Vai trò định hướng dư luận xã hội của báo nhân dân và báo quân đội nhân dân đối với sự kiện đổi mới kỳ thi tuyển sinh đại học năm 2015

ĐẠI HỌC KHOA HỌC HUẾKHOA BÁO CHÍ – TRUYỀN THÔNG VAI TRÒ ĐỊNH HƯỚNG DƯ LUẬN XÃ HỘI CỦA BÁO NHÂN DÂN VÀ BÁO QUÂN ĐỘI NHÂN DÂN ĐỐI VỚI SỰ KIỆN ĐỔI MỚI KÌ THI TUYỂN SINH ĐẠI HỌC NĂM 2015 KH

ĐẠI HỌC KHOA HỌC HUẾ

KHOA BÁO CHÍ – TRUYỀN THÔNG

VAI TRÒ ĐỊNH HƯỚNG

DƯ LUẬN XÃ HỘI CỦA BÁO NHÂN DÂN

VÀ BÁO QUÂN ĐỘI NHÂN DÂN ĐỐI VỚI SỰ KIỆN ĐỔI MỚI KÌ THI TUYỂN SINH ĐẠI HỌC NĂM 2015

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP

KHÓA: XXXVI NGÀNH: BÁO CHÍ

Giáo viên hướng dẫn: Sinh viên thực hiện: ThS Đinh Khắc Quỳnh Giang Trần Thị Diệu Ái

HUẾ, 2016

Được sự phân công của Khoa Báo chí - Truyền thôngtrường Đại học Khoa học Huế và sự đồng ý của giáo viên

hướng dẫn tôi đã thực hiện đề tài “Vai trò định hướng dư

luận xã hội của báo Nhân dân và báo Quân đội Nhân dân đối với sự kiện Đổi mới kỳ thi tuyển sinh đại học năm 2015”.

Trong thời gian nghiên cứu và làm khóa luận, tôi xin gửilời cảm ơn chân thành và sâu sắc nhất tới Thạc sĩ Đinh KhắcQuỳnh Giang đã giúp đỡ tôi hoàn thành tốt đề tài khóa luận.Mặc dù bận nhiều công việc nhưng Cô luôn tận tình chỉ bảo,hướng dẫn trong suốt quá trình thực hiện khóa luận

Bên cạnh đó, tôi xin cảm ơn các thầy cô giáo trongkhoa Báo chí – Truyền thông đã giảng dạy, tạo điều kiệnthuận lợi cho tôi trong quá trình hoàn thành đề tài Ngoài

ra, tôi cũng xin cảm ơn đến phòng tư liệu khoa, thư việntrường đã cung cấp cho tôi khá nhiều tư liệu trong thời giannghiên cứu vừa qua

Mặc dù đã có nhiều cố gắng để thực hiện tốt đề tài mộtcách hoàn chỉnh nhất, song do hạn chế về thời gian và kiếnthức nên khóa luận này khó tránh khỏi những thiếu sót rấtmong sự đóng góp của quý Thầy, Cô giáo để khóa luậnđược hoàn thiện hơn

Cuối cùng xin kính chúc quý Thầy, Cô dồi dào sức khỏe

và đạt nhiều thành công trong sự nghiệp

Xin chân thành cảm ơn!

Huế, ngày 28 tháng 4 năm 2016

Sinh viên thực hiệnTrần Thị Diệu Ái

NHẬN XÉT CỦA GIÁO VIÊN HƯỚNG DẪN

MỤC LỤC

PHẦN MỞ ĐẦU 1

1 Tính thời sự và lý do chọn đề tài 1

2 Lịch sử nghiên cứu vấn đề 4

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 5

4 Phương pháp nghiên cứu 7

5 Kết cấu, bố cục khóa luận 8

PHẦN NỘI DUNG 9

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG 9

1.1 Báo chí và chức năng của báo chí 9

1.1.1 Khái niệm báo chí 9

1.1.2 Chức năng cơ bản của báo chí 11

1.1.3 Vai trò định hướng dư luận xã hội của báo chí đối với các vấn đề thực tiễn trong đời sống hiện nay 17

1.2 Mối quan hệ giữa báo chí và dư luận xã hội 20

1.2.1 Dư luận xã hội con đường hình thành và phát triển dư luận xã hội 20

1.2.2 Mối quan hệ và tác động qua lại giữa báo chí và dư luận xã hội.23 1.3 Vài nét về báo Nhân dân và Quân đội Nhân dân 25

1.3.1 Báo Nhân dân 25

1.3.2 Báo Quân đội Nhân dân 27

CHƯƠNG 2: VAI TRÒ CỦA BÁO NHÂN DÂN VÀ QUÂN ĐỘI NHÂN DÂN TRONG VIỆC ĐỊNH HƯỚNG DƯ LUẬN XÃ HỘI ĐỐI VỚI SỰ KIỆN ĐỔI MỚI KÌ THI TUYỂN SINH ĐẠI HỌC NĂM 2015 29

2.1 Nội dung sự kiện “đổi mới kỳ thi tuyển sinh đại học năm 2015” 29

2.1.1 Thông tin về sự kiện thể hiện trên báo Nhân dân và Quân đội Nhân dân 29

2.1.2 Phản ứng từ phía dư luận xã hội đối với sự kiện 32

2.2 Vai trò định hướng dư luận xã hội trên báo Nhân dân và Quân đội

Nhân dân 34

2.2.1 Vai trò cung cấp thông tin, tạo ra dư luận xã hội 34

2.2.2 Vai trò trở thành diễn đàn để công chúng bày tỏ ý kiến của mình xung quanh sự kiện 37

2.2.3 Vai trò tư vấn về những đổi mới trong kỳ thi tuyển sinh đại học năm 2015 43

2.2.4 Vai trò góp phần điều hòa và định hướng dư luận xã hội 47

CHƯƠNG 3: MỘT SỐ THẾ MẠNH, HẠN CHẾ VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ CÔNG TÁC ĐỊNH HƯỚNG DƯ LUẬN XÃ HỘI TRÊN BÁO NHÂN DÂN VÀ QUÂN ĐỘI NHÂN DÂN 53

3.1 So sánh vai trò định hướng dư luận xã hội của báo Nhân dân và báo Quân đội Nhân dân 53

3.2 Một số thế mạnh và hạn chế trong công tác định hướng dư luận xã hội .58

3.2.1 Thế mạnh trong công tác định hướng dư luận xã hội 58

3.2.2 Hạn chế trong công tác định hướng dư luận xã hội 62

3.3 Giải pháp nâng cao hiệu quả công tác định hướng dư luận xã hội hiện nay 65

KẾT LUẬN 70

TÀI LIỆU THAM KHẢO 73

PHỤ LỤC 74

DANH MỤC BẢNG BIỂU

Bảng 2.1: Bảng thống kê số lượng tin bài về sự kiện đổi mới kỳ thi trung học

phổ thông năm 2015 trên báo Nhân dân 31Bảng 2.2: Bảng thống kê số lượng tin, bài về sự kiện đổi mới kỳ thi trung học

phổ thông năm 2015 trên báo Quân đội Nhân dân 31Bảng 3.1 Bảng so sánh số lượng tin bài về đổi mới tuyển sinh đại học năm

2015 trên báo Nhân dân và báo Quân đội Nhân dân 53

DANH MỤC BẢNG HÌNH

Hình 3.1: Bài viết trên báo Nhân dân 57Hình 3.2 Bài viết trên báo Quân đội Nhân dân sử dụng hộp dữ liệu box 61

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Tính thời sự và lý do chọn đề tài

Khi nền kinh tế ngày càng phát triển, trình độ, nhu cầu con người càngcao đòi hỏi báo chí cũng không ngừng đổi mới, hoàn thiện năng động, sángtạo hơn trong tác nghiệp Báo chí trở thành kênh thông tin chủ yếu, quantrọng, phổ cập và nhanh nhạy nhất trong việc phản ánh những sự kiện xảy rahằng ngày có ảnh hưởng đến đời sống xã hội của mỗi quốc gia Cùng với sựphát triển của nhân loại, nhất là trong thời đại toàn cầu hóa, báo chí ngày càngđóng vai trò quan trọng, ảnh hưởng sâu sắc đến xã hội Do đó, với sự bùng nổthông tin như hiện nay, vai trò của báo chí càng được thể hiện rõ hơn trongviệc điều chỉnh dư luận xã hội (DLXH) đi đúng với chủ trương, chính sáchđường lối của mỗi đất nước

DLXH là vấn đề đã tồn tại rất lâu trong lịch sử, từ khi có xã hội và cóngôn ngữ DLXH thường hình thành một cách tự phát và người ta chỉ nhậndiện nó khi nó đã hình thành một cách rộng rãi, sâu rộng và đông đảo Sự tácđộng của nó tới đời sống khá rõ rệt Một vấn đề, một sự kiện hay một ý kiếnnào đó khi đã tạo ra luồng dư luận mà không có sự giải đáp, không có thôngtin thích đáng sẽ gây hậu quả khó lường

“Dư luận xã hội” luôn là kênh thông tin đa chiều, có vị trí rất quan trọngtrong đời sống xã hội nói chung và cũng giúp cho nhà cầm quyền nói riêng,nắm bắt để điều chỉnh những vấn đề liên quan tới hệ tư tưởng trong một thểchế chính trị, bảo đảm cho sự phát triển đất nước Do đó việc nắm bắt dư luận

là việc làm thường xuyên trong quá trình vận động cuộc sống Với nhữngngười làm báo lại càng chú trọng tới những hoạt động xung quanh mà dư luậnphản ánh để tìm hiểu để nắm bắt, chịu trách nhiệm phản ánh và hướng bạnđọc hiểu được dư luận xã hội theo hướng tích cực Chủ tịch Hồ Chí Minhtrong bài nói chuyện tại Đại hội lần thứ III của Hội nhà báo Việt Nam, Người

khẳng định “Nhiệm vụ của báo chí là phục vụ nhân dân, phục vụ cách mạng”, đồng thời, Người cũng đòi hỏi báo chí phải lãnh đạo dư luận: “không biết

lãnh đạo dư luận, không biết thúc đẩy và nâng cao tinh thần đấu tranh của nhân dân là một trong những khuyết điểm của báo chí…”.

Người đòi hỏi báo chí phải lãnh đạo dư luận Người luôn coi trọng dư

luận xã hội, đó là một kênh thông tin mang tính đại chúng, vừa có thật, vừacũng chỉ là dư luận, nhưng lại rất nhanh nhạy, trong đánh giá của quần chúngnhân dân đối với những biến động của xã hội qua mỗi giai đoạn cách mạng

Người chỉ ra rằng “dư luận có vai trò to lớn trong đấu tranh chống kẻ thù xâm lược, tố cáo tội ác chiến tranh của chúng, phát động lòng căm thù trong nhân dân, thúc đẩy họ đứng lên giết giặc lập công cứu nước” Mục đích của

định hướng dư luận xã hội là góp phần điều chỉnh hành vi, hướng tới làm thayđổi thái độ, nhận thức và hành động của các nhóm xã hội theo hướng có lợicho một giai cấp nhất định

Báo chí là nhân tố, là phương tiện có sức mạnh đặc biệt to lớn trong việcđịnh hướng nhận thức, hình thành dư luận xã hội Báo chí là một lực lượng rấtquan trọng góp phần nâng cao hiệu quả của phản biện xã hội trong tiến trìnhxây dựng một xã hội thực sự dân chủ Tuy nhiên, trong quá trình hội nhậpquốc tế sâu rộng hiện nay, mỗi thông tin trên báo chí đều có thể ảnh hưởngtrực tiếp hoặc gián tiếp đến vị thế, diện mạo của quốc gia, dân tộc Do đó, mọi

sự phản biện xã hội trên báo chí, phải xuất phát từ cái tâm trong sáng của nhàbáo Việt Nam vì lợi ích của quốc gia dân tộc, vì quyền lợi chính đáng củanhân dân và phải nhằm tạo nên sự đồng thuận cao trong xã hội

Định hướng DLXH không phải là cơ quan báo chí chỉ chọn những sựkiện, vấn đề phù hợp với quan điểm thông tin của mình mới thông tin, bìnhluận, còn nếu khác hoặc trái thì im lặng làm ngơ; nếu như vậy thì thật thiếutrách nhiệm xã hội và không công bằng Vì báo chí không phải là nghề tựthân, thậm chí không phải là nghề kiếm sống như bao nghề khác, mà nó sinh

ra để phục vụ công chúng và DLXH, vì sự phát triển bền vững của đất nước

Do đó, cần thống nhất nhận thức rằng, tất cả những sự kiện và vấn đề thời sựliên quan đến lợi ích của đông đảo công chúng và nhân dân thì báo chí cần

thông tin, bình luận để thu hút họ vào tầm ảnh hưởng của mình, từ đó gópphần định hướng nhận thức, thái độ và thống nhất hành vi trong giải quyết cácvấn đề kinh tế xã hội.

Báo chí có vai trò hết sức to lớn đối với nội dung và tính chất củaDLXH Nói cách khác báo chí là phương tiện để tạo ra DLXH và định hướngDLXH Bằng khả năng thông tin của mình báo chí tác động trực tiếp đến việc

“khơi mào” phát triển và định hướng DLXH một cách nhanh chóng, sâu sắc

và hiệu quả nhất

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn, khóa luận này góp phần làm

rõ vai trò của báo chí trong công tác định hướng DLXH trên báo Nhân dân vàbáo Quân đội Nhân dân thông qua sự kiện “đổi mới kì thi tuyển sinh đại họcnăm 2015” Với vai trò của mình báo chí không chỉ làm tốt vai trò thông tin

về sự kiện mà còn định hướng cho mỗi cá nhân hiểu đúng vấn đề để từ đó cócái nhìn khách quan và có thái độ hành vi đúng đắn hơn Báo chí đã khơinguồn DLXH bằng cách xã hội hóa sự kiện chỉ rõ tính vấn đề trong sự kiện.Với những ý nghĩa quan trọng và sâu sắc mà vấn đề đem lại, tôi chọn đề

tài: “Vai trò định hướng dư luận xã hội của báo Nhân dân và báo Quân đội Nhân dân đối với sự kiện Đổi mới kì thi tuyển sinh đại học năm 2015” Bên

cạch đó khóa luận còn nghiên cứu, đánh giá khả năng định hướng dư luận xãhội chỉ ra những thế mạnh, hạn chế và đưa ra những giải pháp trong công tácđịnh hướng dư luận xã hội của hai tờ báo Từ đó để ta thấy rõ hơn mối quan

hệ mật thiệt giữa báo chí và dư luận xã hội trong bối cảnh đất nước hiện nay.Việc nghiên cứu đề tài này sẽ góp phần thấy rõ vai trò hình thành vàđịnh hướng DLXH qua các nguồn tài liệu đáng tin cậy mà minh chứng đó làhai tờ báo lớn Nhân dân và Quân đội Nhân dân Đề tài cũng sẽ trở thành tàiliệu tham khảo góp phần vào hệ thống tài liệu khoa học chung về báo chí vàtruyền thông Thông qua việc phân tích, lý giải làm rõ vấn đề, đề tài sẽ gópphần trong công tác nghiên cứu, giảng dạy học tập về báo chí sau này

2 Lịch sử nghiên cứu vấn đề

DLXH là sản phẩm của quá trình giao tiếp xã hội, nó đã tồn tại rất lâutrong đời sống Không có sự thảo luận, bàn bạc thậm chí là va đập các ý kiếnvới nhau thì không có các ý kiến phán xét, đánh giá chung được đông đảocông chúng chia sẻ, tán thành và ủng hộ Do nhận thấy được tầm quan trọngcủa DLXH nên đã có khá nhiều công trình nghiên cứu về vấn đề này Ngoài

ra vai trò và chức năng của báo chí đối với việc định hướng DLXH cũng đã

có một số khóa luận tốt nghiệp, luận văn thạc sĩ, các công trình khoa học củacác trường đại học trên toàn quốc thực hiện

Cụ thể hiện nay ở trường đại học Khoa học Huế đã có một số khóa luậnnghiên cứu vấn đề này được thực hiện như:

- Lê Thị Minh Hiếu, Báo điện tử với sự kiện bầu bình chọn vịnh HạLong trở thành kỳ quan thế giới, khóa luận tốt nghiệp chuyên ngành báo chíĐại học Khoa học Huế, 2011

- Quách Tiểu Bảo, Báo in và công tác định hướng dư luận xã hội về vấn

đề loạn giá vàng năm 2011, khóa luận tốt nghiệp chuyên ngành báo chí Đạihọc Khoa học Huế, 2011

- Đặng Hà Phương, Báo in và công tác định hướng dư luận xã hội về đềxuất đổi giờ làm việc của Bộ Giao thông vận tải, khóa luận tốt nghiệp chuyênngành báo chí Đại học Khoa học Huế, 2011

- Lê Duy Khánh, Báo in và công tác định hướng dư luận xã hội về tiêucực trong bóng đá Việt Nam năm 2011, khóa luận tốt nghiệp chuyên ngànhbáo chí Đại học Khoa học Huế, 2011

- Nguyễn Thị Hiền, Vai trò định hướng dư luận xã hội của báo in quacác sự kiện nổi bật năm 2012 (khảo sát trên báo Tuổi trẻ và Lao động), khóaluận tốt nghiệp chuyên ngành báo chí Đại học Khoa học Huế, 2012

- Zơ Râm Thị Kim Sa, Vai trò định hướng dư luận xã hội của báo in quacác sự kiện nổi bật năm 2012 (Khảo sát trên báo Vietnamnet và VnExpress),khóa luận tốt nghiệp chuyên ngành báo chí Đại học Khoa học Huế, 2012

Ở các khóa luận nghiên cứu về vấn đề này, vai trò của báo chí trong việchình thành và định hướng dư luận xã hội đã được nêu rõ, khẳng định bởinhững khảo sát từ thực tiễn Với những số liệu điều tra cụ thể, phương pháptìm hiểu xã hội học, sử dụng các bảng hỏi các khóa luận này góp phần khôngnhỏ khẳng định vai trò quan trọng của báo chí trong việc định hướng dư luận

xã hội, làm ổn định và phát triển đất nước Có nhiều nghiên cứu còn hỗ trợ rấtlớn trong việc mở rộng, điều chỉnh hệ thống cơ quan báo chí, phục vụ đắc lựccho công tác tuyên truyền về các nhiệm vụ, lĩnh vực được đề ra Đồng thờicòn góp phần hỗ trợ các công trình nghiên cứu khoa học về sau

Tuy nhiên theo khảo sát, việc nghiên cứu về các sự kiện này chỉ dừnglại hình thức các bài báo, chưa có công trình nào tìm hiểu cặn kẽ nội dung,diễn biến cũng như những bài học kinh nghiệm và những giải pháp nhằmnâng cao hiểu quả công tác định hướng dư luận xã hội Hơn nữa hầu hết cáccông trình nghiên cứu chỉ tập trung cao vào từng loại hình mà chưa có sự xemxét cụ thể vào từng tờ báo

Kế thừa và học hỏi từ những khóa luận trước, khóa luận của tôi sẽ đi sâunghiên cứu và khảo sát một cách hệ thống về vai trò định hướng dư luận xãhội trên báo Nhân dân và Quân đội Nhân dân Lần đầu tiên, vai trò địnhhướng dư luận xã hội về sự kiện “đổi mới kì thi tuyển sinh đại học năm 2015”trên hai tờ báo này được nghiên cứu có hệ thống, kỹ lưỡng Với những tư liệuchính thống, nguồn tài liệu phong phú cùng với việc khảo sát một bộ phận lớncông chúng để hiểu rõ thái độ, phản hồi của họ về sự kiện, điều đó sẽ làm chokhóa luận trở nên chặt chẽ, sâu sắc và thuyết phục hơn

Hy vọng rằng công trình nghiên cứu của tôi sẽ phần nào đáp ứng được tưliệu cho các bạn đọc muốn tìm hiểu sâu hơn về sự kiện này trên hai tờ báoNhân dân và Quân đội Nhân dân

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Trong phạm vi nghiên cứu cũng như dựa trên yêu cầu đặt ra của đề tài,đối tượng nghiện cứu của khóa luận này là vai trò định hướng dư luận xã hội

đối với sự kiện “đổi mới kì thi tuyển sinh đại học năm 2015” trên báo Nhândân và báo Quân đội Nhân dân Để từ đó người viết tập trung làm rõ báo chí

đã định hướng dư luận xã hội như thế nào khi có những sự kiện nổi bật, cótầm ảnh hưởng diễn ra

Khóa luận sẽ đi sâu vào nghiên cứu vai trò định hướng dư luận xã hộiđối với sự kiện đổi mới kì thi tuyển sinh đại học năm 2015 trên cơ sở điều tra,khảo sát các bài viết trên báo Nhân dân và báo Quân đội Nhân dân

Để có cái nhìn khái quát, khách quan và cụ thể người viết đã tìm hiểunghiên cứu các tài liệu, sách, báo liên quan đến vai trò chức năng của báo chí,của dư luận xã hội Cũng như xem xem kỹ lưỡng các bài viết liên quan đếnvấn đề để nhìn nhận rõ hơn và đưa ra những nhận định đúng đắn cho bài viết.Ngoài ra người viết còn tìm hiểu các khóa luận đã thực hiện trước và cácphương tiện truyền thông để nâng cao kiến thức và có cách nhìn nhận kháchquan về vấn đề

Ngoài ra người viết còn mở rộng khảo sát mối quan hệ của dư luận xãhội với báo chí Những quan tâm của công chúng đối với các sự kiện mà báochí nêu lên Để từ đó đội ngũ làm báo sẽ hiểu rõ hơn nhu cầu, tâm tư của côngchúng và định hướng dư luận xã hội một cách chuẩn mực, đúng cách

Người viết lựa chọn báo Nhân dân và Quân đội Nhân dân sở dĩ đây làhai tờ báo lớn, chính thống có lịch sử ra đời khá lâu Với tiêu chí đưa thôngtin chính xác, thời sự với những cây bút nổi tiếng, sắc sảo, hai tờ báo đã để lạiđược tiếng vang trong lòng công chúng, bạn đọc

Tuy nhiên để nghiên cứu chuyên sâu vai trò định hướng dư luận xã hộicủa hai tờ báo này không phải là dễ dàng Bởi thông tin thì phong phú, đadạng, thêm vào đó lượng tin bài lại dồi dào với nhiều cách thể hiện khác nhau.Cho nên trong phạm vi khóa luận người viết sẽ định hướng rõ và khoanhvùng vấn đề xoay quanh phần nội dung và hình thức để người đọc có thể dễdàng nhìn nhận vấn đề được nói tới một cách rõ ràng dễ hiểu

4 Phương pháp nghiên cứu

Do lần đầu tiên người viết tiếp xúc với đề tài này nên còn gặp nhiều khókhăn trong quá trình nghiên cứu Tuy nhiên, để có cái nhìn khách quan về vaitrò định hướng dư luận xã hội, người viết đã tham khảo nhiều trang báo điện

tử, báo in, các trang web chính thức và một số phương tiện truyền thông khác.Người viết còn giành nhiều thời gian tiến hành một số phương pháp nghiêncứu thống kê, phân loại, tổng hợp bao gồm cả liên ngành và chuyên ngành, cảđịnh lượng và định tính, phương thức thông tin và phân tích các bài viết về sựkiện đổi mới kì thi tuyển sinh đại học năm 2015 trên báo Nhân dân và Quânđội Nhân dân để có thể đưa ra những kết luận mang tính xác thực và cụ thểnhất Cụ thể:

- Thu thập các tài liệu liên quan đến đề tài, tham khảo những vấn đề lýluận chung

- Tiến hành khảo sát tất cả các số báo qua các ngày của năm 2015 trênbáo Nhân dân và Quân đội Nhân dân Tiếp xúc với các tác phẩm liên quanđến sự kiên sau đó đối chiếu so sánh để có những kết luận phù hợp và kháiquát

- Phân tích, khảo sát, tổng hợp chủ yếu được thực hiện trên hai phươngpháp diễn dịch và quy nạp nhằm mục đích vừa diễn giải vấn đề với nhữngbằng chứng cụ thể, logic, vừa có những kết luận đánh giá chính xác Ngườiviết còn phân tích, trích dẫn những bài viết, đoạn viết hay để giải thích, minhchứng cho vấn đề cần giải quyết

- Trong quá trình thực hiện niên luận người viết lấy lý luận làm cơ sởchính sau đó đối chiếu với thực tiễn để rút ra được vai trò của báo chí trongviệc định hướng dư luận xã hội

- Phương pháp nghiên cứu lý thuyết: sử dụng các nghiên cứu về báochí và dư luận xã hội để xem xét, so sánh, đối chiếu với kết quả khảo sátvới khóa luận

- Nghiên cứu phản ứng của độc giả các nhóm đối tượng công chúng đốivới sự kiện đã được thông tin trên mặt báo.

Người viết đứng trên quan điểm, lập trường của chủ nghĩa Mác – LêNin, của tư tưởng Hồ Chí Minh, dựa theo đường lối chủ trương, pháp luậtcủa Đảng và Nhà nước Với tất cả những điều trên cùng với kiến thức củabản thân và sự hướng dẫn của giáo viên là cơ sở cho người viết thực hiện đềtài này

5 Kết cấu, bố cục khóa luận

Ngoài phần mở đầu, kết luận, mục lục, phụ lục và tài liệu tham khảo,khóa luận chia làm 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận chung.

Chương 2: Vai trò của báo Nhân dân và Quân đội Nhân dân trong việc định

hướng dư luận xã hội đối với sự kiện đổi mới kỳ thi tuyển sinh đại học năm 2015

Chương 3: Một số thế mạnh, hạn chế và giải pháp nâng cao hiệu quả

công tác định hướng dư luận xã hội trên báo Nhân dân và Quân đội Nhân dân.Nội dung của khóa luận sẽ được trình bày theo thứ tự các chương, mục trên

PHẦN NỘI DUNG CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG 1.1 Báo chí và chức năng của báo chí

1.1.1 Khái niệm báo chí

Trong tiến trình phát triển của lịch sử văn hóa nhân loại, báo chí là mộthiện tượng xã hội Báo chí ra đời do nhu cầu thông tin –giao tiếp, giải trí vànhận thức của con người Mặc dầu ra đời chậm so với các hình thái ý thức xãhội khác, nhưng báo chí đã nhanh chóng trở thành một trong những lĩnh vựcxung kích bởi khả năng phán ánh hiện thực của nó Vì thế mà báo chí luôn làmột công cụ hoạt động quan trọng của con người và các giai cấp trong cuộcđấu tranh vì sự tiến bộ và an ninh của nhân loại

Trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước vì mục tiêu dângiàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh, với nền kinh tế trithức, toàn cầu hóa, hội nhập càng sâu sắc vào nền kinh tế thế giới, báo chíphải là người chiến sĩ xung kích trên mặt trận tư tưởng – văn hóa Báo chícàng có nhiệm vụ hết sức to lớn và nặng nề nhất là trong bối cảnh thế giớidiễn biến phức tạp, yêu cầu của công cuộc đổi mới đất nước đòi hỏi phải nângcao năng lực khoa học công nghệ, tri thức mọi mặt cho toàn dân

Ở nước ta báo chí là công cụ chính trị của Đảng, của Nhà Nhà nước, củacác tổ chức, đoàn thể xã hội, là diễn đàn của nhân dân Nước ta không có báochí tư nhân do đó báo chí được kiểm soát một cách chặt chẽ, tránh những ảnhhưởng tác động xấu làm ảnh hưởng, phá hoại đến truyền thống, văn hóa củangười Việt Nam

Báo chí đã thực sự trở thành một trong những kênh thực hiện nhiệm vụtuyên truyền quan điểm, đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, phápluật của Nhà nước; phát hiện và phản ánh tâm tư, nguyện vọng của quầnchúng; những vấn đề bức xúc trong đời sống xã hội; kiên quyết đấu tranhchống tham nhũng, tiêu cực, suy thoái đạo đức….Báo chí cũng đã góp phầngiáo dục truyền thống tốt đẹp của dân tộc, truyền thống cách mạng, góp phần

nâng cao dân trí, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao, phong phú và đa dạng vềđời sống tinh thần của nhân dân…Bên cạnh những vấn đề trên, báo chí nước

ta trong quá trình đổi mới và hội nhập đã góp phần nâng cao chất lượng thôngtin đối ngoại, góp phần quan trọng giới thiệu đất nước, văn hóa con ngườiViệt Nam với bạn bè quốc tế, nâng cao uy tín và vị thế Việt Nam trên trườngquốc tế

Do đó, việc nhận thức về báo chí là một vấn đề bức thiết trong mọi thờiđại, mọi hình thức Nhà nước Nó có ý nghĩa rất lớn góp phần điều hòa cácmối quan hệ xã hội theo định hướng chung của Nhà nước, tạo ra một môitrường ổn định để phát triển kinh tế, xã hội Báo chí là một hiện tượng xã hội

đa nghĩa, phức tạp và có nhiều cách tiếp cận không giống nhau trong xã hội

có thể chế chính trị khác nhau

Sau đây là một số quan niệm khác nhau về báo chí:

- Theo triết học cổ đại Hy Lạp; “chữ báo chí xuất phát từ information có nghĩa là thông tin, thông báo, báo tin và được hiểu như việc tạo ra hình thái giúp cho sự hiểu biết của con người về thế giới xung quanh đang tồn tại bằng việc lấy hiện thực khách quan để phản ánh một cách liên tục, xuyên suốt trong quan hệ chặt chẽ giữa nhà báo – tác phẩm – công chúng”

- Tác giả Trần Hữu Quang trong cuốn Xã hội học truyền thông đại chúng thì khẳng định: “Báo chí truyền thông là một quá trình truyền đạt, tiếp nhận và trao đổi thông tin nhằm thiết lập các mối quan hệ giữa con người với con người” Theo đó tác giả định nghĩa, “truyền thồng đại chúng là quá trình truyền đạt thông tin một cách rộng rãi đến mọi người trong xã hội thông qua các phương tiện truyền thông đại chúng như phát thanh, truyền hình”.

- Trong từ điển Tiếng Việt của Viện ngôn ngữ học định nghĩa báo chí

truyền thông hiểu theo nghĩa chung nhất và trừu tượng nhất là “quá trình truyền dữ liệu giữa các đơn vị chức năng”.

- Trong Từ điển xã hội học do G Endruweit và G Trommsdorff chủ

biên, định nghĩa báo chí truyền thông là “sự tạo ra mối liên hệ giữa hai đối tượng có thể mang bản chất sự sống hay không”.

Nhìn chung những quan niệm trên về báo chí còn khá rộng, chưa baoquát cụ thể, rõ ràng về báo chí Chính từ đó, Luật Báo chí nước Cộng hòa Xãhội chủ nghĩa Việt Nam năm 1989, bổ sung và thông qua ngày 12/6/1999trong phần định nghĩa về báo chí đã không tập trung vào giải thích rõ nội hàmcủa báo chí mà chỉ làm công tác liệt kê các loại hình báo chí Điều 3 Luật Báochí quy định: Báo chí nói trong luật này là báo chí Việt Nam, bao gồm: báo in(báo, tạp chí, bản tin thời sự, bản tin thông tấn), báo nói (chương trình phátthanh), báo hình (chương trình truyền hình, chương trình nghe – nhìn thời sựđược thực hiện bằng các phương tiện kỹ thuật khác nhau), báo điện tử (đượcthực hiện trên mạng thông tin máy tính) bằng tiếng Việt, tiếng các dân tộcthiểu số Việt Nam, tiếng nước ngoài

Như vậy ta thấy rằng báo chí bản chất nó đã bao gồm nhiều ý nghĩariêng, để hiểu được sâu sắc về báo chí cần có nhiều thời gian tìm hiểu, nghiêncứu kỹ lưỡng Nói tóm lại, nó là kênh thông tin quan trọng, là tiếng nói đạidiện tâm tư, nguyện vọng chính đáng của các tầng lớp trong xã hội, là phươngtiện cổ vũ, tuyên truyền tập thể, góp phần định hướng dư luận xã hội

1.1.2 Chức năng cơ bản của báo chí

Báo chí ra đời và phát triển dưới sự tác động, chi phối của nhiều yếu tố,điều kiện như nhu cầu thông tin giao tiếp, sự phát triển của khoa học kỹ thuật

và công nghệ, trình độ phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội, chế độ chính trị -xãhội của mỗi nước và mối quan hệ giao lưu quốc tế Tất cả gắn bó với nhau tạothành tiền đề cho sự nảy sinh, sự vận động của các bộ phận trong hệ thốngcác phương tiện thông tin đại chúng, đồng thời quy định tính chất, quy mô vaitrò của báo chí đối với mỗi thời kỳ lịch sử, mỗi lĩnh vực của đời sống xã hội.Chức năng của báo chí là những đóng góp của báo chí đối với xã hội.Báo chí có chức năng, vai trò ngày càng quan trọng trong đời sống xã hội Vàkhi nói tới báo chí người ta thường nhắc tới những chức năng sau đây:

- Chức năng thông tin: đây được xem là chức năng cơ bản, chức năng

khởi nguồn của báo chí Báo chí ra đời là để đáp ứng, thỏa mãn nhu cầuthông tin giao tiếp của con người và xã hội Xã hội càng phát triển, conngười càng văn minh thì nhu cầu thông tin giao tiếp càng cao, càng đa dạngphong phú Nhu cầu này là tự nhiên và mang tính bản thể Sự ra đời của báochí chính là cột mốc quan trọng đánh dấu nhu cầu thông tin , giao tiếp ở mức

độ cấp thiết và khả năng đáp ứng của các phương tiện truyền tin đã đạt đếntrình độ cao hơn

Báo chí thực hiện chức năng thông tin còn nhằm thực hiện các chứcnăng khác Nói cách khác, mọi chức năng của báo chí đều được thực hiệnthông qua con đường thông tin Báo chí thông tin để thực hiện chức năng tưtưởng, định hướng dư luận xã hội; thông tin để thực hiện chức năng văn hóa,giải trí; thông tin để thực hiện vai trò giám sát, quản lý xã hội…Nói tóm lại,thông tin là chức năng bao trùm, trực tiếp của báo chí

Thực hiện chức năng thông tin, báo chí phải đảm bảo tính chân thực,chính xác, thông tin phải nhanh chóng, mới mẻ… Thông tin báo chí phải đảmbảo tính thời sự, diễn tả những điểm nóng, những vấn đề nổi cộm nhất trongđời sống Tuy nhiên, bên cạnh mảng thông tin trên, báo chí còn có một mảngthứ hai nữa là những thông tin có tính chuyên đề, ẩn chứa tầng sâu tri thức…Điều này thể hiện rõ mục tiêu phục vụ xã hội, đáp ứng mọi nhu cầu thông tinchính đáng của công chúng

Như sự kiện “Hà Nội chặt 6.700 cây xanh” vào khoảng tháng 3/2015nhiều tờ báo đã thực hiện tốt chức năng thông tin của mình khi ghi lại đầy

đủ về thông tin sự việc Cũng chính nhờ báo chí thông tin này nhanh chóngđược nhiều người dân tìm hiểu, quan tâm Không chỉ thông tin về sự kiện

mà báo chí con thông tin về những ý kiến, bày tỏ thái độ, nguyện vọng củangười dân đến các cấp cán bộ Từ đó việc chặt cây xanh đã được đi vào điềutra làm rõ Nhờ có báo chí vào cuộc mà những hàng cây gắn liền với con

người thủ đô đó vẫn còn giữ được phần nào nét đẹp từ thiên nhiên mà nhữnghàng cây mang lại.

Qua đó chúng ta thấy rằng sự thông tin nhanh nhạy, kịp thời của báochí không chỉ nhằm cung cấp thông tin cho độc giả, mà nó còn góp phầnđịnh hướng dư luận, giúp cho các cấp ban ngành có thể gần gũi với dân, hiểudân hơn

- Chức năng giáo dục tư tưởng: là chức năng xuyên suốt, thể hiện tính

mục đích của báo chí Với chức năng này, theo quan điểm của Đảng ta, báochí là công cụ, phương tiện quan trọng dùng để truyền bá hệ tư tưởng củaĐảng, giáo dục lý luận Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và làm cho hệ tưtưởng - lý luận này trở thành chủ đạo, chiếm ưu thế trong đời sống tinh thần,

tư tưởng của đông đảo nhân dân Báo chí là một binh chủng xung kích, đi đầutrong công tác tư tưởng của Đảng

Công tác tư tưởng có vai trò đặc biệt đối với các chính đảng, các tổ chức

xã hội cũng như các giai cấp nắm quyền lãnh đạo Mục đích của công tác tưtưởng là nhằm tác động vào ý thức xã hội, hình thành một hệ tư tưởng chínhthống với những định hướng nhất định Nhiệm vụ đầu tiên trong hoạt động tưtưởng của báo chí là nâng cao tính tự giác của quần chúng Để thực hiện mụctiêu này, báo chí phải góp phần nâng cao nhận thức của họ, hình thành tính tựgiác trong quần chúng sẽ trở thành động lực mạnh mẽ cho những hoạt độngsáng tạo trong lao động, sản xuất và xây dựng xã hội mới

Hiện thực xã hội vô cùng phong phú, phức tạp và đa dạng Bởi vì sựkiện, hiện tượng, quá trình xảy ra trong những điều kiện lịch sử cụ thể vớinhững hình thức, tính chất, nội dung, phương thức khác nhau và kết cục khácnhau Yêu cầu đặt ra cho báo chí là không chỉ mô tả, phản ánh những sựkiện, hiện tượng mà phải phát hiện trong những mối quan hệ, chỉ ra nhữngvấn đề có tính bản chất, chiều hướng vận động chính của hiện thực cuộc sống.Báo chí là một trong những phương tiện quan trọng của Đảng thực hiệnchức năng giáo dục chính trị - tư tưởng cho quần chúng Sự phản ánh kịp thời,

phong phú các sự kiện, kết hợp minh chứng chặt chẽ và khoa học là cơ sở tạonên chất lượng mới trong nhận thức của công chúng , tự giác những quanđiểm về cuộc sống, những lý tưởng xã hội, những giá trị của hiện thực.

- Chức năng giám sát quản lý và phản biện xã hội: được xem là chức

năng không thể thiếu của báo chí để đảm bảo cho hoạt động quản lý xã hộigiữa cơ quan quản lý với cơ quan thực thi Báo chí thực hiện chức năng nàybằng cách cung cấp thông tin cho xã hội của mình bằng việc thông tin cho xãhội, hình thành và định hướng dư luận xã hội theo mục đích nhất định của chế

độ, của giai cấp Hay nói cách khác, báo chí tham gia quản lý xã hội theo đặctrưng và phương thức riêng của mình

Báo chí đăng tải, phổ biến, giải thích đường lối, chính sách của Đảng,Nhà nước và các cấp, các ngành cho các tổ chức và các thành viên xã hội biết,hiểu, nhận thức và hành động trong thực tiễn Để giải quyết được tất cả nhữngvấn đề đó, một mặt báo chí phải nhạy cảm, hiểu biết và chủ động tuyêntruyền, phân tích, giải thích, bình luận…mặt khác phải dựa vào nhân dân,trong đó có các nhà khoa học, nhà kinh tế, nhà hoạt động xã hội, hoạt độngvăn học, nghệ thuật để tiến hành công tác đó

Báo chí cùng với nhân dân đề xuất sáng kiến, đưa ra kiến nghị, giải phápcho hoạt động quản lý hiệu quả hơn trên cơ sở phân tích sâu sắc, toàn diện vàkhoa học các số liệu cần thiết, khi báo chí đề cập một vấn đề kinh tế - xã hộibức xúc thì không chỉ nêu thuận lợi, khó khăn, phê phán mà điều quan trọnghơn là đưa ra được sáng kiến, giải pháp gì để khắc phục khó khăn đó Ngoài

ra báo chí còn phải dự đoán, đoán định trước những nhu cầu, tâm lý, sở thích,quyền lợi và nguyện vọng của nhân dân; các xu hướng vận động, phát triểncủa đời sống trong nước và quốc tế để chủ động, kịp thời đưa ra kế sách ứngphó, đón đầu Đây là yêu cầu khách quan của cuộc sống, đồng thời là chứcnăng mới của báo chí hiện nay thể hiện rõ hơn trách nhiệm xã hội và nghĩa vụcông dân của nhà báo

Kiểm tra, giám sát là một bộ phận quan trọng trong quá trình quản lý củabáo chí Đảng ta coi báo chí là kênh giám sát cán bộ, đảng viên và toàn xãhội Đây là nhiệm vụ cao cả nhưng nặng nề của báo chí Trước hết, báo chíkiểm tra, giám sát việc thực hiện đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nướctrong thực tiễn của các cấp, các ngành và toàn thể nhân dân Kết quả hoạtđộng kiểm tra, giám sát của báo chí là nguồn thông tin quan trọng giúp Đảng,Nhà nước và các cấp có thẩm quyền kịp thời quyết định, bổ sung hoặc điềuchỉnh hoạt động của chính mình và các tổ chức, cơ quan cấp dưới.

- Chức năng phát triển văn hóa và giải trí: phát triển văn hóa, giải trí là

một trong những chức năng khách quan của báo chí, bên cạnh chức năng giáodục tư tưởng và quản lý, giám sát xã hội

Báo chí là kênh truyền bá, phổ biến một cách sinh động, hấp dẫn các loạihình và tác phẩm văn hóa – văn nghệ để nâng cao trình độ hiểu biết và đápứng nhu cầu văn hóa – giải trí của nhân dân Với lợi thế của mình, trên từng

số báo, chương trình phát thanh….hàng ngày, hàng giờ truyền bá những giátrị văn hóa truyền thống của dân tộc, tinh hoa văn hóa nhân loại, góp phầnkhẳng định bản sắc văn hóa dân tộc trong thời đại giao lưu quốc tế rộng mởhiện nay

Trong dòng chảy của cuộc sống, những giá trị văn hóa sẽ tích tụ, lan tỏa,tác động sâu sắc đến đời sống tinh thần nhiều thế hệ, tầng lớp nhân dân Tráchnhiệm của báo chí – cơ quan truyền thông đại chúng có khả năng tác độngmạnh mẽ nhất, tính lan tỏa và tương tác cao nhất – chính là ở chỗ vun trồng,chăm sóc, nâng niu, trân trọng và chuyển tải rộng rãi ra công chúng những giátrị văn hóa lành mạnh, thể hiện tầm vóc văn minh nhân loại của dân tộc Đồngthời báo chí đấu tranh không khoan nhượng với những hành vi phản văn hóa,những hiện tượng giả văn hóa, làm trong sạch môi trường xã hội, tạo điềukiện cho cái tốt vươn lên

Bên cạnh việc truyền bá, phổ biến các tác phẩm văn hóa – văn nghệ thìthông tin quảng cáo trên báo chí cũng có ý nghĩa to lớn, đáp ứng nhu cầu đa

dạng, phong phú của nhân dân Đó là quảng cáo, chỉ dẫn, dự báo thời tiết, giá

cả thị trường, thông báo chương trình phát thanh, truyền hình, lời cảm ơn…đều làm phong phú thêm nội dung thông tin của báo chí, đáp ứng nhu cầu vàlợi ích thiết thực của nhân dân

Xã hội ngày càng phát triển, trình độ dân trí và nhu cầu hoạt động vănhóa – tinh thần của nhân dân ngày càng cao, do đó vấn đề hàng đầu được đặt

ra trong việc chuyển tải thông tin văn hóa, giải trí là nâng cao chất lượng tưtưởng của tác phẩm văn học, nghệ thuật và tăng cường sức hấp dẫn, sinh động

về hình thức thể hiện tác phẩm và hoạt động văn hóa Như vậy, nhiệm vụ củabáo chí không chỉ đáp ứng nhu cầu văn hóa, giải trí của nhân dân, mà còn gópphần tích cực góp phần xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bảnsắc dân tộc

- Chức năng kinh doanh – dịch vụ: còn có nhiều ý kiến lo ngại về chức

năng này của báo chí Song trong thực tế, kinh doanh đã là một phần hoạtđộng của các cơ quan báo chí Báo chí phải có công chúng và muốn có côngchúng, báo chí phải hiểu rõ công chúng Trong cơ chế thị trường, một bộ phậnlớn công chúng sẵn sàng trả tiền tương xứng với những thông tin mà mìnhmong muốn Đó là một nhu cầu có thực và lành mạnh Mặt khác, nhiều cơquan báo chí đang phải đóng các khoản phí và thuế như các điều kiện kinhdoanh, như thuế doanh thu, thuế giá trị gia tăng

Là nguồn cung cấp thông tin cho đời sống xã hội nên quảng cáo – dịch

vụ báo chí trong điều kiện kinh tế thị trường và toàn cầu hóa đã trở thành mộthoạt động tất yếu Sự quảng bá thương hiệu, thu hút sự chú ý, giới thiệu sảnphẩm, định hướng thị hiếu, chỉ dẫn…đang là nhu cầu không chỉ giới kinhdoanh, dịch vụ, giải trí mà còn là đòi hỏi thiết yếu của đời sống xã hội Quảngcáo – dịch vụ là nhu cầu sống còn, nhu cầu tồn tại và phát triển của bản thân

xã hội hiện đại

Do đó chúng ta không thể phủ nhận chức năng kinh doanh – dịch vụ củabáo chí Tuy nhiên, phải điều chỉnh hoạt động này trên cơ sở phân định nó với

chức năng cơ bản, chức năng chủ đạo là thông tin Thông tin là để phục vụ sốđông, phục vụ cộng đồng xã hội Còn quảng cáo là phục vụ lợi ích nhà kinhdoanh, lợi ích người bỏ tiền ra làm quảng cáo Báo chí không thể chạy theolợi nhuận bằng mọi giá mà bỏ quên trách nhiệm thông tin, trách nhiệm phục

vụ cộng đồng Xét về hiệu quả kinh doanh, cũng không có nhà sản xuất, nhàdịch vụ làm ăn chân chính, lâu dài lại bán đúng uy tín, giá trị thương hiệu củamình chỉ vì lợi ích cụ thể, trước mắt Do đó, báo chí phải có trách nhiệm vớithông tin của mình, phải từ chối những quảng cáo, dịch vụ sai luật, đi ngượclại lợi ích xã hội, vi phạm thuần phong mỹ tục, vi phạm các giá trị đạo đứchay chính trị…Đó cũng là lợi ích tự nhiên của một hoạt động có tác động sâusắc và lâu dài tới đời sống xã hội

Nói tóm lại , các chức năng của báo chí có quan hệ chặt chẽ, bổ sung chonhau, tạo thành sức mạnh tổng hợp để giải quyết những nhiệm vụ chung của

sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Với các chức năng đó, báo chí thực sự

là một hoạt động đặc biệt mang tính chính trị - xã hội Mỗi tác phẩm báo chíđược công bố, phát hành rộng rãi đều trực tiếp hay gián tiếp tác động đếnnhận thức, tâm tư, tình cảm và hành vi của công chúng

1.1.3 Vai trò định hướng dư luận xã hội của báo chí đối với các vấn đề thực tiễn trong đời sống hiện nay

Trong nền kinh tế thị trường hội nhập như hiện nay thì vấn đề địnhhướng và điều hòa dư luận xã hội hết sức quan trọng Nhìn chung trongnhững năm vừa qua, báo chí đã thực hiện khá tốt vai trò định hướng dư luận

xã hội của mình, điều này đã được minh chứng qua những tác phẩm, bài báotrên các trang báo, phát thanh, truyền hình…Công tác định hướng dư luậnluôn được coi trọng hàng đầu mà các cơ quan báo chí đã đặt ra, và đây cũngchính là cơ sở để điều hòa, ổn định xã hội, đất nước

Vai trò đầu tiên có thể kể tới mà báo chí đã làm tốt trách nhiệm nghềnghiệp của mình là luôn đón đầu, nắm bắt nhanh chóng, kịp thời các sự kiện,

để từ đó đáp ứng được nhu cầu thông tin cho công chúng Với thời đại bùng

nổ thông tin như hiện nay, báo chí đã chắt lọc, lựa chọn, kiểm định chặt chẽcác nguồn tin để tránh gây sai sót, thiệt hại đối với con người Ngoài thôngtin báo chí còn dẫn dắt, hướng dẫn, tuyên truyền công chúng thực hiệnnhững điều hay lẽ phải, những đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng

và Nhà nước

Báo chí là công cụ, là phương tiện định hướng dư luận xã hội theo mụcđích nhất định, một cách nhanh chóng, sâu rộng hiệu quả nhất Với thế mạnhcủa mình báo chí có thể phát tán rộng rãi, xã hội hóa sự kiện, biến một sự kiện

ở một địa phương thành sự kiện của toàn xã hội Nhưng trong quá trình tạonguồn dư luận, không phải sự kiện, sự việc nào cũng được đăng tải mà báo chícân nhắc, xem xét, lựa chọn các sự kiện để tạo dư luận phù hợp

Báo chí đã làm tốt vai trò là diễn đàn, là nơi công chúng có thể bộc lộ,bày tỏ thái độ, quan điểm lập trường của mình Báo chí còn chuyển tải cácluồng ý kiến đa chiều của nhiều nhóm đối tượng trong các vấn đề diễn ratrong đời sống Có nhiều sự kiện báo chí đã đăng tải nhiều ý kiến của côngchúng, từ đó làm thay đổi một số quyết định từ cấp trên đưa xuống Báo chíchuyển tải đầy đủ các ý kiến, đóng góp của nhân dân đối với các chủ trương,chính sách mới đưa ra Báo chí đóng vai trò quan trọng trong việc phát huytinh thần dân chủ và làm chủ của nhân dân

Ví dụ như sự kiện chặt 50 cây cổ thụ hơn 50 năm tuổi ở huyện Đức Thọ,

Hà Tĩnh, đứng trước quyết định chặt cây của cấp trên, báo chí kịp thời thôngtin cho người dân biết Từ đây dân chúng đã bày tỏ thái độ bức xúc của mìnhtrước hàng cây lâu năm đã chuẩn bị đốn hạ Nhờ có báo chí các cấp lãnh đạo

đã thấu hiểu nổi lòng của dân, cũng như ý nghĩa của hàng cây ấy đối với conngười nơi đây Như vậy, báo chí đã làm tốt vai trò của mình, góp phần là cầunối thông tin giữa Đảng, Nhà nước và công chúng

Mục đích của báo chí tác động đến dư luận xã hội là làm thay đổithái độ và hành vi của công chúng vì vậy sự tác động có thể tạo ra hiệuquả nhưng đồng thời cũng có thể gây ra hậu quả Vì vậy khi một sự kiện

xảy ra xác thực đến mức có thể đo đếm được về không gian và thời gian,lượng hóa thành số lượng cụ thể, nhưng nó cũng có những yếu tố khôngđịnh lượng đôi khi vượt ra ngoài không gian và thời gian Bằng cácphương tiện truyền thông đại chúng báo chí đã dần trở thành áp lực xãhội, do đó mà dư luận có một sức mạnh nhất định trong cuộc sống.

Đặc biệt, trong những năm qua báo chí đã tham gia, tổ chức cổ động cáchoạt tích cực trong xã hội như các hoạt động: Góp đá xây dựng Trường Satrên báo Thanh niên, Trái tim cho em hay Vì người nghèo trên kênh VTV…Các hoạt động này thu hút được đông đảo mọi người tham gia Thông qua cáchoạt động tích cực này báo chí đã khơi dậy tình yêu thương con người, giúpmọi người trong cộng đồng gắn bó, chia sẻ với nhau, đồng thời thể hiện tráchnhiệm của bản thân góp phần xây dựng quê hương, đất nước giàu đẹp

Báo chí có vai trò hết sức to lớn đối với nội dung và tính chất của dưluận xã hội Nói cách khác, báo chí là phương tiện để tạo dư luận xã hội vàđịnh hướng dư luận xã hội Bằng khả năng thông tin kịp thời, sinh động vàphong phú các sự kiện, hiện tượng tới đông đảo công chúng, báo chí tác độngtrực tiếp đến sự hình thành và định hướng dư luận xã hội một cách nhanhchóng rộng rãi và hiệu quả nhất

Báo chí nước ta đã tích cực, là mũi nhọn xung kích chống lại những tiêucực diễn ra trong xã hội, trong đó tiêu biểu là tệ tham nhũng, tạo niềm tin chocông chúng vào sự lãnh đạo của Đảng Những sự kiện tiêu cực luôn là nhữngvấn đề gây nhức nhối trong xã hội Với sự tham gia của báo chí, các sự việcdần được điều tra làm rõ, phơi bày ra trước ánh sáng Bằng các địa chỉ, tênngười, số liệu, tư liệu cụ thể, xác thực, báo chí đã công khai trên công luậnnhững vụ việc tiêu cực để dư luận biết, lên án, giúp các cơ quan chức năngđiều tra, xử lý; giúp các tổ chức và cá nhân tự sửa chữa sai phạm của mình.Đối với các vấn đề nội cộm, nóng hổi, báo chí đã kịp thời vào cuộc phảnánh khách quan không nóng vội quy chụp Khi có nhiều luồng dư luận đối vớimột sự kiện xảy ra, báo chí có những bài bình luận, phân tích đưa ra chiều

hướng giải quyết vấn đề, để hướng dẫn dư luận phát triển đúng chiều hướng.Sức mạnh thông tin của báo chí có ảnh hưởng rất lớn đến đời sống xã hội.Nếu nóng vội trong xử lý, kiểm tra thông tin sẽ không chỉ ảnh hưởng tới mộtngười mà nó còn ảnh hưởng tới toàn xã hội.

Ví dụ: sự việc bưởi gây ung thư, do người viết không kiểm chứng, đọc

kỹ thông tin nên đã quy chụp và cho rằng bưởi ở Việt Nam có thể gây ungthư Khi bài viết đó đăng tải, khiến cho những hộ gia đình trồng bưởi điêuđứng, giá cả xuống thấp, bán bưởi với giá thấp, còn những người mua thì lo

sợ Mặc dù thông tin sau đó đã được đính chính lại, nhưng thiệt hại gây ra thìkhó vơi đi “Bút sa gà chết” đã là người làm báo phải luôn cẩn thận, bởikhông chỉ trách nhiệm, nghĩa vụ mà còn là lương tâm con người, làm nghềbởi cái tâm của mình

Với những đặc trưng của mình, báo chí có năng lực to lớn trong việcphản ánh sự vận động của đời sống hiện thực, tác động vào đông đảo quầnchúng nhằm tạo nên định hướng xã hội tích cực Tiếng nói của báo chí vừa làtiếng nói của Đảng, Nhà nước và đoàn thể xã hội, vừa là tiếng nói của nhândân Sức mạnh định hướng của báo chí thể hiện ở khả năng trở thành diễn đàncho toàn Đảng, toàn dân tham gia thảo luận và giải quyết những vấn đề quantrọng của đất nước, phê bình và đấu tranh chống lại những hiện tượng tiêucực cản trở sự phát triển của xã hội

1.2 Mối quan hệ giữa báo chí và dư luận xã hội

1.2.1 Dư luận xã hội con đường hình thành và phát triển dư luận xã hội

Quá trình hình thành dư luận xã hội được hiểu là quá trình xuất hiện mộtthái độ đánh giá của xã hội nào đó về vấn đề từ chỗ chưa có thái độ, trong khiquá trình biến đổi dư luận xã hội được hiểu là sự thay đổi khuynh hướng của

dư luận xã hội từ ủng hộ sang phản đối hoặc ngược lại, từ khuynh hướngmang tính “nước đôi” thành một thái độ rõ ràng

Dư luận xã hội được hình thành qua kênh giao tiếp cá nhân và kênh giaotiếp đại chúng Khi chưa có các phương tiện truyền thông đại chúng, sự tiếp

nhận vấn đề xã hội chỉ thông qua giao tiếp cá nhân Sự hình thành, biến đổi vàđịnh hình ý kiến cũng chỉ qua giao tiếp cá nhân Với những vấn đề đặc biệtnhạy cảm và quan trọng đối với cá nhân, thông tin được truyền qua mạng giaotiếp xã hội với tốc độ khá nhanh không kém gì so với truyền thông đại chúng.Khi các phương tiện truyền thông đại chúng phát triển dư luận xã hộiđược hình thành, biến đổi và phổ biến nhanh hơn Nhờ những phương tiện kỹthuật hiện đại một thông điệp có thể được chuyền tải cùng một lúc hoặcnguyên dạng đến hằng triệu, thậm chí hàng tỷ con người Điều đó có ý nghĩarất quan trọng để tạo ra những phản ứng tương tự nhau, hoặc giống nhau vềvấn đề mà truyền thông đại chúng đề cập đến Con đường thứ hai là conđường hình thành dư luận xã hội phổ biến trong xã hội hiện đại Thực chất haicon đường này không độc lập hoàn toàn, bởi nếu có sự kết hợp giữa hai conđường trên, thì quá trình hình thành và biến đổi dư luận xã hội sẽ nhanh hơn Các sự kiện, các hiện tượng xã hội được dư luận xã hội phản ánh phảidiễn ra theo một quá trình khá phức tạp Trong điều kiện bình thường, quátrình hình thành dư luận xã hội có thể chia thành các bước (các giai đoạn) sau:

- Giai đoạn hình thành thuộc ý thức cá nhân: Các cá nhân trong cộngđồng xã hội được tiếp xúc, làm quen, được trực tiếp chứng kiến hoặc nghe kểlại về các sự việc, sự kiện, hiện tượng xảy ra trong xã hội Họ tìm kiếm, hoặcthu thập thêm thông tin, trao đổi với nhau về nó, từ đó nảy sinh những suynghĩ, tình cảm, ý kiến bước đầu về nội dung, tính chất của các sự việc, sựkiện Nhưng lúc này, các suy nghĩ, tình cảm, ý kiến bước đầu đó là thuộc vềmỗi người, thuộc lĩnh vực ý thức cá nhân

- Giai đoạn trao đổi thông tin giữa mọi người: Các ý kiến cá nhânđược chia sẻ, trao đổi, bàn luận với nhau trong nhóm xã hội Cơ sở cho quátrình thảo luận trong nhóm xã hội này là lợi ích chung của cả nhóm và hệthống các giá trị, chuẩn mực xã hội đang chi phối các khuôn mẫu tư duy vàkhuôn mẫu hành vi của các thành viên trong nhóm Thông qua quá trình traođổi, bàn luận các suy nghĩ, các ý kiến xung quanh đối tượng của dư luận mà

ý kiến đã được trao đổi chuyển dần từ lĩnh vực ý thức cá nhân sang lĩnh vực

ý thức xã hội

- Giai đoạn tranh luận có tính chất tập thể về các vấn đề quan trọng: Ởgiai đoạn này, các thông tin, vấn đề không quan trọng, không phù hợp hoặcnhững thông tin nhiễu về đối tượng được sẽ bị lược bỏ Các nhóm trao đổi,tranh luận với nhau về những nội dung quan trọng, đưa ra các loại ý kiến khácnhau và thống nhất lại xung quanh các quan điểm cơ bản, cùng tìm đến nhữngđiểm chung trong quan điểm và ý kiến Từ đó mà hình thành cách phán xét,đánh giá chung, thỏa mãn được ý chí chung của đại đa số các thành viêntrong cộng đồng người Cơ sở cho quá trình tranh luận này vẫn là lợi íchchung và hệ thống các giá trị, chuẩn mực xã hội chung cũng được các nhóm

xã hội chia sẻ và thừa nhận

- Giai đoạn đi từ dư luận xã hội đến hành động thực tiễn: Nếu như luồng

dư luận xã hội chỉ hình thành một cách thuần túy rồi để đấy, chẳng có vai trò,tác dụng gì đối với cộng đồng thì có lẽ nó chỉ là hiện tượng vô nghĩa Trênthực tế, vấn đề không chỉ dừng lại ở đấy Từ sự phán xét, đánh giá chung, cácnhóm xã hội và cộng đồng xã hội đi tới hành động thống nhất, nêu lên nhữngkiến nghị, những biện pháp về hoạt động thực tiễn của họ trước thực tế cuộcsống nhất định

Như vậy, dư luận xã hội là sản phẩm của quá trình giao tiếp xã hội.Không có sự trao đổi, bàn bạc, thảo luận, thậm chí va đập các ý kiến với nhauthì không thể có ý kiến phán xét, đánh giá chung được đông đảo mọi ngườichia sẻ, tán thành và ủng hộ Tất nhiên, sự phân tích khách quan về mối tươngquan giữa ý kiến của tập thể, của cộng đồng cần phải được đặt vào cơ cấu xãhội hiện hành, phải xem xét đến các yếu tố trình độ kinh tế, chính trị, tinhthần, trình độ văn hóa, tính tổ chức của tập thể cộng đồng ấy

1.2.2 Mối quan hệ và tác động qua lại giữa báo chí và dư luận xã hội

Báo chí và dư luận xã hội có mối quan hệ biện chứng với nhau, cả hai

có sự tác động qua lại với nhau Mối quan hệ giữa chúng là mối quan hệhai mặt Thông thường chúng ta hay nói đến tác động của báo chí đến dưluận xã hội, coi dư luận xã hội là một sản phẩm của truyền thông Tuynhiên, cũng phải thừa nhận rằng dư luận xã hội là nguồn cung cấp sự kiệncho hoạt động của truyền thông đại chúng, là nguồn nguyên liệu phong phúcủa truyền thông đại chúng Dư luận xã hội chính là hơi thở của cuộc sống

mà báo chí không thể bỏ qua

Sự tác động của báo chí đến dư luận xã hội: báo chí có vai trò quan

trọng trong đời sống xã hội Nó đã tăng cường và phát triển dân chủ hóa cácmặt của đời sống xã hội; tổ chức vận động nhân dân tham gia vào các hoạtđộng quản lý xã hội, thông tin cho nhân dân về tình trạng của dư luận xã hộitrên các vấn đề đang tạo nên mối quan tâm chung của toàn xã hội, nhất là cácvấn đề có tính cấp bách, tác động lên thiết chế xã hội và đề xuất các phương

án hoạt động; hình thành dư luận xã hội về một vấn đề nào đó nhằm thúc đẩyhoặc hạn chế sự phát triển của thực tế đó; xây dựng lòng tin, thế giới quan và

ý thức quần chúng; điều chỉnh hành vi của các cá nhân trong xã hội, làm tăngcường tính tích cực chính trị - xã hội của quần chúng Như vậy, bằng việcchọn lọc, nhấn mạnh, giải thích các sự kiện đặc biệt, cung cấp thông tin tớiđối tượng tiếp nhận qua các kênh, khuyến khích dư luận đóng góp ý kiến,tiếng nói của cá nhân mình về các vấn đề đưa ra, báo chí đã tác động vào dưluận xã hội bằng hai con đường là tình cảm và lí trí

Việc truyền tải thông tin trên các phương tiện truyền thông đại chúng đòihỏi lương tâm của những người phát ngôn Họ có quyền tự do báo chí songkhông vì thế mà cố ý gieo rắc những thông tin sai lệch làm tổn hại đến danh

dự và nhân phẩm của cá nhân, kích động, gây thù hằn giữa các nước, dân tộc,tôn giáo, xâm phạm đời tư cá nhân…

Báo chí là nơi phát đi các thông tin liên quan trực tiếp đến lợi ích củangười dân, cũng là diễn đàn để đông đảo các tầng lớp nhân dân bày tỏ ý kiến,nguyện vọng của mình Cũng nhờ có báo chí mà mối quan hệ giữa nhân dânvới các cấp lãnh đạo, Đảng, Nhà nước trở nên gần gũi, hiểu nhau hơn.

Báo chí là một trong những yếu tố quan trọng tác động đến sự hình thành

và phát triển của dư luận xã hội Truyền thông có thể giúp hình thành một ýkiến, một quan điểm mới, củng cố những quan điểm đang định hình và thayđổi những quan điểm đã định khuôn, phá vỡ những định kiến

Sự tác động của dư luận xã hội đến báo chí: chúng ta có thể thấy rằng ở

khía cạnh nào đó truyền thông tạo ra dư luận xã hội hay dư luận xã hội là sảnphẩm của truyền thông, thì nhìn vào khía cạnh khác ta có thể thấy dư luận xãhội là nguồn tạo ra nội dung của báo chí Báo chí phản ánh về sự kiện, mộtvấn đề, biến nó từ cái ít được biết đến thành vấn đề mang tính xã hội Khi dưluận xã hội hình thành thái độ của mình với vấn đề xã hội đó, nó lại trở thànhmột “sự kiện” mà từ đó báo chí có thể xây dựng nội dung

Chúng ta khó mà hình dung được truyền thông đại chúng hiện đại nhưthế nào nếu như nó không phản ánh thái độ của dư luận xã hội trước những sựkiện mà nó cung cấp Việc phản ánh dư luận xã hội về vấn đề mà báo chíđăng tải là sự tiếp nối thông tin không bị vơi cạn đi Có nhiều lúc dư luận xãhội bị chệch khỏi hướng ban đầu mà các nhà báo đã dự định Nói cách khác,nhiều khi sức mạnh của dư luận khiến nó đi quá xa so với những suy tính banđầu Trong những trường hợp đó nhiều khi báo chí phải chạy theo dư luận xãhội để khống chế nó Những hậu quả có thể là tiêu cực hoặc tích cực

Một khía cạnh nữa minh chứng về ảnh hưởng của dư luận xã hội đến báochí là dưới sức ép của dư luận xã hội nhiều khi báo chí buộc phải thay đổi, điềuchỉnh hoặc đính chính những nội dung đã phát, đã công bố Hơn thế, công chúng– chủ thể của dư luận xã hội, không những chỉ tiêu dùng những cái được mà báochí phổ biến, mà còn có những đòi hỏi của mình về những thông tin đặc thù nào

đó để làm rõ hơn những vấn đề mà chính họ đang có ý kiến

Dư luận xã hội là nguồn cung cấp thông tin phong phú, đa dạng trênnhiều lĩnh vực cho báo chí Những thông tin này có tính hấp dẫn cao, mangtính thời sự nóng hổi và được đông đảo người dân quan tâm.

Dư luận xã hội còn là nguồn nguyên liệu tươi mới để báo chí cho ra đờinhững tác phẩm đạt chất lượng thông tin và có hiệu ứng tác động rất cao Tuynhiên cần kiểm chứng mức độ chính xác của nguồn tin này một cách kỹlưỡng Vì dư luận bao giờ cũng quan tâm đến lợi ích của chính họ nên thôngtin thường mang tính chủ quan, nóng vội và đôi khi phiến diện

Như vậy báo chí và dư luận xã hội có mối quan hệ chặt chẽ với nhau, tácđộng qua lại, thúc đẩy nhau phát triển Việc thể hiện dư luận xã hội trên báochí cần phải quan tâm rằng thông tin đưa ra có dẫn tới sự tranh luận của quầnchúng, nghĩa là thông tin đó có trở thành điểm khởi đầu cho sự đánh giá của

dư luận xã hội hay không Tức là báo chí không chỉ tạo nên dư luận xã hội,

mà đến lượt nó, dư luận xã hội cũng có tác động trở lại đến hoạt động báo chí

1.3 Vài nét về báo Nhân dân và Quân đội Nhân dân

1.3.1 Báo Nhân dân

Báo Nhân dân là cơ quan ngôn luận của Đảng Cộng sản Việt Nam Tờbáo nhận là "Cơ quan trung ương, tiếng nói của Đảng, Nhà nước và nhân dânViệt Nam" Báo chủ yếu phát hành dài hạn đến hệ thống chi bộ và được bán ởcác sạp báo Báo Nhân dân cùng với tạp chí Cộng sản là hai cơ quan ngônluận chủ chốt của đảng Cộng sản Việt Nam Chỉ thị 11 yêu cầu các chi bộđảng phải mua, đọc và làm theo báo đảng này đã được đưa vào thực hiệnđược 15 năm (tính tới thời điểm năm 2012) Việc chỉ thị này do chính Bộchính trị ban hành chứng tỏ đảng Cộng sản rất đề cao vai trò của báo Nhândân trong hệ thống chính trị Việt Nam

Số báo đầu tiên ra đời ngày 11 tháng 3 năm 1951 tại chiến khu Việt Bắc.Sang thế kỷ 21 báo phát hành 180.000 tờ mỗi ngày, báo Nhân dân cuối tuần đượcphát hành 110.000 tờ mỗi kỳ, và nguyệt san Nhân dân hằng tháng được phát hành130.000 số mỗi kỳ Nhân dân điện tử được ra đời trên Internet vào ngày 21 tháng

6 năm 1998 Tính đến tháng 6 năm 2014, Nhân dân điện tử có các phiên bản ngônngữ tiếng Việt, tiếng Anh, tiếng Trung Quốc và tiếng Pháp.

Báo Nhân dân hiện nay cơ bản đã đáp ứngđược những như cầu đa dạngcủa bạn đọc từ những thông tin về tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội, làmtốt vai trò tương tác giữa bạn đọc với tòa soạn, đổi mới hình thức và nộidung… điều này được chứng minh qua các ấn phẩm của báo:

- Báo Nhân dân hằng ngày có số phát hành khoảng 220.000 nghìn

bản/ngày, phát hành từ thứ hai đến chủ nhật hàng tuần

- Báo Nhân dân cuối tuần 16 trang ra hằng tuần khoảng 110.000 bản/kỳ.Báo Nhân Dân cuối tuần in tại Hà Nội

- Báo Nhân Dân hằng tháng ra hằng tháng, mỗi số 48 trang, số lượngphát hành khoảng 130.000 bản/kỳ Báo Nhân Dân hằng tháng in ở 2 nhà in :Nhà in báo Nhân Dân tại Hà Nội và Đà Nẵng

- Báo Nhân Dân điện tử ngày 21-6-1998, báo Nhân Dân điện tử chínhthức phát hành trên mạng Internet, trở thành nhật báo chính thức đầu tiên củaViệt Nam lên mạng ở địa chỉ www.nhandan.org.vn và hiện phát hành đồngthời cả ở hai địa chỉ www.nhandan.org.vn và www.nhandan.com.vn

- Báo Nhân Dân điện tử tiếng Việt, tiếng Anh, tiếng Trung Quốc và tiếng

Pháp hiện mỗi ngày có khoảng 1,5 triệu lượt người truy cập

- Báo Thời nay ra vào thứ hai và thứ năm hằng tuần, mỗi số có 16 trang.

Báo Thời nay in ở 4 nhà in: Nhà in báo Nhân Dân tại Hà Nội, Nhà in báoNhân Dân tại Đà Nẵng, Nhà in báo Nhân Dân tại TP Hồ Chí Minh và Công ty

được phát hành tại nước ngoài Ngoài ra, một số ấn phẩm khác như cuối tuần,hằng tháng cũng có số lượng phát hành tương đối lớn Nhân Dân điện tử cũng

có số lượng truy cập lớn và được công ty Alexaxếp hạng 1475 tại Việt Namvào ngày 30/9/2012.Báo là một trong bốn phương tiện tuyên truyền cốt yếucủa Đảng Cộng sản Việt Nam, gồm có báo Nhân Dân, đài truyền hình, đàiphát thanh và thông tấn xã của chính quyền

1.3.2 Báo Quân đội Nhân dân

Báo Quân đội Nhân dân trực thuộc Tổng cục Chính trị, Bộ Quốcphòng là cơ quan của Đảng ủy Quân sự Trung ương và Bộ Quốc Phòng ViệtNam, là tiếng nói của lực lượng Vũ trang Nhân dân Việt Nam Báo ra số đầutiên vào ngày 20/10/1950 tại bản Khau Diều - Định Biên Thượng - Định Hóa

- Thái Nguyên

Tiền thân của Báo Quân đội Nhân dân là Vệ Quốc Quân và Quân dukích được hợp thành vào tháng 7 năm 1950 Những ngày mới thành lập, báochủ yếu sử dụng bài của đội ngũ cộng tác viên, thông tin viên ở các đơn vị Sựphát triển của Báo Quân đội nhân dân gắn liền với lịch sử và sự trưởng thànhcủa Quân đội nhân dân Việt Nam Báo Quân đội nhân dân bắt đầu trong thờiđiểm cuộc chiến tranh Việt Nam đang ở vào giai đoạn quyết liệt nhất, BáoQuân đội nhân dân tuy không thể phát hành vào miền Nam, song nhờ Đàiphát thanh tiếng nói Việt Nam, qua mục giới thiệu báo và đọc báo, nội dungchủ yếu của báo vẫn đến được trên các chiến trường

Trong suốt quá trình thành lập và phát triển, báo Quân đội Nhân dânđược Đảng và Chính phủ đặc biệt quan tâm, đầu tư đổi mới cơ sở vật chất, in

ấn và hoạt động, xứng đáng là một trong năm cơ quan báo chí lớn của đấtnước (báo Nhân dân, Đài Tiếng nói Việt Nam, Đài Truyền hình Việt Nam,Thông tấn xã Việt Nam) Hiện nay báo có bốn ấn phẩm:

- Báo Quân đội Nhân dân hàng ngày

- Báo Quân đội Nhân dân cuối tuần

- Báo Quân đội Nhân dân điện tử

- Nguyệt san Sự kiện và Nhân chứng

Với sự trưởng thành và phát triển, trải qua nhiều năm tháng, gắn liềnbám chặt vào sự đổi thay của đất nước, làm tròn trách nhiệm của tờ báo, báoQuân đội Nhân dân đã đạt nhiều thành tựu và có nhiều khen thưởng như:

- Huân chương Quân công hạng Ba (12/1956)

- Huân chương Chiến công hạng Nhất (7/1961)

- Huân chương Lao động hạng Nhì (9/1963)

- Huân chương Hồ Chí Minh (10/1990)

- Danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân (2000)

- Huân chương Sao Vàng

Hơn bao nhiêu năm trôi qua, báo Quân đội Nhân dân đã in đậm dấu ấncủa bao thế hệ người làm báo rong những ngày mới thành lập cho tới ngàyhôm nay Từ ngày thành lập cho đến nay, báo Quân đội Nhân dân luôn là tờbáo có diện mạo và đặc thù riêng, giữ vững bản lĩnh của Quân đội Việt Nam,

là người bạn tinh thần thân thiết, tin tưởng với các lực lượng chiến sĩ và quầnchúng nhân dân Đến nay, tờ báo đã mở rộng thông tin, đáp ứng nhu cầu bạnđọc Nội dung phản ánh ngày càng đa dạng, phong phú và xuất hiện nhiều thểloại Báo cũng dần đổi mới, nâng cao chất lượng các chuyên mục, hình thứctrình bày, công nghệ, nhằm phục vụ tốt hơn cho bạn đọc Có được thành quảnhư ngày hôm nay là cả một quá trình xây dựng, phấn đấu không ngừng.Không chỉ đơn thuần là hoạt động nghiệp vụ báo chí, báo Quân đội Nhândân còn tổ chức nhiều hoạt động xã hội tiêu biểu như: Cuộc thi “Âm vangĐiện Biên”, “Sáng mãi phẩm chất cụ Hồ”, cuộc đua xe đạp “về Điện BiênPhủ 2004”, phối hợp với một số ban ngành tổ chức cuộc hành quân xuyênViệt tiếp lửa truyền thống “vang mãi khúc hành quân” nhân kỷ niệm 30 ngàygiải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước Ngoài ra, báo cònphụng dưỡng 11 mẹ Việt Nam anh hùng, mỗi năm ủng hộ các quỹ giúp ngườinghèo, có hoàn cảnh khó khăn; cùng với UBND tỉnh Quảng Nam phát động,kêu gọi cả nước giúp người dân Quảng Nam xây 1000 ngôi nhà tình nghĩa

CHƯƠNG 2: VAI TRÒ CỦA BÁO NHÂN DÂN VÀ QUÂN ĐỘI NHÂN DÂN TRONG VIỆC ĐỊNH HƯỚNG DƯ LUẬN XÃ HỘI ĐỐI VỚI SỰ KIỆN ĐỔI MỚI KÌ THI TUYỂN SINH ĐẠI HỌC NĂM 2015

2.1 Nội dung sự kiện “đổi mới kỳ thi tuyển sinh đại học năm 2015”

2.1.1 Thông tin về sự kiện thể hiện trên báo Nhân dân và Quân đội Nhân dân

Kỳ thi trung học phổ thông (THPT) quốc gia luôn là vấn đề được đông

đảo học sinh, sinh viên và các bậc phụ huynh đặc biệt quan tâm Trong những

năm qua giáo dục đang dần tiến hành đổi mới để phù hợp với thời cuộc và côngcuộc giáo dục được phát triển hơn Năm 2015 vừa qua Bộ Giáo dục và đào tạo(GD – ĐT) đã tiến hành đổi mới kỳ thi trung học phổ thông quốc gia và nhanhchóng trở thành vấn đề được bình luận, quan tâm mạnh mẽ của dư luận

Không giống với những năm trước, kỳ thi năm 2015 có những thay đổi

rõ rệt Theo quyết định của Bộ Giáo dục – đào tạo thì năm 2015, học sinh họchết chương trình trung học phổ thông sẽ không có 2 kì thi riêng rẽ để xét tốtnghiệp trung học phổ thông và tuyển sinh đại học (ĐH) - cao đẳng(CĐ) màchỉ phải tham gia 1 kì thi quốc gia duy nhất Kết quả thi của thí sinh sẽ được

sử dụng để xét tốt nghiệp và là một căn cứ quan trọng để các trường ĐH – CĐtuyển sinh Tuy nhiên các trường ĐH – CĐ vẫn có thể tự chủ tổ chức tuyểnsinh riêng nếu đáp ứng được điều kiện của Bộ giáo dục quy định Năm naychỉ có duy nhất Đại học quốc gia tổ chức thi riêng, tuy nhiên một lưu ý tất cảcác thi sinh phải đỗ tốt nghiệp ở kỳ thi trung học phổ thông Quốc gia 2015mới đủ điều kiện để đỗ vào trường

Việc công nhận tốt nghiệp dựa trên điểm 4 môn thi trong kỳ thi trunghọc phổ thông quốc gia 2015 cũng như điểm trung bình lớp 12 (cộng điểmkhuyến khích nếu có) theo công thức như sau:

Điểm liệt vẫn như mọi năm là 1điểm: Thí sinh đủ điều kiện dự thi,không có bài thi nào từ 1,0 điểm trở xuống được xét công nhận tốt nghiệp vàđược cấp chung một loại Bằng tốt nghiệp THPT.

Mỗi thí sinh năm nay được nhận 4 giấy chứng nhận kết quả có dấu đỏcủa trường và mã vạch nhận dạng, trong đó có 1 giấy chứng nhận kết quả thichỉ dùng để xét tuyển nguyện vọng 1 và 3 giấy chứng nhận kết quả thi để xétnguyện vọng bổ sung

Đối với nguyện vọng 1: thí sinh được xét tuyển vào tối đa 4 ngành của

một trường Mỗi giấy có thể đăng kí xét tuyển vào tối đa 4 ngành của mộttrường hoặc 4 khối của cùng 1 ngành nếu ngành đó có xét tuyển nhiều khối.Khi đã trúng tuyển nguyện vọng 1 thì học sinh sẽ không được sử dụng cácnguyện vọng sau là nv2, nv3, nv4 nữa vì vậy học sinh lưu ý khi đăng kýnguyện vọng 1 không nên nhất thiết đăng ký cả 4 ngành nếu ngành đó không

ưa thích vì đã đỗ là không được xét tiếp Thí sinh khi xét vào một trường phảiđánh số thứ tự 4 quyền của mình với 4 mức ưu tiên từ 1 đến 4 Tức là khitrúng tuyển ngành ưu tiên 1 sẽ không xét tới ngành ưu tiên 2, còn ngược lạinếu ưu tiên 1 không trúng thì được xét tiếp ưu tiên 2 tương tự các mức ưu tiênkhác Riêng khối trường Công an chỉ nộp vào 1 ngành và 1 khối

Đối với nguyện vọng bổ sung nv2, nv3, nv4: Thí sinh dùng 3 bản chínhGiấy chứng nhận kết quả thi dùng cho xét tuyển các nguyện vọng bổ sung đểđăng ký Khác với việc đăng kí xét tuyển nguyện vọng 1, khi đăng kí xét

tuyển nguyện vọng bổ sung, các học sinh có thể đồng thời sử dụng cả ba giấy

xác nhận kết quả thi để đăng kí vào 3 trường khác nhau Mỗi trường có thểđăng kí tối đa 4 nguyện vọng Kết thúc mỗi đợt xét tuyển nguyện vọng bổsung, thí sinh không trúng tuyển được quyền rút hồ sơ đăng ký xét tuyển đểđăng ký xét tuyển đợt tiếp theo

Ngoài ra thời gian diễn ra kỳ thi THPT năm 2015 sẽ có sự thay đổi sovới các năm trước Thay vì thi các khối theo từng đợt như các năm thì nămnay các thí sinh sẽ thi trong vòng 4 ngày liên tiếp từ ngày 1/7 – 4/7/2015 với 8môn thi, các thí sinh sẽ dự thi với những môn mà mình đã đăng ký từ trước.Ngay khi bộ Giáo dục đưa ra những quyết định thay đổi về kỳ thi, nhiều

báo đã đưa tin về vấn đề nay: “Những điểm mới trong kỳ thi THPT quốc gia” trên báo VnExpress, “9 điểm mới của kỳ thi quốc gia” trên báo tuoitre.vn,

“Thông tin mới nhất về kỳ thi THPT quốc gia năm 2015” trên báo

Vietnamnet…và trên nhiều tờ báo khác

Do đề tài này khảo sát trên báo Nhân dân và Quân đội Nhân dân nênngười viết đã tập trung nghiên cứu và đưa ra các dẫn chứng về lượng tin, bài

về sự kiện trên hai tờ báo này Cụ thể:

Bảng 2.1: Bảng thống kê số lượng tin bài về sự kiện đổi mới kỳ thi trung học

phổ thông năm 2015 trên báo Nhân dân

Bảng 2.2: Bảng thống kê số lượng tin, bài về sự kiện đổi mới kỳ thi trung học

phổ thông năm 2015 trên báo Quân đội Nhân dân

để tránh những hiểu lầm không đáng có xảy ra Báo chí đã làm tốt công tác

định hướng dư luận, góp phần ổn định đất nước và giúp cho học sinh vượtqua tốt kỳ thi trung học phổ thông quốc gia.

2.1.2 Phản ứng từ phía dư luận xã hội đối với sự kiện

Ngay sau khi những thay đổi về kỳ thi tuyển sinh đại học năm 2015được thông tin lên mặt báo, trên các phương tiện truyền thông, sự kiện đãđược rất nhiều sự quan tâm của độc giả Hầu hết các bài viết thông tin về sựkiện đều nhận được rất nhiều ý kiến của bạn đọc trên khắp các tỉnh thành.Trên các báo điện tử, liên tục nhận được hàng loạt bình luận, chia sẻ; đối vớibáo Nhân dân và Quân đội Nhân dân nhận được nhiều thư góp ý từ bạn đọc…Mặc dù có nhiều ý kiến xoay quanh vấn đề này, nhưng có lẽ các ý kiếnnày có thể chia ra hai luồng dư luận rõ rệt đó là ủng hộ và phản đối:

Luồng dư luận ủng hộ: có nhiều ý kiến đồng tình về việc đổi mới kỳ thi

tuyển sinh vì họ cho rằng việc thay đổi này là hướng đến quyền lợi của thísinh Đây là một đổi mới căn bản, tạo sự tách biệt giữa thi và xét tuyển sinhđại học – cao đẳng Theo quy chế tuyển sinh đại học – cao đẳng từ trước đếnnay, thí sinh phải đăng ký vào trường, ngành trước khi thi Điều này dẫn đếnnhiều rủi ro cho thí sinh Năm nào cũng có nhiều thí sinh điểm cao nhưng bịtrượt do đăng ký nguyện vọng 1 vào ngành hay trường không phù hợp Theoquy định mới của đề án này thì sau khi có kết quả thi thí sinh mới phải đăng

ký xét tuyển vào ngành, trường phù hợp với điểm thi mình đạt được, để chọntrường vừa sức hơn, hạn chế rủi ro Ngoài ra khi áp dụng một kỳ thi quốc giathì không còn khối thi, các trường có thể linh hoạt chọn tổ hợp các môn xéttuyển phù hợp nên thí sinh còn có nhiều sự lựa chọn hơn nữa

Luồng dư luận phản đối: còn luồng ý kiến khác là không ủng hộ sự thay

đổi này bởi nó sẽ không mang lại hiệu quả cao Đây là năm đầu tiên đổi mớixét tuyển sẽ khiến cho thí sinh, phụ huynh bỡ ngỡ, không quen đặc biệt làtrong khâu nộp hồ sơ xét tuyển đại học Việc gộp hai kỳ thi tốt nghiệp và đạihọc lại với nhau tuy giảm được áp lực thi cử nhưng sẽ khó thấy rõ được nănglực của thí sinh so với tách riêng hai kỳ thi Việc xét, nộp hồ sơ, rút hồ sơ với

nhiều khâu phức tạp, gây áp lực cho thí sinh phải đối chiếu theo dõi nhữngthay đổi trên hệ thống bảng điểm Có môn thi trước là môn tự chọn giờ lại làmôn bắt buộc nên thí sinh sẽ không ôn tập kịp Đặc biệt với phương thức xéttuyển này số lượng hồ sơ ảo sẽ rất nhiều gây khó khăn cho công tác loại trừ.Như vậy có thể thấy rằng, những ý kiến trái chiều đã tạo nên một cuộcbàn luận sôi nổi, quyết liệt đang diễn ra xoay quanh sự kiện này Từ những ýkiến đóng góp này ta thấy được sự quan tâm của dư luận đến những vấn đềcủa quốc gia, dân tộc, việc đưa ra ý kiến không phải là sự tranh chấp, đấu đánhau mà cùng nhau xây dựng, phát triển đất nước Thông qua những bàn luận

đó các cơ quan chức trách sẽ tìm ra hướng giải quyết đúng đắn, hoàn thiệnhơn những vấn đề đưa ra

Báo Nhân dân, Quân đội Nhân dân với những vai trò của mình khôngnhững đã làm tốt chức trách thông tin nhanh chóng, kịp thời về sự kiện đếncông chúng, khuyến khích họ thể hiện, bày tỏ những ý kiến cá nhân sau khi cónhững am hiểu nhất định về sự kiện Hai tờ báo này còn góp phần tư vấn, điềuhòa dư luận, bày tỏ sự quan tâm của các cơ quan, ban, ngành tới ý kiến đónggóp của nhân dân Đồng thời còn định hướng dư luận xã hội theo mục đíchnhất định để tránh rối loạn, mất ổn định trong xã hội

Sau khi thông tin về sự kiện và có nhiều ý kiến đưa ra báo Quân độiNhân dân đã có những bài viết tư vấn cho các thí sinh trong kỳ thi như:

“Hướng dẫn ôn tập kỳ thi trung học phổ thông”, “Tọa đàm kỳ thi trung học phổ thông quốc gia những điều cần biết: giải đáp những băn khoăn của thí sinh”….Hay trên báo Nhân dân có các bài : “Tuyển sinh đại học, cao đẳng: băn khoăn những điểm mới”, “Những điểm mới đáng chú ý trong tự chủ tuyển sinh năm 2015”, “Tư vấn tuyển sinh, hướng nghiệp”…và sau mỗi bài

viết thường có những mục ý kiến bạn đọc, để công chúng bày tỏ những thắcmắc cần giải quyết, đảm bảo các “nhà báo công dân” được tự do ngôn luận.Ngoài ra trên các bài viết, báo Nhân dân và Quân đội Nhân dân còn khaithác, lấy ý kiến từ các ban, ngành liên quan, từ những người trong ngành để