Luận văn hoàn thiện công tác huy động vốn tại công ty TNHH thiết bị minh tâm

Ch có nh ng doanh nghi p.

1

L I M U

Trong quá trình h i nh p kinh t th gi i hi n nay, c h i đ u t là r t

nhi u nh ng l a ch n c h i đ u t là v n đ h t s c quan tr ng c ng nh

ph i có chi n l c cân đ i v n và huy đ ng v n phù h p cho các c h i đ u

t đó

Trong n n kinh t th tr ng hi n nay, s c nh tranh ngày càng tr nên

kh c li t h n đòi h i doanh nghi p ph i không ng ng nâng cao kh n ng c nh

tranh c a mình trên th ng tr ng

Trong nh ng n m g n đây, các doanh nghi p không ng ng phát tri n

c v s l ng và ch t l ng ho t đ ng kinh doanh Ngày càng kh ng đ nh

đ c nh ng đóng góp c a mình vào s phát tri n c a đ t n c V i nhi u đ i

m i trong chính sách phát tri n kinh t c a ng và Nhà n c trong nh ng

n m g n đây đư t o đi u ki n cho doanh nghi p phát tri n Trong quá trình

t n t i và phát tri n c a mình, nhu c u v n đ m r ng s n xu t và nâng cao

hi u qu ho t đ ng kinh doanh c a doanh nghi p là r t l n Chính vì v y, đ i

v i các doanh nghi p đ huy đ ng đ l ng v n c n thi t là v n đ quan

tr ng Tuy nhiên có th c t là các doanh nghi p g p khá nhi u khó kh n trong

vi c ti p c n v n Ngoài ra, b n thân các doanh nghi p c ng còn r t nhi u h n

ch đ ti p c n v n

Nh n th y t m quan tr ng c a vi c huy đ ng v n đ m r ng s n xu t

và nâng cao hi u qu ho t đ ng kinh doanh trong doanh nghi p nh ng n m

g n đây Công ty trách nhi m h u h n thi t b Minh Tâm đư chú tr ng h n trong công tác huy đ ng v n cho doanh nghi p Tuy nhiên, dù đư có nh ng

k t qu nh t đ nh nh ng kh n ng huy đ ng v n c a Doanh nghi p v n còn

h n ch hoàn thi n h n công tác huy đ ng v n t i Doanh nghi p tôi đư

l a ch n nghiên c u đ tài “ Hoàn thi năcôngătácăhuyăđ ng v n t i Công ty

trách nhiêm h u h n thi t b Minh Tâm”

2 M Că ệCHăNGHIểNăC U

- H th ng hóa lý lu n v đ u t và huy đ ng v n c a công ty trách

nhi m h u h n

- Vai trò c a đ u t phát tri n đ i v i s phát tri n c a doanh nghi p

- Phân tích, đánh giá th c tr ng ho t đ ng đ u t và hoàn thi n công tác huy đ ng v n t i Công ty trách nhi m h u h n thi t b Minh Tâm

- xu t m t s gi i pháp ch y u đ nâng cao hi u qu huy đ ng v n

cho Công ty trách nhi m h u h n thi t b Minh Tâm

- i t ng nghiên c u: Hoàn thi n công tác huy đ ng v n t i Công ty

trách nhi m h u h n thi t b Minh Tâm

- Ph m vi nghiên c u: th c tr ng huy đ ng v n cho đ u t c a Công ty

trách nhi m h u h n thi t b Minh Tâm, hoàn thi n m t s gi i pháp huy đ ng

v n cho đ u t phát tri n c a Công ty trách nhi m h u h n thi t b Minh Tâm

3

- V th c ti n: Lu n v n phân tích đánh giá th c tr ng huy đ ng v n

t i Công ty trách nhi m h u h n thi t b Minh Tâm giai đo n 2012 - 2015; ch

ra nh ng k t qu đ t đ c, nh ng t n t i, h n ch và nguyên nhân; qua đó,

đ a ra nh ng gi i pháp có tính kh thi nh m hoàn thi n công tác huy đ ng

v n c a công ty trong nh ng n m t i

6 K T C U C A LU NăV N

Ngoài ph n m đ u, k t lu n, ph l c, danh m c tài li u tham kh o và

nh n xét c a giáo viên h ng d n khoa h c, lu n v n g m 3 ch ng v i k t

c u nh sau:

Ch ng 1: Nh ng v n đ lý lu n c b n v v n và huy đ ng v n c a

doanh nghi p

Ch ng 2 : Th c tr ng huy đ ng v n t i công ty trách nhi m h u h n

thi t b Minh Tâm trong nh ng n m v a qua

Ch ng 3 : M t s gi i pháp hoàn thi n công tác huy đ ng v n t i

công ty trách nhi m h u h n thi t b Minh Tâm trong nh ng n m t i

Trong cu n “Kinh t h c”, David Begg đư đ a ra 2 đ nh ngh a v v n:

V n hi n v t và v n tài chính c a doanh nghi p.V n hi n v t là d tr các hàng hoá đư s n xu t đ s n xu t ra hàng hoá khác V n tài chính là ti n và các gi y t có giá c a doanh nghi p

P.Samuelson có quan ni m v v n trên m t giác đ r ng h n khi ông cho r ng v n là “hàng hoá” đ c s n xu t ra đ ph c v cho m t quá trình s n

xu t m i, là “đ u vào” cho ho t đ ng s n xu t c a m t doanh nghi p Nh

v y v n kinh doanh có th t n t i d i c hình thái ti n t và hình thái hi n v t

nh là: máy móc, thi t b , nhà x ng, nguyên v t li u, hàng hoá trung gian

Khi nghiên c u đi t các y u t s n xu t, trong tác ph m “T b n”,

Marx cho r ng v n đư đ c khái quát hoá thành ph m trù t b n trong đó nó đem l i giá tr th ng d và là “m t đ u vào c a quá trình s n xu t” nh ngh a v v n đó có m t t m khái quát l n vì nó bao quát, bao hàm đ y đ c

5

b n ch t và vai trò c a v n B n ch t c a v n chính là giá tr cho dù nó có th

đ c bi u hi n d i nhi u hình th c khác nhau : nhà c a, ti n c a, …V n là

giá tr đem l i giá tr th ng d vì nó t o ra s sinh sôi v giá tr thông qua các

ho t đ ng s n xu t kinh doanh Tuy nhiên, do h n ch v trình đ kinh t lúc

b y gi , Marx đư ch bó h p khái ni m v v n trong khu v c s n xu t v t ch t

và cho r ng ch có kinh doanh s n xu t v t ch t m i t o ra giá tr th ng d

cho n n kinh t

Nh v y, có r t nhi u quan đi m khác nhau v v n nh ng đ u th hi n

v n là m t y u t c b n, là ti n đ c n thi t cho vi c hình thành và ho t đ ng

s n xu t kinh doanh c a m t doanh nghi p V n c a m t doanh nghi p bao

g m: V n con ng i, v n công ngh , v n ti n t …Trong ph m vi nghiên c u

đ ng c a VKD nh v y đ c g i là s tu n hoàn c a vôn, th hi n qua s đ

sau:

T – H - TLSX (TLL + TL ) …sx …H’ – T’ - SL

Quá trình v n đ ng c a v n b t đ u t vi c nhà đ u t b v n ti n t đ mua s m các y u t đ u vào cho s n xu t Lúc này v n ti n t đ c chuy n hoá thành v n d i hình th c v t ch t (T li u lao đ ng, đ i t ng lao đ ng,

s c lao đ ng…) Sau quá trình s n xu t, s v n này k t tinh vào s n ph m Sau quá trình tiêu th s n ph m s v n này l i quay l i hình thái ban đ u là

v n ti n t

Quá trình s n xu t kinh doanh c a doanh nghi p di n ra th ng xuyên, liên t c nên s tu n hoàn c a v n kinh doanh c ng di n ra liên t c, l p đi l p

l i có tính ch t chu k t o thành s chu chuy n c a v n kinh doanh

T các phân tích trên, có th đ nh ngh a t ng quát v VKD nh sau:

V n kinh doanh c a doanh nghi p là bi u hi n b ng ti n c a toàn b giá tr tài s n đ c huy đ ng, s d ng đ u t vào ho t đ ng SXKD c a doanh nghi p nh m m c đích sinh l i

V n là m t ph m trù kinh t trong l nh v c tài chính, nó g n li n v i

n n s n xu t hàng hoá V n là ti n, nh ng ti n ch a h n là v n, ti n tr thành

v n khi nó ho t đ ng trong l nh v c s n xu t l u thông Có r t nhi u khái

ni m, thu t ng xung quanh và có liên quan t i v n Trong các b n báo cáo tài chính các doanh nghi p có m c Ngu n v n và V n ch s h u Hay ngay

trong khái ni m v n thu c s h u c a doanh nghi p c ng có các thu t ng :

V n pháp đ nh, v n đi u l , v n t có… Tuy nhiên đây, chúng ta s đ c p

đ n khái ni m V n theo cách hi u chung nh t nh trên đ ti n hành tìm hi u

và phân tích Ch có nh ng tài s n có giá tr đ c s d ng vào SXKD m i

ch … Nh ng v n không đ ng nh t v i hàng hoá, ti n t thông th ng Ti n

t , hàng hoá là hình thái bi u hi n c a v n nh ng ch khi chúng đ c đ a vào quá trình s n xu t kinh doanh c a doanh nghi p nh m m c đích sinh l i, chúng m i đ c coi là v n V i t cách là v n, các tài s n c a doanh nghi p tham gia vào quá trình s n xu t kinh doanh nh ng nó không b tiêu m t đi mà

đi m xu t phát và đi m cu i cùng c a tu n hoàn ph i là giá tr – ti n t v i giá

tr l n h n (T-H-T) ó là nguyên lỦ c a đ u t , s d ng và b o toàn v n

- V n ph i đ c tích t , t p trung đ n m t l ng nh t đ nh m i có th phát huy đ c tác d ng

đ u t vào s n xu t kinh doanh, ph i t p trung m t l ng v n đ l n

đ mua s m máy móc, thi t b , nguyên v t li u cho s n xu t kinh doanh và

ch đ ng trong các ph ng án s n xu t kinh doanh Do đó, các doanh nghi p

ngoài vi c t huy đ ng v n còn ph i tìm cách thu hút v n t nhi u ngu n khác nhau (nh : phát hành c phi u, liên doanh liên k t, phát hành trái phi u…) đ đáp ng nhu c u c a ho t đ ng kinh doanh m t quy mô nh t đ nh

- V n có giá tr v th i gian

Ngoài y u t đ u t sinh l i, giá tr c a đ ng ti n còn ch u nh h ng

c a y u t c h i đ u t , l m phát, chính tr … Trong c ch k ho ch hoá t p trung, đ c tr ng này c a v n d ng nh không đ c quan tâm, xem xét k

l ng Vi c Nhà n c giao v n, giao k ho ch s n xu t, cung c p nguyên v t

li u, bao tiêu toàn b s n ph m và vô hình chung đư t o ra s n đ nh đ ng

ti n cho n n kinh t m t cách gi t o Trong n n kinh t th tr ng, giá tr th i gian c a v n nh h ng l n đ n s n xu t kinh doanh c ng nh giá tr c a

doanh nghi p Nh n th c đ c tr ng này không nh ng giúp doanh nghi p so

sánh k t qu kinh doanh m t cách đ n thu n mà ph i tìm bi n pháp b o toàn

v n

- V n ph i g n v i ch s h u

Trong n n kinh t th tr ng, v n ph i g n li n v i ch s h u nh t

đ nh Ch khi xác đ nh rõ ch s h u thì đ ng v n m i đ c chi tiêu ti t ki m,

hi u qu đây c n phân bi t quy n s h u và quy n s d ng v n Tu theo hình th c đ u t mà ng i s h u hay ng i s d ng có th đ ng nh t hay tách r i, song dù tr ng h p nào thì ng i s h u v n v n đ c u tiên, đ m

b o quy n l i và ph i đ c tôn tr ng quy n s h u c a mình ây là m t nguyên t c c c k quan tr ng trong vi c huy đ ng và s d ng v n Nó cho phép huy đ ng ngu n v n nhàn r i trong dân c vào s n xu t kinh doanh,

đ ng th i qu n lỦ và s d ng v n có hi u qu

- Trong n n kinh t th tr ng, v n b ng ti n là m t hàng hoá đ c bi t

V n có giá tr và giá tr s d ng Vi c mua bán v n b ng ti n (quy n s

d ng v n) di n ra trên th tr ng tài chính Giá c c a nó do quan h cung c u quy t đ nh Nh ng ng i th a v n có th đ a v n đ n th tr ng, nh ng

ng i c n v n thì đ n th tr ng đ mua ho c vay v n, h ph i tr m t kho n

ti n nh t đ nh theo m t t l lưi su t đ đ c s d ng v n trong m t th i gian

nh t đ nh Quy n s h u v n v n thu c v ng i ch n (quy n s h u và quy n s d ng tách r i nhau thông qua quan h mua bán vay m n) c

tr ng này đư làm phát sinh khái ni m chi phí s d ng v n trong n n kinh t th

tr ng Nh n th c đi u này, các ch doanh nghi p c n tìm bi n pháp khai thác ngu n v n có hi u qu và chi phí th p nh t, t n d ng t i đa ch c n ng này c a

v n không gây lưng phí

- V n bi u hi n d i nhi u hình thái khác nhau

9

V n không ch bi u hi n b ng tài s n h u hình mà còn bao g m c

nh ng tài s n vô hình nh : b ng phát minh sáng ch , l i th th ng m i, b n quy n, v trí kinh doanh… Nh n th c đ c đ c tr ng này, các doanh nghi p

+ V n u t xây d ng c b n (hay đ u t v Tài s n c đ nh)

ây là kho n đ u t nh m t o ra tài s n c đ nh c a doanh nghi p và thông th ng doanh nghi p ph i s d ng m t kho n v n l n đ th c hi n đ u

t tài s n c đ nh thông qua vi c xây d ng ho c mua s m

+ V n đ u t v v n l u đ ng th ng xuyên

ây là kho n đ u t đ hình thành nên tài s n l u đ ng t i thi u th ng

xuyên c n thi t (nguyên li u, v t li u, nhiên li u ) đ m b o cho quá trình s n

xu t kinh doanh c a doanh nghi p ti n hành ho t đ ng bình th ng Tùy

thu c vào mô hình t ch c ngu n v n mà có th đ u t m t ph n ho c toàn

b tài s n l u đ ng th ng xuyên c n thi t t ng ng v i m t quy mô kinh

doanh nh t đ nh

+ Góp v n liên doanh dài h n và đ u t vào tài s n tài chính

ây là các kho n đ u t ra bên ngoài doanh nghi p Trong ho t đ ng

s n xu t kinh doanh c a các doanh nghi p có nhi u hình th c liên doanh, liên

k t Trong đó có hình th c liên doanh dài h n, các doanh nghi p tham gia góp

v n s n xu t kinh doanh trong th i gian t ng đ i dài, ch u trách nhi m

chung và phân chia l i nhu n theo t l t ng ng v i ph n đóng góp Liên

doanh này có th th c hi n trong khuôn kh m t doanh nghi p đư có s n, các

t ch c, doanh nghi p khác góp v n vào liên doanh v i doanh nghi p đó ho c

c ng có th th c hi n liên doanh b ng cách cùng góp v n đ l p nên m t

doanh nghi p m i Ngoài vi c tham gia liên doanh trong đi u ki n n n kinh t

hàng hóa nhi u thành ph n, các doanh nghi p các thành ph n kinh t khác

có th tham gia đ u t v n dài h n vào các doanh nghi p, các t ch c kinh t khác d i các hình th c mua c ph n, mua trái phi u dài h n c a doanh

nghi p khác phát hành Doanh nghi p s nh n đ c kho n thu nh p t các

c phi u, trái phi u đư mua

+ u t m r ng quy mô kinh doanh: Là toàn b các kho n đ u t

nh m m r ng thêm các phân x ng m i hay các đ n v tr c thu c

+ u t thay th , hi n đ i hóa máy móc: Là kho n đ u t thay th

ho c đ i m i các trang thi t b cho phù h p v i ti n b khoa h c k thu t,

nh m duy trì ho c t ng kh n ng s n xu t c a doanh nghi p

+ u t ra bên ngoài: Là s đ u t góp v n th c hi n liên doanh dài

h n v i các doanh nghi p, t ch c kinh t khác, đ u t v tài s n tài chính

khác

Vi c phân lo i này giúp cho doanh nghi p có th ki m soát đ c tình

hình th c hi n đ u t theo nh ng m c tiêu nh t đ nh mà doanh nghi p đ t ra

trong m t th i k và có th t p trung v n và bi n pháp thích ng đ đ t đ c

m c tiêu đ u t đư đ ra

- Phân lo i theo ph m vi đ u t

11

+ u t trong n i b doanh nghi p: Là vi c s d ng v n đ đ u t

nh m m r ng s n xu t kinh doanh, đ u t hi n đ i hóa k thu t công ngh

hi n có

Ho t đ ng đ u t này hi n nay di n ra ch y u trong các doanh nghi p

nh m hi n đ i hóa c s v t ch t k thu t đ t ng n ng xu t lao đ ng, gi m

giá thành

+ u t ra ngoài doanh nghi p: ây là ho t đ ng đ u t mà doanh

nghi p s d ng v n đ đ u t vào các doanh nghi p khác nh m m r ng quy

mô ho t đ ng ho c đ u t tài chính nh m m c đích tìm ki m l i nhu n Hi n

nay các doanh nghi p đư và đang tri n khai th c hi n m nh ho t đ ng đ u t

này

+ u t ra n c ngoài: ây là ho t đ ng mà doanh nghi p s d ng

v n đ đ u t tr c ti p ra n c ngoài nh m thành l p các công ty t i n c

ngoài Ho t đ ng đ u t này s th a h ng khoa h c công ngh cao và ti p

c n đ c k n ng qu n lý c a các doanh nghi p n c ngoài Hi n nay ho t

đ ng này ch a đ c phát tri n do n ng l c c nh tranh c a các doanh nghi p

Vi t Nam còn kém và v n đ u t còn h n ch

- Theo ph ng th c đ u t :

+ u t tr c ti p: Là ph ng th c đ u t trong đó ng i b v n tr c

ti p tham gia qu n lý kinh doanh Có 2 hình th c đ u t tr c ti p đó là:

u t d ch chuy n là hình th c đ u t trong đó b v n mua l i m t s

c ph n đ l n đ đ c quy n chi ph i doanh nghi p khác Trong hình th c

đ u t này ch có s thay đ i v quy n s h u Tài s n đ c d ch chuy n t

doanh nghi p này sang doanh nghi p khác, không có s gia t ng tài s n c a

doanh nghi p

u t phát tri n là hình th c đ u t c a doanh nghi p mà k t qu t o

d ng nên nh ng n ng l c m i (v l ng hay v ch t) cho các ho t đ ng s n

xu t, kinh doanh đ làm ph ng ti n sinh l i

+ u t gián ti p là ho t đ ng đ u t b ng cách mua các ch ng ch có giá nh : c phi u, trái phi u đ h ng l i t c (giá tr đ u t m c th p không đ đi u ki n tham gia qu n lý công tác kinh doanh c a doanh nghi p

khác)

1.1.1.3 Vai trò c a v n đ i v i ho t đ ng c a doanh nghi p

Doanh nghi p dù ho t đ ng trong b t c l nh v c nào c ng c n có

l ng v n nh t đ nh L ng v n đó dùng đ th c hi n các kho n đ u t c n

thi t nh chi phí thành l p doanh nghi p, chi phí mua s m tài s n c đ nh,

nguyên v t li u V n đ a vào s n xu t kinh doanh có nhi u hình thái v t

ch t khác nhau đ t đó t o ra s n ph m, d ch v khác nhau ph c v nhu c u

th tr ng S ti n mà doanh nghi p thu v sau khâu tiêu th s n ph m, d ch

v ph i bù đ p đ c các chi phí b ra, đ ng th i ph i có lãi Quá trình này

di n ra liên t c đ m b o s t n t i và phát tri n c a doanh nghi p

1.1.2 Ngu n hình thành v n c a doanh nghi p

Sau khi đư quy t đ nh đ u t , m t trong nh ng quy t đ nh quan tr ng

ti p theo là quy t đ nh tài tr cho nhu c u v n đ u t đó Doanh nghi p c n

ph i l a ch n cân nh c nên huy đ ng v n t ngu n tài tr nào C n c vào

ph m vi huy đ ng v n, các ngu n tài tr nhu c u đ u t dài h n c a doanh

nghi p đ c chia thành: ngu n tài tr bên trong và ngu n tài tr bên ngoài

1.1.2.1 Ngu n v n huy đ ng bên trong doanh nghi p

- Ngu n v n bên trong:

13

Ngu n v n bên trong là ngu n v n có th huy đ ng đ c và đ u t t

chính ho t đ ng c a b n thân doanh nghi p t o ra Ngu n v n bên trong th

hi n kh n ng tài tr c a doanh nghi p

- Ngu n v n bên trong mà doanh nghi p huy đ ng đ đ u t phát

tri n bao g m:

+ V n góp ban đ u c a ch s h u: ây là s v n ban đ u do các thành

viên sáng l p góp và đ c ghi vào đi u l c a doanh nghi p Trong quá trình

s n xu t kinh doanh, v n ch s h u s t ng ho c gi m ph thu c vào k t qu

kinh doanh và chi n l c huy đ ng v n c a doanh nghi p

Ngoài ngu n v n đ u t ban đ u khi thành l p doanh nghi p, trong quá

trình ti n hành các ho t đ ng s n xu t kinh doanh, các doanh nghi p v n ph i

ti p t c th c hi n các ho t đ ng đ u t dài h n nh m thay th các tài s n c

đ nh khi đư h h ng ho c l c h u Bên c nh đó, đ đáp ng nhu c u đ u t

t ng tr ng m r ng kinh doanh, các doanh nghi p c ng c n ph i b sung

v n đ u t dài h n vào các tài s n c đ nh và tài s n l u đ ng

Khi doanh nghi p có th huy đ ng t v n b sung thêm do ch s h u

góp thêm ho c do t ng v n t l i nhu n sau thu không chia ( hay l i nhu n

đ l i tái đ u t )

+ L i nhu n đ l i tái đ u t :

V nguyên t c l i nhu n sau thu thu c s h u c a các c đông Vào

cu i n m tài chính, thông th ng c đông đ c nh n c t c t thu nh p sau

thu Tuy nhiên, trong m t s tr ng h p các c đ ng s đ ng ý cho doanh

nghi p gi l i l i nhu n đ tái đ u t mà không nh n c t c

Xét v m t k toán, khi doanh nghi p gi l i l i nhu n đ tái đ u t thì

doanh nghi p không ph i tr l i m t kho n chi phí nào cho vi c s d ng ngu n v n này Tuy nhiên, trên góc đ tài chính ph i tính đ n chi phí c h i

c a s l i nhu n gi l i Chi phí s d ng l i nhu n đ l i tái đ u t là t su t

sinh l i đòi h i c a c đông đ i v i c ph n th ng c a công ty Vì v y, n u

doanh nghi p mu n gi l i l i nhu n đ tái đ u t thì doanh nghi p ph i đ m

b o s t o m c l i nhu n l n h n đ tr cho c đ ng m c c t c cao h n m c

c t c hi n t i

L i nhu n đ tái đ u t là ngu n v n tích l y đ c do hi u qu s n xu t

kinh doanh mang l i đáp ng nhu c u đ u t t ng tr ng c a doanh nghi p

Nh v y l i nhu n đ tái đ u t là c s đ doanh nghi p tái s n xu t m

r ng, ngu n v n này là c s đánh giá hi u qu phát tri n c a doanh nghi p

+ Ngu n v n kh u hao tài s n c đ nh:

Tài s n c đ nh trong quá trình s d ng ch u s tác đ ng c a hao mòn

h u hình và hao mòn vô hình Chính vì v y hàng n m, doanh nghi p ph i

trích kh u hao và ti n kh u hao đ c tích l y l i nh m t o thành m t qu

kh u hao dùng đ tái s n xu t gi n đ n tài s n c đ nh hay đ u t l i tài s n

đó khi đư h t h n s d ng Tuy nhiên, do th i gian s d ng c a các tài s n c

đ nh th ng r t dài, ph i sau nhi u n m m i c n thay đ i m i Vì v y, trong khi ch a có nhu c u thay th tài s n c đ nh c , các doanh nghi p có th s

d ng s ti n kh u hao ch a có nhu c u thay th TSC đ đáp ng nhu c u

đ u t t ng tr ng c a mình

Khi th i gian s d ng tài s n c đ nh đ c rút ng n, giá tr kh u hao

tính vào giá thành s cao, thu h i v n kh u hao nhanh nh ng d n đ n giá

thành cao nên nh h ng tr c ti p đ n kh n ng c nh tranh c a s n ph m

Tuy nhiên, khi doanh nghi p có nhu c u đ u t phát tri n thì kh u hao nhanh

c ng là m t trong nh ng ph ng pháp quan tr ng nhanh chóng t o ngu n v n

l n đ doanh nghi p tái đ u t m r ng

+ Ngu n v n bên trong khác: nh ti n nh ng bán tài s n v t t không

c n dùng ho c kho n thu nh p ròng v thanh lý tài s n c đ nh đ đáp ng

nhu c u ngu n v n đ u t dài h n c a mình

15

Trong đi u ki n th tr ng tài chính ch a phát tri n đ y đ và ho t

đ ng m t cách hi u qu thì ngu n v n huy đ ng trong n i b c a doanh

nghi p là ngu n v n r t quan tr ng đ i v i doanh nghi p trong vi c m r ng

s n xu t, đ i m i công ngh , nâng cao s c c nh tranh

Ngu n v n bên trong có u đi m: doanh nghi p có th ch đ ng s

d ng ngu n v n này đ đáp ng nhu c u phát tri n c a doanh nghi p mà

không ph i tr chi phí cho vi c s d ng v n và gi đ c quy n ki m soát đ i

v i đoanh nghi p

Tuy nhiên, vi c s d ng ngu n v n bên trong c ng b c l nh ng h n

ch nh t đ nh:

Hi u qu s d ng v n th ng không cao Nguyên nhân ch y u là do

khi s d ng v n bên trong s không ph i hoàn tr v n g c và lãi theo k h n

c đ nh Vì v y d d n đ n không t o áp l c cho ban lưnh đ o doanh nghi p

trong vi c cân nh c, tính toán hi u qu s d ng v n cho đ u t ây là lỦ do

ch y u d n đ n hi u qu s d ng các d án tài tr b ng các ngu n v n bên trong th ng đ t hi u qu không cao so v i các d án tài tr b ng ngu n v n huy đ ng bên ngoài

S gi i h n v m t quy mô ngu n v n Quy mô ngu n v n bên trong quy t đ nh đ n quy mô đ u t , quy mô huy đ ng v n cho đ u t và tính kh

thi c a d án đ u t Tuy nhiên, thông th ng ngu n v n bên trong không đ đáp ng nhu c u cho đ u t , nh t là đ i v i các doanh nghi p đang trong quá trình t ng tr ng i u đó đòi h i các doanh nghi p ph i tìm ki m ngu n v n

t bên ngoài doanh nghi p

1.1.2.2 Ngu n v n bên ngoài doanh nghi p

Ho t đ ng đ u t không ch đ n thu n là đ tái s n xu t gi n đ n mà là

đ u t đ tái s n xu t m r ng, đây m i là chi n l c đ u t lâu dài c a các

doanh nghi p th c hi n các d án đ u t , tr ng h p đư huy đ ng h t các

ngu n v n bên trong doanh nghi p mà v n không đ đáp ng nhu c u v n

đ u t thì các doanh nghi p bu c ph i tìm ki m các ngu n tài tr bên ngoài

Cùng v i s phát tri n c a n n kinh t th tr ng đư làm n y sinh nhi u

hình th c và ph ng pháp m i cho phép doanh nghi p huy đ ng v n t bên

ngoài Doanh nghi p có th huy đ ng v n t bên ngoài ch y u sau:

+ Vay Ngân hàng th ng m i ho c các t ch c tài chính khác

+ Huy đ ng v n góp liên doanh, liên k t

+ Tín d ng th ng m i c a nhà cung c p

+ Thuê tài s n

+ Huy đ ng v n b ng phát hành ch ng khoán qua th tr ng ch ng khoán ( i v i m t s lo i hình doanh nghi p)

Khi huy đ ng v n cho đ u t phát tri n, thông th ng nhà qu n lý

doanh nghi p ph i gi i quy t, cân nh c các v n đ sau:

+ Xác đ nh c c u v n ch s h u và v n huy đ ng bên ngoài

+ L a ch n hình th c huy đ ng v n sao cho có th h p d n các nhà đ u

t đ huy đ ng v n đ c thành công ng th i đ m b o doanh nghi p ti t

ki m đ c chi phí s d ng v n

 Vay v n dài h n c aăcácăNgơnăhƠngăth ngăm i và các t ch c tín d ng khác

Trong n n kinh t th tr ng, vi c huy đ ng v n t ngu n v n tín d ng

ngân hàng, các t ch c tài chính, tín d ng là m t trong nh ng ngu n quan

tr ng đ tài tr v n cho doanh nghi p Huy đ ng v n t các ngu n v n này

giúp cho doanh nghi p t ng kh n ng tài tr cho vi c m r ng và phát tri n

s n xu t kinh doanh, đ ng th i doanh nghi p c ng có th ph n ng linh ho t

tr c nh ng bi n đ ng c a n n kinh t N u đi u ki n kinh t không thu n l i, gây khó kh n cho ho t đ ng kinh doanh doanh nghi p có th thông qua vi c

hoàn tr n vay đ thu h p quy mô kinh doanh Nh ng n u đi u ki n kinh

t chi u sâu c a doanh nghi p Theo tính ch t và m c đích s d ng ti n vay,

có th phân chia vay dài h n ngân hàng thành các lo i:

+ Vay đ u t tài s n c đ nh

+ Vay hình thành v n l u đ ng th ng xuyên

Vay v n đ u t c a Ngân hàng th ng m i và các t ch c tín d ng khác là ph ng th c huy đ ng v n tài h n đ c các doanh nghi p áp dung

ph bi n nh t hi n nay

 Ngu n v n tín dung ngân hàng có u đi m sau:

+ Góp ph n t ng ngu n v n kinh doanh c a doanh nghi p, đáp ng nhu

c u đ u t

+ Không làm m t quy n qu n lý, quy n ki m soát đ i v i doanh

nghi p

Khi các ch s h u doanh nghi p không mu n chia s quy n qu n lý và

ki m soát doanh nghi p cho các thành viên m i, h có th s d ng m t kênh

huy đ ng là thông qua vay dài h n v i các t ch c tài chính, tín d ng

+ Chi phí tài tr th p

Do ng i vay th ng th ng l ng tr c ti p v i nhà tài tr nên đư

gi m thi u chi phí tài tr v n Bên c nh đó, doanh nghi p l a ch n các d ch

v t t nh t c a các ngân hàng đ huy đ ng v n và có chi phí s d ng v n r

h n chi phí s d ng v n ch s h u

+ Doanh nghi p l a ch n đ c lo i ti n t đi vay có hi u qu nh t, phù

h p v i nhu c u s d ng v n cho d án đ u t

 Bên c nh nh ng u đi m thì ngu n tài tr này c ng có nh ng nh c

đi m sau:

+ i v i các doanh nghi p nh , quy mô v n ít, ch a có uy tín thì vi c

vay v n ngân hàng là h t s c khó kh n do các đi u ki n tín ch ng ch t ch

nh ph i có ph ng án kinh doanh kh thi, ph i có tài s n đ m b o cho s

ti n vay

+ Doanh nghi p ph i ch u s ki m soát c a ngân hàng đ i v i vi c huy

đ ng và s d ng ti n vay, chi phí s d ng v n (lãi ti n vay)

+ Vi c huy đ ng ngu n v n vay dài h n c a doanh nghi p t các ngân hàng th ng mai, các t ch c tài chính tín d ng khác nhau (các công ty tài

chính, công ty b o hi m, qu h tr phát tri n, ) c ng ch có gi i h n nh t

đ nh Do các t ch c này c ng là ng i đi vay r i cho vay v n Thêm vào đó các ngân hàng th ng m i th ng đ t tr ng tâm vào th tr ng tín d ng ng n

h n Hi n nay cho vay ng n h n chi m t tr ng trên 70% t ng h n m c tín

d ng c a phân hàng, ph n còn l i là cho vay trung và dài h n Còn v i các t

ch c tài chính tín d ng khác l i ch u s h n ch v v n đi u l ho c gi i h n

c a lu t pháp v ph m vi huy đ ng v n Vì v y, quy mô ngu n v n tín d ng

mà doanh nghi p có th huy đ ng t các t ch c tài chính tín d ng này có

nhi u h n ch

Trong đi u ki n đó, các doanh nghi p có th tính t i kh n ng huy

đ ng v n vay dài h n khác trên th tr ng thông qua phát hành trái phi u

doanh nghi p ( hay trái phi u công ty) ho c s d ng thuê tài chính

 Huyăđ ng v n qua hình th c thuê tài chính

M t trong nh ng gi i pháp tài tr quan tr ng cho vi c mua các tài s n

c a doanh nghi p đó là thuê tài chính Thuê tài chính còn g i là thuê v n là

ph ng th c tài tr tín d ng trung và dài h n không th h y ngang Theo

ph ng th c này, ng i cho thuê th ng mua tài s n, thi t b theo yêu c u

19

c a ng i thuê và n m gi u quy n s h u đ i v i tài s n cho thuê Ng i

thuê s d ng tài s n thuê và thanh toán ti n thuê trong th i h n đư th a thu n Không đ c h y b h p đ ng tr c h n K t thúc th i h n thuê, bên thuê

đ c chuy n quy n s h u, mua l i ho c ti p t c thuê tài s n đó tùy theo các

đi u ki n đư th a thu n trong h p đ ng thuê

Theo y ban tiêu chu n k toán qu c t (IASC), có 4 tiêu chu n làm c

s chung đ phân lo i và nh n bi t các h p đ ng thuê tài s n:

- Quy n s h u tài s n thuê có đ c chuy n giao cho ng i thuê khi

k t thúc h p đ ng không? N u có thì đó là giao d ch thuê tài chính

- H p đ ng có quy đ nh quy n ch n mua tài s n thuê khi k t thúc h p

đ ng v i giá th p h n giá tr tài s n thuê t i th i đi m k t thúc h p đ ng

không? N u có thì đó là giao d ch thuê tài chính

- Th i gian c a h p đ ng thuê có chi m ph n l n th i gian h u d ng

c a tài s n? N u th a mãn thì giao d ch thu c thuê tài chính

- Giá tr hi n t i c a toàn b ti n thuê t i thi u do ng i thuê tr b ng

ho c l n h n giá tr th tr ng c a tài s n th i đi m ký k t h p đ ng? N u

th a mãn thì giao d ch thu c thuê tài chính

T t c m i giao d ch thuê tài s n n u th a mãn m t trong b n tiêu chu n trên đ u thu c ph ng th c thuê tài chính

Trên c s các tiêu chu n phân lo i c a IASC, m i qu c gia đ u có quy

đ nh c th v tiêu chu n nh n bi t thuê tài chính phù h p v i đi u ki n c th

c a n c mình Vi t Nam, theo quy đ nh hi n hành (Ngh đ nh 65/2005/N -CP), m t giao d ch cho thuê tài chính ph i th a mãn m t trong các đi u ki n sau:

- Khi k t thúc th i h n cho thuê theo h p đ ng, bên thuê đ c quy n

s h u tài s n thuê ho c đ c ti p t c thuê theo s th a thu n c a hai bên

- N i dung h p đ ng thuê có quy đ nh: Khi k t thúc th i h n thuê,

bên thuê đ c quy n l a ch n mua l i tài s n thuê theo giá danh ngh a th p

h n giá tr th c t c a tài s n thuê t i th i đi m mua l i

- Th i h n cho thuê c a tài s n t i thi u ph i chi m ph n l n th i gian s d ng kinh t c a tài s n cho dù không có s chuy n giao quy n s

ph n l i nhu n h p lý Do v y, n u xét theo góc đ ng i thuê thì thuê tài

chính là m t hình th c vay trung h n ho c dài h n còn theo góc đ ng i cho thuê thì đây là hình th c tài tr tín d ng

Cùng v i s phát tri n c a n n kinh t th tr ng, các hình th c giao

dch thuê tài chính c ng phát tri n ngày càng phong phú, đa d ng Các hình

th c giao d ch thuê tài chính đi n hình bao g m:

+ Thuê tài chính v i s tham gia c a ba bên

+ Thuê tài chính v i s tham gia c a hai bên

- S d ng hình th c thuê tài chính giúp cho doanh nghi p không ph i

huy đ ng t p trung t c th i l ng v n l n đ mua tài s n

Do v y, doanh nghi p v n m r ng đ c s n xu t kinh doanh và chi m

l nh th tr ng mà không ph thu c vào quy mô c ng nh s eo h p v v n

21

c a mình M t khác, vi c s d ng hình th c bán và thuê l i có th giúp cho doanh nghi p t ng thêm v n l u đ ng

- S d ng ph ng th c thuê tài chính giúp doanh nghi p ( nh t là các

doanh nghi p v a và nh ) có th d dàng trong vi c huy đ ng s d ng v n

vay

Do đ c thù c a thuê tài chính là ng i cho thuê không đòi h i ng i đi

thuê ph i th ch p tài s n (m c dù có th tr tr c m t t l ti n thuê ban

đ u) ây là u th r t l n c a thuê tài chính so v i tín d ng thông th ng

i u này r t có Ủ ngh a đ i v i các doanh nghi p v a và nh , nh ng doanh

nghi p m i thành l p ch a có nhi u uy tín v i ngân hàng trong vi c huy đông

các ngu n v n tín d ng đáp ng nhu c u m r ng kinh doanh

- S d ng ph ng th c thuê tài chính giúp doanh nghi p th c hi n

nhanh chóng d án đ u t , n m b t các th i c trong kinh doanh

Doanh nghi p gi m thi u th i gian đ u t làm t ng c h i kinh doanh

và chi m l nh th tr ng Trong ph ng th c thuê tài chính, ng i thuê có

quy n ch n tài s n, thi t b và th a thu n tr c h p đ ng thi t b v i nhà s n

xu t hay ng i cung ng, sau đó m i yêu c u bên cho thuê (công ty cho thuê

tài chính) tài tr , vì v y s rút ng n th i gian ti n hành đ u t vào tài s n, thi t

b

- Giúp doanh nghi p đi thuê nhanh chóng đ i m i thi t b , công ngh

Thông th ng các tài s n c đ nh thuê tài chính có th i gian thu h i

v n trong kho ng th i gian t 60 – 70% th i gian s d ng h u ích c a tài s n

i u này t o đi u ki n đ các doanh nghi p đi thuê có th thu h i v n nhanh,

ph c v k p th i nhu c u đ i m i máy móc thi t b , nâng cao không ng ng

hi u qu và n ng l c c nh tranh c a các doanh nghi p

Ngoài ra v i vi c xác đ nh th i h n thanh toán linh ho t h n so v i vay

c a ngân hàng: có th tr theo t ng tháng ho c t ng mùa v phù h p v i

doanh nghi p, giúp doanh nghi p đ c ng th ng v m t tài chính, yên tâm h n

trong vi c ti n hành s n xu t kinh doanh

 Nh c đi m:

Thuê tài chính là m t ph ng th c tài tr tín d ng trung và dài h n Vì

v y nó c ng b c l h n ch , đó là doanh nghi p đi thuê ph i ch u chi phí s

d ng v n m c t ng đ i cao so v i tín d ng thông th ng Ngoài ra, do

th i h n thuê dài và không đ c phép h y ngang h p đ ng vì v y bên thuê có

th ph i gánh ch u nhi u r i ro nh r i ro v tài chính ( s bi n đ ng c a t

giá h i đoán, v l m phát, v lãi su t ), bên c nh đó là các r i ro v tài s n (

s ti n b c a khoa h c k thu t, s k t thúc chu k s ng c a s n ph m, ),

v s bi n đ ng c a c ch chính sách c a Nhà n c

Nh v y, vi c s d ng công c thuê tài chính s t o đi u ki n thu n l i

cho doanh nghi p th c hi n đ i m i máy móc thi t b , m r ng quy mô s n

xu t, t n d ng đ c c h i kinh doanh nh m gia t ng giá tr c a doanh

nghi p Tuy nhiên, vi c thuê mua tài chính c ng có b t l i l n khi giá tr thuê

mua c u thành trong chi phí l n ( đ c bi t là chi phí s d ng v n ) s làm t ng

giá thành nh h ng tr c ti p đ n kh n ng c nh tranh c a doanh nghi p

Hi n nay, Vi t Nam đư có 8 công ty cho thuê tài chính đang ho t đ ng

g m 5 công ty tr c thu c ngân hàng th ng m i Nhà n c và 3 công ty có

v n đ u t n c ngoài Ngoài ra có r t nhi u các công ty tài chính, qu đ u t

đư và đang ti p t c đ c phát tri n m nh m trong th i gian t i V v n t có

thì m c v n pháp đ nh do Chính ph quy đ nh đ i v i công ty cho thuê tài chính trong n c là 50 t đ ng, đ i v i công ty 100% v n n c ngoài là 5

tri u USD Các công ty th c hi n nhi u nghi p v cho thuê khác nhau, đa

d ng hóa các tài s n cho thuê, ph ng th c thuê, m r ng quy mô đ i t ng

cho thuê và thành ph n khách hàng tham gia Ho t đ ng cho thuê tài chính đư

và đang h tr tích c c trong vi c cung c p các gi i pháp tài chính cho doanh

23

nghi p, nh t là đ i v i doanh nghi p v a và nh Do có kh n ng cung c p

ngu n v n trung và dài h n c a các công ty do thuê tài chính do doanh nghi p nên ho t đ ng c a lo i hình tín d ng này có Ủ ngh a r t l n đ i v i s phát

tri n c a khu v c doanh nghi p v a và nh

Tuy nhiên, khi c n v n đ đ i m i máy móc, công ngh thay vì đ n

các công ty cho thuê tài chính, các doanh nghi p l i tìm đ n các ngân hàng

m c dù th t c và đi u ki n cho vay đây r t ch t ch N u nh các n c

phát tri n, t tr ng c a th tr ng cho thuê tài chính đ i v i thì tr ng tín

d ng vào kho ng 15 – 20% thì Vi t Nam t l này m i đ t 1,4% Do v y,

d ch v này Vi t Nam ch a có đóng góp đáng k cho các doanh nghi p

trong vi c huy đ ng v n và c i ti n công ngh

 Huyăđ ng v n góp liên doanh, liên k t

ây là hình th c doanh nghi p kêu g i v n góp liên doanh t bên ngoài, đ u t v n vào doanh nghi p mình đ cùng nhau th c hi n m t k

ho ch kinh doanh ho c m t d án c th có tính kh thi Huy đ ng v n liên

doanh liên k t là hình th c huy đ ng v n trung và dài h n khá ph bi n trong

n n kinh t th tr ng

Trong hình th c kiên doanh các doanh nghi p tham gia góp v n s n

xu t kinh doanh trong th i gian t ng đ i dài, ch u trách nhi m chung và

phân chia l i nhu n theo t l t ng ng v i ph n đóng góp Liên doanh này

có th th c hi n trong khuôn kh m t doanh nghi p đư có s n, các t ch c,

doanh nghi p khác góp v n vào liên doanh v i doanh nghi p đó ho c c ng có

th th c hi n liên doanh b ng cách cùng góp v n đ l p nên m t đ n v kinh

t m i Hình th c liên doanh, liên k t có th đ c chia ra làm hai tr ng h p

ch y u sau:

- Liên doanh đ thu hút v n đ u t nh m m r ng s n xu t

ây là hình th c huy đ ng v n c a các doanh nghi p, các nhà đ u t

khác cùng góp v n vào doanh nghi p có nhu c u đ u t m r ng s n xu t

kinh doanh, hình th c liên doanh này có đ c đi m:

+ Hình th c này áp d ng khi doanh nghi p thi u v n và không th huy

- Liên doanh nh m khai thác t i đa l i th c a các bên liên doanh

ây c ng là hình th c liên doanh t ng đ i ph bi n M i bên liên

doanh có nh ng l i th riêng nh : uy tín, công ngh , th tr ng, bí quy t công

ngh cùng góp v n đ liên doanh nh m khai thác t i đa l i th c a các bên

Hình th c này có đ c đi m:

+ Thông th ng các doanh nghi p, nhà đ u t góp v n đ liên doanh

thành l p doanh nghi p m i đ s n xu t bán s n ph m vào th tr ng còn b

ng , th tr ng ngách

+ Liên doanh đ s n xu t s n ph m hàng hóa m i, khác bi t so v i các

s n ph m hàng hóa d ch v trong n c đ kinh doanh t i th tr ng trong

n c và xu t kh u

+ Hình thành nên các Công ty con c a các doanh nghi p có v n góp và

là đi u ki n đ áp d ng khoa h c k thu t cao

Nh v y, vi c huy đ ng v n liên doanh, liên k t v i các doanh nghi p

khác v b n ch t c ng là m t kênh huy đ ng v n c a doanh nghi p đ th c

hi n đ u t hi n đ i hóa c s v t ch t k thu t Doanh nghi p có th liên

doanh v i các lo i hình doanh nghi p khác nhau nh doanh nghi p nhà n c,

25

doanh nghi p t nhân ho c v i các công ty n c ngoài V i hình th c này,

doanh nghi p không ch huy đ ng đ s v n cho ho t đ ng kinh doanh c a mình mà còn thu hút đ c công ngh m i ho c kinh nghi m c a các đ i tác,

đ ng th i chia s r i ro trong kinh doanh

 Huyăđ ng v n t th tr ng ch ng khoán

Thông qua th tr ng ch ng khoán, doanh nghi p có th huy đ ng đ c

m t s l ng v n nhàn r i l n trong dân c đ ph c v đ u t dài h n đáp

ng nhu c u đ u t phát tri n s n xu t, xây d ng c s v t ch t k thu t m i

Khi th tr ng ch ng khoán càng phát tri n, các công c huy đ ng v n càng

tr nên phong phú, đa d ng, doanh nghi p có th huy đ ng v n b ng các công

c tài chính nh : c phi u, trái phi u, c phi u u đưi, ch ng ch qu đ u t

ch ng khoán

Doanh nghi p có th phát hành trái phi u (đ i v i công ty TNHH và

công ty c ph n) ho c c phi u (đ i v i công ty c ph n) đ huy đ ng v n

cho d án đ u t , đ i m i công ngh s n xu t Khi đó chi phí s d ng v n hay

lãi su t ph i tr s do th tr ng tài chính xác đ nh Th tr ng tài chính ho t

 Huyăđ ng v n t phát hành c phi uăth ng

đáp ng nhu c u t ng v n m r ng kinh doanh, doanh nghi p có th

l a ch n ph ng pháp huy đ ng t ng v n b ng cách phát hành thêm c phi u

th ng Các nhà đ u t d a trên nh ng thông tin c a doanh nghi p và thông

tin c a các công ty ch ng khoán, t v n ch ng khoán đ quy t đ nh l a ch n

đ u t Vi c phát hành c ph n làm t ng v n c a doanh nghi p ch áp d ng

đ i v i các công ty c ph n, còn các doanh nghi p khác không áp d ng hình

th c này

Theo quy đ nh hi n hành, công ty c ph n là doanh nghi p trong đó:

+ V n đi u l đ c chia thành nhi u ph n b ng nhau g i là c ph n;

+ C đông có th là t ch c, cá nhân; s l ng c đông t i thi u là ba

và không h n ch s l ng t i đa;

+ C đông ch ch u trách nhi m v các kho n n và ngh a v tài s n

khác c a doanh nghi p trong ph m vi s v n đư góp vào doanh nghi p;

+ C đông có quy n t do chuy n nh ng c ph n c a mình cho ng i

khác tr có các quy đ nh khác;

Công ty c ph n có t cách pháp nhân k t ngày đ c c p Gi y ch ng

nh n đ ng kỦ kinh doanh Công ty c ph n có quy n phát hành ch ng khoán

các lo i đ huy đ ng v n

C phi u là ch ng ch th hi n quy n s h u c a c đông trong công ty

c ph n và cho phép c đông đ c h ng nh ng quy n l i c a công ty i

v i công ty c ph n, c phi u là ph ng ti n đ hình thành v n ch s h u ban đ u và c ng là ph ng ti n đ huy đ ng t ng thêm v n ch s h u

C phi u th ng là ch ng ch xác nh n quy n s h u trong công ty và

cho phép ng i s h u nó đ c h ng các quy n l i thông th ng trong công

ây là hình th c ph bi n đ c các công ty c ph n nhi u n c áp

d ng khi quy t đ nh t ng thêm v n ch s h u đ m r ng ho t đ ng kinh

27

doanh Vi c áp d ng quy n u tiên mua cho c đông là nh m b o v quy n

l i c a các c đông hi n hành, v a t ng thêm v n đ u t m r ng ho t đ ng

kinh doanh v a ti t ki m chi phí phát hành c phi u th ng so v i tr ng h p

phát hành r ng rãi ra công chúng do công ty không c n b ra chi phí qu ng cáo,v a giúp các c đông gi v ng đ c quy n ki m soát đ i v i công ty và

b o v đ c quy n l i kinh t c a c đông

Bên c nh nh ng đi m l i k trên, ph ng pháp huy đ ng t ng v n này

c ng b c l nh ng h n ch nh t đ nh Do c phi u m i phát hành ch y u

đ c phân ph i trong ph m vi các c đông hi n hành c a công ty, vì v y vi c

phát hành thêm c phi u m i đ t ng v n này ít làm t ng tính thanh kho n

c a c phi u công ty M t khác, v i vi c bán c ph n m i cho c đông hi n

hành v i giá th p h n giá th tr ng đư làm cho quy mô ngu n v n có th huy

đ ng đ c là th p h n so v i hình th c chào bán công khai trên th tr ng

- Phát hành r ng rãi c phi u m i ra công chúng

M t trong nh ng u th c a công ty c ph n là có kh n ng s d ng

công c c phi u đ huy đ ng ti n nhàn r i trong công chúng đ đáp ng nhu

c u v v n đ u t m r ng kinh doanh Vi c huy đ ng t ng v n đ u t b ng

cách phát hành r ng rãi c phi u th ng ra công chúng là v n đ h t s c quan

tr ng đ i v i s phát tri n c a công ty c ph n

Vi c huy đ ng v n theo ph ng pháp này có nh ng l i th sau:

+ Phát hành c phi u th ng theo ph ng pháp này giúp công ty t ng

đ c v n đ u t dài h n nh ng không có ngh a v b t bu c ph i tr l i t c c

đ nh nh s d ng v n vay

N u doanh nghi p ch thu đ c ít l i nhu n ho c b l thì công ty có th

tuyên b không phân chia l i t c c ph n cho các c đông th ng cho đ n khi công ty thu đ c l i nhu n và có kh n ng tr l i t c c ph n M t khác vi c huy đ ng v n b ng cách phát hành c phi u th ng ra công chúng là m t

ph ng pháp huy đ ng v n t bên ngoài, nh ng công ty không ph i hoàn tr

lãi theo k h n c đ nh không gi ng nh s d ng n vay i u này giúp công

ty ch đ ng s d ng v n linh ho t trong kinh doanh

+ Vi c phát hành thêm c phi u th ng ra công chúng làm t ng thêm

v n ch s h u c a công ty, t đó làm gi m h s n và t ng thêm m c đ

v ng ch c v tài chính c a công ty Trên c s đó càng làm t ng thêm kh

n ng vay vôn và m c đ tín nhi m cho doanh nghi p

+ Trong m t s tr ng h p c phi u th ng đ c bán ra d dàng h n

so v i c phi u u đưi và trái phi u dài h n B i n u công ty có tri n v ng

kinh doanh t t thì c phi u th ng có m c l i t c cao h n so v i m c l i t c

c đ nh c a c phi u u đưi và trái phi u

M t khác đ i v i nhà đ u t thì c phi u th ng còn t o ra rào c n nh

h ng c a l m phát t t h n so v i c phi u u đưi và trái phi u B i đ u t

vào c phi u th ng là đ u t vào m t l ng tài s n th c cho công ty Do v y thông th ng trong th i k l m phát thì c phi u th ng không b m t giá

nh trái phi u

Bên c nh nh ng l i th trên, vi c phát hành r ng rãi c phi u th ng

ra công chúng đ huy đ ng t ng v n kinh doanh c ng có th đ a l i cho công

ty nh ng đi m b t l i:

+ Vi c phát hành thêm c phi u th ng ra công chúng làm t ng thêm

c đông m i, t đó ph i phân chia quy n bi u quy t, quy n ki m soát công ty

c ng nh quy n phân ph i thu nh p cho các c đông m i

Do đó, đ i v i nh ng công ty đang làm n phát đ t có kh n ng thu l i

nhu n cao thì vi c s d ng trái phi u đ đáp ng nhu c u t ng v n s có l i

h n cho các c đông hi n hành so v i vi c phát hành thêm c phi u m i

29

+ Chi phí phát hành c phi u th ng cao h n so v i chi phí phát hành

c phi u u đưi và trái phi u Nguyên nhân là do đ u t vào c phi u th ng

có m c đ r i ro cao h n so v i đ u t vào các lo i ch ng khoán khác

+ Theo cách đánh thu thu nh p doanh nghi p nhi u n c, l i t c c

ph n không đ c tính tr vào thu nh p ch u thu c a doanh nghi p i u này

làm cho chi phí s d ng c phi u th ng cao h n nhi u so v i chi phí s

d ng trái phi u

+ Vi c phát hành thêm c phi u ra công chúng s làm t ng s c phi u đang l u hành Do v y n u nh vi c s d ng v n đ u t kém hi u qu , ho c

khi ho t đ ng kinh doanh c a công ty b sa sút s làm nguy c làm s t gi m

thu nh p trên m t c ph n i u này s tác đ ng tiêu c c đ n giá c phi u c a

công ty trên th tr ng

- Phát hành c phi u m i b ng vi c chào bán cho ng i th ba

Theo quy đ nh lu t pháp c a nhi u n c ho c trong đi u l c a nhi u

công ty c ph n cho phép n u đ c s tán thành c a đ i h i đ ng c đông,

công ty có th phát hành thêm c phi u m i v i vi c dành quy n mua c phi u cho ng i t ba là nh ng ng i có quan h m t thi t v i công ty nh

ng i lao đ ng trong công ty, các đ i tác kinh doanh Vi c phát hành c

phi u theo ph ng pháp này v a giúp công ty t ng đ c v n kinh doanh v a

t o ra s g n bó ch t ch h n gi a công ty và nh ng ng i th ng xuyên có

quan h v i công ty

 Huyăđ ng v n t vi c phát hành trái phi u doanh nghi p

M t trong nh ng công c cho phép doanh nghi p s d ng đ vay v n

dài h n qua th tr ng đáp ng nhu c u t ng v n kinh doanh c ng nh cho

đ u t phát tri n là trái phi u doanh nghi p Tuy nhiên không ph i trái phi u

doanh nghi p nào c ng h p d n đ c nhà đ u t Ch có nh ng doanh nghi p

làm n uy tín, kinh doanh hi u qu thì m i có kh n ng huy đ ng v n thành

công

Trái phi u doanh nghi p là ch ng ch vay v n do doanh nghi p phát hành th hi n ngh a v và s cam k t c a doanh nghi p thanh toán s l i t c

và ti n vay vào nh ng th i h n xác đ nh cho ng i n m gi trái phi u

Doanh nghi p là ng i phát hành và v i t cách là ng i đi vay Thông

qua vi c s d ng trái phi u doanh nghi p có th th c hi n vay v n trung và dài h n qua th tr ng v i m t kh i l ng l n Ng i mua trái phi u là ng i

cho vay hay còn g i là trái ch

Vi t Nam theo quy đ nh c a pháp lu t hi n hành ch có các lo i hình

doanh nghi p nh công ty c ph n, công ty trách nhi m h u h n m i có

quy n phát hành trái phi u doanh nghi p đ huy đ ng v n Các doanh nghi p

t nhân và công ty h p danh không đ c phép phát hành b t k lo i ch ng

khoán nào đ huy đ ng v n qua th tr ng

Trái phi u doanh nghi p r t đa d ng và phong phú v ch ng lo i, h p

d n đ i v i các nhà đ u t Thông th ng có th phân bi t các lo i trái phi u

theo m t s tiêu th c ch y u sau:

- D a vào l i t c trái phi u có th phân bi t trái phi u có lãi su t c

đ nh và trái phi u có lãi su t th n i

+ Trái phi u có lãi su t c đ nh:

Lãi su t trái phi u đ c xác đ nh ngay khi phát hành trái phi u và có

giá tr th c hi n cho đ n khi t i h n thanh toán

ây là lo i trái phi u đ c s d ng ph bi n nh t trong các lo i trái

phi u doanh nghi p Doanh nghi p c n ph i xác đ nh lãi su t trái phi u trong

m i t ng quan so sánh v i lãi su t trên th tr ng v n và nh t là ph i tính

đ n s c nh tranh v i các trái phi u c a doanh nghi p khác

+ Trái phi u có lãi su t th n i:

31

Là lo i trái phi u có lãi su t bi n đ ng theo s bi n đ ng c a th tr ng

v n

Có th nói đây là lo i trái phi u có s c hút l n đ i v i nhà đ u t nh t

là khi n n kinh t có l m phát cao và lãi su t th tr ng không n đ nh Tuy

nhiên n u doanh nghi p quy t đ nh huy đ ng v n b ng vi c s d ng lo i trái

phi u này c ng s g p m t s khó kh n nh t đ nh B i vi c đoán đ nh tr c

m c lãi su t c ng nh m c đ l m phát là r t khó kh n H n n a doanh

nghi p c ng m t thêm chi phí, th i gian cho vi c thông báo các l n đi u ch nh

lãi su t trái phi u đ n các nhà đ u t

- D a vào tính ch t c a trái phi u có th phân bi t thành trái phi u

thông th ng, trái phi u có th chuy n đ i và trái phi u có quy n mua c

phi u

+ Trái phi u thông th ng là lo i trái phi u thông d ng nh t còn đ c

g i là trái phi u liên t c Do đây là lo i trái phi u đ c n đ nh tr c t l l i

t c khi phát hành, không đ c chuy n đ i thành c phi u và không có quy n

mua c phi u

+ Trái phi u có th chuy n đ i là lo i trái phi u có th đ c chuy n đ i

thành c phi u th ng theo m t t l nh t đinh Tùy theo s th a thu n c a

công ty khi phát hành Khi mua trái phi u chuy n đ i trái ch nh n đ c trái

phi u liên t c kèm theo quy n chuy n đ i trái phi u thành c phi u th ng

theo m t t l nh t đ nh

Vi c huy đ ng v n b ng hình th c này có u đi m là công ty có th

g n bó ng i mua trái phi u (t ch n ) tr thành c đông c a công ty Do

tính h p d n đ c tr thành c đông c a công ty nên vi c huy đ ng v n d dàng h n so v i nh ng hình th c huy đ ng khác nh t là đ i v i doanh nghi p làm n uy tín, có s t ng tr ng t t Khi đó thì chi phí s d ng ngu n v n này

c ng s th p h n các ngu n v n tài tr khác

+ Trái phi u có quy n mua c phi u là lo i trái phi u có kèm theo

ch ng quy n cho phép trái ch có quy n mua m t s l ng c phi u c a công

ty v i giá xác đ nh và t i nh ng th i đi m nh t đ nh

Vi c l a ch n lo i trái phi u nào đ huy đ ng là do doanh nghi p t

quy t đ nh trên c s đánh giá hi u qu c a d án đ u t , kh n ng tài chính

c a doanh nghi p, tình hình th tr ng và nhu c u t ng v n c a doanh nghi p

- u đi m c a hình t c huy đ ng v n qua phát hành trái phi u doanh

nghi p

Trái phi u doanh nghi p là công c r t quan tr ng cho phép doanh nghi p ch đ ng huy đ ng v n vay qua th tr ng Xu t phát t góc đ c a

doanh nghi p, vi c phát hành trái phi u đ đáp ng nhu c u t ng v n đ u t

dài h n có nh ng u đi m sau:

+ L i t c trái phi u đ c tr vào thu nh p ch u thu khi tính thu thu

nh p doanh nghi p

Theo quy đ nh lu t pháp l i t c trái phi u đ c xem nh m t kho n chi

phí h p lỦ đ c tr vào thu nh p ch u thu i u này có l i cho doanh nghi p

do gi m b t s thu ph i n p vào Nhà n c ( ti t kiêm đ c ti n thu ), t ng

thu nh p c a các ch s h u ây là m t u đi m c a vi c s d ng trái phi u

doanh nghi p so v i vi c s d ng v n th ng trong vi c tài tr dài h n cho

nhu c u t ng v n c a công ty c ph n

+ Do trái phi u có m c đ r i ro là th p nên chi phí phát hành trái

phi u th p h n so v i c phi u th ng và c phi u u đưi

+ L i t c trái phi u th ng đ c xác đ nh tr c và th ng th p h n l i

t c c phi u u đưi N u doanh nghi p có tri n v ng t t trong kinh doanh, có

kh n ng thu l i nhu n thì vi c s d ng trái phi u đ huy đ ng thêm v n vay

s nâng cao t su t l i nhu n v n ch s h u mà không ph i chia s quy n phân chia thu nh p cho các trái ch

33

+ Ch s h u doanh nghi p không b chia s quy n qu n lý và ki m soát doanh nghi p cho các trái ch Do trái ch là ch n c a doanh nghi p, trái ch không có quy n bi u quy t

+ Giúp doanh nghi p ch đ ng đi u ch nh c c u v n m t cách linh

ho t

Khi doanh nghi p làm n phát đ t, kh n ng thu l i nhu n là ch c ch n

Doanh nghi p có th t ng huy đ ng v n vay nh m m r ng th tr ng và t ng

t su t l i nhu n v n ch s h u Ng c l i, khi th tr ng bi n đ ng theo

h ng b t l i, đ thu h p quy mô kinh doanh, doanh nghi p có th ch đ ng

gi m v n b ng cách mua l i trái phi u tr c th i h n ( n u doanh nghi p phát

hành trái phi u có th mua l i) Vì v y, trái phi u đ c doanh nghi p s d ng

m t cách linh ho t trong vi c đi u ch nh c c u v n kinh doanh, đ m b o s

d ng v n ti t ki m, hi u qu

- Bên c nh nh ng đi m l i k trên, vi c s d ng trái phi u c ng có

nh ng đi m b t l i sau:

+ Bu c ph i tr l i t c c đ nh c ng nh v n g c đúng th i h n

Khi huy đ ng v n b ng hình th c phát hành trái phi u bu c doanh

nghi p ph i có ngh a v thanh toán l i t c c đ nh c ng nh v n g c đúng k

h n cho các trái ch N u l i nhu n c a công ty không n đ nh, b p bênh thì

vi c s d ng trái phi u doanh nghi p s làm c ng th ng v m t tài chính,

doanh nghi p không có đ ngu n tài chính đ trang tr i l i t c, v n g c trái

phi u khi đ n h n thanh toán

+ Làm t ng h s n , t ng r i ro thanh toán cho doanh nghi p

Phát hành trái phi u chính là huy đ ng thêm v n vay qua th tr ng Do

v y vi c t ng v n b ng cách phát hành trái phi u s làm t ng h s n và m c

đ s d ng đòn b y tài chính c a doanh nghi p i u này m t m t có th

nâng cao thu nh p c a ch s h u doanh nghi p làm n có lưi, m t khác n u

vi c đ u t c a doanh nghi p không đúng h ng ho c trong b i c nh th

tr ng có s bi n đ ng theo h ng b t l i cho doanh nghi p nh : Giá tr ti n

t t ng lên, s phát tri n c a khoa h c công ngh thì vi c ph i hoàn tr l i

t c và m t s n g c l n tr thành gánh n ng đ i v i doanh nghi p t đó làm

t ng nguy c r i ro, đe d a s t n t i c a doanh nghi p trong tr ng h p

doanh nghi p không đ m b o kh n ng thanh toán các kho n n đúng h n

+ Vi c s d ng trái phi u đ tài tr nhu c u t ng v n c a doanh nghi p

c ng có gi i h n nh t đ nh

Các doanh nghi p không th đ h s n v t quá xa m c thông

th ng c a các doanh nghi p trong cùng ngành kinh doanh ( h s n trung

bình c a ngành), đó là gi i h n an toàn v m t tài chính mà các doanh nghi p

c n ph i quan tâm trong t ch c ngu n v n c a mình Do đó h s n chính là

y u t đ t gi i h n cho kh n ng vay n nói chung, c ng nh vi c s d ng

trái phi u nói riêng c a doanh nghi p

 Huyăđ ng v n t phát hành c phi uă uăđưi

C phi u u đưi là ch ng ch xác nh n quy n s h u trong công ty c

ph n, đ ng th i cho phép ng i n m gi lo i c phi u này đ c h ng m t

s quy n l i u đưi h n so v i c đông th ng

Có th th y r ng c phi u u đưi ngày càng phát tri n phong phú và đa

d ng v ch ng lo i Tuy nhiên c phi u u đưi ph bi n th ng đ c s d ng

là lo i có l i t c c đ nh, đ c u tiên nh n c t c và thanh toán khi gi i th

công ty và không có quy n bi u quy t V i các đ c tr ng nh v y, c phi u

u đưi đ c coi là m t lo i ch ng khoán lai ghép gi a c phi u th ng và trái

phi u

C phi u u đưi là m t ph ng ti n quan tr ng c a công ty c ph n

trong vi c huy đ ng v n m r ng s n xu t kinh doanh

35

- Vi c s d ng c phi u u đãi đ đáp ng nhu c u t ng v n c a

công ty có nh ng đi m l i ch y u sau:

+ Không b t bu c ph i tr l i t c c đ nh đúng h n

M t l i th quan tr ng c a c ph n u đưi đ i v i công ty phát hành là

ch m c dù ph i tr l i t c c đ nh nh ng khác v i trái phi u, công ty phát

hành không nh t thi t ph i tr đúng h n hàng n m mà có th hoãn tr sang k sau i u này giúp cho công ty tránh kh i nguy c phá s n khi ho t đ ng kinh doanh khó kh n, công ty không có kh n ng tr c t c đúng h n

+ Có kh n ng làm t ng l i t c c ph n th ng

Vi c phát hành c phi u u đưi có kh n ng giúp cho các c đông

th ng thu đ c l i t c c ph n cao h n khi công ty có tri n v ng thu đ c

l i nhu n cao trong ho t đ ng kinh doanh, do c đông th ng không ph i

chia s ph n l i nhu n cao cho các c đông u đưi, đ ng th i công ty ch ph i

tr cho c đông u đưi m t kho n c t c không thay đ i

+ Giúp công ty tránh đ c vi c chia s quy n qu n lý và ki m soát cho

các c đông m i

Vi c phát hành c phi u u đưi m c dù d n t i vi c t ng thêm các c đông m i Tuy nhiên, do các c đông u đưi không có quy n bi u quy t vì

v y các c đông th ng hi n t i c a công ty không b chia s quy n ki m soát

các ho t đ ng kinh doanh c a công ty cho các c đông m i

+ Không ph i c m c , th ch p tài s n c ng nh l p qu thanh toán v n

g c

Vi c phát hành c phi u u đưi không b t bu c công ty ph i th ch p,

c m c tài s n M t khác do c phi u u đưi không có th i h n hoàn tr và

không b t bu c ph i l p qu thanh toán Do v y vi c s d ng c phi u u đưi

có tính ch t m m d o và linh ho t h n trái phi u

- Bên c nh nh ng đi m l i k trên vi c s d ng c phi u u đãi c ng

có nh ng đi m b t l i đ i v i công ty phát hành nh sau:

+ L i t c c phi u u đưi cao h n l i t c trái phi u

Do m c đ r i ro đ i v i ng i đ u t vào c phi u u đưi cao h n so

v i ng i đ u t vào trái phi u

+ L i t c c phi u u đưi không đ c tr vào thu nh p ch u thu c a

công ty

i u này làm cho chi phí s d ng c phi u u đưi cao h n so v i chi

phí s d ng trái phi u Chính nh c đi m này đư làm cho các công ty r t h n

ch s d ng c phi u u đưi trong vi c tài tr nhu c u t ng v n

Do tính ch t l ng tính c a c phi u u đưi nên nhìn chung, vi c s

d ng c phi u u đưi đ t ng v n th ng áp d ng khi công ty có kh n ng m

r ng ho t đ ng kinh doanh đ t đ c t su t l i nhu n v n m c cao, nh ng công ty đư có h s n khá cao, đ ng th i c đông công ty r t coi tr ng vi c

gi quy n ki m soát công ty

Nh v y, các công c huy đ ng v n qua th tr ng ch ng khoán r t đa

d ng và phong phú Tuy nhiên, huy đ ng v n d i hình th c phát hành ch ng

khoán (trái phi u, c phi u ) c a doanh nghi p Vi t Nam còn nhi u h n ch

Nh ng h n ch trong vi c phát hành c phi u m t ph n do b n thân các doanh nghi p ch a nh n th c đ y đ v l i ích c a lo i hình doanh nghi p

trong quá trình thành l p

Vi c huy đ ng thông qua phát hành trái phi u c ng còn g p khó kh n

do c nguyên nhân ch quan và khách quan

+ V phía doanh nghi p: ch a xây d ng đ c các d án đ m b o các

yêu c u c a pháp lu t v đ c phép huy đ ng b ng hình th c phát hành trái

phi u doanh nghi p

37

+ V phía Nhà n c: ch a có s quan tâm thích đáng t o đi u ki n đ

các doanh nghi p th c hi n huy đ ng v n d i hình th c này Ch a t o đ c

th tr ng đ t o đi u ki n và nâng cao tính thanh kho n c a trái phi u

Nh v y ngu n v n và kênh huy đ ng v n cho đ u t phát tri n là r t

đa d ng và phong phú T i Vi t Nam các kênh huy đ ng v n v c b n đư có

đ y đ nh ng vi c s d ng các công c này v n còn quá ít và ch a th c s

t o ni m tin cho các nhà đ u t c ng nh t o c h i cho các doanh nghi p

huy đ ng v n

1.2.1 Khái ni m, nguyên t căhuyăđ ng v n c a doanh nghi p

Huy đ ng v n là hình th c đi vay ngu n v n t m th i nhàn r i t các t

ch c và cá nhân b ng nhi u hình th c khác nhau đ ph c v cho d án đ u t

c a doanh nghi p

Vi c huy đ ng v n c a doanh nghi p c n tuân th các nguyên t c c

b n sau:

+) Nguyên t c k p th i

Vi c huy đ ng v n ph i đ m b o tính k p th i Thông th ng, khi có

nhu c u v v n b sung, doanh nghi p ph i tìm ngu n v n đ gi i quy t nhu

c u đó Tuy nhiên, n u vi c cung ng v n không đúng th i đi m, th i c đ u

t thì ngu n v n s m t Ủ ngh a ho c làm gi m kh n ng thu l i ích t các

ho t đ ng kinh doanh

+) Nguyên t c hi u qu

C n l a ch n b o đ m hi u qu huy đ ng v n cao nh t trong nh ng

đi u ki n nh t đ nh Trong đi u ki n th tr ng tài chính càng phát tri n thì

doanh nghi p càng có nhi u c h i ti p c n v i các ngu n v n khác nhau đ

ph c v cho ho t đ ng s n xu t kinh doanh Do đó c n l a ch n ngu n v n

thích h p nh m mang l i hi u qu cao nh t trong vi c huy đ ng v n

+) Nguyên t c s l ng và th i gian

Vi c huy đ ng v n c n b o đ m đáp ng nhu c u v s l ng và th i

gian: m t s Ủ đ v đ u t , kinh doanh s không th th c hi n đ c n u không có đ m t l ng v n nh t đ nh theo nhu c u đ c tính toán Do đó, khi huy đ ng v n ph i đ m b o đ v s l ng và tính t ng thích v th i gian

+) Nguyên t c gi m thi u chi phí huy đ ng v n

Huy đ ng v n c n đ m b o gi m thi u các chi phí phát sinh trong quá trình huy đ ng v n.M t ngu n v n v i lãi su t th p đôi khi có th tr nên quá

đ t do ch phí liên quan đ n giao d ch v v n quá cao Nguyên nhân chi phí

giao d ch cao có th là do th t c hành chính ph c t p, quy trình gi i ngân phi n toái, chi phí t v n cao ho c đôi khi do quy mô không thích h p

1.2.2 Các nhân t nhă h ngăđ n ho tăđ ngăhuyăđ ng v n c a doanh

nghi p

Có r t nhi u y u t nh h ng đ n ho t đ ng huy đ ng v n c a doanh

nghi p:

- Tr ng thái c a n n kinh t Các y u t quan tr ng mà doanh nghi p

c n phân tích là t c đ t ng tr ng c a n n kinh t , lãi su t, t giá h i đoái và

t l làm phát M t n n kinh t có t c đ t ng tr ng cao, m c lãi su t và t l

l m phát h p lý s t o ra nhi u c h i đ doanh nghi p m r ng quy mô s n

xu t kinh doanh qua đó thúc đ y ho t đ ng huy đ ng v n c a doanh nghi p

- Ngành ngh kinh doanh hay l nh v c s n xu t kinh doanh c a

doanh nghi p c ng là y u t nh h ng D a vào đ c tr ng c b n c a m i

doanh nghi p mà s l a ch n kênh huy đ ng v n phù h p