Luận văn hoàn thiện quản lý thu bảo hiểm xã hội tại bảo hiểm xã hội tỉnh bắc ninh

Ng iăcamăđoan Tr ngăQu c Th nh... ph ng trong toƠn t nh... Bên tham gia BHXH có th ch lƠ NL ho c c NL vƠ ng i SDL... QU NăLụăTHUăBHXHăT IăC ăQUANăQU NăLụăBHXH.

ChuyênăngƠnh:ăQU N TR KINH DOANH

Mưăs : 60340102

Ng iăh ng d n khoa h c: PGS.TS NGUY N TH ỌNG

L IăCAMă OAN

Tôi xin cam đoan đơy lƠ công trình nghiên c u c a riêng tôi Các s li u

đ c s d ng trong lu n v n lƠ trung th c, có ngu n g c rõ rƠng Các k t qu nghiên c u trong lu n v n đ c thu th p t i c quan B o hi m xư h i t nh B c Ninh vƠ ch a t ng đ c ai nghiên c u vƠ công b trong b t c công trình khoa h c nƠo

Ng iăcamăđoan

Tr ngăQu c Th nh

L I C Mă N

Trong quá trình th c hi n đ tƠi ắHoàn thi n qu n lý thu B o hi m xã h i t i

B o hi m xã h i t nh B c Ninh” tôi đư nh n đ c s quan tơm giúp đ c a các

th y, cô giáo phòng sau đ i h c vƠ khoa kinh t - qu n lỦ Tr ng i h c Th ng Long; Ban Giám đ c, cán b c quan B o hi m xư h i t nh B c Ninh c bi t lƠ

s t n tình h ng d n c a PGS.TS Nguy n Th ông, ng i đư t n tình ch b o,

h ng d n tôi th c hi n vƠ hoƠn thƠnh lu n v n nƠy

Tôi xin chơn thƠnh c m n s giúp đ c a các th y cô giáo, các quỦ c quan, gia đình, b n bè vƠ đ ng nghi p đư t o đi u ki n giúp đ vƠ ng h tôi trong su t th i gian h c t p, nghiên c u

M c dù đư có nhi u c g ng, nh ng do kh n ng b n thơn vƠ th i gian nghiên c u có h n nên lu n v n không tránh kh i nh ng thi u sót, r t mong

nh n đ c nh ng Ủ ki n đóng góp c a các th y, cô vƠ các b n

Xin trơn tr ng c m n!

Tác gi

Tr ng Qu c Th nh

M C L C

L IăCAMă OAN

L I C Mă N

DANH M C B NG BI U,ăS ă

DANH M CăCỄCăT VI T T T

PH N M U 1

CH NGă1:ăNH NG V Nă LụăLU N C ăB N V QU NăLụăTHUă BHXH T IăC ăQUANăQU NăLụăBHXH 6

1.1 NH NG V N Lụ LU N C B N V BHXH 6

1.1.1 Khái ni m BHXH 6

1.1.2 B n ch t, ch c n ng, vai trò c a BHXH 7

1.2 N I DUNG C B N C A BHXH VÀ THU BHXH T I C QUAN QU N Lụ BHXH 12

1.2.1 N i dung BHXH vƠ thu BHXH 12

1.2.2 Ph ng th c thanh toán thu BHXH 21

1.3 QU N Lụ THU BHXH T I C QUAN QU N Lụ BHXH 22

1.3.1 B máy qu n lỦ thu BHXH 22

1.3.2 C ch tƠi chính thu BHXH 23

1.3.3 Quy trình qu n lỦ thu BHXH 24

1.3.4 Các nhơn t nh h ng đ n qu n lỦ thu b o hi m xư h i 28

1.4 KINH NGHI M C A M T S N C TRểN TH GI I V QU N Lụ THU B O HI M XÃ H I 31

1.4.1 Qu n lỦ thu BHXH m t s n c trên th gi i 31

1.4.2 BƠi h c kinh nghi m trong qu n lỦ thu BHXH cho Vi t Nam 36

1.4.3 BƠi h c kinh nghi m trong qu n lỦ thu BHXH cho BHXH t nh B c Ninh 37

CH NGă 2:ă TH C TR NG QU Nă Lụă THUă BHXHă T I BHXH T NH

B C NINH 39

2.1 KHÁI QUÁT V TÌNH HÌNH KINH T - XÃ H I VÀ H TH NG T CH C BHXH T NH B C NINH 39

2.1.1 Khái quát v tình hình Kinh t - Xư h i t nh B c Ninh 39

2.1.2.T ng quan v BHXH vƠ qu n lỦ BHXH 40

2.2 TH C TR NG QU N Lụ THU B O HI M XÃ H I T I BHXH T NH B C NINH 43

2.2.1.T ch c b máy qu n lỦ thu BHXH 43

2.2.2 N i dung vƠ c ch tƠi chính thu BHXH 43

2.2.3 Quy trình nghi p v thu vƠ thanh toán thu BHXH 49

2.3 ÁNH GIÁ TH C TR NG QU N Lụ THU BHXH T I BHXH T NH B C NINH 55

2.3.1 u đi m 55

2.3.2 H n ch vƠ nguyên nhơn 63

CH NGă 3:ă GI Iă PHỄPă HOĨNă THI N QU Nă Lụă THUă BHXHă T I BHXH T NH B C NINH 68

3.1 QUAN I M, M C TIểU C I CÁCH CHệNH SÁCH BHXH, THU BHXH T NH B C NINH 68

3.1.1 D báo v phát tri n kinh t - xư h i t nh B c Ninh đ n n m 2020 68

3.1.2 Quan đi m, m c tiêu c i cách chính sách BHXH, Thu BHXH nói chung vƠ c a BHXH t nh B c Ninh nói riêng 69

3.2 GI I PHÁP HOÀN THI N QU N Lụ THU BHXH T I BHXH T NH B C NINH 73

3.2.1 Gi i pháp hoƠn thi n v b máy qu n lỦ thu BHXH 73

3.2.2 Gi i pháp v qu n lỦ vƠ th c hi n c ch tƠi chính thu BHXH 77

3.2.4 Gi i pháp v ki m soát đánh giá qu n lỦ thu BHXH 833.2.5 HoƠn thi n h th ng ph ng ti n t qu n lỦ thu vƠ thanh toán thu BHXH 843.3 I U KI N TH C HI N GI I PHÁP HOÀN THI N QU N Lụ THU BHXH T I BHXH T NH B C NINH 883.3.1 i u ki n v mô (Qu c h i, Chính ph , BHXH Vi t Nam) 883.3.2 i u ki n vi mô (U ban nhơn dơn, t ch c công đoƠn c s ) 923.3.3 i u ki n thu c v đ i t ng đóng, thu, thanh toán thu BHXH 93

K T LU NăCH NGă3 95

K T LU N CHUNG 96 DANH M CăTĨIăLI U THAM KH O 97

DANH M C B NG BI U,ăS ă

B ng 2.1: i t ng tham gia BHXH c a t nh B c Ninh (2010-2014) 45

B ng 2.2: Tình hình n đ ng BHXH c a t nh B c Ninh (2010-2014) 46

B ng 2.3: S ti n tr n đóng BHXH trên đ a bƠn t nh B c Ninh (2010-2014) 48

B ng 2.4: Tình hình l p vƠ giao k ho ch thu BHXH b t bu c c a BHXH t nh B c Ninh (2010-2014 ) 50

B ng 2.5: K t qu ti n thu BHXH các n m (2010-2014) 51

B ng 2.6: S đ n v tham gia BHXH BHXH t nh B c Ninh 56

B ng 2.7: S lao đ ng tham gia BHXH BHXH t nh B c Ninh 57

B ng 2.8: S đ n v tham gia BHXH theo kh i qu n lỦ 58

B ng 2.9: S lao đ ng tham gia BHXH theo kh i qu n lỦ 58

B ng 2.10: T ng qu l ng đóng BHXH (2010-2014) 60

S đ 1.1: B máy qu n lỦ thu BHXH 22

S đ 1.2: Quy trình qu n lỦ thu 25

S đ 2.1: C c u t ch c qu n lỦ c a BHXH t nh B c Ninh 41

DANH M CăCỄCăT VI T T T

PH N M U

1 Tínhăc p thi t c aăđ tƠi:

Trong nh ng n m qua, ng vƠ NhƠ n c ta r t quan tơm đ n chính sách

B o hi m xư h i (BHXH) vƠ xác đ nh đơy lƠ m t trong nh ng chính sách xư

h i c b n vƠ lƠ tr c t c a an sinh xư h i (ASXH) nh m đ m b o thu nh p,

đ i s ng cho hƠng tri u ng i lao đ ng cùng các đ i t ng h ng các ch đ BHXH, ng ta đư xác đ nh: ắB o hi m xư h i lƠ m t chính sách l n c a

ng vƠ NhƠ n c góp ph n b o đ m n đ nh đ i s ng cho ng i lao đ ng,

n đ nh chính tr , tr t t an toƠn xư h i, thúc đ y s nghi p công nghi p hóa,

hi n đ i hóa đ t n c (B Chính tr , 1997, Ch th s 15/TW) [5] Chính sách BHXH đ ng th i còn th hi n tính u vi t c a NhƠ n c xư h i ch ngh a

N n kinh t n c ta đang chuy n m nh sang c ch th tr ng, các thƠnh ph n kinh t đan xen l n nhau, các quan h lao đ ng c ng tr nên đa d ng vƠ ph c

t p h n Do v y, chính sách BHXH không ng ng đ c s a đ i, b sung cho phù h p v i t ng th i k phát tri n kinh t - xư h i c a đ t n c

B c Ninh lƠ m t t nh đang có s chuy n d ch m nh c c u kinh t theo

h ng công nghi p hóa, hi n đ i hóa, đư vƠ đang thu hút r t nhi u dòng v n

đ u t trong n c vƠ n c ngoƠi Vi c hình thƠnh các khu công nghi p, khu

ch xu t, các lƠng ngh đư vƠ đang thu hút l c l ng lao đ ng l n Trong

nh ng n m qua, chính sách BHXH nói chung, qu n lỦ thu BHXH t i t nh B c Ninh nói riêng đư đ t đ c nh ng thƠnh tích đáng khích l nh : s đ n v , s

ng i, s ti n tham gia BHXH ngƠy cƠng t ng, n m sau cao h n n m tr c Tuy nhiên hi n t i qu n lỦ thu BHXH t nh B c Ninh v n t n t i nh ng

m t h n ch nh : Ch a khai thác h t các ngu n thu t các đ i t ng ph i tham gia BHXH, vi c ch p hƠnh v Lu t lao đ ng, Lu t BHXH c a m t s

ch doanh nghi p đ i v i ng i lao đ ng v n còn ch a nghiêm, ch a t giác,

ph ng trong toƠn t nh Vì v y th c hi n t t qu n lỦ thu BHXH, h n ch n

đ ng BHXH có Ủ ngh a thi t th c c v lỦ lu n vƠ th c ti n, góp ph n đ m

b o ASXH xét c trên bình di n qu c gia nói chung c ng nh t nh B c Ninh nói riêng Do v y đ đ m b o nguyên t c thu đúng, thu đ , thu k p th i, đáp

ng nh ng yêu c u trong qu n lỦ thu BHXH c ng nh đ nơng cao hi u qu

qu n lỦ thu BHXH Em ch n đ tƠi nghiên c u: “ Hoàn thi n qu n lý thu

B o hi m xã h i t i B o hi m xã h i t nh B c Ninh” cho lu n v n th c s

c a mình, đơy lƠ m t v n đ c p thi t, có Ủ ngh a v m t khoa h c lỦ lu n vƠ

th c ti n

2 T ng quan nghiênăc u đ tƠi:

i v i thu BHXH, m i có m t s các đ tƠi đư đ c p t i ph i k đ n đó lƠ:

- "Th c tr ng qu n lý thu b o hi m xã h i hi n nay và các bi n pháp nâng cao hi u qu công tác thu" - tƠi nghiên c u khoa h c c p b , do Ti n

s Nguy n V n Chơu, nguyên T ng Giám đ c BHXH Vi t Nam ch nhi m

đ tƠi, nghi m thu n m 1996 Trên c s nghiên c u kinh nghi m qu n lỦ thu BHXH c a m t s n c trên th gi i vƠ t ng k t ho t đ ng th c ti n c a qu n

lỦ thu BHXH Vi t Nam tr c n m 1995 vƠ đ n n m 1996; tác gi lƠm rõ

th c tr ng ho t đ ng BHXH đ c bi t lƠ công tác thu BHXH trong th i gian qua, nh m phơn tích kh n ng thu BHXH đ bù đ p các ch đ chi BHXH, thay th d n các ngu n chi l y t Ngơn sách nhƠ n c, đ ng th i đ xu t m t

s ki n ngh c th nh m c i ti n công tác thu BHXH Vi t Nam

- ắC s khoa h c hoàn thi n quy trình qu n lý thu b o hi m xã h i” -

tƠi nghiên c u khoa h c c p b , do Ti n s D ng Xuơn Tri u, nguyên Giám đ c Trung tơm thông tin khoa h c BHXH Vi t Nam, b o v n m 1999 Trên c s nghiên c u 5 mô hình qu n lỦ thu BHXH c a các n c trong khu

v c vƠ th gi i, tác gi đư lƠm rõ m t s khái ni m xung quang v n đ thu BHXH, th c tr ng qu n lỦ thu BHXH, đ ng th i đ xu t nh ng gi i pháp

nh m hoƠn thi n quy trình qu n lỦ thu BHXH phù h p v i t ng lo i đ i

t ng đóng BHXH Vi t Nam

- "Hoàn thi n qu n lý thu b o hi m xã h i khu v c doanh nghi p ngoài

qu c doanh Vi t Nam", Lu n v n Th c s c a tác gi Tr n Qu c TuỦ, Ban Tuyên truy n- BHXH Vi t Nam, b o v n m 2000 tƠi nghiên c u quá trình t ch c th c hi n thu BHXH khu v c doanh nghi p ngoƠi qu c doanh t

n m 1995 đ n n m 2000; lƠm rõ thêm c s lỦ lu n vƠ th c ti n v qu n lỦ thu BHXH khu v c nƠy; th c tr ng vƠ gi i pháp hoƠn thi n qu n lỦ thu BHXH khu v c doanh nghi p ngoƠi qu c doanh Vi t Nam

- "Hoàn thi n qu n lý thu b o hi m xã h i trên đ a bàn t nh Thanh Hoá"-

Lu n v n th c s c a tác gi Ph m HoƠng Ti n, b o v n m 2008 Trên c s phơn tích th c tr ng công tác qu n lỦ thu BHXH trên đ a bƠn t nh Thanh Hoá,

t đó đ xu t các gi i pháp hoƠn thi n qu n lỦ thu trên đ a bƠn t nh

- "Hoàn thi n c ch thu b o hi m xã h i Vi t Nam" - Lu n án ti n s

c a tác gi Ph m Tr ng Giang, b o v n m 2010: tƠi nghiên c u s ph i

h p gi a các b ph n trong h th ng thu BHXH, t đó đ xu t các gi i pháp thích h p hoƠn thi n c ch thu BHXH

Lu n v n th c s “Gi i pháp nh m h n ch tình tr ng n đ ng và tr n

đóng B o hi m xã h i B c Ninh”, c a tác gi Ph m c C ng, Phó Giám

đ c B o hi m xư h i t nh B c Ninh, b o v n m 2012, đ tƠi đư nghiên c u

th c tr ng tình hình n đ ng vƠ tr n đóng BHXH trên đ a bƠn t nh B c Ninh

th i gian qua; đ xu t các gi i pháp vƠ ki n ngh nh m h n ch tình tr ng n

đ ng vƠ tr n đóng BHXH trong th i gian t i

Các công trình nghiên c u trên đ c p vƠ ti p c n l nh v c thu BHXH

d i nhi u góc đ nghiên c u khác nhau t m v mô, đ c xem xét đi u ki n

th c t các đ a ph ng khác nhau vƠ nh ng th i đi m khác nhau Cho đ n

c ch thu cùng quy trình nghi p v thu BHXH nói chung vƠ t i BHXH t nh

B c Ninh nói riêng do v y tác gi ch n đ tƠi v ắHoàn thi n qu n lý thu

đ n qu n lỦ thu BHXH cho phù h p v i tình hình th c t hi n nay t i BHXH

V n i dung: Lu n v n ch t p trung nghiên c u v qu n lỦ thu, đánh giá

th c tr ng thu BHXH trên đ a bƠn t nh B c Ninh đ t đó đ a ra các gi i pháp

nh m hoƠn thi n qu n lỦ thu BHXH

V không gian, th i gian: Lu n v n nghiên c u, th c tr ng qu n lỦ thu BHXH trên đ a bƠn t nh B c Ninh, giai đo n t n m 2010-2014

5 Ph ngăphápănghiênăc u:

Ph ng pháp ti p c n th c t quan sát, đi u tra, đ thu th p t li u;

ph ng pháp x lỦ tƠi li u lỦ lu n, th c t nh th ng kê, so sánh, ph ng pháp t ng h p vƠ phơn tích s li u

6 Nh ngăđóngăgópăd ki n c a lu năv n:

Lu n v n góp ph n h th ng hóa vƠ phơn tích nh ng v n đ lỦ lu n vƠ

th c ti n v BHXH, thu BHXH, vƠ qu n lỦ thu BHXH ắ c v n d ng t i

đ a bƠn t nh B c Ninh”

K t qu nghiên c u ch ra nh ng m t tích c c, nh ng h n ch c n ph i hoƠn thi n trong qu n lỦ thu BHXH

xu t nh ng gi i pháp hoƠn thi n vƠ ki n ngh đi u ki n th c hi n các

gi i pháp hoƠn thi n qu n lỦ thu BHXH t i BHXH t nh B c Ninh

7 K t c u c a lu năv n:

NgoƠi ph n b c c hình th c lu n v n g m 03 ch ng:

Ch ng 1: Nh ng v n đ lỦ lu n c b n v qu n lỦ thu BHXH t i c quan qu n lỦ BHXH

Ch ng 2: Th c tr ng qu n lỦ thu BHXH t i BHXH t nh B c Ninh

Ch ng 3: Gi i pháp hoƠn thi n qu n lỦ thu BHXH t i BHXH t nh B c Ninh

Trong ho t đ ng kinh t - xư h i, con ng i mu n t n t i vƠ phát tri n

đ c tr c h t ph i n, m c, vƠ đi l i… tho mưn nh ng nhu c u t i thi u đó, ng i ta ph i lao đ ng đ lƠm ra nh ng s n ph m c n thi t Khi s n

ph m t o ra ngƠy cƠng nhi u thì đ i s ng con ng i ngƠy cƠng đ y đ vƠ hoƠn thi n, xư h i ngƠy cƠng v n minh h n V i trí óc thiên phú, con ng i luôn có nh ng phát ki n khoa h c c v t nhiên vƠ xư h i đ ch ng thiên nhiên, kh c ph c nh ng di n bi n b t th ng c a quy lu t, lƠm cho xư h i không ng ng phát tri n BHXH nh lƠ m t phát ki n v n minh c a nhơn lo i

v khoa h c xư h i k t h p v i khoa h c t nhiên đ gi gìn, b o v cu c

s ng, s c kh e cho con ng i

Trong th c ti n, do s đa d ng v n i dung, ph ng th c vƠ góc đ ti p

c n nên hi n nay còn có nhi u quan đi m khác nhau v BHXH Khi Lu t BHXH ch a ra đ i thì khái ni m BHXH đ c ti p c n d i nhi u góc đ khác nhau:

- T giác đ Pháp lu t: BHXH lƠ m t ch đ pháp đ nh b o v ng i lao đ ng (NL ), s d ng ti n đóng góp c a ng i s d ng lao đ ng (SDL ) , NL vƠ đ c s tƠi tr , b o h c a NhƠ n c, nh m tr c p v t

ch t cho ng i đ c b o hi m vƠ gia đình h trong tr ng h p b gi m

ho c m t thu nh p bình th ng do m đau, tai n n lao đ ng, thai s n, h t

tu i lao đ ng theo quy đ nh c a Pháp lu t (ngh h u) ho c ch t

- T giác đ tƠi chính: BHXH lƠ thu t (k thu t) chia s r i ro vƠ tƠi

chính gi a nh ng ng i tham gia b o hi m theo quy đ nh c a Pháp lu t

- T giác đ chính sách xư h i: BHXH lƠ m t chính sách xư h i nh m

đ m b o đ i s ng v t ch t cho NL khi h không may g p ph i các ắr i ro xư

h i”, nh m góp ph n đ m b o an toƠn xư h i…

Theo B lu t lao đ ng: BHXH lƠ s đ m b o thay th ho c bù đ p m t

ph n thu nh p cho NL khi h b m t ho c gi m kho n thu nh p t ngh nghi p do b m t ho c gi m kh n ng lao đ ng ho c m t vi c lƠm do nh ng

r i ro xư h i thông qua vi c hình thƠnh, s d ng m t qu tƠi chính do s đóng góp c a các bên tham gia BHXH, nh m góp ph n đ m b o an toƠn đ i s ng

c a NL vƠ gia đình h , đ ng th i góp ph n b o đ m an toƠn xư h i [1]

Theo Lu t BHXH: BHXH lƠ s đ m b o thay th ho c bù đ p m t ph n thu nh p c a ng i lao đ ng khi h b gi m ho c m t thu nh p do m đau, thai s n, tai n n lao đ ng, b nh ngh nghi p, th t nghi p, h t tu i lao đ ng

1.1.2 B n ch t, ch căn ng,ăvaiătrò c a BHXH

B n ch t c a BHXH đ c th hi n nh ng khía c nh ch y u sau đây:

- BHXH lƠ nhu c u khách quan, đa d ng vƠ ph c t p c a xư h i, nh t lƠ trong xư h i mƠ s n xu t hƠng hóa ho t đ ng theo c ch th tr ng, m i quan

h thuê - m n lao đ ng phát tri n đ n m t m c đ nƠo đó vƠ hoƠn thi n Kinh t cƠng phát tri n thì BHXH cƠng đa d ng vƠ hoƠn thi n Vì th có th

nói kinh t lƠ n n t ng c a BHXH hay BHXH không v t qua tr ng thái kinh

t c a m i n c

- M i quan h gi a các bên trong BHXH phát sinh trên c s quan h lao

đ ng vƠ di n ra gi a 3 bên: Bên tham gia BHXH, bên BHXH vƠ bên đ c BHXH Bên tham gia BHXH có th ch lƠ NL ho c c NL vƠ ng i SDL Bên BHXH (bên nh n nhi m v BHXH) thông th ng lƠ c quan chuyên trách do NhƠ n c l p ra vƠ b o tr Bên đ c BHXH lƠ NL vƠ gia đình h khi có đ các đi u ki n rƠng bu c c n thi t

- Nh ng bi n c lƠm gi m ho c m t kh n ng lao đ ng, m t vi c lƠm trong BHXH có th lƠ nh ng r i ro ng u nhiên trái v i Ủ mu n ch quan c a con ng i nh : m đau, tai n n lai đ ng, b nh ngh nghi p Ho c c ng có

th lƠ nh ng tr ng h p x y ra không hoƠn toƠn ng u nhiên nh : Tu i giƠ, thai s n v.v ng th i nh ng bi n c đó có th di n ra c trong vƠ ngoƠi quá trình lao đ ng

- Ph n thu nh p c a ng i lao đ ng b gi m ho c m t đi khi g p ph i

nh ng bi n c , r i ro s đ c bù đ p ho c thay th t m t qu ti n t t p trung đ c t n tích l i Ngu n qu nƠy do bên tham gia BHXH đóng góp lƠ

ch y u, ngoƠi ra còn đ c s h tr t phía NhƠ n c

- M c tiêu c a BHXH lƠ nh m th a mưn nh ng nhu c u thi t y u c a

ng i lao đ ng trong tr ng h p b gi m ho c m t thu nh p, m t vi c lƠm

Ch c n ng c a BHXH đ c th hi n nh ng n i dung ch y u sau đây:

- Thay th ho c bù đ p m t ph n thu nh p cho NL tham gia BHXH khi h b gi m ho c m t kh n ng lao đ ng ho c m t vi c lƠm S đ m b o thay th ho c bù đ p nƠy ch c ch n x y ra vì suy cho cùng, m t kh n ng lao

đ ng x d n đ n v i t t c m i ng i lao đ ng khi h t tu i lao đ ng theo quy

đ nh c a BHXH Còn m t vi c lƠm vƠ m t kh n ng lao đ ng t m th i lƠm

gi m ho c m t thu nh p, NL c ng s đ c h ng tr c p BHXH v i m c

h ng, th i đi m vƠ th i gian h ng theo đúng quy đ nh c a NhƠ n c ơy

lƠ ch c n ng c b n nh t c a BHXH, nó quy t đ nh nhi m v , tính ch t vƠ c

đ t o l p qu BHXH lƠ t p h p t t c nh ng ng i đóng BHXH t m i ngƠnh ngh , l nh v c ho t đ ng s n xu t kinh doanh trong n n kinh t xư h i, các l nh v c nƠy bao g m t t c các lo i công vi c t đ n gi n đ n ph c t p,

t nh nhƠng đ n công vi c n ng nh c đ c h i Do v y, BHXH xư h i hóa cao

h n h n các lo i hình BHXH khác đ ng th i c ng th hi n tính công b ng xư

h i cao

- Góp ph n thúc đ y, kích thích tinh th n lao đ ng, khuy n khích ng i lao đ ng h ng hái s n su t nơng cao ch t l ng, n ng xu t lao đ ng t o ra nhi u c a c i cho xư h i Qu BHXH th c hi n ch c n ng nƠy lƠ do h không may g p ph i các tai n n r i ro, ph n thu nh p c a h b gi m sút ho c không còn nh ng s suy gi m nƠy đư đ c bù đ p m t ph n, hay toƠn b t qu BHXH Vì v y mƠ đ i s ng sinh ho t hƠng ngƠy c a ng i lao đ ng vƠ gia đình h không còn b sáo tr n Hay nói m t cách khác lƠ h luôn luôn đ c

b o đ m n đ nh cu c s ng vƠ có ch d a v m t vơt ch t, tinh th n Chính vì

v y h luôn yên tơm đ s n xu t nơng cao ch t l ng, n ng xu t lao đ ng vƠ

đ t hi u qu kinh t cao

- BHXH th c hi n ch c n ng đi u hoƠ l i ích gi a ba bên: NL ,

ng i SDL , NhƠ n c đ ng th i lƠm gi m b t mơu thu n xư h i, góp ph n

- Th hai, ngoƠi vi c đ m b o đ i s ng kinh t , BHXH t o đ c tơm lỦ

an tơm, tin t ng

i v i xư h i:

- Th nh t, t ng c ng m i quan h gi a NhƠ n c, ng i SDL vƠ

NL lƠ m i quan h rƠng bu c, ch t ch , chia s trách nhi m, chia s r i ro

ch có đ c trong quan h c a BHXH Tuy nhiên, m i quan h nƠy th hi n trên giác đ khác nhau Ng i lao đ ng tham gia BHXH v i vai trò b o v quy n l i cho chính mình đ ng th i ph i có trách nhi m đ i v i c ng đ ng vƠ

xư h i Ng i SDL tham gia BHXH lƠ đ t ng c ng tình đoƠn k t vƠ cùng chia s r i ro cho NL nh ng đ ng th i c ng b o v , n đ nh cu c s ng cho

các thƠnh viên trong xư h i M i quan h nƠy th hi n tính nhơn sinh, nhơn

v n sơu s c c a BHXH

- Th hai, BHXH th hi n ch ngh a nhơn đ o cao đ p, BHXH t o cho

nh ng ng i b t h nh có thêm nh ng đi u ki n, nh ng l c đ y c n thi t đ

kh c ph c nh ng bi n c xư h i, hoƠ nh p vƠo c ng đ ng, kích thích tính tích

c c c a xư h i trong m i con ng i giúp h h ng t i nh ng chu n m c c a chơn-thi n-m nh đó có th ch ng l i t t ng ắ èn nhƠ ai nhƠ y r ng” BHXH lƠ y u t t o nên s hoƠ đ ng m i ng i, không phơn bi t chính ki n, tôn giáo, ch ng t c, v th BHXH đ ng th i giúp m i ng i h ng t i m t xư

h i nhơn ái, cu c s ng công b ng, bình yên

- Th ba, BHXH th hi n truy n th ng đoƠn k t, giúp đ l n nhau

t ng thơn t ng ái c a c ng đ ng, đơy lƠ nhơn t quan tr ng c a c ng đ ng, giúp đ nh ng ng i b t h nh, nh m hoƠn thi n nh ng giá tr nhơn b n c a con ng i, t o đi u ki n cho m t xư h i phát tri n lƠnh m nh vƠ b n v ng

- Th t , BHXH góp ph n th c hi n bình đ ng xư h i: trên giác đ xư

h i, BHXH lƠ m t công c đ nơng cao đi u ki n s ng cho NL ; trên giác đ kinh t , BHXH lƠ m t công c phơn ph i l i thu nh p gi a các thƠnh viên trong c ng đ ng Nh s đi u ti t nƠy NL đ c th c hi n bình đ ng không phơn bi t các t ng l p trong xư h i

i v i n n kinh t :

- Th nh t, khi chuy n sang c ch th tr ng, thì s phơn t ng gi a các

l p trong xư h i tr nên rõ r t ng th i t o ra s b t bình đ ng v thu nh p

gi a các ngƠnh ngh khác nhau trong xư h i Nh ng r i ro x y ra trong cu c

s ng không lo i tr m t ai, n u r i vƠo nh ng ng i có hoƠn c nh kinh t khó

kh n thì cu c s ng c a h tr nên b n cùng, túng qu n BHXH đư góp ph n

n đ nh đ i s ng cho h vƠ gia đình h

- Th hai, đ i v i các doanh nghi p (DN), khi nh ng NL không may

g p r i ro thì đư đ c chuy n giao cho c quan BHXH chi tr Nh v y tình hình tƠi chính c a các DN đ c n đ nh h n H th ng BHXH đư b o đ m n

đ nh xư h i t o ti n đ đ phát tri n kinh t th tr ng

- Th ba, khi tham gia BHXH cho NL s phát huy tinh th n trách nhi m, g n bó t n tình c a NL trong các DN, lƠm cho m i quan h th

tr ng lao đ ng đ c tr nên lƠnh m nh h n, th tr ng s c lao đ ng v n

đ ng theo h ng tích c c góp ph n xơy d ng vƠ có k ho ch phát tri n ch t

l ng ngu n nhơn l c đáp ng yêu c u phát tri n n n kinh t th tr ng

- Th t , qu BHXH do các bên tham gia đóng góp đ c tích t t p trung r t l n, ph n qu nhƠn r i đ c đem đ u t cho n n kinh t t o ra s

t ng tr ng, phát tri n kinh t vƠ t o công n vi c lƠm cho NL

- Th n m, BHXH v a t o đ ng l c cho các thƠnh ph n kinh t phát tri n nh ng m t khác t o ra s bình đ ng gi a các t ng l p dơn c thông qua

h th ng phơn ph i l i thu nh p góp ph n lƠnh m nh hóa th tr ng lao đ ng (Nguy n Vi t V ng, 2006) [6]

1.2 N IăDUNGăC ăB N C AăBHXHăVĨăTHUăBHXH T IăC ăQUANă

Có ng i cho r ng, đ i t ng c a BHXH lƠ NL Tuy nhiên, theo b n

ch t v n có, đ i t ng c a BHXH lƠ thu nh p c a NL ch không ph i b n thơn h BHXH đ c hình thƠnh đ góp ph n cơn b ng thu nh p cho NL khi

h b gi m ho c m t thu nh p do b gi m ho c m t kh n ng lao đ ng ho c

kh n ng lao đ ng không đ c s d ng

Còn đ i t ng đ m b o c a BHXH lƠ NL vƠ gia đình h theo quy đ nh

tr ng h p, đi u ki n h ng, m c h ng vƠ th i h n h ng cho NL khi h

g p ph i nh ng r i ro thu c t ng ph m vi b o hi m Tùy theo đi u ki n, h

th ng BHXH c a m i n c có th có các ch đ BHXH khác nhau Hi n nay pháp lu t BHXH c a Vi t Nam quy đ nh có các ch đ :

Có th nói, các ch đ lƠ n i dung c t lõi nh t c a h th ng BHXH, nó

th hi n đ c vai trò vƠ ph m vi trách nhi m c a BHXH đ i v i NL khi h tham gia BHXH

Tr c p BHXH lƠ kho n ti n t qu BHXH đ c bên BHXH (c quan BHXH) chi tr cho ng i đ c h ng BHXH khi h b gi m ho c m t thu nh p

do m t kh n ng lao đ ng ho c m t vi c lƠm vƠ có đ các đi u ki n quy đ nh

tham gia BHXH vƠ các ngu n thu h p pháp khác, hình thƠnh m t qu ti n t

t p trung, đ c s d ng đ chi tr cho nh ng ng i đ c BHXH vƠ gia đình

h khi h b gi m ho c m t thu nh p do b gi m, m t kh n ng lao đ ng ho c

b m t vi c lƠm ho c b ch t

Nh v y, qu BHXH lƠ m t qu tiêu dùng, đ ng th i lƠ m t qu d phòng; nó v a mang tính kinh t , v a mang tính xư h i r t cao vƠ lƠ đi u ki n hay c s v t ch t quan tr ng nh t đ m b o cho toƠn b h th ng BHXH t n

t i vƠ phát tri n

Qu BHXH hình thƠnh vƠ ho t đ ng đư t o ra kh n ng gi i quy t nh ng

s ki n, nh ng ắr i ro xư h i” c a t t c nh ng ng i tham gia v i t ng d

tr ít nh t, giúp cho vi c dƠn tr i ắr i ro” đ c th c hi n theo c hai chi u không gian vƠ th i gian, đ ng th i giúp gi m t i thi u thi t h i kinh t cho

ng i SDL , ti t ki m chi cho c ngơn sách NhƠ n c vƠ ngơn sách gia đình

Qu BHXH đ c hình thƠnh b i nhi u ngu n khác nhau Tr c h t, đó

lƠ ph n đóng góp c a ng i SDL , NL vƠ NhƠ n c ơy lƠ ngu n chi m

t tr ng l n nh t vƠ c b n c a qu Th hai, lƠ ph n t ng thêm do b ph n nhƠn r i t ng đ i c a qu đ c t ch c BHXH chuyên trách đ a vƠo ho t

đ ng sinh l i NgoƠi ra, qu còn có các ngu n thu h p pháp khác đ c pháp

lu t c a m i n c quy đ nh

Theo m c đích c a BHXH, qu BHXH ph i đ m nh n chi nh ng kho n

ch y u nh : tr tr c p theo các ch đ BHXH (kho n chi nƠy chi m t tr ng

l n nh t); chi phí cho b máy ho t đ ng BHXH chuyên nghi p (ti n l ng, đƠo

t o…) chi phí b o đ m các c s v t ch t c n thi t vƠ chi phí qu n lỦ khác

T ch c qu n lý BHXH

Qu n lỦ BHXH chung nh t, đ c hi u lƠ s tác đ ng c a ch th qu n lỦ vƠo đ i t ng vƠ khách th qu n lỦ trong các ho t đ ng c a BHXH, nh m đ t

đ c m c tiêu đ ra v i nh ng nguyên t c vƠ ph ng pháp qu n lỦ phù h p

v i h th ng qu n lỦ chung c a n n kinh t

Qu n lỦ BHXH cho th y ph ng th c qu n lỦ BHXH vƠ các c quan

ch c n ng có nhi m v qu n lỦ BHXH (bao g m qu n lỦ NhƠ n c v BHXH

vƠ qu n lỦ ho t đ ng s nghi p BHXH)

Do đi u ki n kinh t ậ xư h i vƠ chính tr c a m i n c khác nhau nên h

th ng BHXH c a các n c đ c xơy d ng khác nhau vƠ vì v y không có mô hình t ch c BHXH chung cho t t c các n c a s các n c ho t đ ng s nghi p BHXH (qu n lỦ qu , qu n lỦ đ i t ng, th c hi n thu ậ chi BHXH)

đ c giao cho c quan BHXH đ c l p đ m nh n d i s đi u hƠnh c a H i

đ ng qu n tr ho c H i đ ng qu n lỦ Tuy nhiên, dù có t ch c th nƠo thì v n

có hai n i dung quan tr ng, đó lƠ qu n lỦ NhƠ n c v BHXH vƠ qu n lỦ các

ho t đ ng s nghi p BHXH

BHXH lƠ m t chính sách xư h i c a m i n c vì v y ph i có s qu n lỦ các ho t đ ng BHXH Qu n lỦ NhƠ n c v BHXH lƠ m t trong các ho t

- Qu n lỦ qu BHXH:

- Th c hi n thanh tra, ki m tra:

1.2.1.2 Thu BHXH

+ ) Khái ni m và vai trò c a thu BHXH

Khái ni m thu BHXH: Thu BHXH lƠ vi c nhƠ n c b t bu c ho c các

đ i t ng tham gia đóng góp đ t p trung m t ph n ngu n tƠi chính qu c gia hình thƠnh nên qu BHXH, nh m đ m b o chi tr cho ho t đ ng BHXH

Qu n lỦ thu BHXH đ c hi u lƠ s tác đ ng có t ch c, có tính pháp lỦ

đ đi u ch nh các ho t đ ng thu S tác đ ng đó đ c th c hi n b ng h

th ng pháp lu t c a NhƠ n c vƠ b ng các bi n pháp hƠnh chính, t ch c kinh

t c a các c quan ch c n ng, nh m đ t đ c m c tiêu thu c a BHXH

+ Thu BHXH thúc đ y quan h lao đ ng t t: Vì thu BHXH lƠ m t n i dung c a quan h lao đ ng, chính vì th ho t đ ng BHXH đ t k t qu t t lƠ góp ph n quan tr ng trong vi c phát tri n hƠi hòa quan h lao đ ng ơy l i lƠ

ti n đ giúp t ng n ng su t lao đ ng cá nhơn vƠ n ng su t lao đ ng xư h i

- c đi m c a công tác thu BHXH: S đ i t ng ph i thu lƠ r t l n vƠ gia t ng theo th i gian, nên công tác qu n lỦ thu BHXH lƠ r t khó kh n vƠ

ph c t p; Công tác thu mang tính ch t đ nh k , l p đi l p l i, do đó kh i

l ng công vi c lƠ r t l n đòi h i ngu n nhơn l c vƠ c s v t ch t ph c v cho công tác thu c ng ph i t ng ng; i t ng thu lƠ ti n nên d x y ra sai pham, vi ph m đ o đ c vƠ l m d ng qu v n, ti n thu BHXH

+ ) C s thu BHXH

C s pháp lỦ Quan h v thu n p BHXH vƠ công tác qu n lỦ đ i t ng tham gia BHXH đ c rƠng bu c thông qua m i quan h 3 bên: Ng i lao đ ng, đ n v SDL vƠ c quan BHXH Các m i quan h đó đ c đi u ch nh b i các quy

đ nh c a pháp lu t i t ng tham gia bao g m: ắCán b , công ch c, viên

ch c theo quy đ nh c a pháp lu t v cán b , công ch c; NL lƠm vi c theo

h p đ ng lao đ ng có th i h n t đ 3 tháng tr lên vƠ h p đ ng lao đ ng không xác đ nh th i h n theo quy đ nh c a pháp lu t v lao đ ng; S quan, quơn nhơn chuyên nghi p quơn đ i nhơn dơn; s quan, h s quan nghi p v , s quan, h s quan chuyên môn k thu t công an nhơn dơn; ng i lƠm công tác

c y u h ng l ng nh đ i v i quơn đ i nhơn dơn, công an nhơn dơn; H s quan, binh s quơn đ i nhơn dơn vƠ h s quan, chi n s công an nhơn dơn ph c

v có th i h n; Công nhơn qu c phòng, công nhơn công an lƠm vi c trong các doanh nghi p thu c l c l ng v trang; Phu nhơn/phu quơn trong th i gian

h ng ch đ phu nhơn/phu quơn t i các c quan; H p đ ng v i t ch c s nghi p, doanh nghi p ho t đ ng d ch v đ a lao đ ng đi lƠm vi c n c ngoƠi, doanh nghi p đ a lao đ ng đi lƠm vi c n c ngoƠi d i hình th c

th c t p, nơng cao tay ngh ; H p đ ng trúng th u, nh n th u ho c đ u t ra

n c ngoƠi; H p đ ng cá nhơn B” (Qu c h i 2006, Lu t HXH) [2]

i t ng thu BHXH: Tùy vƠo đi u ki n phát tri n kinh t - xư h i c a

m i n c mƠ thu BHXH có th lƠ ti n l ng, ti n công ghi trong h p đ ng

ph i mang tính n đ nh đ thu n ti n cho công tác qu n lỦ BHXH nh ng

n c có n n kinh t phát tri n, vi c ng d ng công ngh thông tin ph bi n trong qu n lỦ thì đ i t ng thu BHXH lƠ m c thu nh p c a NL

M c thu BHXH: Th c ch t lƠ phí BHXH, phí BHXH lƠ y u t quy t đ nh

đ m b o cơn đ i thu - chi qu BHXH, nên c n đ c tính toán m t cách khoa

h c Khi tính phí BHXH, có th có nh ng c n c tính toán khác nhau: D a vƠo

m c ti n l ng vƠ thang l ng đ xác đ nh m c tr c p BHXH, t đó có c s xác đ nh m c phí đóng; quy đ nh m c phí BHXH tr c r i t đó xác đ nh m c

h ng; d a vƠo nhu c u khách quan c a NL đ xác đ nh m c h ng, r i t

m c h ng BHXH nƠy có th xác đ nh đ c m c phí ph i đóng

M c thu đ i v i ng i SDL đ c tính theo t l ph n tr m nh t đ nh

so v i t ng qu l ng đ c b o hi m NhƠ n c c n xác đ nh t l h p lỦ đ không nh h ng đ n qu BHXH vƠ ng i SDL M c thu BHXH đ i v i

NL đ c xác đ nh theo t l ph n tr m trên ti n l ng

i u ki n phát tri n kinh t - xư h i: M c đóng góp BHXH c a t ng n c

ph thu c nhi u vƠo s phát tri n c a xư h i vƠ kh n ng kinh t Các n c phát tri n th ng có t l đóng góp BHXH khá cao, t ng s có khi lên t i 40-50%

t ng qu l ng Các n c đang phát tri n có t ng m c đóng góp 15-25% Có

m t s n c m c đóng r t th p, t ng s kho ng 6-10% t ng qu l ng NhƠ

n c ch gi m thu đ i v i các kho n đóng BHXH ho c h tr nh v ti n l ng

đ i v i nh ng lao đ ng khó kh n Các đi u ki n v kinh t - xư h i nh : C s

v t ch t cho công tác qu n lỦ, th tr ng lao đ ng vi c lƠm, tình hình dơn s ,

t ng tr ng kinh t lƠ nh ng y u t quan tr ng lƠm c s thu BHXH

+ ) M c đích thu

- T o l p qu BHXH đ c hình thƠnh trên c s đóng góp c a ng i SDL , NL vƠ NhƠ n c, tach quy đ c l p v i ngơn sách NhƠ n c vƠ th c

hi n nguyên t c h ch toán cơn đ i thu- chi vƠ đ c NhƠ n c b o h Qu

BHXH đ c qu n lỦ vƠ s d ng theo ch đ tƠi chính c a NhƠ n c, b o đ m chi n đ nh, lơu dƠi các ch đ BHXH, gi m d n s c p phát t ngơn sách NhƠ n c

- T o l p m i quan h gi a các bên tham gia BHXH

b ng hình th c đ ng kỦ chuy n kho n t đ ng, tƠi kho n s t đ ng in ra m t

b ng thông báo t i ng i lao đ ng v s ti n đư đóng, s ti n n N u có

v ng m c trong quá trình chuy n kho n, tƠi kho n s t đ ng g i thông báo

t i c quan BHXH, ngay l p t c s có b ph n ki m tra, giám sát quá trình

th c hi n phát hi n nh ng sai l ch h th ng

- Thu gián ti p qua đ i lỦ (qua ng i SDL ):

Ng i SDL s thu BHXH t NL sau đó chuy n toƠn b đóng góp BHXH c a c NL vƠ ng i SDL cho c quan BHXH ơy lƠ ph ng th c

ph bi n nh t, đ c áp d ng v i các tr ng h p có đ i t ng tham gia BHXH

lƠ ng i lƠm công n l ng

HƠng tháng, ch m nh t vƠo ngƠy cu i cùng c a tháng, ng i SDL đóng BHXH trên qu ti n l ng, ti n công c a nh ng NL tham gia BHXH,

đ ng th i trích t ti n l ng, ti n công tháng c a t ng NL theo m c quy

đ nh đ đóng cùng vƠo tƠi kho n chuyên thu c a c quan BHXH m t i Ngơn hƠng ho c Kho b c NhƠ n c

HƠng tháng, ng i SDL đ c gi l i m t t l % (hi n nay 2%) s

ph i n p đ chi tr k p th i 2 ch đ m đau, thai s n cho NL HƠng quỦ

th c hi n quy t toán, tr ng h p t ng s ti n quy t toán nh h n s ti n gi

l i thì ng i SDL ph i n p s chênh l ch nƠy vƠo tháng đ u quỦ sau (Qu c

h i 2006, Lu t HXH) [2]

+) Các ch th liên quan đ n thu BHXH

- Ng i lao đ ng khi tham gia BHXH có quy n vƠ trách nhi m: c

c p s BHXH, nh n s khi không còn lƠm vi c, nh n l ng h u vƠ tr c p BHXH, h ng th b o hi m y t (BHYT) khi m đau, n m vi n, ph u thu t;

y quy n cho ng i khác nh n l ng h u, tr c p, khi u n i t cáo v BHXH

vƠ các quy n l i khác theo quy đ nh c a pháp lu t Có trách nhi m kê khai trung th c, đúng s th t thông tin theo m u c a c quan BHXH vƠ ch u hoƠn toƠn trách nhi m v s kê khai nƠy

- Ng i SDL có quy n vƠ trách nhi m: T ch i th c hi n nh ng yêu

c u không đúng quy đ nh c a pháp lu t v BHXH; khi u n i, t cáo v BHXH Có trách nhi m: óng BHXH cho NL hƠng tháng; l p h s đ

NL đ c c p s , th BHYT, đóng vƠ h ng BHXH; b o qu n s BHXH,

c p th BHYT cho NL trong th i gian NL lƠm vi c vƠ tr s , thu h i th BHYT c a ng i lao đ ng khi NL không lƠm vi c; hƠng tháng đ i chi u

qu l ng v i c quan BHXH đ lƠm c n c trích n p BHXH

- C quan BHXH có quy n t ch c qu n lỦ nhơn s , tƠi chính vƠ tƠi s n

nh m i c quan NhƠ n c Khi u n i vƠ ki n ngh v i NhƠ n c các v n đ

v BHXH; ki m tra vi c đóng BHXH vƠ chi tr các ch đ BHXH; ki n ngh

v i c quan NhƠ n c có th m quy n x lỦ vi ph m pháp lu t v BHXH c ng

nh v ch đ , chính sách BHXH Có trách nhi m: Tuyên truy n, ph bi n

ch đ , chính sách pháp lu t c a NhƠ n c v BHXH; h ng d n th t c th c

hi n ch đ BHXH đ i v i NL , ng i SDL thu c đ i t ng tham gia

BHXH; th c hi n thu BHXH, qu n lỦ vƠ s d ng qu BHXH; ti p nh n h s

vƠ gi i quy t ch đ BHXH; tr l ng h u vƠ tr c p BHXH cho các đ i

t ng đ c h ng…

- C quan qu n lỦ khác: Chính ph th ng nh t qu n lỦ NhƠ n c v BHXH; B Lao đ ng - Th ng binh vƠ Xư h i ch u trách nhi m tr c Chính

ph th c hi n qu n lỦ NhƠ n c v BHXH; B , c quan ngang b trong ph m

vi nhi m v , quy n h n c a mình th c hi n qu n lỦ nhƠ n c v BHXH; U ban nhơn dơn các c p th c hi n qu n lỦ NhƠ n c v BHXH trong ph m vi

đ a ph ng

1.2.2 Ph ngăth căthanhătoánăthu BHXH

Ph ng th c thanh toán thu BHXH bao g m các n i dung sau:

M t lƠ, qu n lỦ đ i t ng đ c h ng các ch đ BHXH theo quy đ nh

hi n hƠnh, g m có: Ch đ tr c p m đau; ch đ tr c p thai s n; ch đ tr

c p tai n n lao đ ng- b nh ngh nghi p; ch đ h u trí, ch đ t tu t

Hai lƠ, vi c thanh toán các ch đ BHXH ph i phù h p v i t ng lo i đ i

t ng vƠ t ng lo i tr c p, đ m b o đ c nguyên t c thanh toán cho đúng đ i

Ph ng th c thanh toán tr c ti p lƠ hình th c thanh toán cho các đ i

t ng h ng các ch đ BHXH đ c th c hi n tr c ti p do cán b , công

ch c, viên ch c c a h th ng BHXH chi tr hay nói m t cách khác: Ph ng

th c thanh toán tr c ti p lƠ hình th c thanh toán cho ng i đ c h ng các

ch đ BHXH không thông qua khơu trung gian

Ph ng th c thanh toán gián ti p lƠ ph ng th c thanh toán cho các đ i

t ng h ng các ch đ BHXH đ c th c hi n b i s y quy n c a c quan BHXH các c p qua h th ng B u đi n

1.3 QU NăLụăTHUăBHXHăT IăC ăQUANăQU NăLụăBHXH 1.3.1 B máyăqu nălỦăthuăBHXH

S ăđ 1.1: B máyăqu nălỦăthuăBHXH

T i BHXH c p t nh công tác qu n lỦ thu BHXH b t bu c th ng đ c giao cho 01 Phó giám đ c ph trách, vi c t ch c b máy th c hi n thu BHXH do Phòng Thu chu trách nhi m tham m u vƠ tr c ti p thu m t s c quan, doanh nghi p, còn

l i ch y u do BHXH c p huy n qu n lỦ thu theo đ a bƠn vƠ đ c th c hi n nh sau:

- Xơy d ng k ho ch thu BHXH hƠng n m, quỦ, tháng vƠ phơn b ch tiêu cho BHXH huy n, th xư, thƠnh ph th c hi n

- T ch c thu BHXH c a ng i lao đ ng, ng i s d ng lao đ ng vƠ các đ i

t ng b t bu c khác vƠ th m đ nh s thu BHXH b t bu c, xác nh n s thu BHXH lƠm c s cho vi c gi i quy t ch đ BHXH cho ng i lao đ ng

Huy n

Tiên Du

B ph n Thu BHXH

TX T

S n

B ph n Thu BHXH Huy n Thu n

ThƠnh

B ph n Thu BHXH Huy n

Yên

Phong

B ph n Thu BHXH Huy n

Qu Võ

B ph n Thu BHXH Huy n Gia

Bình

B ph n Thu BHXH Huy n

L ng TƠi

- H ng d n ki m tra, đôn đ c vi c thu BHXH b t bu c, th c hi n ch đ thông tin, th ng kê, t ng h p báo cáo

- Ti p nh n, phơn lo i, khai thác s d ng vƠ t ch c qu n lỦ, l u tr h s , tƠi

li u liên quan đ n thu BHXH theo quy đ nh

1.3.2ăC ăch tƠiăchínhăthuăBHXH

Thu đúng, đ , k p th i Thu đúng, lƠ đúng đ i t ng, đúng m c, đúng

ti n l ng, ti n công vƠ đúng th i gian quy đ nh: m i ng i lao đ ng khi có

H L ho c giao k t lao đ ng theo quy đ nh, đ c tr công lao đ ng đ u lƠ

đ i t ng đóng BHXH b t bu c Vi c xác đ nh đúng đ i t ng, đúng ti n

l ng, ti n công lƠm c n c đóng BHXH c a ng i lao đ ng lƠ c s quan

tr ng đ đ m b o thu đúng; vi c thu đúng còn ph thu c vƠo tính ch t ho t

đ ng c a đ n v s d ng lao đ ng đ xác đ nh đúng đ i t ng, m c thu,

ph ng th c thu; Thu đ , lƠ thu đ s ng i thu c di n tham gia BHXH b t

bu c vƠ s ti n ph i đóng BHXH c a ng i lao đ ng, ng i s d ng lao

đ ng.; Thu k p th i, lƠ thu k p v th i gian khi có phát sinh quan h lao đ ng,

ti n công, ti n l ng mƠ nh ng quan h đó thu c đ i t ng, ph m vi tham gia BHXH, không đ t n đ ng ti n thu, không b sót lao đ ng tham gia BHXH

T p trung, th ng nh t, công b ng, công khai C ch thu BHXH đ c

quy đ nh th ng nh t, ngu n thu BHXH t p trung qu n lỦ, đi u ti t Trung

ng lƠ BHXH Vi t Nam Vi c tham gia BHXH c a ng i lao đ ng, ng i

s d ng lao đ ng đ m b o công khai, th c hi n công b ng các thƠnh ph n kinh t Các đ n v tham gia BHXH đ u ph i công khai minh b ch s lao

đ ng ph i đóng BHXH vƠ s ti n đóng theo đúng quy đ nh, có s ki m tra, thanh tra, ki m soát c a NhƠ n c vƠ giám sát c a các c quan ch c n ng vƠ các t ch c chính tr -xư h i Tính công b ng đ c th hi n trong vi c thu n p BHXH, không phơn bi t đ i x gi a các thƠnh ph n kinh t , t c lƠ đ u có t

l ph n tr m thu BHXH nh nhau

An toƠn, hi u qu Th c hi n qu n lỦ ch t ch ti n thu BHXH theo ch

đ qu n lỦ tƠi chính c a NhƠ n c vƠ s d ng ngu n thu đúng m c đích Thông qua c ch qu n lỦ nghiêm ng t v thu BHXH đ tránh l m d ng, th t thoát; đ ng th i nghiên c u các l nh v c đ u t đ đ m b o thu h i đ c v n

vƠ có lưi, t c lƠ hi u qu s d ng ngu n thu

N đ ng BHXH lƠ vi c các đ n v s d ng lao đ ng ch m đóng BHXH cho ng i lao đ ng, ch y u n đ ng kh i các đ n v s n xu t kinh doanh

Hi n nay đư có ch tƠi x ph t vi ph m Lu t BHXH nh ng ch a h p lỦ, qui

đ nh v n p ph t còn quá th p nên ch a có tính c ng ch vƠ không mang l i

hi u qu cao

Tr n đóng BHXH lƠ các đ n v s d ng lao đ ng không đóng BHXH cho ng i lao đ ng, đóng BHXH không đ s lao đ ng thu c di n ph i đóng BHXH ho c đóng BHXH th p h n m c ti n công, ti n l ng tr cho ng i lao đ ng ghi trên h p đ ng lao đ ng Hi n nay vi c buông l ng qu n lỦ vƠ s

d ng lao đ ng c a m t s c quan ch c n ng d n đ n tình tr ng có doanh nghi p đ ng kỦ thƠnh l p doanh nghi p nh ng không đ ng kỦ s d ng lao

đ ng Khi s d ng lao đ ng không có h p đ ng lao đ ng c th , ho c kê khai

s lao đ ng th p h n th c t , không đ m b o các đi u ki n qui đ nh c a B

lu t lao đ ng nh m tr n tránh trách nhi m c a mình đ i v i ng i lao đ ng

1.3.3 Quyătrìnhăqu nălỦăthuăBHXH

Quy trình qu n lỦ thu BHXH lƠ toƠn b các khơu liên hoƠn t đ u đ n

cu i trong tác nghi p thu vƠ công tác qu n lỦ thu BHXH theo lo i đ i t ng tham gia vƠ h ng các ch đ BHXH Hi u qu vƠ k t qu thu BHXH chính

lƠ th c đo cho m t quy trình thu hoƠn thi n, đáp ng đ c đ y đ các yêu

c u c a công tác thu BHXH Vi c th c hi n thu BHXH đ c th c hi n qua h

th ng tƠi kho n cá nhơn c a NL (v i các n c có n n công nghi p phát tri n

vƠ đ c hi n đ i hóa trong qu n lỦ) Th i gian tham gia BHXH đ c ghi

nh n b ng các ph ng th c qu n lỦ hi n đ i nh th BHXH đi n t vƠ qua

m ng vi tính theo m t chu trình khép kín Nh v y, quy trình qu n lỦ thu BHXH chính lƠ các b c nh m đ m b o cho công tác thu BHXH đ t hi u qu cao nh t Quy trình qu n lỦ thu BHXH đ c th c hi n theo các b c:

S ăđ 1.2:ăQuyătrìnhăqu nălỦăthu 1.3.3.1 L p k ho ch thu BHXH

- i v i đ n v s d ng lao đ ng: HƠng n m, đ n v s d ng lao

đ ng có trách nhi m đ i chi u s lao đ ng, qu ti n l ng vƠ m c n p BHXH

c a các đ n v s d ng lao đ ng do BHXH huy n qu n lí, th c hi n ki m tra,

đ i chi u, t ng h p vƠ l p k ho ch thu BHXH trên đ a bƠn huy n cho n m sau (theo m u quy đ nh) g i BHXH t nh tr c ngƠy 20/12

+ HƠng n m BHXH t nh c n c vƠo danh sách lao đ ng, qu l ng trích n p BHXH tháng 12 c a các đ n v s d ng lao đ ng do BHXH t nh

tr c ti p thu, th c hi n ki m tra, đ i chi u t ng h p vƠ l p k ho ch thu BHXH cho n m sau do BHXH t nh tr c ti p thu, đ ng th i t ng h p k ho ch thu BHXH c a BHXH các huy n g i lên, đ l p k ho ch t ng h p thu

L p k ho ch T ch c th c hi n Thanh tra, ki m tra

BHXH trên đ a bƠn toƠn t nh cho n m sau (theo m u quy đ nh) g i v BHXH

Vi t Nam tr c ngƠy 31/12 hƠng n m

+ Tháng 01 n m sau BHXH Vi t Nam c n c vƠo k ho ch thu BHXH do BHXH t nh l p d ki n k ho ch thu BHXH trong h th ng đ ng

th i giao s ki m tra v thu BHXH cho BHXH các t nh, BHXH b Qu c b

ph n, B công an, Ban c y u Chính ph tr c ngƠy 31/01

Trong th i gian 1 tháng BHXH t nh, BHXH B Qu c phòng, B Công an, Ban C y u Chính ph có quy n trình bƠy, đ đ t Ủ ki n v vi c giao s ki m tra thu c a BHXH Vi t Nam; trên c s đó, BHXH Vi t Nam chính th c giao k ho ch thu n m vƠo quỦ I hƠng n m

+ BHXH t nh c n c k ho ch thu c a BHXH Vi t Nam giao, ti n hƠnh phơn b thu BHXH cho các đ n v tr c thu c trong quỦ I hƠng n m

1.3.3.2 T ch c th c hi n thu BHXH

Công tác qu n lỦ t ch c thu BHXH đ c phơn c p qu n lỦ nh sau:

i v i các đ n v s d ng lao đ ng C th lƠ Giám đ c BHXH t nh có trách nhi m t ch c th c hi n thu BHXH vƠ ch đ o BHXH huy n thu BHXH c a

t t c các đ n v s d ng lao đ ng có tr s vƠ tƠi kho n đóng trên đi bƠn

t nh theo phơn c p qu n lỦ nh sau:

BHXH t nh t ch c thu BHXH c a các đ n v đóng trên đ a bƠn t nh bao g m: Các đ n v do t nh tr c ti p qu n lỦ, các doanh nghi p có v n đ u

t n c ngoƠi, công ty c ph n, doanh nghi p NhƠ n c các c quan hƠnh chính s nghi p, c quan ng, đoƠn th Các c quan, t ch c, doanh nghi p đ a lao đ ng Vi t Nam đi lƠm vi c n c ngoƠi có th i h n Giám

đ c BHXH t nh quy t đ nh phơn c p thu đ i v i t ng đ n v c th NgoƠi ra

đ i v i kh i doanh nghi p thì ph i th ng xuyên bám sát n m b t k p th i tình hình s n xu t kinh doanh, s bi n đ ng v thu nh p c a ng i lao đ ng

d ng lao đ ng, đ i v i kh i doanh nghi p thì ph i th ng xuyên bám sát, n m b t

k p th i tình hình s n xu t kinh doanh, s bi n đ ng v thu nh p c a ng i lao đ ng

vƠ kh n ng trích n p BHXH, đ có đ xu t, tham m u k p th i v i các c p có th m quy n đ có bi n pháp gi i quy t

Th ng xuyên ch đ ng ph i h p v i các ngƠnh nh S L -TB&XH, Liên đoƠn lao đ ng T ch c đôn đ c ki m tra đ i v i các đ n v ch p hƠnh

ch a nghiêm túc trong vi c trích n p BHXH

HƠng tháng, quỦ BHXH huy n báo cáo xin Ủ ki n lưnh ch đ o c a

c p u , chính quy n đ a ph ng v công tác thu n p BHXH

Tr c ngƠy 10 hƠng tháng đ u c a quỦ, BHXH huy n tr c ti p

qu n lỦ thu BHXH c a đ n v s d ng lao đ ng cùng đ n v s d ng lao

đ ng ki m tra đ i chi u tình hình t ng gi m lao đ ng, qu ti n l ng, tình hình trích n p BHXH (T ng Giám đ c BHXH Vi t Nam, 2011, Quy t đ nh 1111) [12]

1.3.3.3 Thanh tra, ki m tra

- Thanh tra, ki m tra: C n c ch c n ng nhi m v c a t ng b , ngƠnh, đ a ph ng mƠ công tác thanh tra, ki m tra vi c th c hi n chính sách pháp lu t v BHXH đ c ti n hƠnh đ nh k ho c đ t xu t, nh m phát

hi n nh ng sai ph m v BHXH, t đó x lỦ nghiêm các vi ph m vƠ có gi i

- Ki m tra vi c ch p hƠnh vi c đóng, n p BHXH t i đ n v s d ng lao

đ ng bao g m: Danh sách lao đ ng tham gia BHXH; qu ti n l ng tham gia BHXH; m c l ng c a ng i lao đ ng tham gia BHXH; th c hi n vi c chuy n ti n n p BHXH v c quan BHXH

- Ki m tra vi c th c hi n thu BHXH c a c quan BHXH các c p, bao

g m vi c qu n lỦ lao đ ng vƠ qu l ng tham gia BHXH c a các đ n v s

d ng lao đ ng; ch p hƠnh qu n lỦ vƠ h ch toán ti n thu BHXH

1.3.4.ăCácănhơnăt nhăh ngăđ n qu nălỦăthuăb o hi măxưăh i

có th đ ra nh ng gi i pháp hoƠn thi n qu n lỦ thu BHXH, kh c ph c

nh ng v n đ còn t n t i, h n ch nh hi n nay, chúng ta c n lƠm rõ các nhơn

t nh h ng đ n qu n lỦ thu b o hi m xư h i

Chính sách ti n l ng

Gi a chính sách ti n l ng vƠ chính sách BHXH nói chung, thu BHXH nói riêng có m i quan h ch t ch v i nhau, chính sách ti n l ng lƠm ti n đ

vƠ c s cho vi c th c hi n chính sách BHXH Khi NhƠ n c đi u ch nh

l ng t i thi u chung, đi u đó c ng đ ng ngh a v i vi c nơng m c đóng BHXH vƠ đ ng nhiên s thu BHXH c ng t ng lên; đi u nƠy đang lƠ m t nguyên nhơn gián ti p d n đ n vi c các ch s d ng lao đ ng tr n đóng, n

toán c a các chuyên gia BHXH, hi n nay ngƠnh BHXH đang ph i đ i m t v i

nguy c thơm qu BHXH trong t ng lai g n

m c đóng BHXH

- Vi c u tiên dƠnh v n đ u t c a NhƠ n c vƠ huy đ ng v n trong toƠn

xư h i đ gi i quy t vi c lƠm s lƠm chuy n d ch c c u lao đ ng, s ng i lƠm công n l ng s t ng lên c ng lƠ lỦ do lƠm t ng t tr ng lao đ ng xư h i tham gia BHXH

- Vi c phát tri n th tr ng lao đ ng, hình thƠnh h th ng thông tin th tr

-ng vi c lƠm lƠ y u t quan tr ng giúp cho ng i lao đ ng d dƠng tìm vi c phù

h p v i chuyên môn, nghi p v , tay ngh c a mình; đ ng th i có quy n l a

ch n nh ng đ n v th c hi n đ y đ quy n l i c a ng i lao đ ng vƠ thu nh p cao; ch s d ng lao đ ng c ng thu n ti n h n trong vi c tuy n d ng lao đ ng,

ti t ki m th i gian vƠ chi phí

T c đ t ng tr ng kinh t và thu nh p bình quân đ u ng i

T c đ t ng tr ng kinh t ph n ánh kh n ng ti t ki m, tiêu dùng vƠ

đ u t c a NhƠ n c, vì th n u t c đ t ng tr ng kinh t cao, ch c ch n đ i

s ng c a ng i lao đ ng d n đ c c i thi n; vi c s n xu t, kinh doanh c a

tham gia BHXH cho ng i lao đ ng, t đó lƠm gi m tình tr ng tr n tránh tham gia BHXH T c đ t ng tr ng kinh t cao vƠ b n v ng ph n ánh nhi u

ng i lao đ ng có thu nh p cao thông qua quá trình lao đ ng, đơy lƠ đi u ki n

ti n đ đ ng i lao đ ng có c h i tham gia BHXH T t c nh ng y u t trên tác đ ng tích c c lƠm t ng thu BHXH

Nh n th c, ý th c, tâm lý, thói quen c a ng i lao đ ng và ng i s

- Quy n vƠ ngh a v trong BHXH rõ nh t lƠ v n đ đóng vƠ h ng BHXH Ng i lao đ ng vƠ ng i s d ng lao đ ng luôn mong mu n ch ph i đóng góp BHXH m c th p nh t (gi m chi phí cho gia đình vƠ doanh nghi p), nh ng l i mu n đ c h ng BHXH t t nh t Vì th , ng i tham gia BHXH m i tìm cách trì hoưn vi c đóng BHXH ho c gi m m c đóng góp BHXH (khai l ng th p, gi m s lao đ ng thu c di n ph i tham gia BHXH,

ch m đóng, n BHXH) V n đ đ t ra cho các nhƠ qu n lỦ thu BHXH lƠ lƠm

th nƠo đ gi m thi u nh ng s l m d ng vƠ vi ph m pháp lu t v BHXH

- Th ng thì, t ch nh n th c gi n đ n v vi c tham gia BHXH, t c lƠ không tham gia, ho c ch a tham gia hay tham gia m c đ nh t đ nh v n không nh h ng đ n ho t đ ng c a đ n v , doanh nghi p, nên ng i s d ng lao đ ng không có k ho ch tƠi chính ch đ ng th c hi n vi c đ ng kỦ tham gia BHXH; ngay chính b n thơn ng i lao đ ng c ng ch a có thói quen s ng

vì b o hi m Ch doanh nghi p ch th y l i tr c m t, l i c c b cho doanh nghi p, thi u quan tơm đ n đ i s ng vƠ quy n l i BHXH c a ng i lao đ ng nên tìm m i cách tr n tránh đ ng kỦ tham gia BHXH cho ng i lao đ ng

ho c đ ng kỦ tham gia theo ki u đ i phó khi có thanh tra, ki m tra Tình tr ng

ch doanh nghi p kỦ h p đ ng lao đ ng có th i h n d i 3 tháng v i ng i lao đ ng vƠ h p đ ng v vi c, nh m lách lu t v BHXH ơy lƠ nh n th c l c

h u, thói quen th i bao c p không còn phù h p trong đi u ki n m i hi n nay

- nơng cao nh n th c, Ủ th c trách nhi m trong vi c tham gia BHXH c a ng i lao đ ng vƠ ng i s d ng lao đ ng, thì vai trò c a c p u

ng, các c p chính quy n có tác đ ng r t l n đ n BHXH nói chung, đ n công tác qu n lỦ thu BHXH nói riêng Kinh nghi m cho th y, nh ng đ a

ph ng nƠo đ c s quan tơm lưnh đ o, ch đ o sát sao c a các c p u ng, chính quy n, thì vi c ch p hƠnh pháp lu t lao đ ng, pháp lu t BHXH trong các doanh nghi p đ a ph ng đó r t nghiêm

1.4 KINH NGHI M C A M T S N CăTRểNăTH GI I V

QU NăLụăTHUăB O HI MăXĩăH I

1.4.1 Qu nălỦăthuăBHXH m t s n cătrênăth gi i 1.4.1.1 Qu n lý thu BHXH c a C ng hòa Liên bang c

C ng hoƠ liên bang c lƠ n c đ u tiên trên th gi i thi t l p BHXH

b t bu c n nay, c ng hoƠ Liên bang c đang th c hi n các ch đ BHXH g m: BH h u trí, BHYT, BH th t nghi p, BH tai n n lao đ ng vƠ BH

ch m sóc ng i giƠ Qu BHXH đ c hình thƠnh t đóng góp c a ng i s

d ng lao đ ng, ng i lao đ ng vƠ h tr c a Liên bang T ng m c đóng góp vƠo qu BHXH lƠ 41,5% qu ti n l ng (Cho ch đ h u trí lƠ 19,3%, y t , thai s n 14%, tai n n lao đ ng, th t nghi p 6,5%, ch m sóc ng i giƠ 1,7%) trong đó ng i s d ng lao đ ng đóng m t n a vƠ ng i lao đ ng đóng m t

n a Các kho n đóng BHXH lƠ 180,5 t EUR, h tr t ngơn hƠng Liên bang

lƠ 61,3 t EUR ; Qu BHXH th c hi n c ch tƠi khoá hƠng n m theo nguyên

t c th c thanh - th c chi, t c lƠ thu trong n m đ chi trong n m đó, không tích

lu Trong tr ng h p thu không đ đ bù chi thì ngơn sách Liên bang c p bù công tác qu n lỦ thu BHXH đ c hi u qu , c ng i ta đư xơy d ng

h th ng giám sát ch s d ng lao đ ng H ng n m ki m tra tính tuơn th kho ng 800 nghìn v vi c, trong đó 50% do các chuyên gia đ c đƠo t o