Đảng cộng sản việt nam lãnh đạo xây dựng hệ thống tổ chức và hoạt động của hội liên hiệp phụ nữ việt nam từ năm 1976 đến năm 1986

Ngày 15-1-1976, đồng chí Xuân Thủy, đồng chí Tố Hữu đã họp với đại diện các đoàn thể ở Trung ương để nhận định khái quát về phong trào của Hội phụ nữ như sau: Hội Phụ nữ có chuyển biến t

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

-  -

NGUYỄN THỊ THỊNH

ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM LÃNH ĐẠO XÂY DỰNG HỆ THỐNG TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA HỘI LIÊN HIỆP PHỤ NỮ VIỆT NAM TỪ

NĂM 1976 ĐẾN NĂM 1986

LUẬN VĂN THẠC SĨ LỊCH SỬ

Hà Nội 2014

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

-  -

NGUYỄN THỊ THỊNH

ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM LÃNH ĐẠO XÂY DỰNG HỆ THỐNG TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA HỘI LIÊN HIỆP PHỤ NỮ VIỆT NAM TỪ

MỤC LỤC

Lý do chọn đề tài 2

Lịch sử nghiên cứu vấn đề 3

Mục đích nghiên cứu 4

Nhiệm vụ nghiên cứu 4

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 4

Nguồn tư liệu 5

Phương pháp nghiên cứu 5

Bố cục luận văn 5

Chương 1 Đảng lãnh đạo Hội LHPNVN xây dựng hệ thống tổ chức và hoạt động giai đoạn 1976-1981 6

1.1 Thực trạng hệ thống tổ chức và hoạt động của Hội trước năm 1976 6

1.2 Chủ trương và sự chỉ đạo xây dựng hệ thống tổ chức và hoạt động của Hội giai đoạn 1976-1981 29

Tiểu kết chương 1 50

Chương 2 Đảng lãnh đạo xây dựng hệ thống tổ chức và hoạt động Của Hội LHPNVN giai đoạn 1981-1986 51

2.1 Bối cảnh lịch sử và chủ trương mới của Đảng 51

2.2 Đảng chỉ đạo xây dựng hệ thống tổ chức và hoạt động của Hội 62

Tiểu kết chương 2 76

Chương 3 Nhận xét chung và một số bài học kinh nghiệm 77

3.1 Nhận xét chung 77

3.2 Những nét độc đáo và bài học kinh nghiệm 81

Tiểu kết chương 3 94

Kết luận 95

Tài liệu tham khảo 99

Phụ lục 105

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT

Lời cảm ơn

Trước hết, tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc nhất đến PGS.TS Ngô Đăng Tri, Người Thầy đã khuyến khích tôi theo đuổi đề tài, chỉ bảo, hướng dẫn tôi trong suốt quá trình thực hiện luận văn này

Tôi xin gửi lời cảm ơn đến Phòng Tư liệu Trung ương Hội Liên hiệp Phụ

nữ Việt Nam , thư viện Khoa Lịch sử, Trung tâm thông tin thư viện trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Thư viện Quốc gia Việt Nam đã tạo điều kiện cho tôi thực hiện luận văn này

Luận văn này cũng không thể hoàn thành nếu không có sự động viên, giúp đỡ của người thân và bạn bè trong suốt quá trình thực hiện

Dù đã cố gắng nhiều nhưng Luận văn cũng không tránh khỏi những sai sót, hạn chế; tôi rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến của thầy cô và bạn bè

Tôi xin chân thành cảm ơn !

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Trong lịch sử loài người, phụ nữ là một lực lượng xã hội quan trọng Vấn

đề giải phóng phụ nữ, đưa phụ nữ tham gia vào các hoạt động chung của xã hội

đã được các giai cấp, các nhà lãnh đạo quan tâm giải quyết và trở tành thước đo của mỗi chế độ xã hội

Nhận thức đúng đắn vai trò quan trọng của phụ nữ, ngay từ khi mới ra đời Đảng Cộng sản Việt Nam đã quan tâm đến việc vận động phụ nữ và tập hợp họ trong một tổ chức đấu tranh tiền thân là Hội phụ nữ Cứu quốc cho đến Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam (sau đây xin gọi tắt là Hội) ngày nay Dưới sự chỉ đạo đúng đắn của Đảng với những chủ trương, chính sách sát thực, kịp thời qua từng giai đoạn cách mạng cùng với sự tự phấn đấu vươn lên, tổ chức Hội đã có bước phát triển tốt cả về tổ chức và hoạt động Tuy nhiên, với quan điểm nhìn thẳng vào sự thật, chúng ta thấy rằng công tác lãnh đạo, chỉ đạo xây dựng tổ chức và hoạt động Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam của Đảng từ năm 1975- 1985 còn bộc lộ một số mặt hạn chế Ý thức làm chủ tập thể, trình độ văn hóa nghề nghiệp của phụ nữ còn chưa đáp ứng yêu cầu của tình hình mới, đường lối, phương châm công tác vận động phụ nữ chưa được quán triệt sâu sắc ở các cấp, các ngành; chức năng, phạm vi hoạt động của Hội trên một số mặt công tác chưa được rõ; trình độ cán bộ các cấp Hội còn yếu; việc chỉ đạo chưa thật sâu sát, cụ thể; việc vận động phương thức vận động còn lúng túng, sự phối hợp với các ngành và các đoàn thể khác chưa chặt chẽ

Tình hình trên cho thấy, để đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam, công tác lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng đối với tổ chức quần chúng nói chung và Hội Liên hiệp Phụ nữ nói riêng cần phải rút kinh nghiệm, đẩy mạnh hơn nữa Căn cứ vào những chủ trương, chính sách

và quá trình chỉ đạo thực hiện của Đảng về công tác củng cố, xây dựng tổ chức

và hoạt động của Hội từ năm 1975 đến năm 1985 để chỉ ra mặt mạnh, mặt yếu,

nguyên nhân dẫn đến thực trạng đó và những kiến nghị, những chủ trương chiến lược lâu dài cũng như những giải pháp trước mắt với Đảng và Nhà nước để đưa công tác lãnh đạo chỉ đạo đối với Hội Liên hiệp phụ nũ Việt Nam ngang tầm với nhiệm vụ của sự nghiệp đổi mới Những vấn đề trên đây đã nói lên tính cần thiết

và lý do chọn đề tài nghiên cứu

2 Lịch sử nghiên cứu vấn đề

Nghiên cứu về phụ nữ Việt Nam phải kể đến các công trình: "Lịch sử phong trào phụ nữ Việt Nam" của Nguyễn Thị Thập (chủ biên), Nxb Phụ nữ, năm 1981; "Phụ nữ Việt Nam qua các thời đại" của tác giả Lê Thị Nhâm Tuyết, xuất bản năm 1973; "Những nét sơ lược về phong trào phụ nữ từ ngày thành lập Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam , "Truyền thống phụ nữ Việt Nam", Nxb Phụ nữ của tác giả Trần Quốc Vượng "Hai mươi năm một chặng đường phát triển của phụ nữ Việt Nam" của tác giả Lê Minh, Nxb Phụ nữ, Hà nội, 1997 Các công

trình này đã trình bày xuyên suốt vấn đề phụ nữ Việt Nam trong các giai đoạn phát triển của lịch sử, nhưng chưa đi sâu nghiên cứu và trình bày đầy đủ những

sự kiện lịch sử của Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam Ngoài ra còn một số luận

văn nghiên cứu về Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam như: Đảng Cộng sản Việt Nam từ năm 1975 - 1995 trong việc thực hiện chính sách cán bộ nữ của Ngô Thị

Ngọc Anh, đề tài Luận án PTSKH Lịch sử, Viện Ngiên cứu Chủ nghĩa

Mác-Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh "Đảng lãnh đạo xây dựng tổ chức và hoạt động của Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam từ năm 1986-1996, Luận văn Thạc sĩ Lịch

sử cuả tác giả Trương Thị Thủy, Khoa Lịch sử, Trường Đại học Khoa học xã hội

và Nhân văn, 2012; Đảng lãnh đạo phong trào đấu tranh của Phụ nữ miền Nam

từ năm 1961 đến năm 1968 - luận văn Thạc sĩ Lịch sử của tác giả Giáp Thị Lan, 2012; Đảng với cuộc vận động phụ nữ 1930-1945, luận văn Thạc sĩ Lịch sử của

tác giả Lê Thị Hà, Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn, 2008… Các công trình nghiên cứu trên đã đề cập tới những chủ trương, chính sách của Đảng đối với Hội Liên hiệp Phụ nữ trong từng công tác khác nhau và ở những giai đoạn lịch sử khác nhau Tuy nhiên, nghiên cứu về sự lãnh đạo của Đảng giai đoạn 1976-1986 đối với Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam trong công tác củng cố, xây

dựng hệ thống tổ chức và hoạt động chưa được đề cập Mặc dù vậy, kết quả các công trình nghiên cứu trên là nguồn tư liệu quý giá, gợi mở tác giả kế thừa, đi sâu vào nghiên cứu đề tài

3 Mục đích nghiên cứu

Tác giả tập trung nghiên cứu làm sáng tỏ sự lãnh đạo của Đảng và hiệu quả của sự lãnh đạo đó trong việc xây dựng tổ chức và hoạt động của Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam từ năm 1976-1986 Thông qua đó bước đầu rút ra một số bài học kinh nghiệm từ sự lãnh đạo của Đảng

4 Nhiệm vụ nghiên cứu

Trình bày một cách có hệ thống, khách quan sự biến đổi của hoàn cảnh lịch sử cũng như sự lãnh đạo của Đảng qua những giai đoạn lịch sử khác nhau cùng với việc hiện thực hóa chủ trương đó gắn với các kết quả cụ thể của Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam

Đánh giá những ưu, khuyết điểm trong sự lãnh đạo của Đảng và rút ra bài học kinh nghiệm

5 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

5.1 Đối tượng

- Những chủ trương và biện pháp của Đảng đối với việc xây dựng, phát triển của Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam

- Quá trình chỉ đạo thực hiện những chủ trương của Đảng trong xây dựng

tổ chức và hoạt động của Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam

5.2 Phạm vi

- Quá trình triển khai của Hội qua các cấp TW đến địa phương

- Hoàn cảnh lịch sử chi phối sự lãnh đạo của Đảng

- Sự phối hợp giữa các bộ phận trong hệ thống chính trị đối với hoạt động của Hội

- Thời gian: từ năm 1976-1986 Đây là giai đoạn lịch sử đặc biệt sau khi đất nước thống nhất, Đảng và nhân dân thực hiện công cuộc hàn gắn vết thương chiến tranh, xây dựng chủ nghĩa xã hội trên phạm vi cả nước

6 Nguồn tư liệu

- Các văn kiện của Đảng từ năm 1976-1986, của Đoàn Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam có liên quan đên công tác xây dựng tổ chức và hoạt động của Hội

- Văn kiện Đại hội của Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam tại Đại hội Phụ nữ toàn quốc nhiệm kỳ IV (1974) và V (1982)

- Các văn bản báo cáo lưu hồ sơ tại Phòng Lưu trữ của Trung ương Hội từ năm 1976-1986

- Sách, báo và các công trình nghiên cứu có liên quan nội dung nghiên cứu của đề tài

7 Phương pháp nghiên cứu

- Luận văn sử dụng phương pháp chủ yếu là: phương pháp lịch sử, nhằm trình bày một cách khái quát, khoa học về sự lãnh đạo của Đảng cũng như việc hiện thực hóa những chủ trương đó trong hệ thống tổ chức và hoạt động của Hội

- Phương pháp logic, tổng hợp, phân tích, liệt kê, so sánh, đối chiếu

Chương 1

ĐẢNG LÃNH ĐẠO HỘI LIÊN HIỆP PHỤ NỮ VIỆT NAM XÂY DỰNG

HỆ THỐNG TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG GIAI ĐOẠN 1976-1981

1.1 Thực trạng hệ thống tổ chức và hoạt động của Hội trước năm

1976

1.1.1 Cơ sở lý luận và thực tiễn để Đảng lãnh đạo, chỉ đạo Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam

1.1.1.1 Quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh

Là một lực lượng xã hội chiếm hơn một nửa nhân loại, phụ nữ có một vị trí to lớn trong lịch sử tiến hóa của xã hội loài người Vấn đề giải phóng phụ nữ

là yêu cầu của lịch sử, là vấn đề có tính thời đại và nó phản ánh sự tiến bộ hay lạc hậu của một xã hội Trong lịch sử tiến hóa của nhân loại, loài người muốn tồn tại và phát triển trước hết phải sản xuất ra của cải vật chất mà trong đó phụ

nữ là một lực lượng quan trọng trong đội ngũ đông đảo những người lao động Bằng lao động sáng tạo của mình, phụ nữ đã góp phần làm giàu cho xã hội, phong phú cuộc sống của con người Cùng với những hoạt động góp phần sáng tao ra của cải vật chất và tinh thần, phụ nữ còn tham gia tích cực vào cuộc đấu tranh giai cấp và đấu tranh dân tộc, các phong trào nổi dậy của những người bị

đánh giá trình độ văn minh của một xã hội Lênin khẳng định: "Chừng nào mà phụ nữ không những chưa được tự do tham gia đời sống chính trị nói chung mà cũng chưa được quyền gánh vác một công việc thường xuyên và chung cho cả mọi người thì chừng ấy chưa thể nói đến chủ nghĩa xã hội được, mà cũng chưa thể nói đến ngay cả một chế độ dân củu toàn vẹn và bền vững được" [33; 73-74] Các ông còn cho rằng giai cấp vô sản sẽ không đạt được tự do hoàn toàn nếu không giành được tự do hoàn toàn cho phụ nữ

Để thực sự giải phóng phụ nữ thì phải để phụ nữ tham gia lao động sản xuất nói chung, bồi dưỡng giáo dục họ trong một tổ chức quần chúng

Là người học trò xuất sắc của Mác, Lênin, đặc biệt sinh trưởng ở một nước châu Á - nơi tồn tại những quan niệm về sự bất bình đẳng nam nữ từ ngàn xưa, Hồ Chí Minh sớm nhận thức được vị trí, vai trò của phụ nữ trong lịch sử và quan tâm đến vấn đề giải phóng phụ nữ Người khẳng định:"Non sông gấm vóc Việt Nam do phụ nữ trẻ cũng như già ra sức dệt thêu mà thêm tốt đẹp, rực rỡ" [38; 42] Người chỉ rõ: "Việt Nam cách mệnh cũng phải có nữ giới tham gia mới

thành công" Trong Chính cương vắn tắt, Sách lược vắn tắt do Người soạn thảo

được thông qua trong Hội nghị thành lập Đảng (3/2/1930), Người chỉ rõ phải thực hiện "nam nữ bình quyền" [37; 295]

Xác định được vai trò quan trọng của phụ nữ, ngay từ khi mới ra đời, Đảng đã luôn quan tâm theo dõi, động viên, tập hợp phụ nữ vào cấp tổ chức quần chúng đáp ứng kịp thời yêu cầu cấp bách của từng giai đoạn cách mạng

Chính từ các tổ chức quần chúng mà phụ nữ và phong trào phụ nữ ngày càng được rèn luyện, trưởng thành, phát triển từ tổ chức quần chúng tiến lên tổ chức chính trị xã hội với tên gọi Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam Đảng vô cùng phấn khởi với những thành tích mà HLHPVN đạt được qua những phong trào

Ba đảm đang Cùng với nhân dân cả nước, phụ nữ đã góp phần to lớn vào

thắng lợi của cuộc đấu tranh giải phóng thống nhất nước nhà (30/4/1975)

Thắng lợi của cách mạng đã đưa người phụ nữ Việt Nam lên địa vị làm chủ tập thể trong xã hội, có quyền bình đẳng với nam giới về mọi mặt, có những bước tiến nhảy vọt trong đời sống vật chất và tinh thần, có vai trò to lớn trong

chiến đấu cũng như trong sản xuất, trong công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội Đảng, Nhà nước và nhân dân ta rất tự hào về người phụ nữ Việt Nam: "anh hùng, bất khuất, trung hậu, đảm đang", những người mẹ đã sinh ra và nuôi dưỡng lớp lớp thế hệ anh hùng Việt Nam Nhưng chúng ta còn phải phấn đấu nhiều hơn nữa để thực hiện triệt để nhiệm vụ giải phóng phụ nữ, bảo đảm cho phụ nữ cùng với toàn dân thực hiện quyền làm chủ tập thể đầy đủ nhất

1.1.1.2 Thực trạng tổ chức và hoạt động của Hội trước năm 1976

Quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về vị trí, vai trò của phụ nữ nói chung và công tác xây dựng hệ thống tổ chức và hoạt động của Hội nói riêng mang tính liên tục, nhất quán Trước khi tập trung trình bày sự lãnh đạo của Đảng đối với Hội từ năm 1976 đến năm 1981, chúng ta cần nghiên cứu mối quan hệ giữa Đảng Cộng Sản Việt Nam với Hội ở giai đoạn trước năm 1976 trên những nét cơ bản nhất

3 Ban Quốc tế (tên cũ là Ban Liên lạc quốc tế)

4 Ban Tuyên huấn

5 Ban Nghiên cứu phụ vận

6 Báo Phụ nữ Việt Nam

7 Ban Phúc lợi

8 Nhà xuất bản phụ nữ

9 Trường cán bộ phụ nữ TW

1.1.1.2.2 Chức năng, nhiệm vụ của bộ máy lãnh đạo, các ban, đơn vị trực thuộc cơ quan TW Hội LHPNVN

Trong nhiệm kỳ này, chức năng, nhiệm vụ của các Ban, đơn vị về cơ bản giống với nhiệm kỳ trước, tuy nhiên ở một số ban, đơn vị có quy định chi tiết hơn, sát hơn với điều kiện cả nước có chiến tranh và cùng chiến đấu chống đế quốc Mỹ xâm lược Nhiệm vụ của các ban, đơn vị được xác định cụ thể như sau:

Ban Tổ chức cán bộ có nhiệm vụ:

+ Trực tiếp quản lý cán bộ công nhân viên cơ quan TW Hội về các mặt

+ Theo dõi Đảng đoàn và các Uỷ viên Thường vụ chuyên trách công tác Hội ở các tỉnh

+ Xây dựng quy hoạch cán bộ theo tinh thần nghị quyết 225 và 153 của Ban Bí thư TW Đảng dần đi vào tiêu chuẩn hoá cán bộ

+ Từng bước thực hiện kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng và sử dụng cán bộ, bố trí sắp xếp tổ chức chấn chỉnh bộ máy ở cơ quan TW Hội

+ Hướng dẫn các tỉnh, thành Hội xây dựng và từng bước thực hiện quy hoạch cán

+ Xây dựng và theo dõi việc thực hiện Quy chế làm việc của các cấp Hội

Ban Quốc tế có nhiệm vụ:

+ Nghiên cứu nắm vững đường lối đối ngoại của Đảng vận dụng vào công tác tuyên truyền giới thiệu cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước và xây dựng XHCN của nhân dân ta; phong trào phụ nữ, sự nghiệp giải phóng phụ nữ và hoạt động của Hội LHPNVN; tố cáo tội ác của đế quốc Mỹ đối với phụ nữ và nhân dân ta để tranh thủ sự ủng hộ rộng rãi của phụ nữ và nhân dân thế giới đối với đường lối đấu tranh của ta buộc đế quốc Mỹ và chính quyền Sài gòn thi hành Hiệp định Paris

+ Giới thiệu kinh nghiệm và phong trào phụ nữ Việt Nam trong xây dựng đất nước, phục hồi kinh tế, hàn gắn vết thương chiến tranh, đấu tranh giành độc lập dân tộc, địa vị quyền lợi của phụ nữ Việt Nam, quan điểm giải phóng phụ nữ của Đảng ta Tìm hiểu kinh nghiệm vận động phụ nữ ở các nước XHCN

+ Mở rộng quan hệ chặt chẽ với các tổ chức phụ nữ các nước trong phe XHCN; tranh thủ sự ủng hộ của Liên đoàn phụ nữ Dân chủ thế giới, phong trào đấu tranh của phụ nữ Á, Phi, Mỹ la tinh; tăng cường và củng cố quan hệ hữu nghị với phụ nữ Lào, Campuchia

+ Tuyên truyền tình hình phụ nữ các nước ủng hộ đối với ta để động viên

phong trào phụ nữ trong nước

Ban Tuyên huấn có nhiệm vụ:

+ Nắm tình hình tư tưởng quần chúng phụ nữ để phản ánh đề xuất với Đảng đoàn và Ban Thường vụ về các chủ trương giáo dục quần chúng

+ Nghiên cứu nội dung giáo dục người phụ nữ XHCN, giáo dục người mẹ

về nhiệm vụ đối với con cái, qua đó nắm tình hình và góp phần giáo dục thiếu nhi

+ Nghiên cứu chuyên đề về giáo dục nữ thanh niên, giúp cho thường vụ có

kế hoạch phối hợp với Đoàn thanh niên để chỉ đạo công tác giáo dục nữ thanh niên

+ Xây dựng điển hình người tốt việc tốt

+ Hướng dẫn chỉ đạo các cấp hội thực hiện công tác chuyên môn, đồng thời kết hợp chặt chẽ với các cơ quan tuyên truyền, văn hoá, giáo dục của Đảng và Nhà nước để phát huy công tác tuyên truyền giáo dục bằng mọi hình thức

+ Tuyên truyền thành tích về mọi mặt của phụ nữ miền Nam

+ Sưu tầm lưu trữ tài liệu về công tác tuyên truyền giáo dục của Hội

+ Xây dựng nội dung huấn luyện cho cán bộ cơ sở, bồi dưỡng hướng dẫn cho cấp tỉnh mở lớp huấn luyện cho cán bộ cơ sở Bồi dưỡng xây dựng đội ngũ giảng viên, báo cáo viên cho tỉnh, thành, khu Hội

+ Tham gia ý kiến vào nội dung bài giảng của Trường Hội về công tác tuyên truyền, giáo dục và góp phần giảng dạy về nghiệp vụ tuyên huấn cho trường

+ Nghiên cứu xây dựng đề cương bài giảng về công tác phụ vận để đưa vào chương trình giảng dạy ở các trường Đảng và các ngành

Báo Phụ nữ Việt Nam là cơ quan ngôn luận của Hội LHPNVN có nhiệm

+ Hướng dẫn và trao đổi kinh nghiệm công tác phụ vận, công tác xây dựng Hội LHPNVN

+ Tuyên truyền gương đấu tranh của phụ nữ miền Nam, thành tích xây dựng và củng cố vùng giải phóng miền Nam Cổ vũ phong trào phụ nữ miền Bắc; học tập, ra sức chi viện cho cách mạng miền Nam

+ Tuyên truyền những thành tích hoạt động của phong trào phụ nữ miền Nam và phụ nữ quốc tế

+ Giới thiệu những gương anh hùng, chiến sĩ thi đua, điển hình người tốt việc tốt trong phong trào phụ nữ

+ Đấu tranh thực hiện quyền nam nữ bình đẳng, đấu tranh bảo vệ quyền lợi phụ nữ và nhi đồng, bảo đảm thực hiện những chế độ, chính sách của Đảng và Nhà nước đã ban hành đối với phụ nữ

Nhìn chung, trong nhiệm kỳ 1961-1974, chức năng của cơ quan TW Hội ở các ban đơn vị không thay đổi mà chỉ có thay đổi ở những nhiệm vụ cụ thể cho sát hợp với tình hình và phong trào Ví dụ đó là các nội dung tuyên truyền về người tốt việc tốt,về cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước của nhân dân ta, về

các phong trào của phụ nữ như Năm tốt, Ba đảm đang

1.1.2.2 Về hoạt động

Ngay sau ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng, một vấn đề được Hội phụ nữ đặc biệt quan tâm, đó là việc chăm lo đời sống nhân dân, và ưu tiên hàng đầu là công việc cứu đói

Hội Liên hiệp Phụ nữ Giải phóng miền Nam đã vận động chị em phụ nữ

ở khắp các tỉnh miền Nam tập trung khôi phục và phát triển kinh tế, đẩy mạnh sản xuất, chăm lo đời sống nhân dân, ưu tiên hàng đầu là công tác cứu đói

Các phong trào “Hũ gạo tình thương”, “Lá lành đùm lá rách” được phát động Hoạt động thanh toán nạn mù chữ được phát triển rộng khắp Các cấp Hội

phối hợp với ngành giáo dục tổ chức các lớp học bình dân học vụ, bổ túc văn

hoá Các cuộc vận động mang tên “Biết chữ đền ơn Bác”, “Biết chữ để đi bầu”,

“Lớp học 8/3”, vận động nữ thanh niên tham gia các phong trào “Lao động tình nguyện”, “Thanh niên xung phong” Ngoài ra phụ nữ còn tham gia các phong

trào truy quét các tệ nạn xã hội ma tuý, mại dâm…

Các chị đã đưa gạo đến tận tay người thiếu đói, không để xảy ra nhầm lẫn thất thoát Phong trào “hũ gạo tình thương", "Lá lành đùm lá rách" ở các tỉnh thành từ Huế trở vào Khu 5 và đồng bằng Nam Bộ đã dành được hàng ngàn tấn gạo, hàng triệu đồng để cứu trợ cho những người thiếu thốn, già yếu

Tuy nhiên, thành tích giàu ý nghĩa nhân văn đáng biểu dương nhất của phụ nữ miền Nam trong công tác xã hội, đó là việc giải quyết các tệ nạn xã hội

và thanh toán nạn mù chữ Các cấp Hội toàn miền Nam đã phối hợp với các ngành thương binh xã hội và y tế tổ chức cải tạo, trị bệnh tại chỗ cho các nạn nhân xã hội Nhiều tỉnh, quận huyện đã mở những lớp dài hạn, ngắn hạn tập trung từng đợt chữa bệnh và cai nghiện Thành phố Hồ Chí Minh có Trường phục hồi nhân phẩm, trường cai nghiện, Rạch Giá có Trường hoàn lương Các trường này đã tập trung hàng ngàn phụ nữ học tập, cải tạo lâu dài Trong thời gian hơn một năm của thời kỳ chuyển tiếp này, đã có hàng trăm người lành bệnh

và sau khi ra trường, họ đi lao động sản xuất và xây dựng gia đình, làm lại cuộc đời

Việc thanh toán nạn mù chữ được mở rộng ở khắp nơi Các cấp Hội phối hợp với ngành giáo dục tổ chức các lớp bình dân học vụ, bổ túc văn hóa Các cuộc vận động "Biết chữ đền ơn Bác", "Biết chữ để đi bầu", "Lớp học 8/3" liên tục nối tiếp nhau, đã giữ vững được khí thế sôi nổi của những ngày đầu phát động xóa nạn dốt và đạt được nhiều kết quả

Cùng với phụ nữ miền Nam, ở miền Bắc Hội LHPN Việt Nam đã vận động phụ nữ tiếp tục thực hiện nghị quyết do Đại hội lần thứ IV đề ra Hội phụ

nữ các cấp vận động phụ nữ tham gia sản xuất nông nghiệp đúng thời vụ, phát triển chăn nuôi, đồng thời vận động phụ nữ làm nghĩa vụ đầy đủ đối với Nhà nước Hội còn thường xuyên vận động thực hành tiết kiệm, giảm bớt chi tiêu, lãng phí trong việc cưới, việc tang, giỗ tết

Hội LHPN Việt Nam tiếp tục vận động phụ nữ tham gia cuộc vận động

“Phụ nữ xây dựng gia đình văn hoá mới” Ở nhiều nơi các cấp Hội phụ nữ cùng

với Hội mẹ chiến sĩ tham gia công tác chăm các gia đình thương binh liệt sĩ

Ở khu vực nông thôn, Hội tập trung vận động phụ nữ thực hiện tốt hai khâu quan trọng: cấy đúng kỹ thuật, kịp thời vụ và hết diện tích và phát triển chăn nuôi gia đình Hội Liên hiệp Phụ nữ đứng ra kết hợp chặt chẽ với Ủy ban Nông nghiệp, Cục trồng trọt để vận động, hướng dẫn hội viên Về chăn nuôi, ngoài việc vận động phụ nữ tham gia chăn nuôi tập thể, TW Hội chủ trương vận động phụ nữ thường xuyên phát triển chăn nuôi gia đình, góp phần tích cực thực hiện kế hoạch Nhà nước Hội đã tiến hành vận động phụ nữ phát triển chăn nuôi

hộ gia đình, xóa bỏ trống chuồng, nuôi thêm lợn nái, thực hiện chỉ tiêu của Nhà nước và Hợp tác xã, đồng thời vận động phụ nữ làm đầy đủ nghĩa vụ bán thực phẩm cho Nhà nước Ngoài phần động viên phong trào, Hội còn chú ý tổ chức trao đổi kinh nghiệm, bàn biện pháp đẩy mạnh chăn nuôi gia đình

Thực hiện Chỉ thị 214 của Ban Bí thư Trung ương Đảng, Hội còn thường xuyên vận động thực hiện tiết kiệm trong sản xuất và tiêu dùng, giảm bớt những chi tiêu lãng phí trong ma chay, cưới xin, giỗ tết Hội còn vận động phụ nữ tiết kiệm trong cả bữa ăn hàng ngày để có thể dành thóc, gạo phòng khi khó khăn,

có việc đột xuất Hội Phụ nữ đã kết hợp vơi Ngân hàng, vận động gửi tiền tiết kiệm hàng tháng Ngoài ra, nhân các ngày kỷ niệm của phụ nữ, hoặc nhân bán lứa lợn, lứa gà, cá hội cơ sở còn vận động chị em dành ra một số tiền để gửi tiết kiệm

Đối với phụ nữ tri thức, Hội mới chỉ tổ chức được những buổi tiếp xúc để lắng nghe những phát biểu về nguyện vọng, từ đó đề xuất các biện pháp giải quyết khó khăn và động viên các chị em đem hết tài năng cống hiến cho công cuộc xây dựng đất nước Trung ương Hội thành lập những tổ chuyên đề: tổ bảo

vệ sức khỏe phụ nữ, tổ bảo vệ sức khỏe trẻ em, tổ pháp luật và tổ chức các cuộc báo cáo chuyên đề liên quan đến phụ nữ Hội cũng đã tập hợp ý kiến của các tổ thành từng hệ thống vấn đề liên quan đến các ngành để đề xuất biện pháp giải quyết

Đối với ngành nghề thủ công, mặc dù Hội đã cố gắng, cũng mới chỉ làm được việc động viên các chị không giấu nghề, đề nghị các hợp tác xã giúp đỡ phụ nữ đi học nghề, học văn hóa để có cơ sở tiếp thu kỹ thuật mới Do quan niệm là phải trực tiếp làm ra sản phẩm vật chất hoặc làm việc trong khu vực Nhà nước mới được coi là người lao động chân chính nên Hội đã cố gắng vận động chị em làm nghề buôn bán nhỏ, thực chất cũng là tham gia vào khâu phân phối, lưu thông hàng hóa, chuyển sang sản xuất Do nền kinh tế chung còn chậm phát triển, tìm được công ăn việc làm rất khó khăn nên các cấp Hội chỉ kết hợp được với Sở Lao động dành cho phụ nữ những loại việc giản đơn, thu nhập thấp như quét rác, tổ phục vụ, nhóm trẻ, khai hoang

Thực hiện Nghị quyết Đại hội Phụ nữ Việt Nam lần thứ IV, Trung ương Hội mở cuộc vận động "Phụ nữ xây dựng gia đình văn hóa mới" Đó là một trong những nhiệm vụ lớn của Hội Năm 1975, Ban Thường vụ TW Hội cùng với Bộ Văn hóa ra thông tư liên tịch thống nhất về mục đích, yêu cầu, nội dung xây dựng gia đình văn hóa mới, gồm 3 tiêu chuẩn:

- Xây dựng gia đình dân chủ, bình đẳng, hòa thuận hạnh phúc, tiến bộ

- Hăng hái tham gia lao động và thực hành tiết kiệm

- Nghiêm chỉnh chấp hành mọi chủ trương, chính sách của Nhà nước Cuộc vận động xây dựng gia đình văn hóa mới gắn chặt với nội dung chỉ thị 214 của Ban Bí thư về việc thực hiện nếp sống mới trong các hội hè, tang lễ, cưới xin

Hỗ trợ cho cuộc vận động xây dựng gai đình văn hóa mới, vấn đề hôn nhân gia đình và sinh đẻ có kế hoạch cũng được Hội đề xuất đầu tiên và tích cực đấu tranh để thực hiện Trong tình hình số vụ ly hôn hằng năm đều gia tăng mà người đứng đầu phần lớn là nam giới, cùng với những hiện tượng ngược đãi vợ con ngày càng nhiều các cấp Hội đã phối hợp với cơ quan pháp luật, tham gia nhận đơn điều tra hòa giải, xét xử và kiểm tra việc thi hành Luật Hôn nhân và gia đình Trong nhiều trường hợp, nhờ sự can thiệp của Hội mà kết quả xét xử được thỏa đáng hơn, quyền lợi của phụ nữ được bảo vệ Riêng công tác vận động sinh đẻ có kế hoạch, hầu như Hội phụ nữ là cơ quan chủ chốt đứng ra tuyên truyền, vận động và chủ yếu cũng mới làm được trong phụ nữ, hội viên của Hội

Sau chiến tranh, vấn đề chăm sóc gia đình liệt sĩ, thương binh, bộ đội càng trở thành một vấn đề lớn, vừa mang ý nghĩa chính trị, xã hội; vừa đáp ứng nhu cầu chính đáng của tình cảm nhân dân Ở nhiều nơi, các cấp Hội Phụ nữ và Hội mẹ chiến sĩ đã coi công tác chăm sóc gia đình liệt sĩ, thương binh, bộ đội là công tác thường trực, lâu dài, thường xuyên Đảng, Nhà nước và Bộ Lao động Thương binh xã hội đánh giá cao sự đóng góp của HLHPN Việt Nam các cấp đối với công tác hậu phương quân đội Nhà nước đã tặng thưởng 24 huân chương và 70 Bằng khen của Thủ tướng cho các cấp Hội có thành tích xuất sắc

Hoạt động quốc tế của Hội sau ngày hòa bình cũng được phát triển, Hội

có quan hệ với trên 25 tổ chức trên thế giới và có những hoạt động hữu nghị với trên 100 nước Trung ương Hội đã giới thiệu những hoạt động của phụ nữ Việt Nam với bạn, đồng thời tranh thủ sự giúp đỡ của bạn về tinh thần cũng như vật chất, để góp phần xây dựng lại đất nước Hội đã gây được cảm tình và tín nhiệm đối với Hội bạn Nhân năm Quốc tế phụ nữ (1975), Liên Hợp Quốc triệu tập Hội nghị thế giới về phụ nữ ở Mexicô và cũng năm 1975, Đại hội lần thứ 7 Liên đoàn phụ nữ dân chủ quốc tế họp ở Berlin, phụ nữ Việt Nam đã được đề cao Tại Đại hội này, phụ nữ Việt Nam được vào Ban lãnh đạo Đại hội Bà Hà Thị Quế được bầu giữ chức Phó Chủ tịch Liên đoàn

Nhìn lại những chủ trương và thành tựu hoạt động của Hội Liên hiệp Phụ

nữ Việt Nam trong giai đoạn bước chuyển (1975-1976), ngày càng khẳng định

rõ vai trò của Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam

Ngày 15-1-1976, đồng chí Xuân Thủy, đồng chí Tố Hữu đã họp với đại diện các đoàn thể ở Trung ương để nhận định khái quát về phong trào của Hội phụ nữ như sau:

Hội Phụ nữ có chuyển biến tốt ở nhiều nơi trong việc thực hiện chức năng, xây dựng được mối quan hệ với một số ngành trong công tác vận động phụ nữ lao động, sản xuất (nhất là trong việc cấy và chăn nuôi), xây dựng gia đình văn hoá mới, thực hiện chính sách hậu phương Một số vấn đề do hậu quả chiến tranh để lại đối với phụ nữ ở hai miền đã được đặt ra nghiên cứu có biện pháp giải quyết

Sau khi có Nghị quyết 22 của Trung ương [tap 34.290], công tác của các đoàn thể được các cấp uỷ đảng chú trọng hơn Tuy nhiên vẫn còn một số vấn đề vướng mắc hoặc thiếu sót như sau:

Phong trào lao động sản xuất chưa sôi nổi liên tục, những hiện tượng tiêu cực trong thái độ lao động, trong việc bảo vệ tài sản xã hội chủ nghĩa có giảm nhưng vẫn còn phổ biến Tình hình thanh thiếu niên chậm tiến có chuyển biến phần nào nhưng chưa cơ bản Đời sống của công nhân, viên chức còn nhiều khó

khăn Mối quan hệ giữa Đảng, Nhà nước và quần chúng tuy có chủ trương đúng nhưng chưa được quy định cụ thể

Hội Phụ nữ còn thụ động trong việc thực hiện các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước, chưa phát huy được đầy đủ quyền làm chủ tập thể và năng lực sáng tạo của quần chúng trong việc xây dựng, củng cố Đảng và Nhà nước, chưa làm tai mắt được cho cấp uỷ Đảng Việc phối hợp giữa các cấp hội với nhau và giữa Hội với các đoàn thể, các ngành khác có khá hơn nhưng vẫn chưa thật khăng khít và thường xuyên, trách nhiệm của các cấp hội và của các ban ngành chưa được phân rõ, thiếu một tinh thần đầy đủ hợp tác xã hội chủ nghĩa

Trải qua những biến đổi hết sức to lớn của đất nước, phong trào phụ nữ

và hoạt động của Hội LHPN Việt Nam đã trưởng thành vượt bậc, góp phần xuất sắc thực hiện hai nhiệm vụ chiến lược mà Đảng Lao động Việt Nam đã đề ra: Chống Mỹ cứu nước và xây dựng chủ nghĩa xã hội

Sau Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ III (1960), miền Bắc nước ta bước vào thời kỳ xây dựng chủ nghĩa xã hội Ban Chấp hành TW Hội LHPN Việt Nam đã phát động phong trào “Phụ nữ 5 tốt”, động viên chị em đẩy mạnh sản xuất, công tác, nuôi con khoẻ, dạy con ngoan, xây dựng gia đình thuận hoà, hạnh phúc

Nhưng việc xây dựng chủ nghĩa xã hội chưa được mấy năm thì đế quốc

Mỹ bị thất bại trong âm mưu tiến hành chủ nghĩa thực dân kiểu mới và chiến tranh đặc biệt ở miền Nam, ồ ạt đem quân vào miền Nam, đồng thời mở rộng chiến tranh bằng Không quân và Hải quân ra miền Bắc nhằm phá hoại công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội, ngăn chặn sự chi viện của hậu phương lớn đối với tiền tuyến lớn

Thực hiện Nghị quyết Hội nghị lần thứ 11, 12 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Hội đã phát động phong trào “Ba đảm đang chống Mỹ cứu nước và xây dựng chủ nghĩa xã hội”, Cuộc vận động “Ba đảm đang” đã khơi động mạnh

mẽ tinh thần yêu nước, yêu chủ nghĩa xã hội của phụ nữ, cổ vũ chị em tự lực, tự cường phấn đấu vươn lên gánh vác việc nước, việc nhà

Thấm nhuần sâu sắc chân lý “Không có gì quý hơn độc lập, tự do”, hàng triệu phụ nữ, đủ các tầng lớp, các dân tộc, các tôn giáo xông lên vượt mọi trở lực, gian nguy, hy sinh tất cả, hăng hái đứng lên đánh giặc cứu nước, bảo vệ và xây dựng miền Bắc xã hội chủ nghĩa, chi viện cho cách mạng miền Nam “Giặc đến nhà, đàn bà cũng đánh” là truyền thống nổi bật của phụ nữ Việt Nam nhưng chưa bao giờ truyền thống đó lại được thể hiện sáng ngời, với nội dung và hình thức phong phú như trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước

Với tinh thần “Tất cả vì miền Nam ruột thịt”, hàng triệu bà mẹ và người

vợ ở hậu phương, từ đồng bằng đến miền núi, đã hy sinh tình cảm và hạnh phúc riêng, chịu đựng mọi gian khổ trong sản xuất, công tác và đời sống, hiến dâng cho Tổ quốc những người thân yêu nhất của mình Con nối gót cha, em tiếp bước anh, lớp lớp lên đường đi chiến đấu Tỉnh nào cũng có hàng vạn gia đình

có từ 2 con trở lên đi bộ đội Ví dụ, tỉnh Thanh Hoá có 22.000 gia đình có 2 con, 2.000 gia đình có 3 đến 4 con và 22 gia đình có 6 con tòng quân Nhiều bà mẹ

có một con trai cũng tình nguyện xin cho con ra tiền tuyến Suốt 20 năm cho đến nay, những người mẹ, những người vợ vẫn dũng cảm, đảm đang việc nước, việc nhà để chồng con làm nghĩa vụ bảo vệ Tổ quốc Các bà mẹ Việt Nam rất xứng đáng với lời khen của Đảng: “Dân tộc Việt Nam ta và Đảng ta đời đời biết ơn những bà mẹ Việt Nam đã sinh ra và cống hiến cho Tổ quốc những người con

ưu tú đã và đang chiến đấu anh dũng tuyệt vời, bảo vệ non sông gấm vóc do tổ tiên ta để lại”

Trong 8 năm chiến tranh phá hoại, đế quốc Mỹ đã đem gần 3 triệu tấn bom đạn đánh phá hầu hết các thành phố, thị xã, thị trấn, toàn bộ các tuyến đường sắt, đường bộ, các cầu phà, bến cảng, hầu hết các nhà máy, hàng nghìn công trình thuỷ lợi, hàng nghìn thôn xã, hàng nghìn bệnh viện, trường học v.v Nơi đâu cũng là chiến trường, nơi đó có mặt những người phụ nữ kiên cường, xông pha dưới mưa bom, bão đạn, làm nhiệm vụ hậu cần, phục vụ chiến đấu: tiếp tế, vận tải, đào công sự, phá bom mìn, bắt giặc lái, cứu thương, chữa cháy, giúp đỡ bộ đội, chăm sóc thương binh Hàng chục vạn chị em nữ công nhân giao thông vận tải, nữ thanh niên xung phong, dân công hoả tuyến đã hiến dâng

cả tuổi thanh xuân cho đất nước, để cho mạch máu Nam, Bắc được nối liền

“Sống bám cầu, bám đường, chết kiên cường dũng cảm”, chị em có mặt khắp nơi, dọc đường Trường Sơn cũng như trong rừng sâu Việt Bắc, Tây Bắc

Lực lượng nữ dân quân, tự vệ, vừa sản xuất, vừa chiến đấu, vô cùng gan

dạ và mưu trí, đã nhanh chóng biết sử dụng những vũ khí hiện đại, góp phần cùng các lực lượng vũ trang tạo nên một màng lưới dầy đặc bủa vây quân thù, bắn rơi hơn 4.000 máy bay Mỹ Riêng 20 đơn vị nữ dân quân tự vệ đã độc lập tác chiến bắn rơi 28 chiếc Hàng vạn nữ thanh niên tình nguyện tham gia bộ đội chủ lực, làm công tác thông tin, hậu cần, quân y, quân giới

Cuộc vận động phụ nữ miền Bắc thi đua và học tập phụ nữ miền Nam anh hùng do Hồ Chủ tịch đề xướng, đã thúc đẩy phong trào Ba đảm đang phát triển mạnh mẽ Lòng trung kiên vô hạn của các má bám trụ gây cơ sở trong lòng địch, tinh thần bất khuất của các nữ chiến sĩ trong tù, những chiến công chói lọi của

“đội quân tóc dài” đánh địch bằng ba mũi giáp công, đã thôi thúc phụ nữ miền Bắc vươn lên không ngừng

Cuộc đời chiến đấu hy sinh của chị Nguyễn Thị Út, bà mẹ anh hùng 6 con, hình ảnh kiên cường của các nữ anh hùng liệt sĩ Lê Thị Hồng Gấm, Trần Thị Tâm và bao nhiêu nữ anh hùng, dũng sĩ khác ở miền Nam đã in sâu vào tâm trí mỗi người phụ nữ miền Bắc Trong những lúc gian nguy nhất, chính những tấm gương sáng ngời đó đã cổ vũ phụ nữ miền Bắc tự cường vươn lên để xứng đáng với phụ nữ miền Nam “Anh hùng, bất khuất, trung hậu, đảm đang” Các tổ sản xuất trên đồng ruộng, trong các xí nghiệp, công, nông trường, các đơn vị nữ dân quân, tự vệ thi đua lập công trong sản xuất và chiến đấu để xứng đáng được mang tên các nữ anh hùng miền Nam

Tuy hai miền xa cách, nhưng hàng triệu trái tim của phụ nữ cả nước cùng chung một nhịp, cuộc chiến đấu của phụ nữ cả nước vẫn hoà với nhau thành bức tranh tuyệt đẹp tô thắm thêm truyền thống anh hùng của phụ nữ Việt Nam

Trong 20 mươi năm qua, miền Bắc vừa trực tiếp chống chiến tranh phá hoại của đế quốc Mỹ, vừa chi viện sức người, sức của cho chiến trường miền Nam, đồng thời vẫn bước đầu xây dựng cơ sở vật chất kỹ thuật của chủ nghĩa xã

hội, tăng cường lực lượng về mọi mặt Đó chính là sức mạnh của chủ nghĩa xã hội đã giải phóng người lao động khỏi cảnh bị bóc lột và cách làm ăn riêng lẻ,

đã xây dựng được nền kinh tế quốc doanh và tập thể, mở đường cho việc phát huy mọi năng lực sản xuất, tiến hành cách mạng kỹ thuật, xây dựng con người mới, cuộc sống mới

Tuy nền kinh tế còn thấp, lại bị chiến tranh tàn phá nặng nề, nhưng toàn dân được no ấm, con cái được học hành Mọi người sống lành mạnh, tôn trọng, thương yêu, đùm bọc lẫn nhau Ai cũng tự hào được lao động để làm giầu cho đất nước, xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ, vì đó là sự bảo đảm chắc chắn nhất cho đời sống và hạnh phúc của mình và con cái

Trong công cuộc cải tạo xã hội cũ và xây dựng xã hội mới tốt đẹp đó, phụ

nữ đã phát huy nhiệt tình cách mạng, hăng hái tham gia mọi mặt hoạt động và đóng góp vai trò rất quan trọng trong nhiều lĩnh vực mà lực lượng lao động nữ chiếm số đông

Phụ nữ nông dân có vai trò rất to lớn trong cuộc vận động hợp tác hoá nông nghiệp và phát triển sản xuất nông nghiệp Đến nay, 96% hộ nông dân đã vào hợp tác xã và hơn 90% hợp tác xã đã lên bậc cao Phụ nữ nông dân chiếm trên 60% lực lượng giai cấp nông dân tập thể và bảo đảm gần hết các khâu trong trồng trọt, chăn nuôi cũng như kinh tế phụ gia đình Chị em đã góp phần đắc lực trong việc xây dựng và củng cố hợp tác xã, đấu tranh chống thiên tai, địch hoạ,

áp dụng các biện pháp kỹ thuật mới, làm thuỷ lợi, cải tạo đồng ruộng, đồi núi, sử dụng công cụ cải tiến và cơ khí nhỏ, phấn đấu thực hiện 3 mục tiêu trong nông nghiệp (5 tấn thóc 1 héc ta, 2 con lợn 1 héc ta, 1 lao động 1 héc ta gieo trồng), tiến lên phát triển nông nghiệp toàn diện, bảo đảm lương thực, thực phẩm, phục

vụ cho công nghiệp và xuất khẩu

Qua phong trào đã hình hành lớp phụ nữ nông dân mới, mà điển hình là

11 nữ anh hùng trên các lĩnh vực trồng trọt, chăn nuôi, thuỷ lợi Hàng vạn chị

em đã có trình độ sơ cấp, trung cấp và đại học về kỹ thuật và quản lý nông nghiệp Hàng vạn chị em tham gia Ban quản trị hợp tác xã và làm đội trưởng, đội phó đội sản xuất, chứng minh khả năng quản lý kinh tế của phụ nữ nông dân

Lực lượng nữ công nhân viên chức phát triển nhanh chóng cả về số lượng

và chất lượng trong quá trình công nghiệp hoá xã hội chủ nghĩa Năm 1954, nữ công nhân viên chức mới chiếm tỷ lệ 5%, năm 1975 đã chiếm tỷ lệ trên 43% tổng số công nhân viên chức Nhà nước, lực lượng nắm giữ vai trò chủ chốt trong nền kinh tế quốc dân và trong sự nghiệp văn hoá, giáo dục, y tế Bộ phận nữ công nhân kỹ thuật và cán bộ khoa học kỹ thuật phát triển nhanh chóng và chiếm tỷ lệ 33% so tổng số công nhân kỹ thuật và cán bộ khoa học kỹ thuật

Bom đạn Mỹ tập trung đánh phá có tính chất huỷ diệt các khu trung tâm công nghiệp Hàng chục vạn nữ công nhân viên chức đã nêu cao tinh thần tiền phong của giai cấp công nhân, kiên quyết gửi con đi sơ tán, anh dũng bám sát vị trí sản xuất và chiến đấu Với ý thức đảm đang sản xuất, công tác thay thế anh

em đi chiến đấu, chị em tham gia sôi nổi các phong trào thi đua “Giỏi một nghề, biết nhiều nghề”, “Luyện tay nghề, thi thợ giỏi”, đoàn kết giúp đỡ nhau bảo đảm ngày công, giờ công, phấn đấu hoàn thành kế hoạch trong mọi tình huống Bất chấp nắng mưa, bão lụt, bom đạn, vượt qua bao nhiêu khó khăn trong sản xuất, công tác, đời sống, nữ công nhân viên chức trong tất cả các ngành ra sức phấn đấu hoàn thành tốt nhiệm vụ được phân công Với tinh thần dám nghĩ, dám làm, phát huy sáng kiến cải tiến lề lối làm việc, nâng cao năng suất lao động, chị em

đã góp phần xứng đáng vào việc giữ vững và phát triển sản xuất công nghiệp trong thời chiến, bảo đảm lưu thông phân phối, mở rộng sự nghiệp văn hoá, giáo dục, y tế phục vụ kịp thời cho chiến đấu và đời sống nhân dân

Trong sản xuất tiểu thủ công nghiệp, phụ nữ chiếm 52% tổng số thợ thủ công chuyên nghiệp Chị em tham gia trong nhiều ngành nghề, sản xuất hàng vạn mặt hàng, chiếm 1/3 sản lượng công nghiệp của miền Bắc Từ người nội trợ hoặc lao động cá thể chuyển thành người lao động tập thể, chị em đã trưởng thành về nhiều mặt và đã góp nhiều thành tích đáng kể phục vụ cho chiến đấu, đời sống và xuất khẩu

Ngoài khu vực Nhà nước và tập thể, các tầng lớp phụ nữ khác đều có sự đóng góp nhất định và tiến bộ rõ rệt Phụ nữ công thương, nội trợ đã giúp đỡ nhau chấp hành chính sách của Nhà nước, hăng hái tham gia công tác xã hội

Một số lớn đã tích cực học nghề chuyển sang lao động sản xuất

Cách mạng xã hội chủ nghĩa đã giải phóng phụ nữ khỏi địa vị phụ thuộc trong gia đình và ngoài xã hội, đưa phụ nữ trở thành lực lượng lao động sản xuất

xã hội quan trọng làm chủ đất nước, tạo điều kiện cho chị em phát triển tài năng

và trí tuệ, thực hiện nam, nữ bình đẳng Dưới sự lãnh đạo của Đảng, các cơ quan Nhà nước, các ngành đã ban hành những luật pháp, chính sách, chế độ và tiến hành nhiều biện pháp tạo điều kiện nâng cao vai trò, địa vị của phụ nữ về mọi mặt, chăm lo quyền lợi, đời sống của phụ nữ và trẻ em

Điều 24 của Hiến pháp nước VNDCCH (được Quốc hội thông qua năm 1959), ghi rõ: “Phụ nữ nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà có quyền bình đẳn với nam giới về mọi mặt, sinh hoạt chính trị, kinh tế, văn hoá, xã hội và gia đình Cùng việc làm như nhau, phụ nữ được hưởng lương ngang với nam giới Nhà nước bảo đảm cho phụ nữ công nhân và phụ nữ viên chức được nghỉ trước và sau khi đẻ mà vẫn hưởng nguyên lương Nhà nước bảo hộ quyền lợi của người

mẹ và trẻ em, bảo đảm phát triển các nhà hộ sinh, nhà trẻ, vườn trẻ Nhà nước bảo hộ hôn nhân và gia đình”

Những nguyên tắc trên đây đã được thực hiện trong thực tế Đội ngũ cán

bộ nữ quản lý ở các cấp, các ngành và đội ngũ nữ cán bộ khoa học kỹ thuật tăng nhanh là biểu hiện một bước tiến bộ mới cuả việc thực hiện quyền nam, nữ bình đẳng

Trong Quốc hội khoá II (năm 1960), tỷ lệ phụ nữ là 11,6%, đến khoá IV (năm 1971) là 29,76%, khoá V (năm 1974) là 32,29% Năm 1972, đã có trên 50 chị làm Phó chủ tịch và Uỷ viên Uỷ ban hành chính tỉnh, gần 3.500 chị làm Chủ tịch Uỷ ban hành chính huyện, xã, gần 2.000 chị làm Trưởng, Phó phòng ở các

cơ quan trung ương (tăng 15 lần so với năm 1965), 130 chị làm Giám đốc, Phó giám đốc xí nghiệp, trên 1.200 chị làm cán bộ giảng dạy Đại học (tăng 15 lần so với năm 1961) Hiện nay có gần 10 vạn nữ cán bộ có trình độ Trung cấp và Đại học, so với 20 năm trước đây, đó là một bước nhảy vọt thực sự

Chính phủ Việt Nam dân chủ cộng hoà đã ban hành Điều lệ bảo hiểm xã hội, Nghị quyết 31 về vấn đề lao động nữ và nhiều văn bản khác, quy định toàn

bộ vấn đề đào tạo, bồi dưỡng, sử dụng, bảo hộ lao động, bảo hiểm xã hội đối với lao động nữ trong khu vực Nhà nước, tạo điều kiện cho chị em được nâng cao trình độ, được sử dụng hợp lý, được chăm lo chu đáo khi thai nghén, sinh đẻ, nuôi con nhỏ, ốm đau, hưu trí cho đến khi chết Trong khu vực kinh tế tập thể, các hợp tác xã cũng giành một phần thích đáng trong quỹ công ích, quỹ xã hội

để chăm lo đời sống nữ xã viên

Công tác bảo vệ bà mẹ, trẻ em, sự nghiệp phúc lợi xã hội rất được chú ý

Xã nào cũng có nhà hộ sinh, kể cả miền núi Việc hướng dẫn vệ sinh phòng bệnh cho phụ nữ và khám chữa bệnh phụ khoa được tiến hành thường xuyên Việc sinh đẻ có kế hoạch để bảo vệ sức khoẻ, tiến bộ và hạnh phúc cho bà mẹ, trẻ em đã thành nếp sống khoa học của đông đảo của phụ nữ ở thành thị cũng như nông thôn Nhà trẻ, lớp mẫu giáo phát triển không ngừng, giúp cho các bà

mẹ an tâm sản xuất, công tác Đến năm 1975, nhà trẻ thu nhận trên 28% tổng số trẻ dưới 36 tháng tuổi, lớp mẫu giáo thu nhận 22% số cháu, các trường phổ thông phát triển rộng khắp, thu nhận hầu hết số thiếu niên trong độ tuổi

Đối với thương binh và gia đình liệt sĩ, gia đình bộ đội, đối với các cháu

mồ côi vì tai nạn chiến tranh, gia đình khó khăn ngoài chính sách trợ cấp của Nhà nước, chính sách ưu tiên của hợp tác xã, các đoàn thể đã vận động nhân dân thường xuyên giúp đỡ về vật chất, động viên về tinh thần

Dựa vào Luật Hôn nhân và gia đình, các cơ quan Luật pháp đã kết hợp chặt chẽ với Hội và các đoàn thể khác để giáo dục nhân dân thực hiện và đấu tranh phê phán, xét xử những hành vi vi phạm Luật

Ngoài những mặt công tác trên đây, do sự phát triển nhanh chóng của nền văn hoá, giáo dục, y tế xã hội chủ nghĩa, do những cuộc vận động nếp sống mới, vận động xây dựng gia đình được tiến hành rộng rãi, nên cuộc sống của phụ nữ

đã được đổi mới Những phong tục tập quán lạc hậu, tệ nạn mê tín dị đoan giảm nhiều so với trước Nếp sống khoa học, vệ sinh, lành mạnh, tiến bộ đã trở thành phổ biến từ thành thị đến nông thôn, từ đồng bằng đến miền núi Cách mạng xã hội chủ nghĩa và kháng chiến đã rèn luyện nên lớp người phụ nữ mới Đó là hàng triệu nữ công nhân viên chức, nữ xã viên hợp tác xã, nữ cán bộ khoa học

kỹ thuật một lòng vì Tổ quốc, vì chủ nghĩa xã hội, có trình độ văn hoá, kỹ thuật,

có nghề nghiệp, sống tự cường, tự lập bằng sức lao động của mình, vừa làm tốt nghĩa vụ đối với xã hội, vừa xây dựng gia đình hạnh phúc, nuôi dạy con tốt Chị

em rất tự hào về vai trò bình đẳng của mình ngoài xã hội và trong gia đình, rất phấn khởi với niềm vui lao động sáng tạo, niềm vui được không ngừng nâng cao trình độ hiểu biết, được sống trong tình thương yêu của tập thể

Trước thắng lợi vĩ đại của cách mạng, trước sự biến đổi to lớn trong cuộc đời bản thân và gia đình, phụ nữ miền Bắc thấm thía sâu sắc rằng sự nghiệp giải phóng phụ nữ gắn liền với sự nghiệp giải phóng dân tộc và giai cấp Đời đời ghi nhớ công ơn của Đảng và Bác Hồ vô vàn kính yêu, chị em quyết tâm đem hết sức mình để bảo vệ và xây dựng chế độ xã hội chủ nghĩa đã giải phóng và tạo điều kiện cho phụ nữ phát huy mọi khả năng xây dựng đời sống ấm no, hạnh phúc

Thắng lợi của cách mạng Việt Nam không thể tách rời sự giúp đỡ chí tình của các nước xã hội chủ nghĩa anh em và bè bạn khắp 5 châu Để thắt chặt tình đoàn kết đấu tranh và tăng cường quan hệ hữu nghị với bạn, Hội đã mở rộng hoạt động quốc tế Từ năm 1960 đến nay, Hội đã đón 102 đoàn vào và đưa 145 đoàn ra, và đã có quan hệ với 253 tổ chức phụ nữ và tổ chức hữu nghị ở 102 nước Do thắng lợi của dân tộc ta, phong trào phụ nữ Việt Nam có vai trò, uy tín rất cao trong phong trào phụ nữ thế giới Đại diện phụ nữ Việt Nam được cử làm Phó Chủ tịch Liên đoàn Phụ nữ Dân chủ quốc tế

Trải qua 20 năm chống Mỹ cứu nước và xây dựng chủ nghĩa xã hội, dưới

sự lãnh đạo của Đảng, Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam đã tập hợp đông đảo các tầng lớp phụ nữ, giáo dục, động viên chị em thực hiện nhiệm vụ chính trị của Đảng và đã thực sự đại diện cho quyền lợi, nguyện vọng của phụ nữ, được chị

em tin cậy, ủng hộ Hội đã trở thành một tổ chức chính trị có uy tín sâu rộng trong quần chúng, làm chỗ dựa cho chính quyền, làm trợ thủ cho Đảng

Sau khi nhân dân cả nước đã đánh bại cuộc chiến tranh xâm lược tàn bạo của đế quốc Mỹ, buộc chúng phải chấm dứt chiến tranh trực tiếp ở Việt Nam và

ký kết Hiệp định Paris về Việt Nam, miền Bắc đã có hoà bình và chuyển sang

giai đoạn cách mạng mới Phụ nữ cùng toàn dân ra sức hàn gắn vết thương chiến tranh, khôi phục và phát triển kinh tế, phát triển văn hoá, củng cố chế độ xã hội chủ nghĩa về mọi mặt, ổn định đời sống, củng cố quốc phòng, chi viện cho miền Nam

Đại hội phụ nữ toàn quốc lần thứ IV đã tổng kết phong trào phụ nữ trong những năm chống Mỹ cứu nước và xây dựng chủ nghĩa xã hội Đại hội đã vô cùng vinh dự đón nhận Huân chương Hồ Chí Minh, phần thưởng cao quý của Quốc hội và Chính phủ khen ngợi sự cống hiến to lớn của phụ nữ Việt Nam và thành tích của HLHPNVN

Đại hội đã nhận định: trong điều kiện ở miền Bắc đã xác lập quan hệ sản xuất XHCN, nội dung của sự nghiệp giải phóng phụ nữ là: chống tình trạng nghèo nàn về kinh tế, chống những quan điểm lạc hậu về vấn đề phụ nữ, nâng cao trình độ mọi mặt của phụ nữ, phát động phong trào phụ nữ tham gia sản xuất

và quản lý xã hội, giảm nhẹ lao động gia đình bằng công tác tổ chức đời sống một cách hợp lý Thực hiện những vấn đề trên đây nhằm bảo đảm cho phụ nữ tham gia làm chủ tập thể một cách đầy đủ nhất trên cả ba phương diện: làm chủ

xã hội, làm chủ thiên nhiên và làm chủ bản thân mình, tiến tới hoàn toàn giải phóng phụ nữ Những vấn đề trên đây chỉ có thể thực hiện trên cơ sở đẩy mạnh

ba cuộc cách mạng (cách mạng quan hệ sản xuất, cách mạng khoa học kỹ thuật

và cách mạng tư tưởng văn hoá), đưa sản xuất nhỏ lên sản xuất lớn xã hội chủ nghĩa

Đại hội quyết định tiếp tục đẩy mạnh phong trào Ba đảm đang với nội dung mới thể hiện trong khẩu hiệu hành động: “Giỏi việc nước, đảm việc nhà, phấn đấu thực hiện nam nữ bình đảng”

Đại hội đã xác định chức năng, nhiệm vụ của Hội Liên hiệp Phụ nữ:

- Hội là tổ chức quần chúng rộng rãi, dưới sự lãnh đạo của Đảng Lao động Việt Nam, đại diện cho quyền lợi và nguyện vọng của phụ nữ, có chức năng đoàn kết, giáo dục, động viên, tổ chức toàn thể phụ nữ Việt Nam tích cực đấu tranh cho sự nghiệp cách mạng xã hội chủ nghĩa và xây dựng chủ nghĩa xã hội, hoàn thành cách mạng dân tộc dân chủ trong cả nước, đấu tranh cho sự

nghiệp giải phóng phụ nữ, thực hiện nam nữ bình đẳng

- Hội có nhiệm vụ đoàn kết, giáo dục phụ nữ nâng cao tinh thần yêu nước

và giác ngộ xã hội chủ nghĩa, tích cực tham gia phong trào thi đua lao động sản xuất, cần kiệm xây dựng chủ nghĩa xã hội, bảo vệ Tổ quốc, thực hiện ba cuộc cách mạng, đồng thời chăm lo quyền lợi phụ nữ về mọi mặt, hướng dẫn giúp đỡ phụ nữ tổ chức gia đình, nuôi dạy con tốt

Thực hiện các Nghị quyết của Đảng và Nghị quyết Đại hội phụ nữ Việt Nam lần thứ IV, trong 3 năm khôi phục và phát triển kinh tế, các cấp Hội đã tiến hành những hoạt động sau đây:

Thông qua nhiều đợt sinh hoạt chính trị sâu rộng, nhiều hội nghị tiếp xúc từng đối tượng quần chúng và nhiều hình thức tuyên truyền, giáo dục khác, làm cho chị em nhận thức rõ thắng lợi, tự hào về sự đóng góp to lớn của phụ nữ vào thắng lợi chung, thấy rõ thuận lợi, khó khăn và yêu cầu của đất nước sau chiến tranh, giúp chị em nhận rõ trách nhiệm trước tình hình mới, động viên chị em chuyển ý chí quyết tâm trong chiến đấu thành tinh thần hăng say lao động sản xuất Đồng thời, Hội đã tăng cường việc hướng dẫn vấn đề xây dựng gia đình, nuôi dạy con, công việc nội trợ, giáo dục nữ thanh niên về lý tưởng, tình yêu, nếp sống

Đối với phụ nữ nông dân, trên cơ sở giáo dục chị em tham gia cuộc vận động tổ chức lại sản xuất nông nghiệp, cải tiến quản lý nông nghiệp, Hội đã vận động chị em tích cực làm mọi việc như san lấp hố bom, chống hạn, chống úng, chống rét, cứu lúa, cứu mạ v.v Đặc biệt từ 20/10/1974, Hội đã phát động phụ

nữ thi đua tham gia đẩy mạnh sản xuất nông nghiệp, tập trung vận động phụ nữ cấy đúng kỹ thuật, kịp thời vụ, hết diện tích, phát triển chăn nuôi gia đình, trồng rau xanh, tiết kiệm lương thực, thực phẩm

Các cấp Hội cùng với Uỷ ban Nông nghiệp, Ty Trồng trọt và chăn nuôi

mở hội nghị liên tịch phổ biến kế hoạch, chỉ tiêu và biện pháp lớn, tổ chức tập huấn cấy, vận động tương trợ giống, vốn, vận động phụ nữ làm nghĩa vụ bán lương thực, thực phẩm cho Nhà nước, đề nghị với HTX những biện pháp tạo điều kiện cho phụ nữ sản xuất tốt và bảo vệ quyền lợi cho phụ nữ, tổng kết khen

thưởng những chị em cấy giỏi, chăn nuôi giỏi Cấp hội cùng Công đoàn ra Nghị quyết liên tịch về công tác vận động nữ công nhân viên chức và phối hợp với Công đoàn giáo dục, động viên chị em vượt mọi khó khăn, bảo đảm ngày công, giờ công có ích, bảo đảm quy trình, quy tắc kỹ thuật, hoàn thành kế hoạch Nhà nước Chị em đã tích cực tham gia phong trào ký kết hợp đồng tập thể, quy ước trách nhiệm giữa cơ quan, xí nghiệp và công nhân viên chức trong việc phấn đấu hoàn thành kế hoạch Nhà nước và chăm lo đời sống của công nhân viên chức Cấp hội tổ chức nhiều cuộc tiếp xúc với nữ cán bộ khoa học kỹ thuật các ngành

để tìm hiểu nguyện vọng, đề xuất biện pháp giúp đỡ chị em giải quyết khó khăn

và động viên chị em tham gia công tác nghiên cứu phục vụ cho phong trào phụ

nữ

Với những cố gắng trên đây, Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam đã giáo dục, động viên phụ nữ góp phần vào việc hoàn thành cơ bản kế hoạch 3 năm khôi phục và phát triển kinh tế của Nhà nước

Trong những năm qua, các cấp Hội tiếp tục vận động phụ nữ, động viên chồng, con làm nghĩa vụ quân sự góp phần thực hiện vượt kế hoạch các đợt tuyển quân Đặc biệt đợt tuyển quân cuối năm 1974 đầu năm 1975 số lượng huy động lớn nhất, thời gian gấp nhất nhưng đã hoàn thành xuất sắc

Sau chiến tranh, công tác chăm sóc gia đình liệt sĩ, thương binh, bộ đội đã trở thành một vấn đề rất lớn Các cấp Hội đã mở Hội nghị chuyên đề bàn về vấn

đề này để rút kinh nghiệm và bồi dưỡng chính sách cho cán bộ Ngoài việc phát huy tác dụng của Hội Mẹ chiến sĩ và giáo dục hội viên phụ nữ thường xuyên thăm hỏi, giúp đỡ các gia đình liệt sĩ, thương binh, bộ đội về mọi mặt, các cấp Hội đã cùng các ngành tiến hành kiểm tra việc thực hiện chính sách trợ cấp, phân phối lương thực, chăm sóc con liệt sĩ

Trong công tác giải quyết hậu quả sau chiến tranh, các cấp Hội đã tham gia kiểm tra việc thực hiện chính sách cấp phát, vận động hội viên ủng hộ tiền của, san lấp hố bom, thu dọn, sửa sang nhà cửa giúp các gia đình bị thiệt hại trong chiến tranh, chóng ổn định đời sống

Để phát huy vai trò phụ nữ trong việc xây dựng cuộc sống mới, con người

mới xã hội chủ nghĩa và đẩy mạnh sự nghiệp giải phóng phụ nữ, Hội LHPN Việt Nam đã coi việc vận động phụ nữ xây dựng gia đình, nuôi dạy con tốt là một trong những nhiệm vụ trọng tâm lâu dài của Hội Hội đã phối hợp với Bộ Văn hoá nghiên cứu đề ra chủ trương và tiêu chuẩn xây dựng gia đình văn hoá mới

và hướng dẫn kế hoạch thực hiện Gia đình văn hoá mới là những gia đình bình đẳng, dân chủ, thuận hoà, hạnh phúc, tiến bộ, vợ chồng, cha mẹ, con cái thương yêu, tôn trọng giúp đỡ lẫn nhau làm tốt mọi nghĩa vụ đối với xã hội Năm 1975,

ở những cơ sở chỉ đạo điểm của các tỉnh, thành, huyện, việc xây dựng gia đình văn hoá mới đã thực sự trở thành cuộc vận động của toàn dân do chính quyền chỉ đạo, dưới sự lãnh đạo của cấp uỷ Đảng Tuy mới bước đầu, cuộc vận động

đã có tác dụng thiết thực tăng cường đoàn kết gia đình, thôn xóm, đẩy mạnh việc giáo dục trẻ em và thực hiện nếp sống mới, góp phần đẩy mạnh phong trào lao động sản xuất, giữ gìn trật tự trị an, tạo điều kiện tiến lên xây dựng cuộc sống văn minh, hạnh phúc

Vấn đề hôn nhân gia đình, sau chiến tranh có những tình hình phức tạp Hội đã phối hợp với các cơ quan luật pháp trong việc hoà giải, ngăn chặn những việc làm sai trái, tham gia xét xử những vụ vi phạm Luật, kiển tra, tổng kết việc thi hành Luật và nghiên cứu, đề xuất những vấn đề cần bổ sung, hướng dẫn

Để tăng cường sự chỉ đạo của Hội phù hợp với nhiệm vụ mới, Hội đã mở Hội nghị chuyên đề về tổ chức và ra Nghị quyết về tổ chức bộ máy cấp tỉnh, thành, khu, huyện, chấn chỉnh lại các Ban chuyên môn Việc chỉ đạo bước đầu được cải tiến, có kế hoạch, biện pháp đi sâu vào từng chuyên đề, chủ động kết hợp với các ngành, bồi dưỡng nghiệp vụ cho cán bộ, hướng dẫn việc làm cụ thể cho cơ sở

Hội có nhiều chủ trương đúng đắn như giáo dục đạo đức người phụ nữ xã hội chủ nghĩa, chăm lo quyền lợi phụ nữ và trẻ em nhưng việc nghiên cứu vận dụng làm rõ chức năng, phạm vi hoạt động của Hội trên từng chủ trương, từng mặt công tác chưa được rõ Nhiều điểm hình tiên tiến xuất hiện ở khắp các địa phương và các ngành nhưng Trung ương và các cấp Hội thiếu tổng kết, phổ biến kinh nghiệm

Tổ chức, lãnh đạo, chỉ đạo các cấp hội chưa theo kịp phong trào phụ nữ ngày càng lớn mạnh Cấp Hội nhiều nơi chưa thường xuyên báo cáo tình hình phụ nữ và đề đạt với cấp ủy Đảng Sự phối hợp giữ Hội với các ngành tuy có tiến bộ, nhưng chưa thành nền nếp thường xuyên Phong trào phụ nữ có nhiều tiến bộ nhưng bộ máy các cấp Hội và trình độ cán bộ chưa đáp ứng với nhiệm

vụ Ban Chấp hành các cấp Hội chưa tiêu biểu cho lực lượng đông đảo quần chúng phụ nữ lao động sản xuất, chiến đấu và hoạt động khắp các ngành

1.2 Chủ trương và sự chỉ đạo xây dựng hệ thống tổ chức và hoạt động của Hội giai đoạn 1976-1981

1.2.1 Hoàn cảnh lịch sử mới và chủ trương mới của Đảng

Năm 1976 - năm mở đầu kỷ nguyên rực rỡ của đất nước, Đảng tiến hành Đại hội lần thứ IV Trung ương Đảng ban hành nghị quyết 24 đề ra nhiệm vụ chiến lược của cách mạng nước ta trong giai đoạn mới là: "Hoàn thành thống nhất nước nhà, đưa cả nước tiến nhanh, tiến mạnh, tiến vững chắc lên chủ nghĩa

xã hội Miền Bắc phải tiếp tục xây dựng chủ nghĩa xã hội và hoàn thiện quan hệ sản xuất xã hội chủ nghĩa Miền Nam phải đồng thời tiến hành cải tạo xã hội chủ nghĩa và xây dựng chủ nghĩa xã hội

Xuất phát từ yêu cầu của hoàn cảnh lịch sử mới cũng như để phát huy những thành tựu, khắc phục những hạn chế trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng đối với TW Hội về xây dựng hệ thống tổ chức và các hoạt động phong trào; Ban Bí thư đã họp và đề ra phương hướng nhiệm vụ công tác vận động quần chúng trong thời gian tới

Như Nghị quyết Hội nghị lần thứ 22 của Ban Chấp hành Trung ương đã chỉ rõ: "Đảng, Nhà nước và quần chúng là bộ phận quan trọng trong hệ thống chuyên chính vô sản dưới sự lãnh đạo của Đảng, có quan hệ hữu cơ với nhau, mỗi bộ phận có chức năng riêng nhưng tất cả mọi hoạt động phải gắn bó với nhau cùng nhằm một hướng", các đoàn thể cần nhận rõ vai trò của mình, nhiệm

vụ hàng đầu, cực kỳ quan trọng của các đoàn thể là tập hợp quần chúng vào nhiều hình thức từ thấp đến cao, giáo dục, động viên, tổ chức quần chúng, thực hiện những nhiệm vụ chính trị do Đảng đề ra Các đoàn thể phải là trường học

rèn luyện quần chúng và cách rèn luyện tốt nhất là đưa quần chúng vào hành động cách mạng Thông qua giáo dục và hành động cách mạng, phát hiện và bồi dưỡng cho đoàn thể mình, cho Đảng và Nhà nước những phần tử ưu tú

Các đoàn thể phải là đại diện cho tiếng nói của quần chúng giác ngộ và có

tổ chức; từng thời gian, đề xuất được với Đảng và Nhà nước những vấn đề về đường lối, chủ trương, chính sách, về biện pháp thực hiện

Năm 1976, mọi công tác của các đoàn thể phải nhằm thực hiện nhiệm vụ chiến lược trong giai đoạn mới là hoàn thành thống nhất nước nhà, đưa cả nước tiến nhanh, tiến mạnh, tiến vững chắc lên chủ nghĩa xã hội Nửa năm đầu, các đoàn thể ở miền Bắc thực hiện công tác ở miền Bắc đồng thời tham gia công tác thống nhất về mặt nhà nước và chuẩn bị thống nhất đoàn thể mình; nửa năm về sau, thực hiện công tác của cả nước

1 Đẩy mạnh phong trào lao động sản xuất Các đoàn thể và trên từng

mặt công tác có thể phát động nhiều phong trào khác nhau nhưng tất cả các đoàn thể phải lấy phong trào lao động sản xuất là trung tâm Cần quy định rõ trách nhiệm của các đoàn thể, của ngành, chuyên môn đối với việc đẩy mạnh phong trào quần chúng Được coi là có phong trào quần chúng, ở cơ sở, ngành, hoặc địa phương nào quần chúng sôi nổi, nhiệt tình tham gia, phát huy được trí tuệ, năng lực tiềm tàng của quần chúng (có khi không vượt được kế hoạch vì những nguyên nhân khác nhưng vẫn có phong trào)

Cần đẩy tới cao trào lao động sản xuất trong các ngành kinh tế nhằm mục tiêu hoàn thành vượt mức kế hoạch 1976 Quán triệt Nghị quyết 22 của Trung ương Đảng, hướng phong trào quần chúng vào cả ba mặt: đẩy mạnh sản xuất, khắc phục tiêu cực và tham gia quản lý Năm 1976 chú trọng nâng cao chất lượng của phong trào lao động, hoàn thành tốt các chỉ tiêu chất lượng của kế

hoạch nhà nước: năng suất lao động, chất lượng sản phẩm, thực hiện các định mức chỉ tiêu kinh tế kỹ thuật Cần làm cho phong trào được đồng đều trong suốt

năm 1976 và có sự phối hợp chặt chẽ giữa các ngành Vừa khắc phục những thái

độ tiêu cực trong lao động như đi muộn về sớm, nghỉ bừa nghỉ ẩu, không tuân thủ quy trình quy phạm sản xuất, ăn cắp của công, vừa đẩy mạnh phong trào lao

động sản xuất và cải tiến kỹ thuật tùy theo trình độ từng cơ sở Để đưa phong

trào thi đua lao động sản xuất vào nền nếp, cần mở rộng phong trào thi đua xây dựng tổ đội lao động xã hội chủ nghĩa trong công nhân, viên chức, phong trào tình nguyện vượt mức kế hoạch cá nhân và tập thể trong thanh niên

Trong nhân dân tập thể và lao động thủ công cần đẩy mạnh phong trào lao động sản xuất nhằm hoàn thành kế hoạch sản xuất, thi hành nghĩa vụ với Nhà nước, củng cố quan hệ sản xuất

Mặt khác, Nhà nước cần bảo đảm vật tư, tạo điều kiện cho phong trào thi đua, chỉ đạo sát sao việc thực hiện kế hoạch nhà nước Trong năm 1976, Nhà nước cố gắng chăm lo cải thiện một bước đời sống công nhân, viên chức ở khu vực nhà nước nhất là khu tập trung công nhân

Tăng cường sự lãnh đạo của cấp uỷ Đảng đối với phong trào lao động, kiểm tra công tác của cơ quan quản lý, của các đoàn thể Công đoàn, Thanh niên

và phát huy tinh thần tiên phong gương mẫu của đảng viên

2 Vận động tổng tuyển cử thành lập cơ quan Nhà nước thống nhất Năm

nay cần đặc biệt gây phong trào quần chúng sôi nổi mạnh mẽ tham gia tổng tuyển cử làm cho ngày bầu cử thành ngày hội của nhân dân

3 Các đoàn thể cần tổng kết công tác, góp ý vào bản tham luận chung về

công tác dân vận trong Đại hội Đảng và tham gia ý kiến vào dự thảo báo cáo của Trung ương trước Đại hội

4 Chuẩn bị thống nhất các đoàn thể và thống nhất Mặt trận

Thi hành Nghị quyết 24 của Trung ương, sau khi thống nhất về mặt Nhà nước sẽ thống nhất các đoàn thể và Mặt trận, các đoàn thể ở Trung ương cần tiến hành mấy công tác cụ thể sau đây:

a) Tìm hiểu nắm chắc tình hình, đề xuất chủ trương công tác với Trung ương Đảng

b) Góp với các đoàn thể miền Nam về kinh nghiệm công tác và giúp cán

bộ nếu miền Nam yêu cầu

c) Cùng với Ban Tổ chức Trung ương và Trung ương Cục (sắp tới là Ban đại diện) chuẩn bị nhân sự cho cơ quan lãnh đạo khi thống nhất ở Trung

ương và các cấp đoàn thể và mặt trận.ước

d) Nửa đầu năm 1976, các Đảng đoàn các đoàn thể ở Trung ương trao đổi với các đoàn thể ở miền Nam về kế hoạch thống nhất tổ chức

Sau khi thống nhất về mặt Nhà nước, sẽ thực hiện kế hoạch thống nhất các đoàn thể và thống nhất Mặt trận

Ngoài những công tác chung kể trên mà các đoàn thể cần có kế hoạch thực hiện, mỗi đoàn thể còn có những công tác riêng của đoàn thể mình Ban Bí thư sẽ nghe và thảo luận về công tác đó

Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng về công tác dân vận và mặt trận:

Các cấp uỷ cần thực hiện tốt Nghị quyết 22, 23, 24 của Trung ương Đảng

về công tác vận động quần chúng, dành thì giờ để nghe, thảo luận và kiểm tra công tác của các đoàn thể Các cấp uỷ chú ý giúp cho Đoàn Thanh niên và Hội Phụ nữ thực hiện nhiệm vụ công tác và ngày càng tiến bộ, tránh thái độ gia trưởng, phong kiến coi thường thanh niên, coi thường phụ nữ

Từng thời gian hoặc khi có những vấn đề lớn trong xã hội, các cấp bộ đoàn thể có báo cáo về hoạt động của các đoàn thể, phát biểu chính thức ý kiến quần chúng thuộc đối tượng của đoàn thể mình đối với những chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước hoặc kết quả trong việc thực hiện đường lối, chủ trương, chính sách ấy Các đoàn thể cần cải tiến lề lối làm việc, đi sát quần chúng, tránh tác phong quan liêu, giấy tờ

Các đoàn thể chủ động phối hợp với nhau và với các ngành có liên quan, cùng nhau chịu trách nhiệm trước quần chúng, trước Đảng và Nhà nước về việc chấp hành mọi mặt công tác Khi cần thiết, cấp uỷ Đảng chủ trì việc phối hợp giữa Đảng đoàn các đoàn thể và các ngành

Khi báo cáo lên trên, các cấp uỷ phải có phần đánh giá về công tác vận động quần chúng ở địa phương hoặc ngành mình và khi cần thiết có đề xuất ý kiến, phê bình về hoạt động của các đoàn thể

Thắng lợi của cách mạng đã đưa người phụ nữ Việt Nam lên địa vị làm chủ tập thể trong xã hội, có quyền bình đẳng với nam giới về mọi mặt, có những bước tiến nhảy vọt trong đời sống vật chất và tinh thần, có vai trò to lớn trong

chiến đấu cũng như trong sản xuất, trong công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội Đảng, Nhà nước và nhân dân ta rất tự hào về người phụ nữ Việt Nam: "anh hùng, bất khuất, trung hậu, đảm đang", những người mẹ đã sinh ra và nuôi dưỡng lớp lớp thế hệ anh hùng Việt Nam Nhưng chúng ta còn phải phấn đấu nhiều hơn nữa để thực hiện triệt để nhiệm vụ giải phóng phụ nữ, bảo đảm cho phụ nữ cùng với toàn dân thực hiện quyền làm chủ tập thể đầy đủ nhất Xã hội

ta, Nhà nước ta có trách nhiệm lớn trong vấn đề này Nội dung chủ yếu của công tác vận động phụ nữ ngày nay là phát động mạnh mẽ phong trào phụ nữ thi đua lao động, sản xuất, cần kiệm xây dựng chủ nghĩa xã hội dưới khẩu hiệu: "giỏi việc nước, đảm việc nhà, thực hiện nam nữ bình đẳng", phát huy lực lượng và khả năng của phụ nữ trong mọi hoạt động xã hội, trong việc quản lý kinh tế, văn hoá, quản lý nhà nước, xây dựng người phụ nữ mới xã hội chủ nghĩa, góp phần xây dựng gia đình văn hoá mới

Phải kiên quyết đấu tranh xoá bỏ những quan điểm lạc hậu, bảo thủ về vai trò của người phụ nữ trong gia đình, ngoài xã hội, những tàn dư tư tưởng phong kiến trọng nam khinh nữ còn sót lại trong nhân dân, cả trong một số cán bộ đảng viên Ra sức bồi dưỡng, nâng cao trình độ văn hoá, khoa học, kỹ thuật, trình độ nghề nghiệp của phụ nữ, tích cực đào tạo và bồi dưỡng cán bộ nữ, đưa phụ nữ vào các cơ quan lãnh đạo và quản lý, cải thiện điều kiện lao động và công tác để giữ gìn sức khoẻ cho chị em

Đảng và Nhà nước phải có chính sách và biện pháp cụ thể bảo đảm cho

phụ nữ làm tròn chức trách người mẹ, một chức trách cao quý nhất, đẹp đẽ nhất

trong đời sống cộng đồng Phải tích cực giải quyết những khó khăn về đời sống của phụ nữ, từ việc ăn, ở, sinh đẻ, nuôi con, chữa bệnh, học hành đến điều kiện lao động, công tác và nghỉ ngơi, giúp chị em giảm nhẹ công việc chợ búa, bếp núc Phải đặc biệt chăm lo đời sống và sức khoẻ của phụ nữ ở những vùng bị tàn phá nhiều trong chiến tranh, những vùng bị Mỹ - ngụy chiếm đóng lâu ngày Đó

là những công việc quan trọng và cấp bách hiện nay để thiết thực giải phóng phụ

nữ, đào tạo người phụ nữ mới, phát huy nghị lực và tài năng của phụ nữ, động viên, thúc đẩy phong trào phụ nữ nước ta tiến lên những bước mới

Hội Liên hiệp Phụ nữ cần giáo dục các tầng lớp phụ nữ, làm cho chị em

hiểu rõ mối quan hệ khăng khít giữa giải phóng phụ nữ và xây dựng chủ nghĩa

xã hội, thấy rõ trách nhiệm của người phụ nữ đối với Tổ quốc, xã hội và gia đình, nâng cao ý thức làm chủ và tinh thần phấn đấu vươn lên của chị em trên mọi mặt công tác Việc động viên phong trào phụ nữ, giải quyết những khó khăn

và các vấn đề về quyền lợi của chị em phải do các cơ quan nhà nước phối hợp chặt chẽ với các đoàn thể nhân dân, mà nòng cốt là Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam, để cùng làm dưới sự lãnh đạo của Đảng Phải có những biện pháp về nhiều mặt và những hình thức vận động thích hợp với phụ nữ ở các lứa tuổi, các ngành nghề, các khu vực cư trú và hoạt động khác nhau

Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam có nhiệm vụ giáo dục các tầng lớp phụ nữ

về vai trò và trách nhiệm của người phụ nữ đối với Tổ quốc, xã hội và gia đình,

và nâng cao ý thức làm chủ tập thể, tinh thần phấn đấu vươn lên trong mọi lĩnh vực hoạt động, thực hiện nam nữ bình đẳng, làm tròn nghĩa vụ người công dân

và chức trách người mẹ cao quý, dưới khẩu hiệu: "giỏi việc nước, đảm việc nhà" Hội Liên hiệp Phụ nữ cần phối hợp chặt chẽ với các cơ quan nhà nước và các đoàn thể nhân dân khác để động viên phong trào phụ nữ, phát động mạnh

mẽ phong trào phụ nữ thi đua lao động, sản xuất, cần kiệm xây dựng chủ nghĩa

xã hội, và giải quyết tốt các quyền lợi thiết thực của phụ nữ, phát huy lực lượng

và khả năng của phụ nữ trong mọi hoạt động xã hội, trong quản lý kinh tế, văn hoá, quản lý nhà nước

Chúng ta cần đấu tranh nhằm xoá bỏ những quan điểm lạc hậu về vai trò

và khả năng của phụ nữ, nhất là xoá bỏ những tàn dư tư tưởng phong kiến trọng nam khinh nữ; nâng cao trình độ văn hoá, khoa học, kỹ thuật, nghề nghiệp của phụ nữ, tích cực đào tạo và bồi dưỡng cán bộ nữ; cải thiện điều kiện lao động, chăm lo sức khoẻ và đời sống của phụ nữ Phải có những biện pháp và những hình thức vận động thích hợp với phụ nữ ở các lứa tuổi, các ngành nghề, các khu vực cư trú và hoạt động khác nhau

Phải làm chuyển biến cơ cấu bộ máy chỉ đạo của từng đoàn thể, tăng thành phần nam nữ còn trẻ, cán bộ khoa học kỹ thuật, những anh hùng, chiến sĩ

thi đua tiêu biểu cho phong trào, những cán bộ sát cơ sở, có nhiệt tình với công tác quần chúng thuộc đối tượng vận động của đoàn thể mình; cố gắng đưa nhiều người ngoài Đảng có đủ tiêu chuẩn vào Ban Chấp hành các đoàn thể

Đối với số cán bộ đã công tác nhiều năm ở các đoàn thể, - trừ một số xét thật cần thiết ở lại công tác cũ, - cấp uỷ sẽ cùng các đoàn thể có kế hoạch điều chỉnh, giao công tác khác thích hợp Số cán bộ cũ còn tiếp tục làm công tác đoàn thể cần được cấp uỷ giao rõ trách nhiệm dìu dắt cán bộ mới, khuyến khích, bồi dưỡng, tạo điều kiện cho cán bộ mới làm việc được và tiến bộ để đảm đương mọi việc Cần làm cho số cán bộ cũ của các đoàn thể chuyển sang công tác khác

và số cán bộ đang công tác ở các đoàn thể (kể cả số mới bổ sung) đều an tâm phấn khởi làm tròn nhiệm vụ được Đảng, Nhà nước và đoàn thể giao cho Cần làm cho số cán bộ cũ của các đoàn thể chuyển sang công tác khác và số cán bộ đang công tác ở các đoàn thể (kể cả số mới bổ sung) đều an tâm phấn khởi làm tròn nhiệm vụ được Đảng, Nhà nước và đoàn thể giao cho

Cấp uỷ có trách nhiệm lãnh đạo chặt chẽ các đoàn thể ở cấp mình, giúp

đỡ các đoàn thể cải tiến phương thức hoạt động và lề lối làm việc: từ nay, tránh giao các đoàn thể những việc không đúng chức năng đã quy định (Nghị quyết của hội nghị đoàn thể đều nói rõ chức năng và nhiệm vụ của mỗi đoàn thể)

Từng đoàn thể rất cần chủ động trong việc kiểm điểm và hướng dẫn đoàn thể

mình thực hiện theo Nghị quyết 22: "Cần cải tiến tổ chức và phương thức hoạt động, khắc phục tác phong quan liêu, sự vụ, hô hào chung chung; ra sức phát huy vai trò và tác dụng của mình một cách thiết thực, có hiệu quả"

3 Các cấp uỷ cần chỉ đạo việc phối hợp công tác, sinh hoạt của các đoàn thể cho tốt, tránh sự chồng chéo, phân tán làm cho quần chúng phải họp bàn nhiều lần cùng một việc Các cấp uỷ nhất là đảng uỷ cơ sở nhắc nhở, kiểm tra cán bộ, đảng viên làm công tác vận động quần chúng, gương mẫu

Năm 1976 là năm tiếp tục hoàn thành sự nghiệp thống nhất Tổ quốc, triển khai thực hiện Nghị quyết 24 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng, năm đầu tiên của kế hoạch kinh tế thống nhất cả nước và là năm mở đầu kế hoạch 5 năm (1976-1980), bắt đầu thời kỳ công nghiệp hoá xã hội chủ nghĩa trên quy mô lớn

Hội nghị Ban Chấp hành TW Hội LHPN Việt Nam tháng 1/1976 đã đề ra nhiệm vụ của Hội là:

“Phát huy mạnh mẽ khí thế cách mạng của phong trào phụ nữ ba đảm đang trong kháng chiến chống Mỹ vào nhiệm vụ xây dựng đất nước với khẩu hiệu: Giỏi việc nước, đảm việc nhà, phấn đấu thực hiện nam nữ bình đẳng, nâng cao giác ngộ XHCN cho phụ nữ, phát động một phong trào cách mạng sôi nổi, động viên toàn thể phụ nữ đem hết trí tuệ và sức lực hăng hái thi đua lao động sản xuất đạt năng suất cao và thực hành tiết kiệm với tinh thần: tất cả cho sản xuất, tất cả để xây dựng CNXH, tất cả vì Tổ quốc giàu mạnh, vì hạnh phúc của nhân dân Giáo dục, hướng dẫn phụ nữ xây dựng gia đình, nuôi dạy con cái, tổ chức cuộc sống cho phù hợp với yêu cầu của nhiệm vụ cách mạng và điều kiện thực tế của xã hội, góp phần xây dựng con người mới, xã hội mới, thực hiện tốt hơn nữa sự nghiệp giải phóng phụ nữ Ra sức củng cố và kiện toàn các cấp Hội, chú trọng cấp cơ sở, chuyển mạnh sự hoạt động theo chức năng của Hội, cải tiến

lề lối làm việc, quyết tâm đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ có đủ năng lực, đáp ứng với yêu cầu lớn lao của phong trào phụ nữ trong tình hình mới”

Thực hiện Nghị quyết 24 của Trung ương Đảng, sau khi thống nhất về mặt Nhà nước, là cây một gốc, là con một nhà, Hội Liên hiệp phụ nữ giải phóng miền Nam cùng nhau hợp nhất tổ chức, thống nhất sự lãnh đạo, chỉ đạo phong trào phụ nữ trong cả nước Đó là một tất yếu, phù hợp quy luật phát triển của phong trào và cũng là nguyện vọng thiêng liêng, tình cảm thiết tha của chị em trong cả nước

Để đáp ứng tình hình, nhiệm vụ trong giai đoạn cách mạng mới và nguyện vọng thiết tha của cán bộ, hội viên và phụ nữ cả nước, Ban Chấp hành Trung ương Hội Liên hiệp phụ nữ Việt Nam và Ban Chấp hành Trung ương Hội Liên hiệp phụ nữ giải phóng miền Nam Việt Nam đã họp từ ngày 10 đến ngày

12 tháng 6 năm 1976 tại thành phố Hồ Chí Minh để bàn việc thống nhất Hội Liên hiệp phụ nữ toàn quốc và nhiệm vụ trước mắt của phong trào phụ nữ Việt Nam