Phương thức lãnh đạo của Đảng vừa là một vấn đề mới, vừa là một vấn đề rộng lớn tác động trực tiếp hàng ngày đến sự lãnh đạo của các tổ chức, các cán bộ của Đảng. Đồng thời, phương thức lãnh đạo cũng là một trong những biểu hiện tập trung nhất năng lực lãnh đạo của Đảng. Thực tế cho thấy, phương thức lãnh đạo đúng khoa học, phù hợp gắn với công tác tổ chức, công tác cán bộ sẽ tạo điều kiện thuận lợi để tổ chức thực hiện các nhiệm vụ cách mạng một cách sáng tạo, mang lại hiệu quả cao nhất. Khi nói về ý nghĩa, tầm quan trọng của việc phải có phương thức lãnh đạo đúng đắn Đảng từng nhận xét: “ kinh nghiệm cho thấy phong trào cách mạng có khi dẫm chân tại chỗ, thậm chí thất bại nữa không phải vì thiếu phương hướng và mục tiêu rõ ràng mà chủ yếu vì thiếu phương pháp cách mạng thích hợp”. Để phương thức lãnh đạo của Đảng luôn luôn là phương pháp, là hình thức tiến hành lãnh đạo đúng đắn, tránh được tình trạng Đảng vừa bao biện vừa buông lỏng hạ thấp vai trò lãnh đạo của Đảng, làm giảm chức năng điều hành và quản lý của Nhà Nước, không đảm bảo được quyền làm chủ của nhân dân thì Đảng phải có những hiểu biết đúng về phương thức lãnh đạo rồi đề ra những phương thức lãnh đạo đúng đắn nhất sao cho phù hợp với nội dung lãnh đạo của từng thời kỳ. Bởi vậy mà trước yêu cầu phát triển mới của đất nước, trước yêu cầu phải tiếp tục đổi mới mạnh mẽ hơn nữa, hiệu quả hơn nữa phương thức lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động của hệ thống chính trị hiện nay, thì đòi hỏi chúng ta phải trở về với việc nhận thức lại đúng đắn hơn để vận dung và phát triển, sáng tạo tư tưởng Hồ Chí Minh về “ cách lãnh đạo” của Đảng. Thực chất vấn đề cách lãnh đạo của Đảng trong tư tưởng Hồ Chí Minh và vấn đề “ phương thức lãnh đạo” cuả Đảng hiện nay về hình thức là khác nhau nhưng bản chất của nó là thống nhất. Tuy nhiên một câu hỏi đặt ra là tại sao ngày nay khi Đảng ta đổi mới phương thức lãnh đạo của mình thì lại phải nhận thức lại đúng đắn hơn tư tưởng Hồ Chí Minh về “cách lãnh đạo” để có thể vận dụng và phát triển nó. Bởi “tư tưởng Hồ Chí Minh là một hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc về những vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam, là kết quả của sự vận dụng và phát triển sáng tạo Chủ Nghĩa Mac_LêNin vào điều kiện cụ thể của nước ta...tư tưởng Hồ Chí Minh soi đường cho cuộc đấu tranh của nhân dân ta giành thắng lợi, là tài sản tinh thần to lớn của Đảng và dân tộc ta”. Đối với Đảng và cách mạng nước ta Chủ Nghĩa Mác_ LêNin và tư tưởng Hồ Chí Minh là nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam cho mọi hành động của Đảng. Bởi vậy, trong sự nghiệp Đổi mới đất nước mọi chủ trương đường lối chính sách của Đảng đều vận dụng và sáng tạo theo tư tưởng của Hồ Chí Minh. Vấn đề đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng cũng được thực hiện theo chủ trương đó. Hiểu được thực chất vấn đề như vậy cho nên trước khi đi tìm hiểu việc đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng tôi đã tìm hiểu đề tài “ Tư tưởng Hồ Chí Minh về cách thức lãnh đạo của Đảng” để làm vốn kiến thức ban đầu khi đi sâu vào chuyên nghành Xây Dựng Đảng về tổ chức.Vì là một đề tài mở cho nên tôi chưa thể tìm hiểu sâu và cặn kẽ nên rất mong nhận được sự nhận xét, và chỉ bảo của thầy, cô và bạn bè.
Trang 1Mở bài
Phơng thức lãnh đạo của Đảng vừa là một vấn đề mới, vừa là một vấn
đề rộng lớn tác động trực tiếp hàng ngày đến sự lãnh đạo của các tổ chức, các cán bộ của Đảng Đồng thời, phơng thức lãnh đạo cũng là một trong những biểu hiện tập trung nhất năng lực lãnh đạo của Đảng Thực tế cho thấy, phơng thức lãnh đạo đúng khoa học, phù hợp gắn với công tác tổ chức, công tác cán bộ sẽ tạo điều kiện thuận lợi để tổ chức thực hiện các nhiệm vụ cách mạng một cách sáng tạo, mang lại hiệu quả cao nhất Khi nói về ý nghĩa, tầm quan trọng của việc phải có phơng thức lãnh đạo đúng đắn Đảng từng nhận xét: “ kinh nghiệm cho thấy phong trào cách mạng có khi dẫm chân tại chỗ, thậm chí thất bại nữa không phải vì thiếu phơng hớng và mục tiêu rõ ràng mà chủ yếu vì thiếu phơng pháp cách mạng thích hợp”
Để phơng thức lãnh đạo của Đảng luôn luôn là phơng pháp, là hình thức tiến hành lãnh đạo đúng đắn, tránh đợc tình trạng Đảng vừa bao biện vừa buông lỏng hạ thấp vai trò lãnh đạo của Đảng, làm giảm chức năng
điều hành và quản lý của Nhà Nớc, không đảm bảo đợc quyền làm chủ của nhân dân thì Đảng phải có những hiểu biết đúng về phơng thức lãnh đạo rồi
đề ra những phơng thức lãnh đạo đúng đắn nhất sao cho phù hợp với nội dung lãnh đạo của từng thời kỳ Bởi vậy mà trớc yêu cầu phát triển mới của
đất nớc, trớc yêu cầu phải tiếp tục đổi mới mạnh mẽ hơn nữa, hiệu quả hơn nữa phơng thức lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động của hệ thống chính trị hiện nay, thì đòi hỏi chúng ta phải trở về với việc nhận thức lại đúng đắn hơn
để vận dung và phát triển, sáng tạo t tởng Hồ Chí Minh về “ cách lãnh đạo” của Đảng
Thực chất vấn đề cách lãnh đạo của Đảng trong t tởng Hồ Chí Minh và vấn đề “ phơng thức lãnh đạo” cuả Đảng hiện nay về hình thức là khác nhau nhng bản chất của nó là thống nhất
Tuy nhiên một câu hỏi đặt ra là tại sao ngày nay khi Đảng ta đổi mới phơng thức lãnh đạo của mình thì lại phải nhận thức lại đúng đắn hơn t tởng
Hồ Chí Minh về “cách lãnh đạo” để có thể vận dụng và phát triển nó Bởi “t tởng Hồ Chí Minh là một hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc về những vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam, là kết quả của sự vận dụng và phát
Trang 2triển sáng tạo Chủ Nghĩa Mac_LêNin vào điều kiện cụ thể của nớc ta t tởng
Hồ Chí Minh soi đờng cho cuộc đấu tranh của nhân dân ta giành thắng lợi, là tài sản tinh thần to lớn của Đảng và dân tộc ta” Đối với Đảng và cách mạng nớc ta Chủ Nghĩa Mác_ LêNin và t tởng Hồ Chí Minh là nền tảng t tởng, kim chỉ nam cho mọi hành động của Đảng Bởi vậy, trong sự nghiệp Đổi mới đất nớc mọi chủ trơng đờng lối chính sách của Đảng đều vận dụng và sáng tạo theo t tởng của Hồ Chí Minh Vấn đề đổi mới phơng thức lãnh đạo của Đảng cũng đợc thực hiện theo chủ trơng đó
Hiểu đợc thực chất vấn đề nh vậy cho nên trớc khi đi tìm hiểu việc đổi
mới phơng thức lãnh đạo của Đảng tôi đã tìm hiểu đề tài T“ tởng Hồ Chí Minh về cách thức lãnh đạo của Đảng” để làm vốn kiến thức ban đầu khi
đi sâu vào chuyên nghành Xây Dựng Đảng về tổ chức.Vì là một đề tài mở cho nên tôi cha thể tìm hiểu sâu và cặn kẽ nên rất mong nhận đợc sự nhận xét, và chỉ bảo của thầy, cô và bạn bè
chơng I: cơ sở hình thành t tởng hồ chí minh về cách lãnh đạo của đảng
I: Về cơ sở lý luận
Trang 3chơng II:t tởng Hồ chí minh về cách thức
lãnh đạo của đảng.
I: Đảng dùng cách gì và làm thế nào để lãnh đạo:
Trong bài nói chuyện tại Đại Hội Đảng bộ tỉnh Hà Bắc chủ tịch Hồ Chí Minh từng nói: “Đảng ta là một Đảng lãnh đạo Tất cả cán bộ và đảng viên
dù ở cơng vị khác nhau, làm công tác khác nhau, cũng đều phải đoàn kết nhất trí để làm tròn nhiệm vụ của Đảng giao cho ” Nhng để lãnh đạo đợc thì
Ngời chỉ rõ “Đảng đã truyền bá lý luận Mác - Lênin vào trong nhân dân ta,
lý luận là rất quan trọng Không hiểu lý luận thì nh ngời mù đi đêm Lý luận
làm cho quần chúng giác ngộ, bày cho quần chúng tổ chức, động viên quần
Trang 4chúng để đấu tranh cho đúng Có lý luận soi đờng thì quần chúng hành
động mới đúng đắn, mới phát triển đợc tài năng và lực lợng vô cùng tận của
mình Đảng kết hợp lý luận với kinh nghiệm và thực hành của cách mạng
Việt Nam Đảng áp dụng lập trờng, quan điểm và phơng pháp Mác - Lênin
mà giải quyết các vấn đề thực tế của cách mạng Việt Nam” Hồ Chí Minh khẳng định:
“Đảng phải có tinh thần khoa học và tinh thần cách mạng rất cao, phải hiểu rõ lịch sử xã hội, phải quyết tâm phấn đấu cho giai cấp và nhân dân, phải tin tởng vào lực lợng và sáng kiến của quần chúng, phải gom góp t tởng, kinh nghiệm, sáng kiến và ý chí của quần chúng, sắp xếp nó thành hệ thống, rồi lại áp dụng vào trong quần chúng Đảng phân tích rõ ràng tình hình trong
nớc và trên thế giới, rồi áp dụng lý luận vào các chính sách ”.“Vì Đảng lãnh
đạo đúng, cho nên lòng tự tin và sức chiến đấu của nhân dân ta ngày càng cao, và lực lợng cách mạng ngày càng to lớn”
II: Cách lãnh đạo của Đảng đợc nêu trong t tởng Hồ Chí Minh:
1: Cách lãnh đạo và kiểm soát của Đảng:
1.1: Cách lãnh đạo của Đảng phải đúng:
Là một Đảng lãnh đạo, cho nên trong công tác lãnh đạo Hồ Chí Minh chỉ
ra, Đảng cần nhận thức và giải quyết đúng hai vấn đề có quan hệ chặt chẽ với nhau đó là: “Đảng lãnh đạo quần chúng” và “Đảng học hỏi quần chúng”
Đảng lãnh đạo quần chúng đúng nghĩa là Đảng phải thực hiện đợc 3 điều: 1: “ Phải quyết định mọi vấn đề một cách cho đúng Mà muốn thế thì nhất
định phải so sánh kinh nghiệm của dân chúng Vì dân chúng chính là những ngời chịu đựng cái kết quả của sự lãnh đạo của ta”:
Cách mạng là sự nghiệp của quần chúng nhân dân bởi vậy mà mọi quyết
định của Đảng phải thật đúng, thật chính xác Muốn vậy thì “phải so sánh kinh nghiệm của dân chúng”, tức là phải hỏi ý kiến của dân chúng, bàn bạc với dân chúng, sàng lọc ý kiến cho đúng rồi mới quyết định Có nh thế “ý
Đảng mới hợp lòng dân” Cách lãnh đạo này đợc đa ra cũng vì một lẽ theo
nh Hồ Chí Minh chỉ ra rằng: “Những ngời lãnh đạo chỉ trông thấy một mặt
của công việc, của sự thay đổi của mọi ngời: trông từ trên xuống Vì vậy sự
Trang 5mọi ngời, một mặt khác: họ trông thấy từ dới lên Nên sự trông thấy cũng có hạn Vì vậy, muốn giải quyết vấn đề cho đúng, ắt phải họp kinh nghiệm cả
hai bên lại Muốn nh thế, ngời lãnh đạo ắt phải có mối liên hệ chặt chẽ giữa
mình với các tầng lớp ngời, với dân chúng Giữ chặt mối liên hệ với dân chúng và luôn luôn lắng tai nghe ý kiến của dân chúng, đó là nền tảng lực l-ợng của Đảng và nhờ đó mà Đảng thắng lợi Vì vậy, cách xa dân chúng, không liên hệ chặt chẽ với dân chúng, cũng nh đứng lơ lửng giữa trời, nhất
định thất bại”
Ngời cũng chỉ ra điều kiện cần và đủ trong lãnh đạo quần chúng đó là phải khiêm tốn học hỏi quần chúng Điều này có nghĩa là: “ngời lãnh đạo không nên kiêu ngạo, mà nên hiểu thấu Sự hiểu biết và kinh nghiệm của mình cũng cha đủ cho sự lãnh đạo đúng đắn Vì vậy, ngoài kinh nghiệm của mình, ngời lãnh đạo còn phải dùng kinh nghiệm của đảng viên, của dân chúng, để thêm cho kinh nghiệm của mình” Điều này cũng có nghĩa là “một giây, một phút cũng không thể giảm bớt mối liên hệ giữa ta và dân chúng”, cũng có nghĩa là “ phải lắng tai nghe ý kiến của đảng viên, của nhân dân, của những ngời "không quan trọng"”
2 “Phải tổ chức sự thi hành cho đúng Mà muốn vậy, không có dân chúng giúp sức thì không xong”:
Sự thi hành cho đúng nghĩa là khi ra Nghị quyết đúng, quyết định của toàn Đảng có quy mô toàn quốc thì phải làm thử nghị quyết đó ở sở xem cái
gi tốt, xấu, rút kinh nghiệm, bổ sung sửa đổi rồi mới đem Nghị quyết thực hiện trên quy mô toàn quốc Nếu không tổ chức thi hành cho đúng thì theo
Hồ Chí Minh lấy ví dụ đó là: “muốn lập một tỉnh kiểu mẫu thì thờng hay dàn lực lợng ra làm cả tỉnh, không biết định cho mỗi huyện chọn một tổng làm kiểu mẫu, mỗi tổng chọn một làng làm kiểu mẫu Thành thử, "ăn nhiều, nuốt không xuống" Chúng ta không biết tập trung lực lợng, làm xong một nơi, lấy đủ kinh nghiệm, rồi làm nơi khác” Từ lẽ đó mà Hồ Chí Minh đã rút ra kết luận: “Bất kỳ việc gì, chúng ta phải bắt đầu từ gốc, dần dần đến ngọn, từ
ít đến nhiều, từ hẹp đến rộng, chớ nên tham mau, tham nhiều trong một lúc”
3 “Phải tổ chức sự kiểm soát, mà muốn kiểm soát đúng thì cũng phải có quần chúng giúp mới đợc”:
Trang 6Đảng ta muốn lãnh đạo thành công thì đi liền với đó phải có sự kiểm soát Hồ Chí Minh là ngời sớm nhận ra những khuyết điểm nảy sinh trong công tác lãnh đạo, theo Ngời công tác kiểm tra phải đợc đặt lên hàng đầu mới hạn chế đợc nhợc điểm đó Ngời giải thích: “Muốn chống bệnh quan liêu, bệnh bàn giấy; muốn biết các nghị quyết có đợc thi hành không, thi hành có đúng không; muốn biết ai ra sức làm, ai làm qua chuyện, chỉ có một cách, là khéo kiểm soát Kiểm soát khéo, bao nhiêu khuyết điểm lòi ra hết, hơn nữa kiểm tra khéo về sau khuyết điểm nhất định bớt đi” “Khéo kiểm soát” mà Hồ Chí Minh nêu ra chính là phơng pháp tiến hành kiểm tra, kiểm soát, giám sát Ngời cũng đặc biệt đề cao vai trò, mục đích, ý nghĩa của công tác kiểm tra, kiếm soát: “chín phần mời khuyết điểm trong công việc của chúng ta là vì thiếu sự kiểm tra Nếu tổ chức sự kiểm tra đợc chu đáo thì cônng việc của chúng ta nhất định tiến bộ gấp mời, gấp trăm” Từ nhận thức
về tầm quan trọng của công tác kiểm tra, giám soát cho nên trong th gửi
đồng bào Liên khu IV Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khuyên nhủ: “tôi mong rằng
từ nay các cán bộ đều biết phê bình và tự phê bình, đều cố gắng sửa đổi lối làm việc, theo đúng đờng lối của Chính phủ và Đoàn thể, hợp vói lòng dân Cán bộ cấp trên phỉa luôn đôn đốc kiểm tra công việc củấcn bộ cấp dới Nhân dân thì giúp Chính phủ và đoàn thể kiểm tra công việc và hành vi của các cán bộ”
Trong nội dung kiểm tra, kiểm soát không chỉ kế thừa nội dung kiểm tra ngời, kiểm tra việc của Lênin mà Hồ Chí Minh còn bổ sung thêm là phải kiểm tra các tổ chức, kiểm tra các mệnh lệnh, nghị quyết Ngời viết: “kiểm soát nh thế mới biết rõ cán bộ và nhân viên tốt hay xấu”, “ mới biết rõ u
điểm và khuyết điểm của các cơ quan”, “ mới biết rõ u điểm và khuyết điểm của các mệnh lệnh và nghị quyết”
Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng đã đa ra 2 cách để kiểm soát: “một cách là từ
trên xuống, tức là ngời lãnh đạo kiểm soát kết quả những công việc của cán
bộ mình Một cách là từ dới lên Tức là quần chúng và cán bộ kiểm soát sự
sai lầm của ngời lãnh đạo và bày tỏ cái cách sửa chữa sự sai lầm đó Còn ở trong Đảng, khi khai hội, các đảng viên nghe những ngời lãnh đạo báo cáo công việc, các đảng viên phê bình những khuyết điểm, cử hoặc không cử
đồng chí nọ hoặc đồng chí kia vào cơ quan lãnh đạo Đó là kiểm soát theo
Trang 7nguyên tắc dân chủ tập trung, phê bình và tự phê bình, những nguyên tắc mà
Đảng phải thực hành triệt để ở quần chúng, khai hội, phê bình và bày tỏ ý kiến, bầu cử các uỷ ban, các hội đồng, v.v.; đó là những cách quần chúng kiểm soát những ngời lãnh đạo”
Đối với hoạt động kiểm tra trong nội bộ cơ quan Chủ tịch Hồ Chí Minh
đã nhấn mạnh đến phơng pháp giám sát khi đặt câu hỏi: “kiểm soát cách thế nào?” Và Ngời đã chỉ cho các bộ lãnh đạo biết rằng: “cố nhiên, không phải
cứ ngồi trong phòng giấy mà chờ ngời ta báo cáo, mà phải đi tận nơi, xem tận chỗ” Song Ngời cũng khẳng định: “muốn kiểm soát có kết quả tốt, phải
có hai điều: một là việc kiểm soát phải có hệ thống, phải thờng làm Hai là ngời đi kiểm soát phải là những ngời rất có uy tín”
Vì vậy công tác kiểm tra, giám soát là vô cùng quan trọng trong cách lanh đạo của Đảng mà Đảng phải đặc biệt chú ý
1.2: Việc chọn ngời và thay ngời cũng là một vấn đề quan trọng trong việc lãnh đạo :
Trong lãnh đạo đúng ngoài 3 điểm trên theo Hồ Chí Minh đòi hỏi Đảng phải có chính sách cán bộ đúng mà cụ thể là việc chọn ngời và thay ngời cho
đúng
Đảng muốn lãnh đạo cách mạng thành công thì phải lựa chọn ra những cán bộ có đủ năng lực, phẩm chất đạo đức để lãnh đạo cách mạng Bởi “Cán
bộ là những ngời đem chính sách của Đảng, của Chính phủ giải thích cho dân chúng hiểu rõ và thi hành Đồng thời đem tình hình của dân chúng báo cáo cho Đảng, cho Chính phủ hiểu rõ, để đặt chính sách cho đúng” “cán bộ
là cái gốc của mọi công việc” Từ đó Hồ Chí Minh đã đi đến kết luận: “có cán bộ tốt việc gì cũng xong” “Công việc thành công hoặc thất bại đều do cán bộ tốt hay kém” Hồ Chí Minh đã nêu ra một ví dụ rất điển hình: “Chúng
ta thờng kêu gọi làm làng kiểu mẫu, trại kiểu mẫu, bộ đội kiểu mẫu, nhà máy kiểu mẫu, v.v., khẩu hiệu đó rất đúng Nhng đến nay, hoặc cha làm đợc, hoặc làm đợc nửa chừng rồi lại nguội Vì lẽ gì? Vì chúng ta quên một lẽ rất giản
đơn dễ hiểu: tức là vô luận việc gì, đều do ngời làm ra, và từ nhỏ đến to, từ gần
Trang 8đến xa, đều thế cả Muốn lập làng kiểu mẫu, đội kiểu mẫu, v.v., thì trớc phải
đào tạo ra những ngời kiểu mẫu, để làm cán bộ cho làng đó, đội đó ”
Bởi vậy mà trong cách lựa chọn các bộ Hồ Chí Minhđã chỉ ra rất cặn kẽ những chứng bệnh mà ngời lãnh đạo quản lý thờng phạm phải đó là 3 thứ ham:
“1 Ham dùng ngời bà con, anh em quen biết, bầu bạn, cho họ là chắc chắn hơn ngời ngoài
2 Ham dùng những kẻ khéo nịnh hót mình, mà chán ghét những ngời chính trực
3 Ham dùng những ngời tính tình hợp với mình, mà tránh những ngời tính tình không hợp với mình”
Ngời nói “Vì những bệnh đó, kết quả những ngời kia đã làm bậy, mình cũng cứ bao dung, che chở, bảo hộ, khiến cho chúng càng ngày càng h hỏng
Đối với những ngời chính trực thì bới lông tìm vết để trả thù Nh thế, cố nhiên là hỏng cả công việc của Đảng, hỏng cả danh giá của ngời lãnh
đạo”.Vì vậy vấn đề chon cán bộ là một vấn đề đặc biệt quan trọng trong công tác lãnh đạo của Đảng
Khi đã chọn đợc cán bộ nhng trong hoạt động thực tế họ lại mắc phải một
số sai lầm, khuyết điểm nh là “mắc phải bệnh quan liêu, bệnh bàn giấy, không làm đợc việc” thì Hồ Chí Minh khẳng định là phải thải đi Từ đó Ngời cũng chỉ ra hai hạng ngòi mà ngời lãnh đạo quản lý cần phải chú ý : “Một là
có những ngời cậy mình là "công thần cách mạng", rồi đâm ra ngang tàng, không giữ gìn kỷ luật, không thi hành nghị quyết của Đảng và của Chính phủ Thế là họ kiêu ngạo, họ phá kỷ luật của Đảng, của Chính phủ” Đối với hạng ngời này Hồ Chí Minh chỉ rõ là “Cần phải mời các ông đó xuống công tác hạ tầng, khép họ vào kỷ luật, để chữa tính kiêu ngạo, thói quan liêu cho
họ và để giữ vững kỷ luật của Đảng và của Chính phủ” Hạng ngời thứ hai đó
là hạng ngời nói suông: “Hạng ngời này tuy là thật thà, trung thành, nhng không có năng lực làm việc, chỉ biết nói suông” “Trong Đảng ta, có một số ngời nh thế Chỉ biết nói là nói, nói giờ này qua giờ khác, ngày này qua ngày khác Nhng một việc gì thiết thực cũng không làm đợc Những ngời nh thế cũng không thể dùng vào công việc thực tế”
Trang 92 Cách lãnh đạo của Đảng: