TÀI LIỆU ÔN HỌC SINH GIỎI SINH HỌC 6. ĐẦY ĐỦ

Nấm không được xếp vào giới thực vật vì trong cấu tạo không có chất diệp lục nênkhông có khả năng tự tổng hợp được chất hữu cơ, dinh dưỡng bằng cách dị dưỡng kísinh hoặc hoại sinh, một s

CHƯƠNG I: MỞ ĐẦU SINH HỌC -TẾ BÀO THỰC VẬT Câu hỏi 1: Đặc điểm chung của cơ thể sống? Đặc điểm chung của thực vật? Vì sao

người ta không xếp nấm vào giới thực vật?

Yêu cầu trả lời:

* Đặc điểm chung của cơ thể sống:

- Có sự trao đổi chất với môi trường ( Lấy các chất cần thiết và loại bỏ các chất thải ra môi trường ngoài)

- Có sự lớn lên

- Có sự sinh sản

* Đặc điểm chung thực vật:

- Tự tổng hợp chất hữu cơ

- Phần lớn không có khả năng di chuyển

- Phản ứng chậm với kích thích của môi trường ngoài

c Nấm không được xếp vào giới thực vật vì trong cấu tạo không có chất diệp lục nênkhông có khả năng tự tổng hợp được chất hữu cơ, dinh dưỡng bằng cách dị dưỡng (kísinh hoặc hoại sinh, một số có khả năng cộng sinh)

Câu hỏi 2: Vẽ sơ đồ cấu tạo tế bào thực vật? Trình bày cấu tạo và chức năng các bộ phận của tế bào? Tế bào ở những bộ phận nào của cây có khả năng phân chia? Quá trình phân

chia diễn ra như thế nào?

Yêu cầu trả lời:

* Sơ đồ cấu tạo tế bào thực vật: Hình 7.4 SGK (24)

* Cấu tạo chức năng các bộ phận tế bào

- Vách tế bào: Giúp tế bào có hình dáng nhất định

- Màng sinh chất: Bao bọc chất tế bào

- Chất tế bào: Là chất keo lỏng chứa các bào quan Đây là nơi diễn ra các hoạt động sống của tế bào

- Nhân: Điều khiển mọi hoạt động sống của tế bào

- Không bào: Chứa dịch tế bào

- Lục lạp: Chứa chất diệp lục

* Các tế bào ở mô phân sinh mới có khả năng phân chia * Quá trình phân chia diễn ra như sau:

+ Đầu tiên từ 1 nhân hình thành 2 nhân tách xa nhau

+Sau đó, chất tế bào được phân chia, xuất hiện 1 vách ngăn, ngăn đôi tế bào cũ thành 2

tế bào con

+ Các tế bào con tiếp tục lớn lên cho đến khi bằng tế bào mẹ Cca stế bào này lại tiếptục phân chia tạo thành 4, thành 8 tế bào

Tế bào phân chia và lớn lên giúp cây sinh trưởng và phát triển

Câu 3: Mô là gì? kể tên một số loại mô thực vật?

- Mô là nhóm tế bào có hình dạng, cấu tạo giống nhau, cùng thực hiện một chức năng

CHƯƠNG II: RỄ

Câu hỏi 1: Có mấy loại rễ? Rễ cây gồm những miền nào? Nêu chức năng từng miền?

Miền nào là quan trọng nhất vì sao?

Yêu cầu trả lời:

- Miền chóp rễ: che chở cho đầu rễ

- Miền sinh trưởng: Giúp rễ dài ra

- Miền Hút: Hút nước và muối khoáng

- Miền trưởng thành: Vận chuyển các chất

Câu 2: Kể tên các bộ phận của miền hút và chức năng của chúng?

- Miền hút vỏ biểu bì

thịt vỏ

trụ giữa bó mạch mạch rây

ruột mạch gỗ

- Biểu bì có chức năng bảo vệ các bộ phận bên trong

- Lông hút có chức năng hút nước và muối khoáng hoà tan

- Thịt vỏ có chức năng chuyển các chất từ lông hút vào trụ giữa

- Mạch rây có chức năng chuyển chất hữu cơ

- Mạch gỗ  chuyển nước và muối khoáng

- Ruột  chứa chất dự trữ

Câu 3: So sánh tế bào thực vật và lông hút?

- Giống nhau: đều gồm các bộ phận: Vách tế bào, màng sinh chất, chất tế bào nhân và

không bào

- Khác nhau: Tế bào lông hút có không bào lớn, lông hút mọc đến đâu thì nhân di

chuyển đế đó, lông hút không có lục lạp Còn tế bào thực vật thì ngược lại

Câu hỏi 4: Vì sao nói mỗi lông hút ở rễ là một tế bào? Nó có tồn tại mãi mãi không?

Có phải tất cả các rễ cây đều có lông hút, hãy giảo thích?

Yêu cầu trả lời:

* Mỗi lông hút là một tế bào vì nó có đủ các thành phần của tế bào như: Vách tế bào, màng sinh chất, chất tế bào và nhân

- Tế bào lông hút là tế bào biểu bì kéo dài

* Lông hút không tồn tại mãi mãi, khi già nó sẽ rụng đi

* Không phải tất cả các rễ cây đều có lông hút:

- Những rễ cây ngập trong nước không có lông hút vì nước và muối khoáng hoà tan trong nước được ngấm trực tiếp qua các tế bào biểu bì của rễ Ví dụ: Cây bèo tấm, cây bèo tây

Câu 5: Nêu vai trò của nước và muối khoàng đối với cây?

- Vai trò của nước và muối khoáng đối với cây:

+ Nước và muối khaóng rất cần thiết cho đời sống của cây, nếu thiếu nước và muốikhoáng thì mọi hoạt động sống của cây sẽ bị rối loạn, đình trệ và dẫn đế chết

Câu hỏi 6: Kể tên các loại rễ biến dạng, nêu chức năng và lấy ví dụ? Khi thu hoạch

các cây có rễ củ người ta thường thu hoạch trước hay sau khi chúng ra hoa, hãy giải thích?

* Các loại rễ biến dạng:

- Rễ củ: ( Củ cải, củ cà rốt…) Chứa chất dự trữ cho cây ra hoa, quả

- Rễ móc: ( Trầu không, hồ tiêu…) Giúp cây leo lên

- Rễ thở: ( Bụt mọc, bần…) Lấy ôxi cung cấp cho các phần rễ dưới đất

- Rễ giác mút: ( Tơ hồng, tầm gửi…) Lấy thức ăn từ cây chủ

* Phải thu hoạch các cây rễ củ trước khi chúng ra hoa vì:

- Chất dự trữ của các củ dùng để cung cấp chất dinh dưỡng cho cây khi ra hoa, kết quả

- Sau khi ra hoa chất dinh dưỡng trong củ bị giảm nhiều hoặc không còn nữa làm cho

rễ củ xốp, teo nhỏ lại, chất lượng và khối lượng củ đều giảm

Câu 7: Bộ phận nào của rễ có chức năng chủ yếu hấp thụ nước và muối khoáng? Vì sao bộ rễ cây thường ăn sâu lan rộng số lượng rễ con nhiều?

* Bộ phận của rễ có chức năng chủ yếu hấp thụ nước và muối khoáng: Lông hút

* Vì sao bộ rễ cây thường ăn sâu lan rộng số lượng rễ con nhiều: Vì cây mọc cố định ởmột chỗ nên hệ rễ phát triển nhiều, đào sâu lan rộng mới hút đủ nước và muối khoáng cầnthiết để sống (rể ăn sâu để hút nước ngầm, lan rộng để hút sương đêm)

CHƯƠNG III: THÂN Câu 1 Thân cây gồm những bộ phận nào? Nêu sự giống nhau và khác nhau giữa chồi hoa và chồi lá?

- Thân cây gồm những bộ phận sau:

+ Thân chính

+ Cành

+ Chồi ngọn

+ Chồi nách

- Sự giống nhau giữa chồi lá và chồi hoa:

+ Đều là chồi nách, nằm ở nách lá trên cây hoặc trên cành

+ Đều có mần lá bao bọc

- Sự khác nhau:

+ Chồi lá: bên trong mầm lá là mô phân sinh ngọn, sẽ phát triển thành cành mang lá.+ Chồi hoa: bên trong mầm lá là mầm hoa sẽ phát triển thành hoa hoặc cành mang hoa.Câu 5: Kể tên các bộ phận của thân non, chức năng của mỗi bộ phận?

Các bộ phận của thân non Chức năng của từng bộ phận

Biểu bì

Vỏ

Thịt vỏ

- Bảo vệ bộ phận bên trong

- Dự trữ, tham gia quang hợp

Mạch rây (ở ngoài)

Bó mạch

- Trụ giữa Mạch gỗ (ở trong)

Ruột

- Vận chuyển chất hữu cơ

- Vận chuyển nước và muối khoáng

- Chứa chất dự trữ

Câu hỏi 7: Có mấy loại thân, lấy ví dụ? So sánh cấu tạo trong của rễ và thân non?

Yêu cầu trả lời:

* Có 3 dạng thân chính:

- Thân đứng:

+ Thân gỗ: Cứng, cao, có cành VD: Soài, vải, đào…

+ Thân cột: Cứng, cao, không có cành VD: Cây dừa, cây cau…

+ Thân cỏ: Mềm, yếu, thấp VD: lúa, ngô, rau cải…

- Thân leo:

+ Thân quấn: Cả thân quấn lên trụ bám leo lên.VD: mồng tơi, Tóc tiên…

+ Tua cuốn: Từ thân mọc ra những tua cuốn vào trụ bám để leo lên.VD: Mướp, khổ qua…

- thân bò: Mềm, yếu, bò lan dưới đất VD: Rau má, khoai lang…

* So sánh:

- Giống nhau:

+ Đều có cấu tạo từ tế bào

+ Đều gồm các bộ phận là vỏ ở ngoài và trụ giữa ở trong

Vỏ có biểu bì và thịt vỏ

Trụ giữa có bó mạch và phần ruột

- Khác nhau:

+ Ở rễ biểu bì có lông hút còn ở thân non biểu bì không có lông hút

+ Ở rễ thịt vỏ không có tế bào chứa chất diệp lục, còn ở thân non thịt vỏ tế bào chứachất diệp lục

+ Ở rễ, cấu tạo bó mạch có mạch rây và mạch gỗ xếp xen kẽ Còn ở thân non, mạch rây nằm ở ngoài và mạch gỗ nằm ở trong

- Sự dài ra của thân các loại cây rất khác nhau:

+ Cây thân cỏ, thân leo (như mồng tơi, mướp, bí ) đà ra rất nhanh

+ Cây thân gỗ lớn chậm hơn, nên sống lâu năm nên nhiều cây cao, to như bạch đàn,chò

Câu 4: Bấm ngọn tỉa cành có tác dụng gì ?Những loại cây nào người ta thường bấm ngọn ?Những loại cây nào người ta thường tỉa cành ?

- Bấm ngọn tỉa cành có tác dụng: Cây trưởng thành khi bấm ngọn sẽ phát triển nhiều

chồi hoa, tạo nhiều qủa (đậu, bông, cà phê) , tỉa cành cây tập trung phát triển chiều cao

(Bạch đàn, lim, đay)

- Những loại cây thường bấm ngọn: Cây lấy quả, hạt, thân để ăn

- Những loại cây thường tỉa cành: Cây lấy gỗ, lấy sợi

Câu 7;Cây gỗ to ra do đâu?Có thể xác định được tuổi của cây gỗ bằng cách nào?

- Thân cây gỗ to ra do sự phân chia các tế bào mô phân sinh ở tầng sinh vỏ và tầngsnh trụ

- Hằng năm cây sinh ra các vòng gỗ, đếm số vòng gỗ sáng (hoặc sẫm) có thể xác địnhđược tuổi của cây

Câu 8: Có mấy loại thân biến dạng, lấy ví dụ? Cây xương rồng có những đặc điểm nào

thích nghi với môi trường sống khô hạn?

Yêu cầu trả lời:

* có 3 loại thân biến dạng:

- Thân củ: Chứa chất dự trữ VD: Củ su hào, củ khoai tây

- Thân rễ: Chứa chất dự trữ VD: Củ gừng, củ rong ta, củ nghệ

- Thân mọng nước: Dự trữ nước VD: Thân cây xương rồng

* Đặc điểm thích nghi cây xương rồng:

- Lá biến thành gai để giảm sự thoát hơi nước

- Thân mọng nước dự trữ nước và có chất diệp lục để quang hợp

Câu 9: Giải thích vì sao mép vỏ ở phía trên chỗ cắt lại phình to ra? Vì sao vỏ ở phía dưới

chỗ cắt lại không phình to ra?

- Cắt phần vỏ thì mạch rây mất, chất hữu cơ vận chuyển tới đó bị tắc nghẽn không xuốngđược phía dưới nên phần vỏ phía trên phát triển nhiều hơn và phình to ra Còn phần vỏphía dưới không nhận được chất hữu cơ nên không phình to ra

CHƯƠNG IV: LÁ Câu 1: Chứng minh cấu tạo của lá thích nghi với chức năng tổng hợp chất hữu cơ?

- Đặc điểm bên ngoài của lá giúp nó nhận được nhiều ánh sáng để chế tạo chất hữu cơ:

+ Phiến lá có màu lục, dạng bản dẹt, diện tích bề mặt phiến lá lớn hơn nhiều so với phần cuống

+ Có 3 kiểu xếp lá trên cây: mọc cách, mọc đối, mọc vòng Lá ở 2 mấu liền nhau mọc

so le nhau Những đặc điểm này giúp tất cả lá trên cành nhận được nhiều ánh sáng chiếu vào cây

- Đặc điểm cấu tạo bên trong của lá giúp nó nhận được nhiều ánh sáng để chế tạo chấthữu cơ:

+ Biểu bì của lá trong suốt tạo điều kiện cho ánh sáng xuyên vào bên trong

+ Biều bì có nhiều lỗ khí giúp lá trao đổi khí với môi trường

+ Lỗ khí thường tập trung ở biểu bì mặt dưới của lá để tránh tác động trực tiếp của ánh sáng mặt trời đốt nóngl àm tế bào lỗ khí mất nước khe hở khép lại ảnh hưởng đến sự trao đổi khí

+ Tế bào thịt lá có nhiều lục lạp, lục lạp là nơi thu nhận ánh sáng để tổng hợp chất hữu cơ

+ Các tế bào mặt trên của phiến lá có dạng dài, sắp xếp sát nhau, chứa nhiều lục lạp để hứng được nhiều ánh sáng

+ Các tế bào mặt dưới của phiến lá nhỏ hơn, chứa ít lục lạp hơn, xếp lộn xộn tạo ra nhiều khoang trống thông với lỗ khí để chứa khí

+ Gân lá có mạch gỗ vận chuyển nước và muối khoáng cung cấp nguyên liệu cho lá tổng hợp chất hữu cơ.

Câu 2: Những đặc điểm nào chứng tỏ lá rất đa dạng? Cấu tạo trong của phiến lá phù hợp

với chức năng của lá? Vì sao ở nhiều loại lá, mặt trên có màu sẫm hơn mặt dưới? Tìm VD

về lá có 2 mặt màu lá không khác nhau, cách mọc của những lá đó có gì khác với cách mọc của đa số các loại lá?

Yêu cầu trả lời:

* Đặc điểm chứng tỏ lá rất đa dạng:

- Phiến lá có rất nhiều hình dạng khác nhau như lá bầu dục, lá hình kim, lá hình tròn,

lá hình mác…

- gân có nhiều kiểu gân như gân hình mạng, gân song song, gân hình cung

- có hai loại lá đơn và lá kép

* Cấu tạo trong của phiến lá;

- Lá có chức năng chế tạo chất hữu cơ nuôi cây, để đảm nhiệm chức năng đó lá có cấu tạo:

- Lá gồm 3 phần chính:

a Biểu bì:

+ Lớp tế bào trong suốt: Choánh sáng đi xuyên qua

+ Vách ngoài của biểu bì dày: Bảo vệ biểu bì và lá

+ Lỗ khí nhiều ở mặt dưới: Lá thoát hơi nước và trao đổi khí với môi trường

b Thịt lá:

Các tế bào thịt lá chứa nhiều lục lạp và gồm nhiều lớp khác nhau: Thu nhận ánh sáng, chứa và trao đổi khí để chế tạo chất hữu cơ cho cây

c Gân lá: Nằm xen giữa phần thịt lá,gồm mạch gỗ và mạch rây: Vận chuyển các chất

* Vì sao ở nhiều loại lá, mặt trên có màu sẫm hơn mặt dưới vì:

- Màu lục lá cây do các hạt diệp lục trong lục lạp tạo nên Các hạt diệp lục chỉ được tạo thành ở ngoài ánh sáng

- Mặt trên của lá do tiếp xúc với ánh sáng nhiều hơn mặt dưới Vì vậy các hạt diệp lục

sẽ tạo ra nhiều hơn làm mặt trên có màu thẫm hơn mặt dưới của lá

* VD: Lá ngô, lá lúa, lá mía…

Giải thích về cách mọc của lá: Lá mọc gần như thẳng đứng, do lượng lục lạp ở 2 mặt látương đương vì vậy 2 mặt lá có khả năng nhận lượng ánh sáng và tổnghợp chất hữu cơtương đương nhau

Câu 3: Thế nào là hiện tượng quang hợp và hô hấp? Viết sơ đồ? Vì sao hô hấp và

quang hợp trái ngược nhau nhưng lại có quan hệ chặt chẽ với nhau?

Yêu cầu trả lời:

* Khái niệm quang hợp: Là hiện tượng cây xanh sử dụng ánh sáng mặt trời để chế tạo chất hữu cơ từ khí CO2 và hơi nước

* Sơ đồ quang hợp:

Nước + Khí cácbônic Ánh sáng Tinh bột + Khí ôxi

( Rễ hút từ đất) ( Lá lấy từ không khí) Chất diệp lục (trong lá) ( Nhả ra ngoài môi trường)

* Khái niệm hô hấp: Là hiện tượng cây hút khí ôxi để phân giải các chất hữu cơ tạo ra năng lượng đồng thời nhả ra khí các bôníc

* Sơ đồ hô hấp:

Chất hữu cơ + Khí ôxi Năng lượng + Khí các bôníc + Hơi nước

* Vì:

- Tóm tắt quá trình hô hấp bằng sơ đồ.

- Hô hấp và quang hợp trái ngược nhau:

+ Hô hấp hấp thu khí ôxi và thải khí các bôníc, còn quang hợp hấp thu khí các bôníc vàthải khí ôxi

+ Hô hấp phân giải chất hữu cơ còn quang hợp chế tạo chất hữu cơ

- Hô hấp và quang hợp quan hệ chặt chẽ với nhau:

+ Hai hiện tượng đều dựa vào nhau, sản phẩm của hiện tượng này là nguyên liệu của hiện tượng kia

VD: Chất hữu cơ do quang hợp tạo ra là nguyên liệu của hô hấp, ngược lại khí các bôníc tạo ra từ hô hấp là nguyên liệu của quang hợp

+ Mỗi cơ thể sống đều tồn tại song song 2 hiện tượng trên và nếu thiếu 1 trong hai hiệntượng thì sự sống dừng lại

Câu 4: Tại sao khi nuôi cá cảnh trong bể kính, người ta thường thả thêm vào bể các

loại rong? thân non có màu xanh, có tham gia quang hợp được không? Vì sao? Cây không có lá hoặc lá sớm rụng ( Xương rồng, cành giao) thì chức năng quang hợp do

bộ phận nào của cây đảm nhiệm? Vì sao em biết?

Yêu cầu trả lời:

* Khi nuôi cá cảnh trong bể kính, người ta thường thả thêm vào bể các loại rong Vì:

- Cá hô hấp sẽ hút khí ôxi trong bể kính Sau một thời gian lượng ôxi trong bể sẽ giảm và lượng khí các bô níc tăng

- Vì vậy, việc cho vào bể kính các loại rong để quang hợp tạo thêm khí ôxi và hút bớt khí các bô níc trong nước của bể kính giúp cá có thể phát triển bình thường

* thân non có màu xanh, có tham gia quang hợp được vì:

- Thân còn non có màu xanh là do có chứa các hạt diệp lục và cũng có khả năng quang hợp

- Vì: Ở cây còn non lá mới hình thành quang hợp yếu không chế tạo đủ chất hữu cơ nuôi cây Khi lá đã phát triển đầy đủ có khả năng tạo đủ chất hữu cơ nuôi cây thì thân cây chỉ còn có nhiệm vụ chống đỡ và vận chuyển chất

* Cây không có lá hoặc lá sớm rụng ( Xương rồng, cành giao) thì chức năng quang hợp do thân hoặc cành đảm nhiệm đảm nhiệm

Có thể biết được điều đó vì thân và cành của các loại cây này có màu xanh, chứng tỏ cũng có chứa chất diệp lục

Câu 5:Vì sao ban đêm không nên để nhiều hoa hoặc cây xanh trong phòng ngủ đóng

kín cửa? Tại sao không dùng bếp than tổ ong, bếp ga trong phòng ngủ đóng kín cửa?

Yêu cầu trả lời:

* ban đêm không nên để nhiều hoa hoặc cây xanh trong phòng ngủ đóng kín cửa vì:

- Ban đêm cây không quang hợp mà chỉ có hiện tượng hô hấp được thực hiện

- Do cây hô hấp nên nó lấy ôxi của không khí ở phòng ngủ và thải ra nhiều khí các bôníc

- Nếu đóng kín cữa phòng ngủ không khí trong phòng sẽ thiếu ôxi và nhiều khí các

bô níc nên người ngủ dễ bị ngạt, có thể bị chết

* Không dùng bếp ga, bếp than trong phòng nhủ đóng kín cửa vì:

- Khi đốt bếp ga, bếp than tổ ong thì sự cháy sẽ cần có ôxi Do đó sẽ sử dụng hết ôxi

có ở trong phòng và đồng thời sản phẩm của sự cháy là khí các bon ô xít (CO), sản phẩm này là loại chất khí độc

- Nếu đóng kín cửa phòng ngủ không khí trong phòng sẽ không có ôxi mà chứa đầy khí CO nên người ngủ sẽ bị chất khí độc này đầu độc và có thể chết.)

Câu 6: Có những loại lá biến dạng phổ biến nào? Chức năng của mỗi loại là gì?

Yêu cầu trả lời:

* Có 5 loại lá biến dạng:

- Lá biến thành tay móc, tay cuốn: Đậu hà lan, bí đỏ, su su…

- Lá biến thành gai: Xương rồng, cây thanh long…

- Lá biến thành vảy: Củ dong, củ riềng, củ nghệ…

- Lá biến thành cơ quan dự trữ: Củ hành, củ tỏi…

- Lá biến thành cơ quan bắt mồi: Cây nắp ấm, cây bèo đất…

* Chức năng của mỗi loại:

- Lá biến thành tay móc, tay cuốn: Giúp cây leo lên

- Lá biến thành gai: Giúp cây giảm bớt sự thoát hơi nước

- Lá biến thành vảy: Che chở cho thân

- Lá biến thành cơ quan dự trữ: Dự trữ chất hữu cơ

- Lá biến thành cơ quan bắt mồi: Có tuyến tiết dịch tiêu hoá để bắt sâu bọ làm thức ăncho cây

Câu 7: Vì sao cây phải hút nhiều nước? Phần lớn nước vào cây đi đâu? Vì sao sự thoát

hơi nước qua lá có ý nghĩa quan trọng đối với cây?

- Cây cần nước để quang hợp và sử dụng cho một số hoạt động khác nên rễ cây phải hút rất nhiều nước để cung cấp cho cây

- Cây hút rất nhiều nước nhưng trong thực tế cây chỉ giữ lại một lượng nước rất nhỏ dùng để chế tạo chất hữu cơ Còn phần lớn nước vào cây đã được thải ra ngoài qua

lỗ khí ở lá

- Sự thoát hơi nước tạo ra sức hút góp phần làm cho nước và muối khoáng hoà tan vận chuyển từ rễ lên lá Ngaòi ra, sự thoát hơi nước qua lá còn có tác dụng làm cho

lá được dịu mát để cây khỏi bị ánh nắng và nhiệt độ cao đốt nóng

Câu 8: Những điều kiện bên ngoài nào ảnh hưởng đến quang hợp? Không có cây xanh thì

không có sự sống ngày nay trên trái đất, điều đó có đúng không? Vì sao?

* Những điều kiện bên ngoài ảnh hưởng đến quang hợp: ánh sáng, nước, hàm lượng khícácbonic và nhiệt độ

* Không có cây xanh thì không có sự sống ngày nay trên trái đất, điều đó đúng, vì conngười và hầu hết các loài động vật trên trái đất phải sống nhờ vào chất hữu cơ và khí oxi

do cây xanh tạo ra trong quá trình quang hợp

CHƯƠNG V: SINH SẢN SINH DƯỠNG

Câu 1: Sinh sản sinh dưỡng tự nhiên là gì? Phân biệt sinh sản sinh dưỡng và sinh sản

hữu tính ở cây có hoa?

Yêu cầu trả lời:

* Sinh sản sinh dưỡng tự nhiên là hình thức sinh sản mà từ một phần của cơ thể của cây

mẹ như rễ, thân hoặc lá sẽ hình thành một cây mới giống cây mẹ

* Phân biệt:

Sinh sản sinh dưỡng Sinh sản hữu tính

- Cây mới được hình thành từ một

phần của cơ thể ( Rễ, thân, lá ở cây

- Không có sự tham gia của tế bào sinh

dục

- Có sự tham gia của 2 loại tế bào sinh dục đực và cái

Câu 2: Muốn củ khoai lang không mọc mầm thì phải cất giữ thế nào? Cho biết người ta

trồng khoai lang bằng cách nào?

- Muốn củ khoai lang không mọc mầm cần bảo quản nơi khô ráo, thoáng mát

- Trồng khoai lang bằng dây , chọn dây bánh tẻ, cắt thành từng đoạn ngắn giâm xuốngluống

- Để tiết kiệm và có thời gian thu hoạch ngắn người ta không trông khoai lang bằngcủ

Câu 3: Giâm cành, chiết cành, ghép cây, nhân giống vô tính trong ống nghiệm là gì?

- Giâm cành là cắt một đoạn cành có đủ mắt, đủ chồi rồi đem cắm xuống đất ẩm cho

cành đó bén rễ, phát triển thành cây mới

- Chiết cành là tạo điều kiện cho cành ra rễ ngay trên cây rồi cắt cành đó đem trồng

thành cây mới

- Ghép cành là đem cành hoặc chồi của cây này đem ghép vào cây khác cùng loài để

cho cành hoặc mắt ghép tiếp tục phát triển

- Nhân giống vô tính tron ống nghiệm

-CHƯƠNG VI: HOA VÀ SINH SẢN HỮU TÍNH

Câu 1: Cấu tạo và chức năng của hoa, bộ phận nào là quan trọng nhất?

? Có mấy loại hoa, đặc điểm phân biệt các loại hoa đó, lấy ví dụ? Những hoa nhỏ thường mọc thành từng cụm có tác dụng gì đối với sâu bọ và đối với sự thụ phấn cho hoa?

Yêu cầu trả lời:

* Cấu tạo và chức năng của hoa: Hoa gồm các bộ phận sau:

- Đài hoa: Che chở cho hoa

- Tràng hoa: Thu hút côn trùng đến thụ phấn cho hoa, che chở, bảo vệ nhị và nhuỵ

- Nhị hoa: mang hạt phấn chứa tế bào sinh dục đực, là bộ phận sinh sản chủ yếu của hoa

- Nhuỵ hoa: Chứa noãn mang tế bào sinh dục cái, là bộ phận sinh sản chủ yếu của hoa

- Bộ phận quan trọng nhất của hoa là nhị và nhuỵ, vì nhị và nhuỵ là bộ phận sinh sản chủ yếu của hoa

* Có hai loại hoa: Hoa đơn tính và hoa lưỡng tính

Đặc điểm phân biệt

- Hoa đơn tính: Là hoa chỉ chứa nhị hoặc nhuỵ Cây có hoa đơn tính là cây có hoa đực riêng và hoa cái riêng Ví dụ: Hoa dưa chuột, hoa liễu, hoa mướp

- Hoa lưỡng tính: là hoa chứa đầy đủ cả nhị và nhuỵ Vậy hoa lưỡng tính là hoa vừa mang tính đực và tính cái Ví dụ: Hoa bưởi, hoa cây khoai tây, hoa táo tây

-* Những hoa nhỏ thường mọc thành từng cụm có tác dụng đối với sâu bọ và đối với

sự thụ phấn cho hoa vì: Những hoa nhỏ thường mọc thành cụm để sâu bọ dễ phát hiện

đến hút mật hoặc lấy phấn hoa… điều này giúp cho hoa dễ dàng được thụ phấn với nhau.

VD: Hoa cúc, hoa hướng dương, hoa chó đẻ…

Câu 2: Thụ phấn là gì? Thế nào là hoa tự thụ phấn? Hoa giao phấn khác với hoa tự thụ

phấn ở điểm nào?

- Thụ phấn là hiện tượng hạt phấn tiếp xúc với đầu nhuỵ

- Hoa tự thụ phấn là hoa có hạt phấn rơi vào đầu nhuỵ của chính hoa đó

- Hoa giao phấn là những hoa có hạt phấn chuyển đến đầu nhuỵ của hoa khác

Hoa đơn tínhThời gian chín của nhị so

với nhuỵ

Nhị và nhuỵ chín đồng thời Nhị và nhuỵ không chín

cùng lúc

Câu 3: Hoa thụ phấn nhờ sâu bọ có đặc điểm gì? Hoa thụ phấn nhờ gió có đặc điểm

gì? Những đặc điểm đó có lợi gì cho thụ phấn? Trong trường hợp nào thì thụ phấn nhờ người là cần thiết?

* Hoa thụ phấn nhờ sâu bọ có đặc điểm:

- Hoa có màu sắc sặc sỡ có hương thơm, mặt ngọt

- Hạt phấn to có gai và chất dính

- Đầu nhụy có chất dính

* Hoa thụ phấn nhờ sâu bọ có đặc điểm:

- Hoa thường tập trung ở ngọn cây: thuận lợi cho gió chuyển hạt phấn đi và nhận hạtphấn của hoa khác

- Bao hoa thường tiêu giảm: không cản trở hạt phấn vào trong hoa

- Chỉ nhị dài, bao phấn treo lủng lẳng: khi chỉ nhị chín, chỉ một làn gió nhẹ thổi qua thìbao phấn đã đung đưa và tung hạt phấn ra

- Hạt phấn rất nhiều, nhỏ và nhẹ: dễ được hạt phấn chuyển đến hoa cái của cây đó hoặccây khác

- Đầu nhụy dài, có nhiều lông: bề mặt tiếp xúc lớn có nhiều lông dính nên giữ hạt phấntốt

* Mặc dù hoa có những đặc điểm phù hợp với tự thụ phấn, giao phấn nhờ gió, nhờ

sâu bọ Nhưng không phải sự thụ phấn bao giờ cũng thực hiện được

Ví dụ:

+ Ngô phơi màu mà gặp lúc lặng gió hạt phấn không tung ra hoặc gặp gió to quá hạt

phấn bay mất

+ Mướp, bầu, bí nở hoa gặp trời mưa nhiều mật hoa bị nước làm trôi đi, ong bướm

không đến thì hoa ít được thụ phấn

- Ngoài ra, chủ động thụ phấn cho hoa làm tăng sản lượng quả, hạt, tạo được những giốnglai mới phẩm chất tốt và năng suất cao

Câu 4: Trình bày sự thụ tinh, kết hạt và tạo quả Em cho biết tên những quả đã hình thành

mà vẫn còn giữ lại đầu nhuỵ, vòi nhuỵ hay đài của hoa?

 Thụ tinh: là hiện tượng tế bào sinh dục đực (tinh trùng) của hạt phấn kết hợp với tếbào sinh dục cái (trứng) có trong noãn tạo thành một tế bào mới gọi là hợp tử.

 Kết hạt, tạo quả:

Noãn sau khi thụ tinh:

- Một noãn phát triển thành 1 hạt: vỏ noãn biến đổi thành vỏ hạt, hợp tử phát triểnthành phôi, phần còn lại của noãn phát triển thành bộ phận chứa chất dự trữ cho hạt

- Bầu nhụy biến đổi thành quả chứa hạt

- Những bộ phận khác của hoa héo dần, rụng đi, quả bảo vệ hạt

 Những quả đã hình thành mà vẫn còn giữ lại đầu nhuỵ, vòi nhuỵ hay đài của hoa như:

- Cà chua, ổi, hồng, thị vẫn còn giữ lại phần đài hoa

- Quả chuối, ngô vẫn còn giữ lại đầu nhuỵ, vòi nhuỵ

Câu 5: Phân biệt hiện tượng thụ phấn và hiện tượng thụ tinh? Thụ phấn có quan hệ gì

với thụ tinh? Những cây có hoa nở về đêm như hoa nhài, quỳnh, dạ hương có đặc điểm

gì thu hút sâu bọ? Nuôi ong trong các vườn cây ăn quả có lợi gì?

Yêu cầu trả lời:

* Phân biệt hiện tượng thụ phấn và hiện tượng thụ tinh:

- Sự thụ phấn: Hiện tượng hạt phấn chỉ rơi và dính trên đầu nhuỵ

- Sự thụ tinh: Hạt phấn có sự nảy mầm để đưa tế bào sinh dục đực của hạt phấn vào kết hợp với tế bào sinh dục cái của noãn tạo hợp tử

* Quan hệ giữa thụ phấn và thụ tinh:

Sự thụ tinh chỉ xảy ra khi có sự thụ phấn và nảy mầm của hạt phấn Như vậy thụ phấn

là điều kiện của thụ tinh

* Những cây có hoa nở về đêm như hoa nhài, quỳnh, dạ hương có màu trắng và hương thơm đặc biệt

- Màu trắng: Có tác dụng làm cho hoa nổi bật trong đêm tối

- Hương thơm đặc biệt có tác dụng kích thích sâu bọ tìm đến dù chúng có thể chưa nhận ra hoa

* Nuôi ong trong các vườn cây ăn quả vừa có lợi cho cây vừa có lợi cho con người:

- Ong lấy phấn hoa sẽ giúp cho sự thụ phấn của hoa, quả đậu nhiều hơn

- Giúp ong lấy được nhiều phấn và mật hoa nên sẽ tạo được nhiều mật hơn, tăng nguồn lợi về mật

Câu 5: Dựa vào đặc điểm nào để nhận biết thực vật có hoa và thực vật không có hoa? Tại

sao những cây có hoa như: hoa loa kèn, layơn Hao cúc, hoa hồng thường chỉ thấy hoa

mà không thấy quả hạt Cây thông có quả thông, có hoa đực, hoa cái, vậy thông có nằm trong nhóm thực vật có hoa không?

* Thực vật có hoa là những thực vật mà cơ quan sinh sản là hoa, quả, hạt Thực vật

không có hoacơ quan sinh sản không phải là hoa, quả

* Do nhu cầu, người trồng hoa thu nhập các loại cây trên đang thời kì ra hoa nên ta

ít khi trông thấy quả, hạt của chúng Tất cả các loại cây trên đều có quả, hạt, chúng thuộcnhóm cây có hoa

* Những cây như thông, pơ mu, có cơ quan sinh sản cái, mọi người thường gọi là

quả nhưng đấy chỉ là những nón cái đã chín chứa các hạt trần nằm trên lá noãn hở Hoa