì th , n u DNVVN không hoàn tr đ c g c và lưi cho ngân hàng thì ngân hàng s m t đi ngu n tr n cho ng i cho vay M t khác, lưi cho vay là thu nh p c a ngân hàng, giúp ngân hàng trang tr i chi phí và mang l i

l i nhu n cho ch ngân hàng Lưi cho vay là c s đ ngân hàng t n t i và phát tri n Chính vì v y DNVVN c n ph i hoàn tr đ y đ c g c và lưi cho ngân hàng

1.2.4.2 i u ki n cho vay doanh nghi p v a và nh

KháchăhƠngăph iăcóăđ yăđ n ngăl căphápălỦ Vì quan h cho vay gi a ngân

hàng và DNDVVN là quan h đ c pháp lu t b o v nên c n đ c xây d ng trên c

s c a lu t pháp Chính vì v y nên yêu c u khách hàng c n ph i có đ y đ n ng l c pháp lỦ

S d ng v n vay h păpháp N u ngu n v n ngân hàng cung c p b khách hàng

s d ng vào các ho t đ ng mà nhà n c c m, n u b phát hi n thì toàn b tài s n và

ngu n thu s b phong t a ho c tiêu h y Nh v y s nh h ng đ n l i nhu n c a ngân hàng vì khi đó doanh nghi p đư m t đi ngu n tr n , làm gia t ng n x u, nh

h ng đ n uy tín c a ngân hàng V y DNVVN khi đi vay v n t i ngân hàng c n ph i

s d ng v n vay h p pháp

Doanh ngi păcóăkh n ngătƠiăchínhălƠnhăm nh N ng l c tài chính lành m nh,

ngh a là doanh nghi p có đ tài s n và ngu n v n đ duy trì ho t đ ng s n xu t m t cách th ng xuyên, liên t c Có kh n ng tài chính lành m nh DNVVN m i t o ra

đ c ngu n thu đ đ m b o có kh n ng hoàn tr đ n g c và lưi cho ngân hàng V y

đ có th vay v n ngân hàng, các DNVVN c n ch ng minh kh n ng tài chính lành

m nh c a doanh nghi p

Cóăd ánăđ uăt ,ăph ngăánăs n xu tậkinh doanh, d ch v kh thiăvƠăhi u

qu Ngu n thu và tr n cho ngân hàng c a DNVVN là ngu n l i nhu n có đ c t kinh doanh Ngân hàng cho vay đ doanh nghi p s n xu t, kinh doanh, t o ra ngu n thu và tr n cho ngân hàng C s đ ngân hàng tin t ng doanh nghi p có kh n ng

tr n ph i d a vào k ho ch s n xu t – kinh doanh đó có tính kh thi hay không B n

k ho ch ph i phù h p v i quy đ nh c a pháp lu t, phù h p v i ngành ngh đ ng kỦ

10

kinh doanh c a doanh nghi p, phù h p v i ngu n l c c a doanh nghi p T đó m i có

c s đ ngân hàng tin t ng r ng k ho ch có kh n ng th c hi n thành công và t o

ngu n thu đ tr n cho ngân hàng

Th c hi năđ yăđ cácăbi năphápăđ m b o ti n vay Ngu n thu n th nh t c a

ngân hàng là t hi u qu kinh doanh Tuy nhiên, ngu n thu này không ch c ch n, có

nhi u r i ro gi m thi u r i ro, ngân hàng yêu c u DNVVN vay v n ph i tuân th các bi n pháp đ m b o ti n vay T o c s kinh t và pháp lỦ cho ngân hàng thu h i

đ y đ n g c và lưi V n vay ph i đ c đ m b o b ng giá tr v t t hàng hóa t ng

đ ng M i m t món vay t ngân hàng ph i g n li n v i TS B, n u trong tr ng h p các DNVVN không hoàn tr kho n vay đúng h n, ho c không đ c đ y đ , thì nh ng tài s n đ c đem đi làm v t b o đ m s dùng đ hoàn tr thay th cho ngân hàng

1.2.5 Quy trình cho vay ếoanh nghi p v a và nh

Quy trình cho vay là m t trình t các b c đi c th t khi ti p nh n nhu c u vay

v n c a khách hàng là DNVVN cho đ n khi ngân hàng ra quy t đ nh cho vay, gi i ngân và thanh lỦ h p đ ng cho vay Quy trình cho vay đ c so n th o v i m c đích giúp cho quá trình cho vay di n ra m t cách th ng nh t, khoa h c, h n ch , phòng

ng a r i ro và nâng cao ch t l ng tín d ng, góp ph n đáp ng ngày m t t t h n nhu

c u vay v n c a khách hàng C th , quy trình cho vay DNVVN g m các b c sau:

th m đ nh th c hi n

Báo cáo k t qu th m

đ nh đ chuy n sang b

ph n có th m quy n đ quy t đ nh cho vay ho c

tin t giai đo n tr c

chuy n sang và báo

cáo k t qu th m đ nh

Quy t đ nh cho vay

ho c t ch i cho vay

d a vào k t qu phân tích

Ti n hành các th t c pháp lỦ: kỦ h p đ ng cho vay, h p đ ng công

tr cho nhà cung c p theo yêu c u c a DNVVN

- Tái xét và thanh lỦ

H p đ ng cho vay

sát và đ a ra các gi i pháp x lỦ

- L p các th t c đ thanh lỦ cho vay

(Ngu n: t t ng h p)

1.2.6 Các ph ng th c cho vay ếoanh nghi p v a và nh

Vi c phân lo i cho vay có Ủ ngh a quan tr ng c v lí lu n và th c ti n D a trên

k t qu phân lo i cho vay mà ngân hàng có th t xây d ng, ho ch đ nh cho mình chi n l c kinh doanh mang tính kh thi và hi u qu

Cho vay trung và ếài h n

Theo quy đ nh hi n nay c a Ngân hàng Nhà n c Vi t Nam, cho vay trung h n

có th i h n trên 12 tháng đ n 60 tháng Cho vay dài h n có th i h n trên 60 tháng 1.2.6.2 Phân lo i cho vay d a vào m c đ tín nhi m v i khách hàng

Cho vay có b o đ m b ng tài s n

Cho vay có b o đ m b ng tài s n là vi c NHTM cho DNVVN vay v n song yêu

c u doanh nghi p vay v n ph i có tài s n đ đ m b o cho ngh a v tr n g c và lưi t i ngân hàng

B o đ m cho vay là vi c b o v quy n l i c a ng i cho vay (ngân hàng th ng

m i) d a trên c s th ch p, c m c tài s n thu c s h u c a ng i đi vay ho c b o lưnh c a bên th ba

Ngân hàng th ng m i xem b o đ m tín d ng là ngu n thu n th hai khi ngu n thu n th nh t không th thanh toán đ c n Trong cho vay kinh doanh, ngu n thu

n th nh t t doanh thu th c t đ i v i cho vay ng n h n, t kh u hao và l i nhu n

đ i v i cho vay trung và dài h n Trong quá trình ho t đ ng có muôn vàn lỦ do d n

đ n ngu n thu n th nh t không th c hi n đ c, n u không có m t ngu n b sung t t

y u thì ngân hàng s g p r i ro cho vay

Cho vay không có b o đ m b ng tài s n

Là lo i cho vay không có tài s n th ch p, c m c , b o lưnh c a ng i th ba, mà

vi c cho vay ch d a vào uy tín c a b n thân khách hàng Tuy nhiên, khách hàng vay không b o đ m ph i đáp ng đ các đi u ki n sau:

đ , đúng h n c g c và lưi

n ng hoàn tr n , ho c có d án, ph ng án ph c v đ i s ng kh thi phù h p v i quy

đ nh c a pháp lu t

- Có kh n ng tài chính đ th c hi n ngh a v tr n

n u s d ng v n vay không đúng cam k t trong h p đ ng cho vay, cam k t tr n

tr c h n n u không th c hi n đ c các bi n pháp b o đ m b ng tài s n

Ngân hàng khi cho vay ch d a vào uy tín c a khách hàng đ xem xét cho vay Khách hàng uy tín là khách hàng có n ng l c tài chính lành m nh, trung th c trong kinh doanh, qu n tr kinh doanh có hi u qu , có tín nhi m v i ngân hàng trong s d ng

v n vay, hoàn tr đ y đ c n g c và lưi

1.2.6.3 Phân lo i cho vay d a vào ph ng th c cho vay

Cho vay t ng l n

M i l n vay v n DNVVN và ngân hàng ph i th c hi n vay v n và kí k t h p

đ ng tín d ng theo quy đ nh

Cho vay thỀo h n m c tín ế ng

DNVVN và ngân hàng xác đ nh và th a thu n m t h n m c cho vay duy trì trong kho ng th i gian nh t đ nh đ ng th i kí k t h p đ ng cho vay cho c th i gian duy trì

h n m c đó Trong đó, DNVVN đ c quy n đi vay và tr n làm nhi u l n trong su t

th i gian vay v n, song ph i đ m b o s d n t i m i th i đi m không v t quá h n

m c tín d ng mà ngân hàng đư cam k t cung c p

1.2.6.4 Phân lo i cho vay d a vào xu t x tín d ng

D a vào c n c này cho vay chia làm hai lo i:

Cho vay tr c ti p: ngân hàng c p v n tr c ti p cho DNVVN đ ng th i doanh

nghi p v a và nh đi vay tr c ti p hoàn tr n vay cho ngân hàng

Cho vay gián ti p: là kho n cho vay đ c th c hi n thông qua vi c mua l i các

kh c ho c ch ng t n đư phát sinh và còn trong th i h n thanh toán Các ngân hàng th ng m i cho vay gián ti p theo các lo i sau:

- Chi t kh u th ng phi u

- Mua các phi u bán hàng

14

1.3.ăQu nătr ăr iăroăchoăvayădoanhănghi păv aăvƠănh ăc aăngơnăhƠngăth ngăm i

1.3.1 Khái ni m qu n tr r i ro cho vay ếoanh nghi p v a và nh c a ngân hàng

th ng m i

Trong n n kinh t th tr ng, cho vay là ch c n ng kinh t c b n c a NHTM

R i ro trong ngân hàng t p trung ch y u vào r i ro cho vay ây là r i ro l n nh t và

th ng xuyên x y ra R i ro cho vay DNVVN là lo i r i ro phát sinh trong quá trình

cho vay c a ngân hàng, bi u hi n trên th c t thông qua vi c khách hàng DNVVN không tr đ c n ho c tr n không đúng h n trong h p đ ng cho vay c a ngân hàng

Qu n tr là quá trình tác đ ng th ng xuyên, liên t c và có t ch c c a ch th

qu n tr đ n đ i t ng qu n tr nh m đ t đ c các m c tiêu c a t ch c v i hi u qu

cao nh t

Thông qua khái ni m r i ro cho vay DNVVN và khái ni m qu n tr ta có qu n

tr r iăroăchoăvayăDNVVNălƠăquáătrìnhăxơyăd ngăvƠăth căthiăcácăchi năl c,ăcácă chínhăsáchăqu nălỦăvƠăkinhădoanhătínăd ng nh măđ tăđ căcácăm cătiêuăanătoƠn,ă

hi u qu vƠă phátă tri n b n v ng.ă ng th i, ph iă t ngă c ngă cácă bi nă phápă phòngăng a, h n ch vƠăgi m th p n quáăh n, n x u trong cho vay DNVVN, t đóă t ngă doanhă thu,ă gi mă chiă phíă vƠă nơngă caoă ch tă l ng, hi u qu cho vay DNVVN

1.3.2 S c n thi t c a qu n tr r i ro cho vay doanh nghi p v a và nh c a ngân hàng th ng m i

Qu n tr RRCVDNVVN có Ủ ngh a quan tr ng xuyên su t ho t đ ng kinh doanh

c a NHTM, hi u qu kinh doanh đ t đ c luôn đ ng ngh a v i m c r i ro đ c ch p

nh n và vi c ti n hành các ho t đ ng qu n tr r i ro

Qu n tr RRCVDNVVNăgiúpăngơnăhƠngăphátăhi năvƠăx lỦăr i ro k p th i

Qu n tr RRCVDNVVN bao g m 4 y u t : nh n bi t, đ nh l ng, theo dõi ki m soát

và x lỦ r i ro cho vay DNVVN N u quá trình qu n tr RRCVDNVVN có hi u qu thì qua b c đ u tiên c a ch ng trình qu n tr RRCVDNVVN là nh n bi t r i ro, ngân hàng đư xác đ nh đ c r i ro mà mình có th g p ph i, t đó ngân hàng s đ nh

l ng r i ro và x lỦ k p th i khi h u qu ch a nghiêm tr ng N u công tác qu n tr RRCVDNVVN không đ c quan tâm thì ngân hàng s không k p th i phát hi n r i ro, khi n cho h u qu nghiêm tr ng h n, làm cho vi c x lỦ r i ro cho vay DNVVN càng thêm khó kh n Vì v y, qu n tr RRCVDNVVN là r t c n thi t đ i v i ngân hàng

Giúpănơngăcaoăuyătínăc aăngơnăhƠng.ăHo t đ ng c a các NHTM là dùng uy tín

đ thu hút ngu n v n và dùng n ng l c qu n tr r i ro cho vay đ s d ng ngu n v n

đó N u ngân hàng có n ng l c qu n tr r i ro cho vay DNVVN t t, thì ngu n v n cho vay DNVVN đ c s d ng m t cách hi u qu Qua đó ch ng minh đ c n ng l c

ho t đ ng t t, uy tín cao c a ngân hàng và ng c l i Chính vì v y, qu n tr RRCVDNVVN đóng vai trò quan tr ng trong vi c nâng cao uy tín cho ngân hàng

H n ch t n th tă vƠă nơngă caoă thuă nh p c aă ngơnă hƠng Qu n tr

RRCVDNVVN giúp ngân hàng phát hi n và đ a ra các bi n pháp x lỦ r i ro cho vay DNVVN k p th i Vì v y giúp ngân hàng gi m thi u t n th t và nâng cao thu nh p cho ngân hàng

Ho t đ ng cho vay DNVVN không nh ng ch có vai trò quan tr ng v i các DNVVN mà còn có vai trò r t quan tr ng đ i v i n n kinh t , v i b n thân các NHTM Bên c nh đó, r i ro trong quá trình cho vay là hi n t ng x y ra ngoài Ủ mu n

đi m c a lo i hình doanh nghi p này Lo i b r i ro là đi u không th có nh ng đ phòng ng a và h n ch r i ro thì các nhà qu n tr ngân hàng hoàn toàn có th làm

đ c i u đó đ c th hi n qua quá trình qu n tr r i ro trong m i NHTM Tr c s

c p thi t c a QTRRCVDNVVN, ngân hàng c n chú tr ng, quan tâm nhi u h n t i công tác QTRRCVDNVVN

1.3.3 N i dung qu n tr r i ro cho vay doanh nghi p v a và nh c a ngân hàng

th ng m i

1.3.3.1 Xây d ng chi n l c qu n tr r i ro cho vay doanh nghi p v a và nh

t t nh t các ngu n l c, l i th c a NHTM nh m đ t đ c các m c đích, m c tiêu đ t

ra trong vi c ki m soát RRCVDNVVN c a ngân hàng

h ng t i m c tiêu an toàn và l i nhu n cao trong ho t đ ng cho vay DNVVN c a NHTM, đòi h i các nhà qu n tr c n có s đi u ch nh nhanh chóng, k p th i, phù h p

v i t ng th i k , nh ng nhân t bên trong và bên ngoài c a ngân hàng Chi n l c

qu n tr r i ro cho vay DNVVN h p lỦ c n đ c xây d ng d a trên nh ng c n c sau:

Th nh t, c n c vào môi tr ng ho t đ ng kinh doanh c a ngân hàng

B t k ho t đ ng kinh doanh nào c a NHTM c ng di n ra trong m t môi tr ng

tác đ ng c a các y u t :

- Tình hình kinh t , xư h i trên đ a bàn ho t đ ng c a ngân hàng;

- Kh n ng và m c đ c nh tranh v i các ngân hàng khác

Th hai, c n c vào quy đ nh c a các c quan qu n lỦ

Các quy đ nh c a c quan qu n lỦ: V i các chính sách và v n b n pháp quy đư

đ c ban hành, các ngân hàng phát tri n theo h ng ch đ ng kinh doanh và hoàn

đ i b sung quy ch cho vay c a NHTM đ i v i khách hàng Các n i dung đ c s a

đ i theo h ng trao nhi u quy n phán quy t, ho c t o c s Pháp lỦ cho t ch c tín

d ng ch đ ng th c hi n theo đ c thù kinh doanh Ví d : vi c c c u l i th i h n tr

c a khách hàng trong vi c tr n

n c quy đ nh v các t l b o đ m an toàn trong ho t đ ng c a t ch c tín d ng

- Quy t đ nh s 18/2007/Q -NHNN ban hành ngày 25/04/2007 c a Th ng đ c NHNN v vi c s a đ i, b sung m t s đi u c a Quy đ nh v phân lo i n , trích l p và

Th ba, c n c vào chính sách cho vay c a ngân hàng

Chính sách cho vay cung c p cho các cán b tín d ng và nhà qu n lỦ m t khung

ch d n chi ti t đ ra các quy t đ nh cho vay và đ nh h ng danh m c đ u t trong cho vay c a ngân hàng Theo đó, t n t i nh ng v n đ trong vi c xây d ng chính sách cho vay mà các NHTM c n chú tr ng:

cho vay, k h n cho vay, s l ng kho n vay và ch t l ng cho vay;

cho vay;

hàng;

- H s b t bu c đ i v i t ng đ n v xin vay và nh ng tài li u ph i đ c l u gi

- Phân c p ch u trách nhi m trong n i b ngân hàng, c th ai là ng i ch u trách

- Các ch d n nh n, đ nh giá và hoàn t t h s b o đ m tín d ng;

vay, m c phí và các đi u ki n hoàn tr n vay;

các kho n cho vay có v n đ

Th t , c n c vào h th ng các nguyên t c QTRRCVDNVVN

l c phát tri n và chính sách cho vay c a ngân hàng;

- Nguyên t c th 2: Tuân th đ y đ các quy t c cho vay đư đ ra;

riêng, ho t đ ng đ c l p v i các b ph n kinh doanh khác trong ngân hàng, có ngh a là

đ m b o s đ c l p c a nhà QTRR trong vi c nhìn nh n ra các r i ro riêng c a t ng b

QTRR cho vay;

m i quan h gi a l i ích và trách nhi m;

v i các lo i r i ro khác;

- Nguyên t c th 8: Qu n tr RRCVDNVVN c n đ ng th i th c hi n v i các công vi c nh xác đ nh, đ nh l ng, giám sát và th c hi n d phòng r i ro đ bù đ p khi có t n th t x y ra;

công tác qu n tr r i ro cho vay ph i th p h n thu nh p mang l i t ho t đ ng đó 1.3.3.2 T ch c th c hi n qu n tr r i ro cho vay

 Phơnătíchăr i ro cho vay

Phân tích r i ro cho vay m t cách đ y đ và toàn di n s giúp đánh giá khách hàng và tính hi u qu c a ph ng án tr c khi cho khách hàng vay Vi c phân tích và

đích rõ ràng và thi n chí tr n c a ng i đi vay g i chung là t cách ng i đi vay

và thi n chí thanh toán c a ng i vay v n T đó giúp ngân hàng lo i b đ c r i ro

- Cash (thu nh p): Tiêu chí này giúp tr l i câu h i: ng i đi vay có kh n ng t o

ra thu nh p đ tr l i kho n ti n đư vay cho ngân hàng không? Ngu n thu c a khách hàng là t : doanh thu bán hàng, thanh lỦ tài s n hay kh u hao tài s n?… Trong đó ngu n thu th nh t là ngu n thu đ u tiên và c n b n đ tr n vì vi c thanh lỦ tài s n

hành v ngành ngh và công vi c kinh doanh c a ng i vay nói riêng c ng nh s thay đ i c a môi tr ng kinh t nói chung nh m đánh giá đ c nh ng nh h ng t i kho n cho vay

- Control (ki m soát): Ngân hàng c n quan tâm t i các y u t nh chính tr , xư

h i, lu t pháp… có thay đ i và nh h ng t i ng i đi vay nh th nào? Yêu c u cho vay c a ng i vay có đáp ng đ c các tiêu chu n c a ngân hàng và nhà qu n lỦ v

là kh thi

M t s mô hình đ nh l ng

Ph ng pháp bao d li u (DEA): DEA là m t ph ng pháp phi ng u nhiên và phi tham s d a trên cách ti p c n quy ho ch tuy n tính

ụ t ng chính c a DEA c đi n là xác đ nh đ ng biên s n xu t, trên đó đi m

quy t đ nh đ n v DMUs đ c coi là hi u qu , các đ n v ra quy t đ nh (DMUs) không n m trên đ ng biên s đ c so sánh v i DMUs t ng đ ng trên đ ng biên đ

c tính đi m hi u qu

- Mô hình h i qui Logistic: Mô hình h i qui Logistic nghiên c u s ph thu c

c a m t bi n nh phân vào các bi n đ c l p khác M c đích c a mô hình này s d ng các nhân t có nh h ng đ n doanh nghi p (bi n đ c l p) đ xác đ nh kh n ng

nh ng doanh nghi p này s có r i ro cho vay (bi n ph thu c) là bao nhiêu Ngh a là,

mô hình Logistic có th c l ng xác su t m c đ nh m t doanh nghi p có r i ro là bao nhiêu tr c ti p t m u

- Mô hình đo l ng r i ro danh m c đ u t tín d ng d a trên khung VaR: Các

mô hình đo l ng VaR tín d ng hi n nay đ u d a trên b n nhóm mô hình chính:

CreditMetrics c a JP Morgan, PorfolioManager c a KMV, CreditRisk+ c a Credit

Suisse và CreditPortfolioView c a McKinsey

 oăl ng r i ro cho vay DNVVN

o l ng r i ro cho vay DNVVN là vi c đ ra và xem xét l i h n m c r i ro, giúp nhà qu n tr ngân hàng xác đ nh đ c m c r i ro c n đ c u tiên, theo dõi và

ki m soát Vi c l ng hóa r i ro cho vay m t cách chính xác không ch giúp các

NHTM ch n l c khách hàng, đ nh giá các kho n vay hi u qu mà còn giúp các NHTM

thi t l p d phòng r i ro cho vay và m c v n kinh t c n thi t đ ch ng đ r i ro

T tháng 06/2004, hi p c Basel đư khuy n khích các NHTM xây d ng các cách th c và mô hình nh m l ng hóa r i ro theo khung giá tr VAR Theo đó các ngân hàng s s d ng các mô hình d a trên h th ng d li u n i b đ xác đ nh kh

n ng t n th t tín d ng Các ngân hàng th ng m i s t xác đ nh các bi n s ho t đ ng

sau:

- PD – Probability of Default (Xác su t khách hàng không tr đ c n ): C s

c a xác su t này là s li u v các kho n n trong quá kh c a khách hàng, g m các

kho n n đư tr , kho n n trong h n và kho n n không thu h i đ c Theo yêu c u

20

c a Basel II, đ tính toán đ c n trong vòng 1 n m c a khách hàng, ngân hàng ph i

c n c vào s li u d n c a khách hàng trong vòng ít nh t là 5 n m tr c đó Thông qua đó, ngân hàng nh p vào m t mô hình đ c xây d ng s n b i các t ch c t v n chuyên nghi p và xác đ nh ra xác su t không tr đ c n

- LGD – Loss Given Default (T tr ng t n th t c tính): Là t tr ng ph n v n b

t n th t trên t ng d n t i th i đi m khách hàng không tr đ c n LGD không ch

bao g m t n th t v kho n vay mà còn bao g m các t n th t khác chi phí khi khách hàng không tr đ c n , đó là lưi su t đ n h n nh ng không đ c thanh toán và các chi phí hành chính có th phát sinh nh : chi phí x lỦ tài s n th ch p, các chi phí cho

d ch v pháp lỦ và m t s chi phí liên quan T tr ng t n th t c tính có th tính toán theo công th c sau đây:

LGD = (EAD – S ti n có th thu h i)/EAD Trong đó, s ti n có th thu h i bao g m các kho n ti n mà khách hàng tr và các

kho n ti n thu đ c t x lỦ tài s n th ch p, c m c LGD c ng có th đ c coi là

100% t l v n có th thu h i đ c

- EAD – Exposure at Default: T ng d n c a khách hàng t i th i đi m khách hàng không tr đ c n : i v i kho n vay có k h n, EAD đ c xác đ nh không quá khó kh n Tuy nhiên, đ i v i kho n vay theo h n m c tín d ng, tín d ng tu n hoàn thì

v n đ l i khá ph c t p Theo th ng kê c a y ban Basel, t i th i đi m không tr đ c

n , khách hàng th ng có xu h ng rút v n vay t i m c g n x p x h n m c đ c

c p

EAD = D n bình quân + LEQ x H n m c tín d ng ch a s d ng bình quân

Trong đó, LEQ – Loan Equivalent Exposure: Là t tr ng ph n v n ch a s d ng

có nhi u kh n ng s đ c khách hàng rút thêm t i th i đi m không tr n

“LEQ x H n m c tín d ng ch a s d ng bình quân” chính là ph n d n khách

hàng rút thêm t i th i đi m không tr đ c n ngoài m c d n bình quân

- EL – Expected Loss (t n th t có th c tính): ây là m c t n th t trung bình

d tính đ c qua s li u trong quá kh vì ngân hàng không bi t chính xác 100% khách hàng nào là khách hàng x u và kho n vay nào không th tr đ c trong vòng 12 tháng

t i

EL = PD * LGD * EAD

- UL (t n th t không th c tính): UL đ c hi u là giá tr c a đ l ch chu n so

v i giá tr trung bình (t n th t d tính đ c EL) Ngu n đ bù đ p t n th t ngoài d tính chính là t v n ch s h u c a ngân hàng, b i v y ngân hàng c n n m gi đ v n

đ bù đ p cho t n th t này

- M – Maturity (th i h n): Th i h n M đ c xây d ng có tính đ n r i ro cho vay

c a các kho n vay dài h n Hi p c Basel II khuy n ngh th i h n trung bình kho ng 2,5 n m và các kho n vay có th i h n ng n đ c u tiên

Theo đi u 11 Thông t s 02/2013/TT – NHNN c a Ngân hàng nhà n c vào 21/01/2013 ngân hàng th c hi n phân lo i n theo ph ng pháp đ nh tính nh sau:

nhánh ngân hàng n c ngoài đánh giá là có kh n ng thu h i đ y đ c n g c và lưi đúng h n Các cam k t ngo i b ng đ c t ch c tín d ng, chi nhánh ngân hàng n c ngoài đánh giá là khách hàng có kh n ng th c hi n đ y đ ngh a v theo cam k t

nhánh ngân hàng n c ngoài đánh giá là có kh n ng thu h i đ y đ c n g c và lưi

nh ng có d u hi u khách hàng suy gi m kh n ng tr n Các cam k t ngo i b ng

đ c t ch c tín d ng, chi nhánh ngân hàng n c ngoài đánh giá là khách hàng có kh

n ng th c hi n ngh a v theo cam k t nh ng có d u hi u suy gi m kh n ng th c hi n cam k t

chi nhánh ngân hàng n c ngoài đánh giá là không có kh n ng thu h i n g c và lưi khi đ n h n Các kho n n này đ c t ch c tín d ng, chi nhánh ngân hàng n c ngoài đánh giá là có kh n ng t n th t Các cam k t ngo i b ng đ c t ch c tín d ng, chi nhánh ngân hàng n c ngoài đánh giá là khách hàng không có kh n ng th c hi n

d ng, chi nhánh ngân hàng n c ngoài đánh giá là không còn kh n ng thu h i, m t

v n Các cam k t ngo i b ng mà khách hàng không còn kh n ng th c hi n ngh a v cam k t

Khi đ n k h n tr n g c ho c lưi, n u khách hàng không tr n đúng h n ho c không đ c đi u ch nh k h n n g c ho c lưi ho c không đ c gia h n n g c ho c lưi thì ngân hàng s chuy n toàn b s d n sang n quá h n V y n quá h n bao

g m n t nhóm 2 đ n nhóm 5, n x u bao g m n t nhóm 3 đ n nhóm 5 Trong các nhóm n , nhóm 1 đ c x p h ng m c đ ít r i ro vì kh n ng th c hi n các ngh a v

tr n c a khách hàng là ch c ch n, b o đ m vi c tr n nh đư th a thu n Nhóm 2

đ c x p h ng r i ro trung bình, khi đó khách hàng có m t s khía c nh y u kém, c n

có s giám sát và ki m soát Nhóm 3 đ c x p h ng trên m c r i ro trung bình Kh

n ng đáp ng các ngh a v tr n c a khách hàng m c m o hi m, yêu c u ngân hàng

22

ph i t ng c ng vi c giám sát đ b o đ m tình hình không x u đi Nhóm 4 đ c x p

h ng m c r i ro cao, khách hàng trong tình tr ng x u kéo dài, ngân hàng c n ph i đ c

bi t chú tr ng Nhóm 5 đ c x p h ng r i ro r t cao vì ngân hàng có nguy c m t c

v n và lưi và các kho n chi phí liên quan khác Vi c NHNN yêu c u các NHTM phân

lo i n , giúp cho các ngân hàng có m t c s chung, th ng nh t đ phân lo i n , bên

c nh đó NHNN c ng d dàng qu n lỦ các NHTM X p h ng khách hàng theo t ng nhóm n giúp cho các ngân hàng có s nh n đ nh chung v các kho n cho vay trong

b ng cân đ i c a ngân hàng mình, là c s đ xác đ nh m c d phòng r i ro Phân

h ng r i ro giúp các nhà qu n tr r i ro có đ y đ tiêu chí đ đánh giá ti m l c và kh

n ng tr n c a khách hàng m t cách chính xác h n T đó, phát hi n s m các kho n vay có kh n ng b t n th t hay đi ch ch h ng kh i chính sách cho vay đư đ t ra Thông qua đó, ngân hàng bi t khi nào thì c n t ng s giám sát, đi u ch nh kho n vay

và có các bi n pháp x lỦ k p th i

Theo đi u 10 Thông t s 02/2013/TT – NHNN c a Ngân hàng Nhà N c vào 21/01/2013 ngân hàng th c hi n phân lo i n theo ph ng pháp đ nh l ng nh sau:

(i) N trong h n và đ c đánh giá là có kh n ng thu h i đ y đ c n g c và lưi đúng h n;

(ii) N quá h n d i 10 ngày và đ c đánh giá là có kh n ng thu h i đ y đ n

g c và lưi b quá h n và thu h i đ y đ n g c và lưi còn l i đúng th i h n;

(iii) N đ c phân lo i vào nhóm 1 theo quy đ nh t i kho n 2 i u này

(i) N quá h n t 91 ngày đ n 180 ngày;

(ii) N gia h n n l n đ u;

(iii) N đ c mi n ho c gi m lưi do khách hàng không đ kh n ng tr lưi đ y đ theo h p đ ng tín d ng;

(iv) N thu c m t trong các tr ng h p sau đây:

+ N c a khách hàng ho c bên b o đ m là t ch c, cá nhân thu c đ i t ng mà

t ch c tín d ng, chi nhánh ngân hàng n c ngoài không đ c c p tín d ng theo quy

đ nh c a pháp lu t;

+ N đ c b o đ m b ng c phi u c a chính t ch c tín d ng ho c công ty con

c a t ch c tín d ng ho c ti n vay đ c s d ng đ góp v n vào m t t ch c tín d ng

khác trên c s t ch c tín d ng cho vay nh n tài s n b o đ m b ng c phi u c a chính t ch c tín d ng nh n v n góp;

+ N không có b o đ m ho c đ c c p v i đi u ki n u đưi ho c giá tr v t quá 5% v n t có c a t ch c tín d ng, chi nhánh ngân hàng n c ngoài khi c p cho khách hàng thu c đ i t ng b h n ch c p tín d ng theo quy đ nh c a pháp lu t;

+ N c p cho các công ty con, công ty liên k t c a t ch c tín d ng ho c doanh nghi p mà t ch c tín d ng n m quy n ki m soát có giá tr v t các t l gi i h n theo quy đ nh c a pháp lu t;

+ N có giá tr v t quá các gi i h n c p tín d ng, tr tr ng h p đ c phép

v t gi i h n, theo quy đ nh c a pháp lu t;

+ N vi ph m các quy đ nh c a pháp lu t v c p tín d ng, qu n lỦ ngo i h i và các t l b o đ m an toàn đ i v i t ch c tín d ng, chi nhánh ngân hàng n c ngoài; + N vi ph m các quy đ nh n i b v c p tín d ng, qu n lỦ ti n vay, chính sách

d phòng r i ro c a t ch c tín d ng, chi nhánh ngân hàng n c ngoài

(v) N đang thu h i theo k t lu n thanh tra;

(vi) N đ c phân lo i vào nhóm 3 theo quy đ nh t i kho n 2 và kho n 3 i u này

(i) N quá h n t 181 ngày đ n 360 ngày;

(ii) N c c u l i th i h n tr n l n đ u quá h n d i 90 ngày theo th i h n tr

n đ c c c u l i l n đ u;

(iii) N c c u l i th i h n tr n l n th hai;

(iv) Kho n n quy đ nh t i đi m c (iv) kho n 1 i u này quá h n t 30 ngày đ n

60 ngày k t ngày có quy t đ nh thu h i;

(v) N ph i thu h i theo k t lu n thanh tra nh ng đư quá th i h n thu h i đ n 60 ngày mà v n ch a thu h i đ c;

(vi) N đ c phân lo i vào nhóm 4 theo quy đ nh t i kho n 2 và kho n 3 i u này

(i) N quá h n trên 360 ngày;

(ii) N c c u l i th i h n tr n l n đ u quá h n t 90 ngày tr lên theo th i h n

24

(v) Kho n n quy đ nh t i đi m c (iv) kho n 1 i u này quá h n trên 60 ngày k

t ngày có quy t đ nh thu h i;

(vi) N ph i thu h i theo k t lu n thanh tra nh ng đư quá th i h n thu h i trên 60 ngày mà v n ch a thu h i đ c;

(vii) N c a khách hàng là t ch c tín d ng đ c Ngân hàng Nhà n c công b

đ t vào tình tr ng ki m soát đ c bi t, chi nhánh ngân hàng n c ngoài b phong t a

v n và tài s n;

(viii) N đ c phân lo i vào nhóm 5 theo quy đ nh t i kho n 3 i u này

1.3.4 Các ch tiêu đánh giá công tác qu n tr r i ro cho vay doanh nghi p v a và

nh c a ngân hàng th ng m i

1.3.4.1 Các ch tiêu đ nh tính đo l ng r i ro cho vay doanh nghi p v a và nh

Kh n ngăxơyăd ng chi năl c QTRRCVDNVVN c aălƣnhăđ oăngơnăhƠng.ă

Chi n l c QTRRCVDNVVN đóng vai trò h t s c quan tr ng đ i v i công tác qu n

tr r i ro cho vay DNVVN Chi n l c đúng đ n s t o ra m c tiêu, h ng đi t t cho công tác qu n tr r i ro, nó có th coi nh kim ch nam d n đ ng cho ngân hàng đi đúng h ng có đ c m t chi n l c qu n tr r i ro cho vay DNVVN t t, ngân hàng c n tr l i các câu h i nh : khách hàng mà ngân hàng đang h ng t i là ai,

nh ng giá tr c t lõi dành u tiên cho c đông, nhân viên hay là khách hàng, m c tiêu

quan tr ng nh t mà ngân hàng theo đu i là gì, làm th nào đ th c hi n đ c m c tiêu

đ y, ngân hàng có đ n ng l c và ti m l c đ th c hi n hay không, chi n l c đ a ra

có tính n đ nh hay không Dù chi n l c qu n tr RRCVDNVVN hi n t i có t t đ n đâu thì nó c ng không th hi u qu mưi mưi B i ngân hàng l n DNVVN lúc th nh, lúc

suy, s thích c a khách hàng có th thay đ i, các đ i th c nh tranh đ a ra các s n

ph m m i…Vì v y, ngân hàng c n xác đ nh đúng, linh ho t chi n l c c a mình V y

n u các NHTM có kh n ng xây d ng chi n l c qu n tr RRCVDNVVN t t thì đ ng ngh a v i vi c công tác qu n tr RRCVDNVVN t i NHTM đ t ch t l ng, hi u qu

t t N u ch tiêu này không t t, nó s ph n ánh ch t l ng, hi u qu qu n tr r i ro cho

vay DNVVN t i NHTM còn nhi u y u kém, c n ph i đ c chú tr ng h n n a

Kh n ngăqu nălỦăvi c th c hi n chi năl c QTRRCVDNVVN Qu n lỦ t t

vi c th c hi n chi n l c QTRRCVDNVVN giúp cho quá trình th c hi n các chính sách đ a ra đ c chính xác, đi đúng v i đ nh h ng c a ngân hàng, t đó gi m thi u

đ c các r i ro có th x y ra và ng c l i Qu n lỦ r i ro bao g m n m y u t : con

ng i, ki m tra, chính sách và quy đ nh, đánh giá, ph i h p ho t đ ng Ngân hàng c n

b nhi m cán b chuyên trách vào các v trí c th , xác đ nh rõ vai trò và trách nhi m

c th c a nhân viên v i v trí c a h Ti n hành ki m tra đ c l p, th m đ nh hi u qu các chính sách và quy đ nh, tri n khai các công c h tr cho vi c qu n lỦ và đo l ng

r i ro Các b ph n chuyên môn t ti n hành đánh giá/ki m đi m ho c có th đánh giá

chéo gi a các b ph n Và cu i cùng c n ph i h p ho t đ ng gi a các b ph n – tri n khai mô hình có hi u qu V y qu n lỦ t t vi c th c hi n chi n l c qu n tr

RRCVDNVVN ph n ánh NHTM đư qu n tr RRCVDNVVN m t cách có hi u qu

N u vi c qu n lỦ th c hi n chi n l c QTRRCVDNVVN không đ c chú tr ng, l là thì cho th y công tác qu n tr r i ro cho vay DNVVN còn nhi u y u kém, trong t ng

lai s gây ra nhi u t n th t cho NHTM

Kh n ngăphátăhi n r i ro k p th iăvƠăđ ra bi n phápăx lỦăthíchăh p Vi c

phát hi n r i ro k p th i có Ủ ngh a quan tr ng v i công tác QTRR Nó giúp các nhà

qu n tr n m b t tr c đ c các kho n n vay có chi u h ng x u đi, t đó đ a ra các

bi n pháp giám sát ch t ch h n, các cách x lỦ kho n n h p lỦ h n Vì môi tr ng bên trong và bên ngoài thay đ i liên t c nên cán b nhân viên QTRRCVDNVVN c n

đo l ng r i ro th ng xuyên, đ m b o tính chính xác r i báo cáo l i v i Ban lưnh

đ o Khi các r i ro đư x y ra, c n đ a ra các bi n pháp x lỦ nhanh, k p th i và có hi u

1.3.4.2 Các ch tiêu đ nh l ng đánh giá công tác qu n tr r i ro

H ăs ăn ăquáăh nă=

Ch tiêu này cho bi t có bao nhiêu đ ng cho vay DNVVN là n quá h n trên 100

đ ng cho vay DNVVN Ch s này càng cao thì r i ro trong cho vay c a ngân hàng càng cao và ng c l i N quá h n t ng ch ng t khách hàng đang g p khó kh n trong

vi c tr n , do đó xác su t sau này khách hàng tr n cho ngân hàng là th p Bên c nh

đó, ngân hàng còn ph i t ng chi phí giám sát, đôn đ c thu n và các chi phí liên quan khác nh tòa án, phát m i tài s n, chi phí c h i c a kho n cho vay Thông qua đó cho

th y công tác QTRRCVDNVVN c a ngân hàng còn y u kém Ng c l i, n u h s n

hi u qu

T ăl ăn ăx uătrênăt ngăd ăn ăchoăvayăDNVVN

N ăx u/D ăn ăchoăvayăDNVVNă=

T l n x u cho vay DNVVN cho bi t ch t l ng và r i ro danh m c cho vay DNVVN c a ngân hàng, cho bi t có bao nhiêu đ ng đang b phân lo i vào n x u trên

100 đ ng cho vay T l này cao so v i trung bình ngành và có xu h ng t ng lên cho

th y ngân hàng đang g p khó kh n trong vi c qu n lỦ ch t l ng và hi u qu QTRRCVDNVVN Ng c l i, t l này th p so v i các n m tr c cho th y ch t l ng

26

các kho n vay đ c c i thi n, ngân hàng đư th c hi n t t công tác QTRRCVDNVVN

c a mình Ho c c ng có th ngân hàng có chính sách xóa các kho n n x u hay thay

đ i cách phân lo i n

H ăs ăn ăx u/N ăquáăh nă=

Ch tiêu này cho bi t có bao nhiêu đ ng là n x u cho vay DNVVN trên 100

đ ng n quá h n cho vay DNVVN Ch tiêu này càng t ng cho th y công tác

phòng ch ng r i ro cho ngân hàng Ch s này gi m cho th y ngân hàng đư qu n tr t t các kho n n x u cho vay DNVVN, làm gi m b t n x u, gi m b t thi t h i cho ngân hàng

H ăs ăthuăh iăn ă=

Cho bi t t l gi a t ng s ti n mà ngân hàng thu h i đ c t các kho n đư cho DNVVN vay tr c đó trong m t th i k nh t đ nh v i d n cho vay DNVVN Ch s này càng cao cho th y công tác qu n tr r i ro cho vay DNVVN càng t t, ngân hàng đư

gi m thi u đ c các kho n n quá h n, n x u giúp gi m thi u t n th t và ng c l i

Vòngăquayăv nătínăd ng =

Ch s này th hi n t n su t d n cho vay DNVVN bình quân đ c thu h i bao nhiêu l n trong m t th i k (th ng là m t n m) Vòng quay v n càng l n thì hi u qu cho vay càng cao, ngu n v n c a ngân hàng đư luân chuy n nhanh và tham gia vào nhi u chu k s n xu t kinh doanh T đó cho th y ch t l ng qu n lỦ r i ro cho vay DNVVN càng t t và ng c l i

T ăl ătríchăl păd ăphòngăr iăroă=ă

D phòng r i ro cho vay DNVVN là chi phí mà ngân hàng ph i ti n hành trích

l p ra đ bù đ p cho nh ng r i ro có th x y ra trong ho t đ ng cho vay doanh nghi p

v a và nh N u t l này càng cao ch ng t d phòng r i ro cho vay DNVVN càng

l n, qua đó cho th y RRCVDNVVN càng cao, đi u này ph n ánh ch t l ng và hi u

qu c a công tác QTRRCVDNVVN còn ch a t t N u t l này càng th p ch ng t d phòng r i ro cho vay DNVVN càng nh , qua đó cho th y RRCVDNVVN càng th p,

đi u này ph n ánh ch t l ng và hi u qu c a công tác qu n tr r i ro cho vay DNVVN t t

T ăl ălƣi =

Cho bi t có bao nhiêu đ ng lưi thu đ c t cho vay DNVVN trên 100 đ ng lưi thu đ c t cho vay nói chung Ch s này càng cao, cho th y các kho n n cho vay DNVVN đ c qu n lỦ t t Kh n ng tr n c a khách hàng t t h n, ít n quá h n và

n x u nên ngân hàng tránh đ c tình tr ng DNVVN không tr lưi vay Ch s này càng th p, cho th y tình tr ng DNVVN không tr đ c n càng cao, gia t ng các kho n n x u và n quá h n Qua đó ph n ánh công tác qu n tr r i ro cho vay DNVVN còn y u kém

1.3.5 Các nhân t nh h ng đ n qu n tr r i ro cho vay ếoanh nghi p v a và nh

c a ngân hàng th ng m i

1.3.5.1 Nhân t khách quan

Nhân t khách quan là nh ng nhân t n m bên ngoài ngân hàng, mang tính b t

kh kháng, ngân hàng ch có th n m rõ, d báo tr c đ h n ch r i ro đ n m c th p

nh t, bao g m các tác đ ng nh kinh t , xư h i, chính tr , môi tr ng t nhiên…

Môiătr ngăphápălỦ Môi tr ng pháp lỦ t o ra môi tr ng ho t đ ng cho các

doanh nghi p, môi tr ng cho vay c a các NHTM Hi n nay, môi tr ng pháp lỦ c a

Vi t Nam còn ch a đ y đ ch t ch , các quy đ nh còn thi u và ch a đ ng b i u này gây khó kh n cho công tác qu n tr r i ro cho vay DNVVN Khi môi tr ng ho t đ ng thay đ i, ban qu n tr r i ro ph i đ nh h ng l i chi n l c, m c tiêu, cách th c ho t

đ ng c a mình Gây nên m t th i gian và chi phí

Môiătr ngăkinhăt Khi kinh t h ng th nh, kh n ng kinh doanh c a DNVVN

t t h n thì kh n ng tr n c a khách hàng cao h n, công tác qu n tr r i ro cho vay DNVVN b t áp l c h n, hi u qu và ch t l ng QTRRCVDNVVN t đó c ng cao

h n Nh ng trong giai đo n kh ng ho ng kh n ng hoàn tr c a DNVVN b gi m sút, công tác QTRRCVDNVVN g p nhi u khó kh n h n, yêu c u b ph n qu n tr r i ro cho vay DNVVN c n chú Ủ giám sát, ki m tra th ng xuyên, h p bàn đ đ a ra các

ph ng án gi i quy t

C ăch ,ăchínhăsáchăc aăNhƠăn c S thay đ i v các chính sách kinh t v mô,

chính sách tài khóa, chính sách ti n t , thu nh p, kinh t đ i ngo i c a Nhà n c nh

h ng r t l n đ n công tác QTRRCVDNVVN c a ngân hàng B i các ho t đ ng cho vay c a NHTM đ u ph i th c hi n theo quy t đ nh c a NHNN, ch u s giám sát qu n

lỦ c a NHNN Nên khi NHNN thay đ i chính sách thì ngân hàng hay ban

trong các chính sách trên đ u d n t i s thay đ i c a lưi su t, t giá, đi u ki n m r ng hay thu h p cho vay khi n cho chi n l c, m c tiêu, ho t đ ng c a công tác

H ăth ngăthôngătinăqu nălỦ Hi n nay, Vi t Nam ch a có m t c ch công b

thông tin đ y đ v doanh nghi p và ngân hàng Trung tâm thông tin tín d ng ngân hàng (CIC) c a NHNN đư đ t đ c nh ng k t qu r t đáng khích l nh ng ch a ph i

là c quan đ nh m c tín nhi m doanh nghi p v a và nh m t cách đ c l p và hi u qu , thông tin cung c p còn đ n đi u, thi u c p nh t và ch a đáp ng đ c đ y đ yêu c u

28

tra c u thông tin c a các ngân hàng Chính vì v y, QTRRCVDNVVN c a các NHTM

g p khó kh n trong vi c xác nh n đ y đ , chính xác thông tin các khách hàng DNVVN d n đ n các quy t đ nh sai l m trong cho vay

1.3.5.2 Nhân t ch quan

Trìnhăđ vƠănh n th c c aăcácăcánăb qu n tr r i ro cho vay DNVVN Trình

đ c a các cán b qu n tr RRCVDNVVN là chuyên môn, kh n ng x lỦ tình hu ng trong công vi c N u cán b QTRRCVDNVVN có trình đ chuyên môn kém s d n

đ n nh ng r i ro, h u qu l n trong công tác th m đ nh và đ a ra nh ng quy t đ nh

cho vay sai l m Bên c nh đó sau khi cho khách hàng vay v n, cán b không có n ng

l c qu n lỦ giám sát khách hàng, làm cho hi u qu và ch t l ng qu n tr

RRCVDNVVN gi m sút

Nhơnăviênăc a ban QTRRCVDNVVNăch aănh n th căđúng,ăch aăhi uărõăv côngăvi căđangălƠmăvƠăt m quan tr ng c a vi c h n ch r i ro cho vay DNVVN

Các cán b th ng coi QTRRCVDNVVN là công vi c th ng nh t, mang tính ch t

th t c nhi u h n nên còn làm vi c h i h t, ch a t p trung cao đ i u này khi n cho

vi c phát hi n và x lỦ r i ro cho vay DNVVN b ch m tr , làm cho ch t l ng và

hi u qu c a công tác QTRRCVDNVVN tr nên y u kém N u trình đ và nh n th c

c a cán b qu n tr r i ro cho vay DNVVN t t thì hi u qu , ch t l ng qu n tr r i ro

cho vay DNVVN s đ c nâng cao

oăđ c c aăcánăb qu n tr r i ro cho vay DNVVN ây là m t trong các

y u t quan tr ng nh h ng đ n ch t l ng QTRRCVDNVVN M t cán b kém n ng

l c có th b i d ng thêm, nh ng m t cán b tha hóa v đ o đ c nh ng l i gi i v m t

k n ng, nghi p v thì th t vô cùng nguy hi m khi đ c b trí trong công tác

QTRRCVDNVVN N u cán b qu n tr r i ro cho vay DNVVN không có đ o đ c t t, làm vi c sai v i quy đ nh c a ngân hàng, pháp lu t s làm cho ch t l ng và hi u qu

QTRRCVDNVVN kém hi u qu N u cán b qu n tr r i ro cho vay DNVVN có đ o

đ c t t, làm vi c theo đúng quy đ nh c a ngân hàng s làm cho ch t l ng và hi u qu

QTRRCVDNVVN đ t hi u qu cao

M că đ ph c t p c aă cácă ho tă đ ngă ngơnă hƠng Các ho t đ ng cho vay

DNVVN c a ngân hàng ngày càng đa d ng và ph c t p v i thêm nhi u hình th c, s n

ph m cho vay kéo theo đó là vi c QTRRCVDNVVN c ng ph c t p h n

H th ngă thôngă tină đánhă giáă doanhă nghi pă vƠă qu n tr r i ro cho vay DNVVN c aă ngơnă hƠng H th ng thông tin đánh giá doanh nghi p là m t trong

nh ng y u t h t s c quan tr ng, đây là c s đ cho ngân hàng có th thu th p thông tin và đánh giá th m đ nh khách hàng tr c khi cho vay N u ngân hàng không th thu

th p h th ng thông tin chính xác, không đánh giá doanh nghi p t t thì s d n đ n

nh ng quy t đ nh sai l m làm cho hi u qu và ch t l ng cho vay DNVVN b gi m sút

H th ng qu n tr r i ro cho vay DNVVN ho t đ ng t t thì s nâng cao hi u qu

và ch t l ng QTRRCVDNVVN N u h th ng qu n tr r i ro cho vay DNVVN ho t

đ ng kém thì s làm gi m sút hi u qu và ch t l ng QTRRCVDNVVN

Côngătácăgiámăsát,ăki m tra sau vay v n c aăngơnăhƠng Công tác giám sát,

ki m tra sau vay v n c a ngân hàng t t, phát hi n r i ro cho vay DNVVN m t cách nhanh chóng, k p th i và đ a ra các bi n pháp x lỦ có hi u qu thì s góp ph n nâng

cao ch t l ng, hi u qu QTRRCVDNVVN Công tác giám sát, ki m tra sau vay v n còn y u kém làm cho vi c phát hi n các kho n cho vay có d u hi u r i ro c a ban

QTRRCVDNVVN còn ch m tr , đ a ra các bi n pháp x lỦ còn kém hi u qu d n đ n

ch t l ng và hi u qu QTRRCVDNVVN b gi m sút