ĐẠI HỌC KHOA HỌC HUẾKHOA BÁO CHÍ – TRUYỀN THÔNG THÔNG TIN VỀ VẤN ĐỀ AN TOÀN VỆ SINH THỰC PHẨM DỊP TẾT NGUYÊN ĐÁN BÍNH THÂN 2016 TRÊN BÁO THANH NIÊN VÀ VIETNAMNET KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP KH
Trang 1ĐẠI HỌC KHOA HỌC HUẾ
KHOA BÁO CHÍ – TRUYỀN THÔNG
THÔNG TIN VỀ VẤN ĐỀ
AN TOÀN VỆ SINH THỰC PHẨM DỊP TẾT NGUYÊN ĐÁN BÍNH THÂN 2016 TRÊN BÁO THANH NIÊN VÀ VIETNAMNET
KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP
KHÓA: XXXVI NGÀNH: BÁO CHÍ
Giáo viên hướng dẫn: Sinh viên thực hiện: ThS Hoàng Lê Thúy Nga Nguyễn Thị Thu Hạnh
HUẾ, 2016
Trang 2Được sự phân công của Khoa Báo chí - Truyềnthông trường Đại học Khoa học Huế và sự đồng ýcủa giáo viên hướng dẫn, tôi đã thực hiện đề tài
“Thông tin về vấn đề an toàn vệ sinh thực phẩm dịpTết Nguyên đán Bính Thân 2016 trên Báo Thanhniên và Vietnamnet”
Trong thời gian nghiên cứu và làm Khóa luận,tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành và sâu sắc nhất tới
Cô giáo Hoàng Lê Thúy Nga đã tận tình hướng dẫn
và giúp đỡ tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài.Bên cạnh đó, tôi xin cảm ơn Quý Thầy, Cô giáotrong khoa Báo chí – Truyền thông đã giảng dạy,tạo điều kiện thuận lợi cho tôi trong quá trình hoànthành đề tài
Mặc dù có nhiều cố gắng để thực hiện đề tàimột cách hoàn chỉnh, song, do hạn chế về thời gian
và kiến thức nên Khóa luận này khó tránh khỏinhững thiếu sót, rất mong sự góp ý của Quý Thầy,
Cô giáo để Khóa luận được hoàn thiện hơn
Cuối cùng, xin kính chúc Quý Thầy, Cô dồi dàosức khỏe và đạt nhiều thành công trong sự nghiệp.Xin chân thành cảm ơn!
Huế, ngày 28 tháng 4 năm 2016
Sinh viên thực hiệnNguyễn Thị Thu Hạnh
Trang 3NHẬN XÉT CỦA GIÁO VIÊN HƯỚNG DẪN
Trang 4
DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
Trang 5DANH MỤC BẢNG BIỂU
Bảng 2.1 Bảng thống kê số lượng tin bài thông tin về vấn đề ATVSTP dịp
Tết Nguyên đán Bính Thân 2016 trên báo Thanh niên vàVietnamnet qua các giai đoạn 26Bảng 2.2 Bảng thống kê các thể loại báo chí được sử dụng để thông tin về
vấn đề ATVSTP dịp Tết Nguyên đán Bính Thân 2016 trên báoThanh niên 46Bảng 2.3 Bảng thống kê các thể loại báo chí được sử dụng để thông tin về
vấn đề ATVSTP dịp Tết Nguyên đán Bính Thân 2016 trên báoVietnamnet 48
Trang 6DANH MỤC HÌNH ẢNH
Ảnh 2.1 Bài viết trên báo Thanh niên về tình trạng cơ sở dùng hóa chất độc
hại ngâm măng 33Ảnh 2.2 Bài viết trên báo Thanh niên giới thiệu các điểm kinh doanh thực
phẩm an toàn 43Ảnh 2.3 Bài viết trên báo Vietnamnet hướng dẫn các cách bảo quản thực
phẩm thừa sau Tết 45Ảnh 2.4 Ảnh trên báo Thanh niên ghi lại tình trạng hóa chất cà phê bày bán
tràn lan tại chợ Kim Biên 55Ảnh 2.5 Ảnh trên báo Thanh niên phản ánh tình trạng người dân ngang nhiên
đánh bắt cá trong hồ nhiễm dioxin 55Ảnh 2.6 Ảnh trên báo Vietnamnet mô tả tình trạng của số thịt heo bẩn bị
bắt giữ 56Ảnh 2.7 Ảnh trên báo Vietnamnet minh họa các công đoạn làm giá 57Ảnh 2.8 Bài viết trên báo Thanh niên sử dụng HDLTT để dẫn lời của chuyên
gia nói về tác hại của chất dioxin 59Ảnh 2.9 Bài viết tổng hợp ý kiến của bạn đọc trên báo Thanh niên (số 7306,
ngày 24/12/2015) có sử dụng HDLTT 59Ảnh 2.10 Bài viết trên báo Vietnamnet sử dụng HDLTT để cung cấp thêm
thông tin về công ty VinEco 60Ảnh 2.11 Bài viết trên báo Vietnamnet sử dụng HDLTT để cung cấp thông
tin về chất độc vàng ô 61
Trang 7MỤC LỤC
PHẦN MỞ ĐẦU 1
1 Lý do chọn đề tài 1
2 Lịch sử nghiên cứu đề tài 2
3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 3
3.1 Đối tượng nghiên cứu 3
3.2 Phạm vi nghiên cứu 3
4 Phương pháp nghiên cứu 4
5 Bố cục của khóa luận 5
PHẦN NỘI DUNG 6
CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN 6
1.1 Khái niệm thông tin và thông tin trên báo chí 6
1.1.1 Khái niệm thông tin 6
1.1.2 Thông tin trên báo chí 7
1.2 Báo in và đặc điểm của báo in 10
1.2.1 Khái niệm báo in 10
1.2.2 Đặc điểm của báo in 10
1.3 Báo điện tử và đặc điểm của báo điện tử 12
1.3.1 Khái niệm báo điện tử 12
1.3.2 Đặc điểm của báo điện tử 12
1.4 Khái niệm an toàn vệ sinh thực phẩm và một số quy định về an toàn vệ sinh thực phẩm 16
1.4.1 Khái niệm an toàn vệ sinh thực phẩm 16
1.4.2 Một số quy định về an toàn vệ sinh thực phẩm 16
1.4.2.1 Quy định về những hành vi bị cấm trong Luật An toàn thực phẩm 16
1.4.2.2 Quy định về việc xử phạt hành chính đối với hành vi vi phạm quy định về ATVSTP 17
Trang 81.4.2.3 Quy định về việc xử phạt hình sự đối với hành vi vi phạm quy
định về ATVSTP 20
1.5 Vài nét về báo Thanh niên và báo Vietnamnet 22
1.5.1 Vài nét về báo Thanh niên 22
1.5.2 Vài nét về báo Vietnamnet 24
Chương 2 THỰC TIỄN THÔNG TIN VỀ VẤN ĐỀ AN TOÀN VỆ SINH THỰC PHẨM DỊP TẾT NGUYÊN ĐÁN BÍNH THÂN 2016 TRÊN BÁO THANH NIÊN VÀ VIETNAMNET Ở GÓC ĐỘ NỘI DUNG VÀ HÌNH THỨC 26
2.1 Các giai đoạn thông tin về vấn đề an toàn vệ sinh thực phẩm dịp Tết Nguyên đán Bính Thân 2016 trên báo Thanh niên và Vietnamnet 26
2.2 Thông tin về vấn đề an toàn vệ sinh thực phẩm dịp Tết Nguyên đán Bính Thân 2016 trên báo Thanh niên và Vietnamnet ở góc độ nội dung 27
2.2.1 Thông tin về thực hiện đúng an toàn vệ sinh thực phẩm 27
2.2.2 Thông tin về vi phạm an toàn vệ sinh thực phẩm 30
2.2.3 Thông tin về xử lý vi phạm an toàn vệ sinh thực phẩm 37
2.2.4 Thông tin về đề xuất phương án nâng cao an toàn vệ sinh thực phẩm 40
2.2.5 Thông tin chỉ dẫn về an toàn vệ sinh thực phẩm 42
2.3 Thông tin về vấn đề an toàn vệ sinh thực phẩm dịp Tết Nguyên đán Bính Thân 2016 trên báo Thanh niên và Vietnamnet ở góc độ hình thức 46
2.3.1 Về thể loại 46
2.3.2 Tít và sapô 49
2.3.3 Ảnh 53
2.3.4 Hộp dữ liệu thông tin 58
2.3.5 Video 61
2.4 So sánh nội dung và hình thức tin bài thông tin về vấn đề an toàn vệ sinh thực phẩm dịp Tết Nguyên đán Bính Thân 2016 trên báo Thanh niên và Vietnamnet 62
Trang 92.4.1 Về nội dung 62
2.4.2 Về hình thức 63
Chương 3 ĐÁNH GIÁ CHẤT LƯỢNG THÔNG TIN VỀ VẤN ĐỀ AN TOÀN VỆ SINH THỰC PHẨM DỊP TẾT NGUYÊN ĐÁN BÍNH THÂN 2016 TRÊN BÁO THANH NIÊN VÀ VIETNAMNET VÀ ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG THÔNG TIN VỀ VẤN ĐỀ AN TOÀN VỆ SINH THỰC PHẨM DỊP TẾT NGUYÊN ĐÁN TRÊN BÁO CHÍ Ở NHỮNG NĂM TIẾP THEO 66
3.1 Đánh giá chất lượng thông tin về vấn đề an toàn vệ sinh thực phẩm dịp Tết Nguyên đán Bính Thân 2016 trên báo Thanh niên và Vietnamnet .66
3.1.1 Ưu điểm 66
3.1.2 Hạn chế 71
3.2 Đề xuất giải pháp nâng cao chất lượng thông tin về vấn đề an toàn vệ sinh thực phẩm dịp Tết Nguyên đán trên báo chí ở những năm tiếp theo 74 3.2.1 Đối với báo in 74
3.2.2 Đối với báo điện tử 76
KẾT LUẬN 79
TÀI LIỆU THAM KHẢO 80 PHỤ LỤC
Trang 10PHẦN MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài
Báo chí ra đời do nhu cầu thông tin – giao tiếp, giải trí và nhận thức củacon người Từ khi xuất hiện cho đến nay, báo chí luôn năng động trong việcphản ánh hiện thực đa dạng, sinh động và luôn vận động phát triển Báo chí là
bộ phận không thể thiếu trong đời sống tinh thần của mọi người, mọi dân tộc,
là một trong những công cụ quan trọng của con người trong cuộc đấu tranh vì
sự tiến bộ và văn minh của nhân loại
Một trong những vấn đề nóng, khiến báo chí tốn không ít giấy mực đểphản ánh trong nhiều năm qua đó là vấn đề an toàn vệ sinh thực phẩm(ATVSTP) Hiện nay, nó trở thành vấn đề đáng báo động, được toàn xã hộiquan tâm, vì nó có tác động thường xuyên, trực tiếp đến sức khỏe, thậm chíđến tính mạng của người tiêu dùng, ảnh hưởng đến phát triển kinh tế, thươngmại, du lịch và an sinh xã hội, về lâu dài còn ảnh hưởng đến sự phát triển nòigiống dân tộc
Thực phẩm và sử dụng thực phẩm là nhu cầu thiết yếu của mọi người,mọi nhà, mọi lúc, mọi nơi, mọi thời đại Thế nhưng không phải bao giờ nhucầu đó cũng được quan tâm, đáp ứng đúng mức Đặc biệt mỗi dịp Tết đến,nhu cầu tiêu dùng thực phẩm của người dân tăng cao và đi liền với đó là nỗi
lo về vệ sinh thực phẩm
Từ tháng 11/2015 đến tháng 2/2016 là thời điểm sôi động của mùa Lễhội Xuân, nguy cơ mất ATVSTP và xảy ra sự cố ATVSTP được dự báo sẽdiễn biến phức tạp ở tất cả các khâu của chuỗi thực phẩm, dịch vụ ăn uống và
ở tất cả các địa phương Các vấn đề đáng báo động như: ngộ độc thực phẩm(NĐTP) tại bữa ăn đông người của lễ hội, đám cưới/đám giỗ, bếp ăn tập thể,thức ăn đường phố, NĐTP do vi khuẩn và độc tố, việc gia tăng tình trạng ônhiễm thực phẩm do kinh doanh thực phẩm, nguyên liệu thực phẩm kém chấtlượng, quá hạn sử dụng, không có nguồn gốc xuất xứ, hàng nhập lậu, không
an toàn, không bảo đảm điều kiện an toàn thực phẩm trong chế biến thực
Trang 11phẩm, kinh doanh dịch vụ ăn uống Nguyên nhân chính là do ý thức, tráchnhiệm bảo đảm ATVSTP của cộng đồng chưa cao, đặc biệt là việc chấp hànhcác quy định, hướng dẫn bảo đảm ATVSTP chưa nghiêm, chưa tự giác và còngian dối trong sản xuất, kinh doanh thực phẩm, dễ dãi trong lựa chọn, chếbiến và tiêu dùng thực phẩm Cũng chính vì thế, công tác bảo đảm chất lượngATVSTP trong dịp Tết phải được đặc biệt quan tâm; đòi hỏi sự tham gia củanhiều bộ, ngành mà quan trọng nhất là sự chung tay của 3 Bộ: Bộ NN-PTNT,
Bộ Y tế và Bộ Công thương; sự tham gia của các cá nhân, đơn vị, cơ sở chếbiến và kinh doanh thực phẩm; và cả sự thông minh, sáng suốt của người tiêudùng khi lựa chọn, sử dụng thực phẩm
Xuất phát từ thực tế đó, báo chí đã thể hiện vai trò tiên phong của mìnhtrong công tác thông tin, tuyên truyền, định hướng xã hội Thông qua nhữngbài viết xác thực, sâu sắc, báo chí tác động trực tiếp đến nhận thức người dân,không chỉ cho công chúng cái nhìn toàn diện về vấn đề ATVSTP mà còn để
họ thấy được trách nhiệm, nghĩa vụ đồng thời cũng là quyền lợi của mình đốivới vấn đề mà xã hội đang quan tâm hiện nay
Với việc nghiên cứu đề tài “Thông tin về vấn đề an toàn vệ sinh thực
phẩm dịp Tết Nguyên đán Bính Thân 2016 trên Báo Thanh niên và Vietnamnet”, chúng tôi mong muốn đem đến những tin bài chất lượng, phản
ánh sống động tình trạng an toàn thực phẩm trên khắp các tỉnh thành trongkhoảng thời gian trước, trong và sau Tết Nguyên đán Bính Thân 2016 Đồngthời góp phần khẳng định vai trò của báo chí trong việc phản ánh vấn đề nổicộm của xã hội thông qua những loại hình báo chí khác nhau: báo in và báođiện tử Hi vọng đề tài sẽ góp thêm một phần tư liệu cho các công trìnhnghiên cứu sau này
2 Lịch sử nghiên cứu đề tài
Vấn đề ATVSTP luôn nhận được sự quan tâm của toàn xã hội, nhất làtrong thời đại kinh tế thị trường, khi các giá trị về mặt đạo đức bị một bộ phậnkhông nhỏ những người làm trong lĩnh vực sản xuất thực phẩm coi nhẹ; thay
Trang 12vào đó, những lợi ích kinh tế, thương mại được coi trọng, thậm chí đặt lênhàng đầu, bất chấp vấn đề sức khỏe và lợi ích của người tiêu dùng
Ngày càng có nhiều tác nhân độc hại bị phát hiện trong thực phẩm, cũngnhư qui trình chế biến, bảo quản có nhiều lỗ hỏng khiến dư luận lo ngại, bứcxúc Vấn đề này nhận được sự theo dõi sát sao và phản ánh kịp thời của các
phương tiện truyền thông đại chúng, đặc biệt là báo chí Trên báo Thanh niên
và Vietnamnet có một khối lượng khổng lồ những tin bài thông tin về vấn đề
ATVSTP và là đề tài chưa bao giờ hết nóng trên mặt báo Cũng có nhiều côngtrình nghiên cứu về đề tài ATVSTP, tuy nhiên việc nghiên cứu đề tài này trên
báo Thanh niên và Vietnamnet cho đến nay còn khá mới mẻ Bản thân người
viết gặp không ít khó khăn trong việc tiếp cận đề tài, tìm kiếm nguồn tư liệu,tuy nhiên, bản thân nhận thấy đây là đề tài khá hấp dẫn, có tính cấp thiết,được cả xã hội quan tâm Khi thực hiện đề tài này, chúng tôi cố gắng cungcấp những khía cạnh mới mẻ chưa được đề cập trong các công trình nghiêncứu trước, mong muốn trở thành nguồn tư liệu bổ ích cho báo chí khi thôngtin về vấn đề ATVSTP cũng như gợi ý ý tưởng cho những công trình nghiêncứu thiết thực, có tính ứng dụng cao về sau
3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
3.1 Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng mà chúng tôi nghiên cứu trong đề tài này là những tin, bàithông tin về vấn đề ATVSTP dịp Tết Nguyên đán Bính Thân 2016 trên báo
Thanh niên và Vietnamnet Với đối tượng này, chúng tôi tiến hành khảo sát,
tìm hiểu về những đặc điểm nội dung cũng như hình thức của các tin bài trên
2 tờ báo này, trên cơ sở đó đưa ra những kết luận cốt lõi nhất sau toàn bộ quátrình nghiên cứu
3.2 Phạm vi nghiên cứu
ATVSTP là vấn đề khá rộng, phức tạp đồng thời thu hút nhiều sự quantâm của tất cả các loại hình báo chí, các tờ báo trong nước và báo chí thế giới;tuy nhiên do hạn chế về mặt thời gian, dung lượng cũng như yêu cầu của
Trang 13Khóa luận nên trong khuôn khổ Khóa luận này, chúng tôi tiến hành nghiên
cứu đề tài dựa trên các tin bài được đăng tải trên báo Thanh niên và
Vietnamnet trong khoảng thời gian 4 tháng: tháng 11, 12/2015 và tháng 1,
2/2016 – khoảng thời gian trước, trong và sau Tết Nguyên đán Bính Thân
2016 mà vấn đề về ATVSTP cấp thiết và đáng báo động hơn bao giờ hết
4 Phương pháp nghiên cứu
Để tiến hành nghiên cứu đề tài “Thông tin về vấn đề an toàn vệ sinh
thực phẩm dịp Tết Nguyên đán Bính Thân 2016 trên Báo Thanh niên và Vietnamnet”, chúng tôi sử dụng một số phương pháp sau:
Phương pháp nghiên cứu tư liệu: Tra cứu các tư liệu gồm sách giáo
trình, sách tham khảo về lý luận báo chí; tìm hiểu các văn bản pháp luật liênquan đến vấn đề ATVSTP; tham khảo các công trình nghiên cứu trên kho tưliệu của Khoa, các bài viết trên mạng Internet…
Phương pháp thống kê: Khảo sát, tổng hợp tất cả các tin, bài, video phản
ánh về vấn đề ATVSTP dịp Tết Nguyên đán Bính Thân 2016 trên báo Thanh
niên và Vietnamnet, thống kê tần xuất sử dụng các thể loại thông tin trên 2 tờ
báo, qua đó thấy được đặc trưng cũng như thế mạnh của từng báo về vấn đềđược đề cập
Phương pháp phân tích: Phân tích các đặc điểm nội dung và hình thức
của các tin bài, rút ra một số nhận xét về cách thức phản ánh thông tin của báo
Thanh niên và Vietnamnet Từ đó nêu lên ưu điểm, hạn chế của 2 báo trong
việc thông tin về vấn đề ATVSTP, đồng thời đề xuất một số giải pháp nângcao hiệu quả thông tin báo chí trên 2 loại hình: báo in và báo điện tử
Phương pháp so sánh: Sau khi thống kê, phân tích, chúng tôi so sánh
một số đặc điểm về nội dung cũng như hình thức của các tin bài trên báo
Thanh niên và Vietnamnet để thấy được những khác biệt cơ bản trong cách
phản ánh thông tin về vấn đề ATVSTP trên 2 báo
Trang 145 Bố cục của khóa luận
Ngoài phần Mở đầu và Kết luận, Khóa luận này có phần Nội dung với 3chương:
Chương 1: Cơ sở lý luận
Chương 2: Thực tiễn thông tin về vấn đề an toàn vệ sinh thực phẩm dịpTết Nguyên đán Bính Thân 2016 trên báo Thanh niên và Vietnamnet ở góc độnội dung và hình thức
Chương 3: Đánh giá chất lượng thông tin về vấn đề an toàn vệ sinh thựcphẩm dịp Tết Nguyên đán Bính Thân 2016 trên báo Thanh niên và Vietnamnet
và đề xuất giải pháp nâng cao chất lượng thông tin về vấn đề an toàn vệ sinhthực phẩm dịp Tết Nguyên đán trên báo chí ở những năm tiếp theo
Trang 15PHẦN NỘI DUNGCHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN
1.1 Khái niệm thông tin và thông tin trên báo chí
1.1.1 Khái niệm thông tin
Có rất nhiều cách hiểu khác nhau về thông tin Thậm chí các từ điểncũng không có một định nghĩa thống nhất Ví dụ từ điển Oxford English
Dictionary thì cho rằng thông tin là điều mà người ta đánh giá hoặc nói đến;
là tri thức, tin tức Một số từ điển thì đơn giản đồng nhất thông tin với kiến
thức – Thông tin là điều mà người ta biết, hoặc thông tin là sự chuyển giao tri
thức làm tăng thêm sự hiểu biết của con người…
Theo nghĩa thông thường, thông tin là tất cả các sự kiện, sự việc, ýtưởng, phán đoán làm tăng thêm sự hiểu biết của con người Thông tin hìnhthành trong quá trình giao tiếp: một người có thể nhận thông tin trực tiếp từngười khác thông qua các phương tiện thông tin đại chúng, từ các ngânhàng dữ liệu hoặc từ tất cả các hiện tượng quan sát được trong môi trườngxung quanh
Theo quan điểm triết học, thông tin là sự phản ánh của tự nhiên và xã hội(thế giới vật chất) bằng ngôn từ, ký hiệu, hình ảnh… hay nói rộng hơn, bằngtất cả các phương tiện tác động lên giác quan của con người
Trong lĩnh vực báo chí, thông tin được dùng để nói đến chất liệu ngônngữ, sự miêu tả câu chuyện, bằng chứng, chỉ cần nó thể hiện một nhân tố củahiện thực
Những người hoạt động trong lĩnh vực truyền thông đại chúng nhưphóng viên, biên tập viên, nhà báo… là những người được đào tạo chủ yếu vềlĩnh vực khoa học xã hội và nhân văn Những vấn đề liên quan đến con ngườiluôn là nguồn cảm hứng chính trong các hoạt động thông tin của họ Với họ,thông tin là mục tiêu để họ sáng tạo không ngừng
Trang 161.1.2 Thông tin trên báo chí
Thông tin là khái niệm cơ bản và quan trọng nhất trong hoạt động báochí nói riêng và hoạt động truyền thông đại chúng nói chung Nó vừa là đốitượng, vừa là chất liệu, vừa là phương tiện, vừa là tiêu chí đánh giá chấtlượng, hiệu quả của hoạt động truyền thông
Trong cuốn “Cơ sở lý luận của báo chí” [8, tr.26] của E.P.Prôkhôrốp,ông cho rằng, thông tin trong báo chí từ lâu thường được dùng trong ba nghĩa
có quan hệ mật thiết với nhau: Đó là các thông báo ngắn không bình chú về
các tin tức nóng hổi của đời sống trong nước và quốc tế; Là danh mục nhóm các thể loại tin tức (các loại hình thông tin: tin ngắn, báo cáo, tường thuật, phỏng vấn); Cuối cùng, thông tin đôi khi được hiểu là thể loại tin ngắn.
Định nghĩa trên của E.P.Prôkhôrốp dường như hơi bó hẹp về thông tintrong báo chí Bởi vì nếu hiểu theo định nghĩa trên thì cảm tưởng như các tưliệu của một số bài báo hay một số chương trình sẽ không phải là thông tinnhư phóng sự, điều tra, phim tài liệu…
Trong cuốn “Cơ sở lý luận báo chí truyền thông” [4, tr.55] cho rằng
thông tin trong báo chí đang tồn tại hai cách hiểu: Một là, tri thức, tư tưởng
do nhà báo tái tạo và sáng tạo từ hiện thực cuộc sống Hai là, sự loan báo cho mọi người biết.
Theo cách hiểu thứ nhất, thông tin thể hiện tính chất khởi đầu, khởi điểm(tương tự với khái niệm hình tượng trong nghệ thuật, hàng hóa trong kinhtế…) Đây là đặc trưng cơ bản của báo chí nói chung
Còn theo cách hiểu thứ hai, là sử dụng các phương tiện kỹ thuật hiện có
để truyền đạt kết quả sáng tạo của nhà báo ra thế giới xung quanh Như vậy,thông tin cũng chính là chức năng của báo chí (theo nghĩa là sử dụng phươngtiện kỹ thuật để phổ biến kết quả lao động sáng tạo của nhà báo)
Trong hoạt động báo chí, thông tin là công cụ chủ yếu để nhà báo thựchiện mục đích của mình Thông tin trở thành cầu nối giữa báo chí và công
Trang 17chúng Nó là “dụng cụ làm việc” của nhà báo, với sự giúp đỡ của dụng cụ đó,những công việc đa dạng và quan trọng được thực hiện.
Trong thực tiễn báo chí hiện nay, khi đề cập tới thuật ngữ thông tin, cácnhà báo cũng có nhiều cách sử dụng khác nhau Có trường hợp, các nhà báo
sử dụng nó để biểu thị tính chung nhất của các thông báo ngắn, không kèmtheo lời phân tích, bình luận về một sự kiện mới (như tin vắn, tin ngắn).Trong trường hợp khác, nó được dùng để chỉ tất cả các thể loại dùng để ghichép những sự kiện, hiện tượng mới như: tin tức, tường thuật, phỏng vấn…Nhiều khi một tin ngắn cũng được coi là thông tin (Ví dụ: tôi vừa nhậnđược một thông tin quan trọng) Đây là cách hiểu theo nghĩa hẹp, vì thông tintrên báo chí chỉ là một phần nhỏ của các tư liệu được công bố đến công chúng(vì một tờ báo, một chương trình không thể nói hết được tất cả các thông tin,
họ chỉ chọn lựa những thông tin tác động đến số đông hoặc số đông cần).Tất cả các tác phẩm báo chí (tin vắn, phim tài liệu, phóng sự…) đềuchứa đựng trong mình một hàm lượng thông tin nhất định Mặc khác, các tiêu
đề cũng hàm chứa các giá trị thông tin, vị trí của tác phẩm trên trang báo,chương trình truyền hình, giọng đọc của phát thanh viên, các cỡ chữ hay cáchxếp chữ trên các tờ báo… dường như chúng đều chứa đựng thông tin Nghĩa
là chúng đều có tác dụng làm cho sản phẩm hấp dẫn hơn nhưng vẫn giữ đượcnguyên phần tư liệu của nó (Ví dụ cỡ chữ của một bài báo có tác dụng nhấnmạnh tầm quan trọng của thông tin chứa đựng trong bài báo đó)
Thuật ngữ “thông tin” còn có những cách hiểu rộng hơn Để hiểu thuậtngữ này một cách đầy đủ, đòi hỏi phải xem xét từng ứng dụng riêng biệt.Chúng ta vẫn có thể gọi “toàn bộ các tác phẩm”, hay “hệ thống tin tức”… làthông tin Hiểu theo cách này, thuật ngữ “thông tin” là một danh từ tập hợp.Đôi khi, công chúng tiếp cận với các sản phẩm báo chí mà không thunhận được điều gì mới mẻ, họ sẽ nói “tác phẩm nghèo thông tin” thậm chí là
“không có thông tin” Điều này dường như vô lý với khái niệm chúng ta đã đềcập ở trên Nhiệm vụ của các tác phẩm báo chí là đem đến thông tin cho công
Trang 18chúng, nhưng tại sao họ lại không tìm thấy chúng trong các tác phẩm? Dườngnhư thông tin trong các tác phẩm báo chí này không phản ánh được thực tếcuộc sống, không thỏa mãn nhu cầu của công chúng.
Một hướng quan trọng trong cách tiếp cận thông tin báo chí là mỗi mộttác phẩm, mỗi một chương trình cần phải được xem xét kỹ lưỡng trong hệthống những mối quan hệ giữa báo chí và công chúng Tác phẩm báo chí làđiểm trung gian của hệ thống nhà báo – tác phẩm – công chúng
Tác phẩm khi đưa lên báo chí, đối với công chúng, tác phẩm đó mới chỉthể hiện qua chất lượng của thông tin tiềm năng Bởi vì những thông tin đóchưa chắc được công chúng tiếp nhận Có nhiều tác phẩm báo chí không đếnđược với công chúng, có thể do kỹ thuật, do công chúng không có thời gian,hay cũng có thể do bản thân các tác phẩm đó không hấp dẫn Điều này dẫnđến tình trạng thông tin tiềm năng không chuyển thành thông tin hiện thực.Thông tin hiện thực là những thông tin được nhà báo sáng tạo và đượccông chúng tiếp nhận qua các phương tiện thông tin đại chúng hoặc có thể họ
là người nhận thứ hai (qua kể lại từ người đã từng đọc, từng xem) Việc đảmbảo sự ổn định trong mối quan hệ lẫn nhau giữa nhà báo và công chúng đượcthể hiện qua các tác phẩm và chương trình là cần thiết, đảm bảo cho thông tintiềm năng trở thành thông tin hiện thực Vì thế, trong khoa học hiện đại có
một định nghĩa về thông tin: Thông tin không chỉ là tác phẩm báo chí mà là
những tác phẩm báo chí khi đã được công chúng tiếp nhận.
Trong hoạt động báo chí, khi tìm hiểu về khái niệm thông tin cần đặt nótrong mối liên hệ trực tiếp với vấn đề hiệu quả, tức là ảnh hưởng trực tiếp củathông tin đối với công chúng, hướng dẫn nhận thức và giáo dục đạo đức cho
họ để họ có hành động đúng đắn Vì vậy, chúng ta cũng có thể đồng tình với
định nghĩa về thông tin: Thông tin là phần tri thức được sử dụng để định
hướng, tác động đến những hành động tích cực và quản lý xã hội, thực hiện mục đích giữ gìn những đặc điểm phẩm chất, sự hoàn thiện và phát triển hệ thống [4, tr.59].
Trang 19Ở dạng hoàn chỉnh, khái niệm thông tin chứa đựng nội dung rất phongphú, nó có quan hệ trực tiếp đến chức năng và hiệu quả của công tác báo chí,đến nguyên tắc cung cấp thông tin, đến những yêu cầu nghiệp vụ báo chí vànhững nguyên tắc tác động lẫn nhau của các mặt nói trên Khái niệm thông tin
là nền tảng của công tác báo chí, cho nên khi nghiên cứu lý luận báo chí, nhànghiên cứu luôn chú ý đến ý nghĩa của thuật ngữ này
1.2 Báo in và đặc điểm của báo in
1.2.1 Khái niệm báo in
Báo in (báo viết) là tên gọi loại hình báo chí được thực hiện bằngphương tiện in ấn (báo, tạp chí, bản tin thời sự, bản tin thông tấn)
Tác giả Dương Xuân Sơn trong cuốn Giáo trình Lý luận báo chí truyền
thông [6, tr.65] nêu ra khái niệm: Báo in (newspaper) gồm báo và tạp chí, là
những ấn phẩm định kỳ chuyển tải nội dung thông tin mang tính thời sự và được phát hành rộng rãi trong xã hội thông qua các công cụ như máy in, mực
in và giấy in.
1.2.2 Đặc điểm của báo in
Nền báo chí Việt Nam ra đời từ thời kỳ Pháp thuộc (bắt đầu từ năm1861), là kết quả của những biến động chính trị - xã hội nửa cuối thế kỷ XIX;
sự ra đời của chữ quốc ngữ; sự xuất hiện của các phương tiện in ấn, kỹ thuật
in ấn; quá trình truyền giáo của các giáo sĩ phương Tây… Lịch sử báo chíViệt Nam phát triển qua nhiều giai đoạn khác nhau, trải qua nhiều thăng trầm,biến cố Báo in được xem là “anh cả” của các loại hình báo chí
Hiện nay cả nước có 857 cơ quan báo chí, trong đó có 199 cơ quan báochí in (86 báo trung ương, 113 báo địa phương), 658 tạp chí (521 tạp chí trungương, 137 tạp chí địa phương), 01 hãng thông tấn quốc gia Năm 2015, sốlượng cơ quan báo chí in tăng 12 cơ quan, chủ yếu là các tạp chí nghiên cứukhoa học chuyên ngành của các trường đại học Nhiều cơ quan báo chí đã rabáo điện tử hoặc trang thông tin điện tử tổng hợp nhằm phục vụ nhu cầu
Trang 20thông tin nhanh của công chúng Trong 5 năm (2011 – 2015), số lượng cơquan báo chí tăng 71 cơ quan (05 báo, 66 tạp chí) [10].
Một trong những đặc điểm quan trọng của báo in là chuyển tải nội dung thông tin qua văn bản in, gồm chữ in, hình vẽ, tranh ảnh, sơ đồ, biểu
đồ, bản đồ… Toàn bộ nội dung thông tin của sản phẩm báo in xuất hiện đồngthời trước mắt người đọc, vì vậy việc tiếp nhận thông tin của công chúng đốivới báo in chỉ qua kênh thị giác
Một đặc điểm quan trọng khác của loại hình báo in là tính định kỳ.
Tính định kì là “quy ước” của cơ quan báo chí đối với công chúng, tạo thànhthói quen đón đọc báo vào những thời điểm nhất định của công chúng (trongbáo in là giờ phát hành của báo, đối với phát thanh, truyền hình là thời điểmlên sóng các chương trình, chuyên mục) Tính định kì còn có ý nghĩa trongviệc quyết định kế hoạch viết bài, tổ chức biên tập, lên trang báo, sửa bản in
và phát hành Tính định kì của báo in, một mặt phù hợp với sự vận động nhịpnhàng của cuộc sống theo quy luật của nó, mặt khác đáp ứng nhu cầu thôngtin thường xuyên của công chúng
Với báo in, người đọc hoàn toàn chủ động trong việc tiếp nhận thông tin (bố trí thời điểm đọc, lựa chọn trình tự đọc, tốc độ đọc, cách thức đọc…).
Độc giả có quyền lựa chọn những tin, bài, chuyên mục, trang báo, tờ báo phùhợp với nhu cầu và sở thích Đồng thời, sự tiếp nhận thông tin từ báo in là quátrình chủ động, đòi hỏi người đọc phải tập trung cao độ, phải huy động khảnăng làm việc tích cực của trí óc, vận dụng các khả năng liên tưởng, hìnhdung sự việc, vấn đề thông qua câu từ, số liệu, hình ảnh…
Nguồn thông tin của báo in có sự chính xác và độ tin cậy cao qua quá
trình kiểm duyệt thông tin chặt chẽ, đây chính là yếu tố góp phần xây dựngniềm tin đối với công chúng của hình báo chí này Đồng thời, báo in cũng cókhả năng phân tích, bình luận chuyên sâu về các vấn đề được công chúngquan tâm Đọc báo in, công chúng không những được tiếp nhận thông tin ban
Trang 21đầu mà có thể thay đổi suy nghĩ, nhận thức thông qua những thông tin mangtính định hướng cao.
Ngoài ra, việc lưu giữ báo in khá đơn giản và thuận tiện, do đó báo in
trở thành nguồn tư liệu mà người đọc có thể lưu giữ lâu dài
Bên cạnh những đặc điểm ưu việt, báo in cũng còn nhiều hạn chế khiếnloại hình này không còn giữ được vị trí cao trong công chúng như thời kỳtrước, nhất là từ khi có sự xuất hiện của loại hình báo điện tử Một số hạn chếcủa báo in có thể kể đến là tính thời sự của thông tin chậm do tính định kỳ củabáo; thông tin trên báo in thiếu tính trực quan, sinh động; độ tương tác vớicông chúng chưa cao…
1.3 Báo điện tử và đặc điểm của báo điện tử
1.3.1 Khái niệm báo điện tử
Báo điện tử còn có nhiều tên gọi khác nhau Trên thế giới có các cáchgọi như: online newspaper (báo chí trên mạng/trực tuyến), e – journal(electronic journal – báo chí điện tử) hay e – zine (electronic magazine – tạpchí điện tử)…
Ở Việt Nam, thuật ngữ báo điện tử được sử dụng khá phổ biến vàcũng có nhiều tên gọi khác nhau như: báo internet, báo mạng điện tử, báotrực tuyến…
Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Báo chí năm 1999 qui định ở
Điều 3 như sau: “Báo điện tử là loại hình báo chí được thực hiện trên mạng
thông tin máy tính”.
Trong nghiên cứu này, chúng tôi thống nhất dùng tên gọi báo điện tử với
khái niệm tương đối hoàn chỉnh: Báo điện tử là một loại hình báo chí phản
ánh thông tin trực tuyến bằng ngôn ngữ truyền thông đa phương tiện thông qua mạng máy tính kết nối toàn cầu và có tính phi định kỳ [6, tr.70].
1.3.2 Đặc điểm của báo điện tử
Từ nửa cuối thế kỉ XX, mạng Internet ra đời và tác động mạnh mẽ tớimọi mặt của đời sống xã hội, báo chí cũng không ngoại lệ Và hệ quả tất yếu
Trang 22là một sản phẩm kết hợp giữa báo chí – Internet ra đời: báo điện tử, đã vàđang làm thay đổi không nhỏ bộ mặt báo chí thế giới, trong đó có Việt Nam.Hiện nay cả nước có 105 báo, tạp chí điện tử (tăng 7 báo so với năm2014) Trong đó có 83 báo, tạp chí điện tử của cơ quan báo chí in và 22 báo,tạp chí điện tử độc lập Tổng số trang thông tin điện tử tổng hợp của các cơquan báo chí được cấp phép là 248 5 năm qua, số lượng cơ quan báo chí điện
tử tăng 44 cơ quan [10]
Báo điện tử là loại hình “sinh sau đẻ muộn”, ra đời muộn nhất so với cácloại hình báo chí khác (báo in, phát thanh và truyền hình) Sự xuất hiện củaloại hình báo chí này đã đem đến nhiều điều mới mẻ cho nền báo chí thế giớinói chung và báo chí Việt Nam nói riêng Báo điện tử ra đời đã nhanh chóngthu hút sự chú ý của công chúng và dần khẳng định vai trò của mình trong sựphát triển báo chí hiện đại với các đặc điểm nổi bật như:
Chuyển tải thông tin tức thời, thường xuyên, liên tục và có tính phi định kỳ
Sự phát triển của công nghệ, đặc biệt là vai trò của mạng toàn cầuInternet, người làm báo điện tử có thể dễ dàng thâm nhập sự kiện, nhanhchóng viết bài và gửi về tòa soạn qua hệ thống thư điện tử Với tốc độ đườngtruyền nhanh, thậm chí các nhà báo có thể đưa tin, tường thuật cùng lúc với
sự kiện xảy ra, ví dụ tường thuật một trận bóng đá, hay một cuộc họp báo,một vụ động đất…
Không chỉ tức thời, báo điện tử còn cho phép nhà báo update liên tục tin, bàitheo dòng thời sự Khác với các loại hình báo chí khác, nhà báo điện tử có thể cậpnhật thêm những thông tin mới mẻ bất cứ lúc nào mà không phải chờ đến giờ rabáo như ở báo in hay sắp xếp chương trình, chuyên mục như ở phát thanh vàtruyền hình Đây cũng chính là đặc trưng cơ bản của báo điện tử - tính phi định kì.Đặc điểm này giúp cho báo điện tử dễ dàng vượt trội so với các loại hình báo chíkhác về tốc độ thông tin, lượng thông tin, đảm bảo tính thời sự và tạo sự thu hútđộc giả Nhiều người tìm đến báo điện tử cũng vì tính nhanh nhạy này
Trang 23Có tính tương tác cao
Tương tác là một trong những đặc trưng, đồng thời cũng là yêu cầu quantrọng của báo chí, khi mà mọi điều kiện của con người được nâng cao, nhucầu được cung cấp thông tin và phản hồi thông tin của độc giả ngày càngđược coi trọng Ở bất kì loại hình báo chí nào, tính chất này cũng được nhữngngười làm báo lưu tâm Đối với báo điện tử, tính tương tác được thể hiệntrong các mối quan hệ: độc giả - tòa soạn, độc giả - độc giả, độc giả - nhà báo,độc giả - nhân vật trong tác phẩm báo chí
Về nội dung: sự tương tác thể hiện ở chỗ nội dung của bài viết đượccông chúng tương tác bằng cách công chúng lập diễn đàn, công chúng thamgia sản xuất nội dung Hay ngay sau mỗi tác phẩm báo chí đăng trên trang báođiện tử đều có mục phản hồi, tạo điều kiện cho độc giả dễ dàng bày tỏ ý kiếncủa mình
Về hình thức, độc giả thực hiện sự tương tác với bài báo, trang báo thôngqua các thao tác như bôi đen, copy, past, đánh dấu, chia sẻ đường link…Với báo điện tử, sự tương tác giữa độc giả với tờ báo là trực tiếp, nhanhchóng và hiệu quả Điều này ở một số loại hình báo chí khác còn hạn chế
Chuyển tải thông tin bằng ngôn ngữ truyền thông đa phương tiện
Báo điện tử là một loại hình báo chí tổng hợp, sử dụng nhiều dạng ngônngữ khác nhau để chuyển tải thông tin như text, image, graphic, video,audio… Trên một trang báo điện tử, thậm chí ngay trong một tác phẩm báođiện tử có thể tích hợp cả báo viết, phát thanh và truyền hình
Báo điện tử tạo ra khả năng lựa chọn ngôn ngữ cho công chúng khihưởng thụ thông tin Tức là khi đọc báo điện tử, độc giả có thể chủ động xemnhững tác phẩm mình quan tâm ở bất kì chuyên trang, chuyên mục nào giốngnhư báo in Đồng thời, sự đồng hiện thông tin cùng lúc trong nhiều dạng ngônngữ khác nhau: text, image, audio hoặc video cho phép độc giả được lựa chọnngôn ngữ chuyển tải thông tin theo nhu cầu, sở thích của mình
Trang 24Đặc tính này giúp báo điện tử có được những yếu tố hấp dẫn, trực quan,sinh động mà các loại hình báo chí khác khó có thể cạnh tranh được.
Khả năng liên kết lớn
Báo điện tử có khả năng liên kết vô cùng lớn nhờ vào các siêu liên kết,các từ khóa, web link,… Nhờ các siêu liên kết này, báo điện tử có thể liên kếtđến các bài báo, trang báo, trang web khác một cách nhanh chóng, thuận tiện
Từ một bài báo, độc giả có thể dễ dàng liên hệ với các nội dung tương tựđược phản ánh trong bài viết thông qua các liên kết để tìm hiểu sâu hơn vềvấn đề quan tâm
Khả năng liên kết của báo điện tử thật sự mở ra một kho thông tin vô hạncho độc giả
Khả năng lưu trữ và tìm kiếm dễ dàng
Báo điện tử cho phép lưu trữ một khối lượng thông tin khổng lồ theo hệthống khoa học Đồng thời với đó là khả năng tìm kiếm dễ dàng nhờ vào cácmục tìm kiếm với các từ khóa Có thể xem theo ngày, xem theo bài hoặc theochủ đề… Nếu không có điều kiện đọc ngay lúc đó, độc giả có thể đánh dấutrang báo, lưu lại bài viết để đọc sau, hoặc độc giả cũng có thể đọc lại nhiềulần, đọc mọi lúc, mọi nơi tùy thích, mà thao tác hoàn toàn đơn giản Điều nàyrất khó với phát thanh và truyền hình
Tính xã hội hóa và cá thể hóa cao
Nhờ vào độ phủ sóng của mạng toàn cầu Internet, báo điện tử có độ lantỏa cao, dễ dàng, không có giới hạn về khoảng cách, thêm vào đó là tínhtương tác cao, do đó có thể dễ dàng thấy tính xã hội hóa rất cao ở loại hìnhbáo chí mới mẻ này
Tính cá thể hóa được thể hiện ở chỗ độc giả được chủ động lựa chọn tờbáo, trang báo, bài báo theo nhu cầu, đọc bao lâu tùy thích
Tuy vậy, báo điện tử còn tồn tại một vài hạn chế, như độ tin cậy củathông tin còn thấp; nhiều tin bài mang tính giật gân, câu view; hoặc phải có
Trang 25thiết bị điện tử hiện đại (máy tính, smartphone…) kết nối Internet và biếtnhững thao tác sử dụng cơ bản.
1.4 Khái niệm an toàn vệ sinh thực phẩm và một số quy định về an toàn vệ sinh thực phẩm
1.4.1 Khái niệm an toàn vệ sinh thực phẩm
Để tìm hiểu khái niệm an toàn vệ sinh thực phẩm, trước hết chúng tôiđưa ra một số khái niệm liên quan, được dẫn từ website của Cục An toàn thựcphẩm – Bộ Y tế [14]
Thực phẩm: Là sản phẩm mà con người ăn, uống ở dạng tươi sống hoặc
đã qua sơ chế, chế biến, bảo quản Thực phẩm không bao gồm mỹ phẩm,thuốc lá và các chất sử dụng như dược phẩm
Vệ sinh thực phẩm: Là mọi điều kiện và biện pháp cần thiết để đảm bảo
sự an toàn và phù hợp của thực phẩm ở mọi khâu thuộc chu trình thực phẩm
An toàn thực phẩm: Là sự bảo đảm thực phẩm không gây hại cho ngườitiêu dùng khi nó được chuẩn bị hoặc ăn theo mục đích sử dụng
Khái niệm an toàn vệ sinh thực phẩm (ATVSTP): ATVSTP là tất cả điềukiện, biện pháp cần thiết từ khâu sản xuất, chế biến, bảo quản, phân phối, vậnchuyển cũng như sử dụng nhằm bảo đảm cho thực phẩm sạch sẽ, an toàn,không gây hại cho sức khỏe, tính mạng người tiêu dùng [6]
1.4.2 Một số quy định về an toàn vệ sinh thực phẩm
1.4.2.1 Quy định về những hành vi bị cấm trong Luật An toàn thực phẩm
Điều 5 Luật An toàn thực phẩm (Luật số: 55/2010/QH12, có hiệu lực từngày 1/7/2011) quy định về những hành vi bị cấm như sau:
1 Sử dụng nguyên liệu không thuộc loại dùng cho thực phẩm để chếbiến thực phẩm
2 Sử dụng nguyên liệu thực phẩm đã quá thời hạn sử dụng, không rõnguồn gốc, xuất xứ hoặc không bảo đảm an toàn để sản xuất, chế biếnthực phẩm
Trang 263 Sử dụng phụ gia thực phẩm, chất hỗ trợ chế biến thực phẩm đã quáthời hạn sử dụng, ngoài danh mục được phép sử dụng hoặc trong danh mụcđược phép sử dụng nhưng vượt quá giới hạn cho phép; sử dụng hóa chấtkhông rõ nguồn gốc, hóa chất bị cấm sử dụng trong hoạt động sản xuất, kinhdoanh thực phẩm.
4 Sử dụng động vật chết do bệnh, dịch bệnh hoặc chết không rõ nguyênnhân, bị tiêu hủy để sản xuất, kinh doanh thực phẩm
5 Sản xuất, kinh doanh:
a) Thực phẩm vi phạm quy định của pháp luật về nhãn hàng hóa;
b) Thực phẩm không phù hợp với quy chuẩn kỹ thuật tương ứng;
c) Thực phẩm bị biến chất;
d) Thực phẩm có chứa chất độc hại hoặc nhiễm chất độc, tác nhân gây ônhiễm vượt quá giới hạn cho phép;
đ) Thực phẩm có bao gói, đồ chứa đựng không bảo đảm an toàn hoặc bị
vỡ, rách, biến dạng trong quá trình vận chuyển gây ô nhiễm thực phẩm;
e) Thịt hoặc sản phẩm được chế biến từ thịt chưa qua kiểm tra thú y hoặc
đã qua kiểm tra nhưng không đạt yêu cầu;
g) Thực phẩm không được phép sản xuất, kinh doanh để phòng, chốngdịch bệnh;
h) Thực phẩm chưa được đăng ký bản công bố hợp quy tại cơ quan nhànước có thẩm quyền trong trường hợp thực phẩm đó thuộc diện phải đượcđăng ký bản công bố hợp quy;
i) Thực phẩm không rõ nguồn gốc, xuất xứ hoặc quá thời hạn sử dụng
1.4.2.2 Quy định về việc xử phạt hành chính đối với hành vi vi phạm quy định về ATVSTP
Điều 5, 6, 7 Nghị định 178/2013/NĐ-CP (có hiệu lực từ ngày31/12/2013), quy định về việc xử phạt hành chính đối với hành vi vi phạmquy định về ATVSTP như sau:
Trang 27Điều 5 Vi phạm quy định về sử dụng nguyên liệu thực phẩm trong sảnxuất, chế biến thực phẩm
1 Phạt tiền bằng 80% đến 100% tổng giá trị thực phẩm vi phạm tại thờiđiểm vi phạm đối với hành vi sử dụng sản phẩm động vật trên cạn chưa quakiểm tra vệ sinh thú y theo quy định để sản xuất, chế biến thực phẩm nhưng
số tiền phạt không vượt quá 100.000.000 đồng
2 Phạt tiền bằng 100% đến 120% tổng giá trị thực phẩm vi phạm tại thờiđiểm vi phạm đối với hành vi sử dụng nguyên liệu thực phẩm, nguyên liệulàm phụ gia thực phẩm, chất hỗ trợ chế biến thực phẩm đã quá thời hạn sửdụng hoặc không có thời hạn sử dụng đối với nguyên liệu thực phẩm, nguyênliệu làm phụ gia thực phẩm, chất hỗ trợ chế biến thực phẩm thuộc diện bắtbuộc phải ghi thời hạn sử dụng để sản xuất, chế biến thực phẩm, phụ gia thựcphẩm, chất hỗ trợ chế biến thực phẩm nhưng số tiền phạt không vượt quá100.000.000 đồng
3 Phạt tiền bằng 120% đến 150% tổng giá trị thực phẩm vi phạm tại thờiđiểm vi phạm đối với hành vi sử dụng sản phẩm động vật trên cạn đã quakiểm tra vệ sinh thú y nhưng không đạt yêu cầu để sản xuất, chế biến thựcphẩm nhưng số tiền phạt không vượt quá 100.000.000 đồng
4 Phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng đối với hành vi sửdụng nguyên liệu không bảo đảm an toàn thực phẩm để sản xuất, chế biếnthực phẩm, trừ các hành vi quy định tại các khoản 1, 2, 3, 5 và 6 Điều này
5 Phạt tiền từ 30.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng đối với hành vi sửdụng nguyên liệu không rõ nguồn gốc, xuất xứ hoặc không có giấy chứngnhận xuất xứ do cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp theo quy định để sảnxuất, chế biến thực phẩm
6 Phạt tiền từ 70.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng đối với một trongcác hành vi sau đây:
a) Sử dụng nguyên liệu không thuộc loại dùng làm thực phẩm để sảnxuất, chế biến thực phẩm;
Trang 28b) Sử dụng động vật mắc bệnh truyền nhiễm, động vật chết do bệnh,dịch bệnh hoặc chết không rõ nguyên nhân, buộc phải tiêu hủy theo yêu cầucủa cơ quan nhà nước có thẩm quyền để sản xuất, chế biến thực phẩm;
c) Sử dụng nguyên liệu thực phẩm có chứa tạp chất được đưa vào khôngbảo đảm an toàn thực phẩm để sản xuất, chế biến thực phẩm
7 Phạt tiền bằng 3,5 lần tổng giá trị thực phẩm vi phạm được sản xuất từnguyên liệu không bảo đảm an toàn thực phẩm đối với hành vi quy định tạicác khoản 4, 5 và 6 Điều này nếu mức tiền phạt cao nhất của khung tiền phạtquy định tại các khoản 4, 5 và 6 Điều này thấp hơn 3,5 lần tổng giá trị thựcphẩm vi phạm tại thời điểm vi phạm
Điều 6 Vi phạm quy định về sử dụng phụ gia thực phẩm, chất hỗ trợ chếbiến thực phẩm trong sản xuất, chế biến thực phẩm
1 Phạt tiền từ 3.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng đối với hành vi sửdụng phụ gia thực phẩm, chất hỗ trợ chế biến thực phẩm thuộc danh mụcđược phép sử dụng theo quy định nhưng vượt quá giới hạn cho phép
2 Phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng đối với hành vi sửdụng phụ gia thực phẩm, chất hỗ trợ chế biến thực phẩm thuộc danh mụcđược phép sử dụng theo quy định nhưng đã quá thời hạn sử dụng hoặc không
có thời hạn sử dụng
3 Phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng đối với hành vi sửdụng phụ gia thực phẩm, chất hỗ trợ chế biến thực phẩm không đáp ứng quychuẩn kỹ thuật, quy định an toàn thực phẩm tương ứng
4 Phạt tiền từ 30.000.000 đồng đến 40.000.000 đồng đối với hành vi sửdụng phụ gia thực phẩm, chất hỗ trợ chế biến thực phẩm ngoài danh mụcđược phép sử dụng
5 Phạt tiền từ 40.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng đối với hành vi sửdụng phụ gia thực phẩm, chất hỗ trợ chế biến thực phẩm không rõ nguồn gốc,xuất xứ
Trang 296 Phạt tiền từ 70.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng đối với hành vi sửdụng phụ gia thực phẩm, chất hỗ trợ chế biến thực phẩm có chứa chất độc hại.
7 Phạt tiền bằng 3,5 lần tổng giá trị thực phẩm vi phạm đối với hành viquy định tại Khoản 6 Điều này nếu mức tiền phạt cao nhất của khung tiềnphạt quy định tại Khoản 6 Điều này thấp hơn 3,5 lần tổng giá trị thực phẩm viphạm tại thời điểm vi phạm
Điều 7 Vi phạm quy định về sử dụng hóa chất trong sản xuất, chế biếnthực phẩm
1 Phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng đối với hành vi sửdụng hóa chất được phép sử dụng trong hoạt động sản xuất, chế biến thựcphẩm nhưng quá thời hạn sử dụng hoặc không có thời hạn sử dụng
2 Phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 40.000.000 đồng đối với hành vi sửdụng hóa chất không có trong danh mục được phép sử dụng, hóa chất không
rõ nguồn gốc để sản xuất, chế biến thực phẩm
3 Phạt tiền từ 70.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng đối với hành vi sửdụng hóa chất bị cấm sử dụng trong sản xuất, chế biến thực phẩm để sản xuất,chế biến thực phẩm
4 Phạt tiền bằng 3,5 lần tổng giá trị thực phẩm vi phạm đối với hành viquy định tại Khoản 3 Điều này nếu mức tiền phạt cao nhất của khung tiềnphạt quy định tại Khoản 3 Điều này thấp hơn 3,5 lần tổng giá trị thực phẩm viphạm tại thời điểm vi phạm
1.4.2.3 Quy định về việc xử phạt hình sự đối với hành vi vi phạm quy định về ATVSTP
Ðiều 317 Bộ luật Hình sự 2015 (có hiệu lực từ ngày 1/7/2016), quyđịnh về việc xử phạt hình sự đối với hành vi vi phạm quy định về ATVSTPnhư sau:
1 Người nào thực hiện một trong các hành vi sau đây vi phạm các quyđịnh về an toàn thực phẩm, thì bị phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến200.000.000 đồng hoặc phạt tù từ 01 năm đến 05 năm:
Trang 30a) Sử dụng chất cấm trong sản xuất, sơ chế, chế biến, bảo quản thựcphẩm hoặc bán, cung cấp thực phẩm mà biết rõ là thực phẩm có sử dụngchất cấm;
b) Sử dụng hóa chất, kháng sinh, thuốc thú y, thuốc bảo vệ thực vật cấm
sử dụng trong trồng trọt, chăn nuôi, nuôi trồng thủy sản, làm muối, sơ chế,chế biến, bảo quản nông, lâm, thủy sản và muối tạo ra dư lượng vượt ngưỡngcho phép trong sản phẩm;
c) Sử dụng các loại hóa chất, kháng sinh, thuốc thú y, thuốc bảo vệ thựcvật, chất xử lý cải tạo môi trường ngoài danh mục được phép sử dụng hoặckhông rõ nguồn gốc xuất xứ hoặc không đúng quy định trong sản xuất, sơchế, chế biến, bảo quản thực phẩm trong trồng trọt, chăn nuôi, nuôi trồng thủysản, làm muối tạo ra dư lượng vượt ngưỡng cho phép trong sản phẩm hoặc đã
bị xử phạt vi phạm hành chính về một trong các hành vi tại điểm này hoặcđiểm a khoản này mà còn vi phạm;
d) Chế biến, cung cấp hoặc bán thực phẩm mà biết rõ là thực phẩmkhông bảo đảm quy chuẩn kỹ thuật, quy định về an toàn thực phẩm; sử dụnghóa chất, phụ gia, chất hỗ trợ chế biến ngoài danh mục được phép sử dụnghoặc không rõ nguồn gốc xuất xứ trong sản xuất, sơ chế, chế biến, bảo quảnthực phẩm: gây tổn hại cho sức khỏe của 01 người mà tỷ lệ tổn thương cơ thể
từ 31% đến 60% hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 02 người trở lên mà tổng
tỷ lệ tổn thương cơ thể của những người này từ 31% đến 60% hoặc thu lợi bấtchính từ 50.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng
2 Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tiền từ200.000.000 đồng đến 500.000.000 đồng hoặc phạt tù 03 năm đến 07 năm:a) Phạm tội có tổ chức;
b) Làm chết 01 người hoặc gây tổn hại sức khỏe cho 01 người với tỷ lệtổn thương cơ thể 61% trở lên;
c) Gây tổn hại cho sức khỏe của 02 người với tỷ lệ tổn thương cơ thể củamỗi người từ 31% đến 60%;
Trang 31d) Gây tổn hại cho sức khỏe của 03 người trở lên mà tổng tỷ lệ tổnthương cơ thể của những người này từ 61% đến 121%.
đ) Thu lợi bất chính từ 100.000.000 đồng đến dưới 500.000.000 đồng;e) Phạm tội 02 lần trở lên;
g) Tái phạm nguy hiểm
3 Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 07năm đến 15 năm:
d) Thu lợi bất chính từ 500.000.000 đồng đến dưới 1.000.000.000 đồng
4 Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 12năm đến 20 năm:
d) Thu lợi bất chính 1.000.000.000 đồng trở lên
5 Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến100.000.000 đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm côngviệc nhất định từ 01 năm đến 05 năm
1.5 Vài nét về báo Thanh niên và báo Vietnamnet
1.5.1 Vài nét về báo Thanh niên
Báo Thanh niên là một trong những tờ báo có số lượng phát hành lớn
nhất Việt Nam với 300.000 bản một ngày (có thời điểm phát hành hơn
Trang 32400.000 bản) Là tờ báo thuộc Hội Liên hiệp Thanh Niên Việt Nam, đại diệncho tầng lớp thanh niên, hoạt động có tôn chỉ, mục đích rõ ràng và chịu sựlãnh đạo trực tiếp của Hội Liên hiệp Thanh Niên Việt Nam, đặt dưới sự lãnhđạo của Đảng Cộng sản Việt Nam và nằm trong hệ thống quản lý của báo chíViệt Nam.
Ngày 3/1/1986, báo ra số đầu tiên với tên gọi Tuần tin Thanh Niên Tổngbiên tập đầu tiên của tờ báo là ông Huỳnh Tấn Mẫm Hiện nay, Tổng biên tập
là ông Nguyễn Quang Thông
Báo Thanh niên có 2 trụ sở chính tại 268 – 270 Nguyễn Đình Chiểu,
Q.3, TP.HCM và 218 Tây Sơn, Q.Đống Đa, Hà Nội cùng các văn phòng đạidiện tại nhiều tỉnh thành, khu vực trong nước và cả nước ngoài (Thái Lan,Singapore)
Ngày 1/12/2003, báo Thanh niên điện tử tiếng Việt ra đời, hiện đang thuhút hàng triệu lượt bạn đọc truy cập mỗi ngày với những tin tức nóng hổi vềtất cả các hoạt động của đời sống trong và ngoài nước Đặc biệt, ứng dụngđọc báo Thanh Niên trên thiết bị di động – Thanh niên Mobile (chính thứctrình làng đầu tháng 9/2013) đã đoạt giải vàng Truyền thông Kỹ thuật số châu
Á năm 2013 của Hiệp hội báo chí thế giới (WAN-IFRA) khu vực châu Á
Hiện nay, báo Thanh niên có các ấn phẩm: Thanh niên Nhật báo, Thanh niên
Tuần san, Thanh niên Online tiếng Việt, Thanh niên Online tiếng Anh, Thanhniên Online thể thao, Tin giải trí – sao Ihay, Tin nóng
Ngoài hoạt động báo chí, báo Thanh Niên còn tổ chức nhiều hoạt động
văn hóa xã hội được nhiều người quan tâm và đánh giá cao, tạo dư luận tốttrong xã hội như: chương trình ca nhạc Duyên Dáng Việt Nam, Hoa hậu Hoàn
vũ Việt Nam, Khát vọng trẻ, giải bóng đá U21 Quốc tế báo Thanh niên, quỹhọc bổng Nguyễn Thái Bình, chương trình Tư vấn mùa thi, Tiếp sức mùa thi
Trải qua hơn 30 năm hoạt động, báo Thanh niên dần khẳng định vai trò, vị trí
của mình trong lòng bạn đọc trong nước và quốc tế
Trang 331.5.2 Vài nét về báo Vietnamnet
Vietnamnet là một báo điện tử trực thuộc Bộ Thông tin và Truyền thông
Việt Nam, ra đời ngày 23/1/2003, có trụ sở tại tòa nhà C’Land - 156 Xã Đàn
2, Q.Đống Đa, Hà Nội
Tổng biên tập đầu tiên của báo Vietnamnet là ông Nguyễn Anh Tuấn.
Hiện nay, Tổng biên tập là ông Phạm Anh Tuấn
Tháng 2/2003, Vietnamnet ra mắt tạp chí e-CHÍP – tạp chí chuyên về
CNTT – Viễn thông với 3 loại ấn phẩm tuần: e-CHÍP Tin học trong tầm tay(phát hành vào thứ 6 hàng tuần), e-CHÍP Đọc xong vọc liền (phát hành vàothứ 3 hàng tuần) và e-CHÍP Mobile (phát hành vào thứ 4 hàng tuần)
Năm 2004, Vietnamnet đồng thời cho ra mắt chuyên trang thời trang
NetMode tại địa chỉ www.netmode.vn và tạp chí trực tuyến Người Viễn Xứ - nhịpcầu kết nối người Việt trên toàn cầu, tại địa chỉ www.nguoivienxu.vietnamnet.vn.Ngoài phiên bản Vietnamnet tiếng Việt (www.vietnamnet.vn),
Vietnamnet còn có phiên bản tiếng Anh – News Vietnamnet tại địa chỉ
www.english.vietnamnet.vn, cung cấp những thông tin thời sự, hấp dẫn chobạn đọc quốc tế Ngoài ra, Trung tâm Truyền hình Vietnamnet –VietnamnetTV là kênh tổng hợp những video mới nhất về các vấn đề thời sự,đời sống, pháp luật, giải trí, thể thao… đáp ứng nhu cầu thông tin ngày càngcao của độc giả
Năm 2005, báo điện tử Vietnamnet vinh dự là một trong 2 đơn vị đầu
tiên được trao Siêu cúp CNTT – Truyền thông Việt Nam vì đã có thành tích 3năm liên tục đoạt giải thưởng CUP vàng CNTT – Truyền thông của Hội Tinhọc Việt Nam
Hiện nay, Vietnamnet có những chuyên trang chính là Xã hội, Công
nghệ, Kinh doanh, Giáo dục, Chính trị, Giải trí, Sức khỏe, Thể thao, Đờisống, Thế giới, Bất động sản, Bạn đọc Trải qua hơn 10 năm hoạt động trong
lĩnh vực báo chí, sự phát triển và thành công của Vietnamnet đã thể hiện sự
Trang 34nhanh nhạy, bắt kịp xu thế của những người sáng lập tờ báo Vietnamnet đã
nỗ lực xây dựng một thương hiệu vững chắc trong lòng độc giả trong và ngoàinước, được xã hội ghi nhận là tờ báo điện tử của đông đảo bạn đọc và củangành Thông tin – Truyền thông, là “cầu nối” thông tin trong nước với cộngđồng người Việt đang sinh sống và học tập ở nước ngoài, là kênh thông tinđối ngoại hiệu quả
Trang 35Chương 2 THỰC TIỄN THÔNG TIN VỀ VẤN ĐỀ AN TOÀN
VỆ SINH THỰC PHẨM DỊP TẾT NGUYÊN ĐÁN BÍNH THÂN 2016
TRÊN BÁO THANH NIÊN VÀ VIETNAMNET Ở GÓC
Giai đoạn trong Tết Nguyên đán là từ ngày 1/2/2016 đến ngày15/2/2016, và giai đoạn sau Tết Nguyên đán là từ ngày 16/2/2016 đến ngày29/2/2016
Bảng 2.1 Bảng thống kê số lượng tin bài thông tin về vấn đề ATVSTP dịp Tết Nguyên đán Bính Thân 2016 trên báo Thanh niên và Vietnamnet qua
Trang 36Về số lượng, trong cả 3 giai đoạn, báo Thanh niên có 105 tin bài thông
tin về vấn đề ATVSTP Trong đó, tháng cận Tết (tháng 1/2016) được xem làtháng cao điểm về ATVSTP khi có 41 tin bài thông tin về vấn đề này So với
báo Thanh niên, báo Vietnamnet có ít tin bài thông tin về vấn đề ATVSTP (76 tin bài) Tương tự báo Thanh niên, trên báo Vietnamnet, tin bài thông tin về
vấn đề ATVSTP cũng tập trung nhiều nhất vào tháng 1 với 32 tin bài Ngoài
ra, báo Vietnamnet có nhiều tin bài dẫn từ các báo, tạp chí khác, nhất là trong
giai đoạn sau Tết; do đó, trong số những tin bài được dẫn, chúng tôi chỉ lựachọn một số tin bài nổi bật để khảo sát, nghiên cứu
Về nội dung thông tin, trong giai đoạn trước Tết, phần lớn 2 báo phảnánh các nội dung về vi phạm ATVSTP, xử lý vi phạm về ATVSTP và đề xuấtcác phương án nâng cao ATVSTP Các tin bài chứa thông tin chỉ dẫn vềATVSTP chủ yếu tập trung ở giai đoạn trong và sau Tết Trong cả 3 giaiđoạn, tin bài thông tin về thực hiện đúng ATVSTP có tần xuất xuất hiện thấp
Qua khảo sát cho thấy, sự phân bổ nội dung thông tin trên báo Thanh
niên và Vietnamnet khá hợp lý, ứng với những giai đoạn khác nhau là những
tin bài có nội dung khác nhau, phù hợp với nhu cầu thông tin của công chúng.Trong phần tiếp theo của Khóa luận chúng tôi sẽ làm rõ vấn đề này
2.2 Thông tin về vấn đề an toàn vệ sinh thực phẩm dịp Tết Nguyên đán Bính Thân 2016 trên báo Thanh niên và Vietnamnet ở góc
độ nội dung
2.2.1 Thông tin về thực hiện đúng an toàn vệ sinh thực phẩm
Vấn đề đảm bảo ATVSTP để phòng các bệnh gây ra từ thực phẩm có ýnghĩa thực tế hết sức quan trọng đối với sức khỏe con người, đối với sự pháttriển kinh tế và xã hội, bảo vệ môi trường sống của các nước đã và đang pháttriển, trong đó có nước ta Mục tiêu đầu tiên của ATVSTP là đảm bảo chongười ăn tránh bị ngộ độc do ăn phải thức ăn bị ô nhiễm hoặc có chất độc;thực phẩm phải đảm bảo lành và sạch
Trang 37Qua khảo sát, các tin bài thông tin về thực hiện hiện đúng ATVSTP trên
báo Thanh niên và Vietnamnet thường tập trung vào các nội dung: giới thiệu
sản phẩm, thương hiệu thực phẩm đạt chuẩn về ATVSTP (thông tin này rấtcần thiết cho người dân, trên cơ sở đó họ có thể chọn đúng thực phẩm an toàn
để sử dụng) và các mô hình sản xuất, kinh doanh thực phẩm an toàn, độc đáo.Dưới đây, chúng tôi xin dẫn một số tin bài tiêu biểu về nội dung này trên 2
báo Thanh niên và Vietnamnet.
Báo Thanh niên
Tin ngắn “Hộp cà phê sạch ra mắt thị trường tết” (số 7348, ngày
4/2/2016) giới thiệu tới người tiêu dùng bộ sản phẩm cà phê sạch của công ty
Võ Gia (TP.HCM): “Trong mỗi hộp cà phê gồm 1 gói cà phê sạch cao cấp và
1 phin pha chế inox cao cấp Hộp được thiết kế tinh tế, sang trọng trên chất liệu giấy kraft, giấy mỹ thuật thân thiện môi trường, mang đậm dấu ấn cà phê truyền thống Việt Nam” Tin ngắn đã nêu đầy đủ những thông tin về sản
phẩm cũng như địa chỉ mua hàng, số điện thoại của công ty, đáp ứng nhu cầubiếu tặng thực phẩm sạch của nhiều người tiêu dùng, nhất là trong dịp TếtNguyên đán
Hay trong bài “Cửa hàng cá sạch” (số 7360, ngày 16/2/2016), tác giả đã
giới thiệu đến công chúng một dự án khá độc đáo, mới lạ của nhóm 4 bạn trẻ
ở Bình Thuận, đó là dự án Chuỗi cửa hàng cá sạch M4S “Nhóm đã dành ra 6
tháng ròng rã để tiếp xúc ngư dân, cùng chi phí hơn 150 triệu đồng để nghiên cứu thành công bí quyết bảo quản hải sản tươi lâu mà không dùng hóa chất Sau quá trình đo lường chất lượng và cải tiến công nghệ, nhà xưởng của nhóm ở Bình Thuận đã được cấp giấy chứng nhận "Cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm" Mới đây, cửa hàng số 1 cá sạch M4S đã ra đời ở số 60 đường Tân Sơn Hòa, Q.Tân Bình, TP.HCM”.
Cùng với bài “Cửa hàng cá sạch”, báo Thanh niên cũng có loạt bài với nội dung tương tự: “Vườn treo rau sạch” (số 7342, ngày 29/1/2016), “‘Hái
Trang 38ra tiền’ nhờ vườn bồ ngót sạch” (số 7348, ngày 4/2/2016), “Sống khỏe nhờ trồng rau sạch” (số 7369, ngày 25/2/2016)… PV báo Thanh niên có mặt tại
hầu hết các tỉnh thành, đem đến cho bạn đọc những mảng màu tươi sáng củabức tranh về ATVSTP Đó là những sản phẩm thực phẩm an toàn, chất lượng,được tạo ra bởi những người làm ăn chân chính Những bài viết ngắn gọn, từngữ giản dị, tập trung vào những sản phẩm sạch và cách mà con người tạo rachúng cũng như lợi ích mà chúng mang lại Đây có thể là sự khởi nguồn chonhững ý tưởng sản xuất, kinh doanh thực phẩm an toàn, góp phần ngăn chặn
và đẩy lùi thực phẩm bẩn
Báo Vietnamnet
Ngày 21/12/2015, báo Vietnamnet đưa tin: “Ra mắt thương hiệu gạo
sạch VinEco”, không chỉ đơn thuần thông báo về sự kiện ra mắt một thương
hiệu gạo sạch, tác giả còn giới thiệu khá đầy đủ về thương hiệu gạo đó, đểcông chúng – người tiêu dùng có thêm sự lựa chọn khi quyết định mua hàng
“Toàn bộ quy trình trồng trọt, chăm sóc, bảo quản, chế biến và đóng gói gạo VinEco đều trong chuỗi khép kín và được kiểm soát chặt chẽ theo các tiêu chuẩn ISO 22.000, HACCP và Global G.A.P, nhằm đảm bảo tối đa các yêu cầu về an toàn vệ sinh thực phẩm cũng như hàm lượng dinh dưỡng”
Với những người trồng rau, nuôi lợn sạch ở Hà Nội, bí mật thuê “tìnhbáo” theo dõi hay lắp camera là “chiêu” họ sử dụng để giữ uy tín với kháchhàng và đảm bảo rằng sản phẩm họ bán ra thị trường là sạch hoàn toàn (trong
bài “Trồng rau, nuôi lợn sạch: Bí mật thuê 'tình báo' theo dõi”, ngày
18/01/2016) Tác giả dẫn lời chia sẻ của bà Nguyễn Thị Loan, chủ trang trại
lợn giun quế tại Sóc Sơn (Hà Nội) về cách nuôi lợn giun quế đạt chuẩn về
chất lượng trong 10 năm qua: “Tôi đã mất mấy năm trời để tìm tòi và nghiên
cứu ra cách nuôi lợn sạch bằng giun quế, cám ngô, cám gạo và rau Đặc biệt, khi có thành phẩm, tôi còn bỏ cả chục triệu đồng để đem các mẫu thịt lợn đi kiểm nghiệm xem thịt đã thực sự "sạch" chưa Do đó, tôi luôn trăn trở làm sao
để các trại nuôi vệ tinh cũng phải đảm bảo cho thịt lợn sạch, thơm ngon như
Trang 39vậy… Cuối cùng tôi quyết định thuê “tình báo” để theo dõi 6 trang trại vệ tinh, mỗi nơi tôi cài một “tình báo” vào làm việc Hàng ngày, họ sẽ báo cáo tình hình tại trại nuôi, lợn ăn loại cám gì, uống loại thuốc nào, Nếu phát hiện các chủ trại làm ăn gian dối, lập tức báo về để tôi xử lý ngay”
Bên cạnh đó, bài viết cũng chỉ ra những trường hợp tương tự trên địa bàn
Hà Nội Đây là một trong những cách thức làm ăn mới, đòi hỏi đầu tư cao và
sự khôn khéo của người nuôi trồng, kinh doanh thực phẩm PV báo
Vietnamnet đã nhanh nhạy phát hiện đề tài và thể hiện trong bài phóng sự với
dung lượng khá dài (khoảng 1.200 chữ) Bài viết dẫn lời những người trongcuộc để nói rõ cách thức họ quản lý trang trại để đảm bảo chất lượng cho sảnphẩm của mình Nhiều người có thể học hỏi mô hình nuôi trồng cũng nhưcách thức quản lý từ những thông tin trong bài báo này
2.2.2 Thông tin về vi phạm an toàn vệ sinh thực phẩm
Bảo đảm chất lượng ATVSTP luôn giữ vị trí vô cùng quan trọng trong
sự nghiệp bảo vệ sức khỏe con người nhằm góp phần giảm tỷ lệ mắc bệnh,duy trì và phát triển nòi giống, tăng cường sức lao động, học tập, thúc đẩy sựtăng trưởng kinh tế, văn hóa xã hội và thể hiện nếp sống văn minh Mặc dùcho đến nay đã có khá nhiều tiến bộ khoa học kỹ thuật và công nghệ trongcông tác bảo vệ, bảo quản thực phẩm cũng như biện pháp về quản lý, giáo dụcnhư: ban hành luật, điều lệ, thanh tra, giám sát ATVSTP, truyền thông vềATVSTP trên các phương tiện thông tin đại chúng, nhưng tình trạng chếbiến, kinh doanh và sử dụng thực phẩm kém chất lượng vẫn diễn ra và đangnóng lên từng ngày bởi tính nguy hại của nó
Những hành vi bị cấm được quy định rõ trong Điều 5 của Luật An toànthực phẩm, tuy nhiên việc tuân thủ các quy định này còn chưa nghiêm túc, ýthức trách nhiệm của người sản xuất, kinh doanh thực phẩm đối với sức khỏecộng đồng còn chưa cao Những hậu quả mà thực phẩm không an toàn để lại,
về lâu về dài là vô cùng nghiêm trọng Những thiệt hại trước mắt do sản xuất,
Trang 40kinh doanh và sử dụng thực phẩm bẩn gây ra cũng rất lớn, đối với cả ngườitiêu dùng lẫn nhà sản xuất, kinh doanh
Càng gần Tết Nguyên đán, hiện tượng vi phạm ATVSTP càng gia tăng
Báo Thanh niên và Vietnamnet đã thể hiện vai trò tiên phong của mình trong
việc phản ánh hiện thực vấn đề Cả 2 báo có một khối lượng khổng lồ các tinbài thông tin về vi phạm ATVSTP, nhất là trong thời điểm cận Tết Mỗi báolại có cách khai thác đề tài riêng, tạo nên sự phong phú cho hệ thống tin bàithông tin về vi phạm ATVSTP dịp Tết Nguyên đán Bính Thân 2016
Báo Thanh niên
Báo Thanh niên thông tin về việc vi phạm ATVSTP chủ yếu xoay quanh
các nội dung: vận chuyển, sử dụng thực phẩm thối; sử dụng chất cấm trongchăn nuôi; sử dụng hóa chất độc hại ngâm thực phẩm; và thực phẩm, hóaphẩm Trung Quốc tràn ngập chợ Việt Đối với từng nội dung, tác giả tậptrung làm rõ những điều cốt lõi, đồng thời có sự liên hệ, liên kết nhiều thôngtin liên quan, đem đến cái nhìn đa chiều cho độc giả
Bài “Biến vú heo thối thành vú dê” (số 7268, ngày 16/11/2015) đã
khiến nhiều người thực khách phải giật mình về món vú dê nướng khoái khẩuđược bán trong nhiều quán thịt dê trên khắp địa bàn TP.HCM Thực tế, vú dê
được “hô biến” từ vú heo thối tẩm ướp hóa chất “Các nhân viên đi chân
trần, tay không đang lấy những miếng vú heo từ trong các thùng xốp bỏ dưới nền nhà dơ bẩn Sau đó dùng vòi nước rửa sạch dịch bẩn rồi bỏ vào các sọt
để chuẩn bị đóng vào bao ni lông đen… Qua kiểm tra tại đây, đoàn phát hiện 1.202 kg vú heo, ở các thùng xốp chứa vú heo, đoàn kiểm tra ghi nhận không dán tem vệ sinh thú y, không có tem niêm phong hàng của Chi cục Thú y tỉnh Nam Định” Việc “hô biến” thực phẩm bẩn thành những món ăn khoái khẩu
trong các hàng quán diễn ra khá phổ biến, không còn quá xa lạ Tuy nhiên, bàiviết này phản ánh khá chi tiết, cung cấp đầy đủ những thông tin liên quan đến
vụ việc, tập trung đưa ra những dẫn chứng thực tế để chứng minh cho hành vi