TỰ CHỌN NV8 TỪ TIẾT 1 ĐẾN TIẾT 35

Trờng THCS Đồng Thái Giáo án Tự chọn Ngữ văn 8tự sự, miêu tả và biểu cảmI.MUC TIÊU: 1 Kiến thức: - Giúp học sinh ôn lại đặc điểm, cách làm bài văn tự sự, miêu tả, biểu cảm.. - HS: Ôn t

Trang 1

Trêng THCS §ång Th¸i Gi¸o ¸n Tù chän Ng÷ v¨n 8

Trang 2

Trờng THCS Đồng Thái Giáo án Tự chọn Ngữ văn 8

(tự sự, miêu tả và biểu cảm)I.MUC TIÊU:

1) Kiến thức:

- Giúp học sinh ôn lại đặc điểm, cách làm bài văn tự sự, miêu tả, biểu cảm

- Nhận xét đợc sự tác động qua lại giữa các yếu tố kể, miêu tả, biểu cảm

- Từ đó nắm đợc cách thức vận dụng các yếu tố miêu tả và biểu cảm trong một vănbản tự sự

2) Kĩ năng: Rèn kĩ năng viết đoạn văn, bài văn tự sự kết hợp miêu tả, biểu cảm.

3) Thái độ:

- Giáo dục tính thận trọng khi viết đoạn văn tự sự kết hợp miêu tả biểu cảm

- Thích đa yếu tố miêu tả biểu cảm vào văn tự sự để bài văn sinh động hấp dẫn

*Trọng tâm: Ôn tập kn văn TS, MT, BC.

II Chuẩn bị:

- GV: Su tầm các bài tập liên quan đến chủ đề

- HS: Ôn tập các kiến thức liên quan đến viết bài văn tự sự kết hợp với miêu tả và biểu cảm

III Tiến tình dạy học:

b Tác dụng văn tự sự :

-Tự sự giúp ngời đọc ngời nghe hiểu rõ sự việc conngời hiểu rõ vấn đề, từ đó bày tỏ, thái độ khen chê.-Trong cuộc sống trong giao tiếp cũng nh trong vănchơng truyền miệng, văn chơng viết đều rất cần

đến tự sự

2) Thế nào là văn biểu cảm?

a Khái niệm:

- Là văn bản viết ra nhằm biểu đạt tình cảm, cảmxúc, sự đánh giá con ngời đối với thế giới xungquanh và khêu gợi lòng đồng cảm với ngời đọc -Tình cảm trong văn biểu cảm thờng là tình cảm

đẹp, thấm nhuần t tởng nhân dân

b Cách biểu hiện của văn biểu cảm:

- Ngoài cách biểu cảm trực tiếp nh tiếng kêu lờithan Văn biểu cảm còn sử dụng các biện pháp tự

sự, miêu tả để khêu gợi tình cảm

*VD: Đứng nên ni đồng…………

3) Thế nào là văn miêu tả ?

a.) Khái niệm:

- Là lọai văn giúp ngời đọc ngời nghe hình dungcác đặc điểm, tính chất nổi bật của 1 sự vật, sựGiáo viên: Phùng Thị Lan Năm học: 2014-20152

Trang 3

- Miêu tả sử dụng khi nào, ở môi

- Cho biết vai trò của yếu tố miêu tả

và biểu cảm trong bài văn tự sự?

HĐ 3: Luyện tập

BT 1: GV cho học sinh đọc đoạn

văn tự sự có yếu tố miêu tả, biểu

việc, con ngời, phong cảnh làm cho những cái đó

nh hiện lên trớc mặt ngời đọc, ngời nghe

- Khi kể ngời ta thờng đan xen các yếu tố miêu tả, biểu cảm, đánh giá

III/ Luyện tập:

Đoạn văn: "Cốm là thức quà riêng biệt của đất nớc

là thức dâng của những cánh đồng lúa bát ngát xanh, mang trong hơng vị tất cả của cái mộc mạc giản dị và thanh khiết của đồng quê nội cỏ An Nam Ai đã nghĩ đầu tiên dùng cốm để làm quà

"sêu tết" Không còn gì hợp hơn với sự v ơng vít của tơ hồng, thức quà trong sạch, trung thành nh các việc lễ nghi."

a) Phơng thức biểu đạt: tự sự

b) Các yếu tố miêu tả trong đoạn văn: mang trong

hơng vị tất cả của cái mộc mạc giản dị và thanh khiết của đồng quê nội cỏ An Nam

c) Các yếu tố biểu cảm đợc dùng trong đoạn: đồng

lúa bát ngát, Ai đã nghĩ đầu tiên dùng cốm để làm quà "sêu tết", sự vơng vít của tơ hồng

4.Củng cố: - Nêu đặc điểm và cách làm bài văn tự sự, miêu tả và biểu cảm.

5 HDVN: - Ôn tập lại toàn bộ kiến thức vừa ôn tập.

- Xem lại các VB tự sự và chỉ ra các yêu tố miêu tả, biểu cảm đợc sử dụngtrong đó

- Viết đoạn văn tự sự có yếu tố miêu tả, biểu cảm

**************************************

Ngày dạy: / /

Tiết 2

ôn tập Tuần 1

A Mục đích yêu cầu:

- Giúp hs ôn tập và nâng cao những kiến thức đã học trong tuần1

- Rèn kĩ năng trình bày miệng, viết những kiến thức trọng tâm

- GD ý thức hoc tập bộ môn

*Trọng tâm: Ôn tập, củng cố kiến thức đã học trong tuần 1

B Chuẩn bị:

- G/v: Chuẩn bị một số dạng bài tập củng cố và nâng cao kiến thức tuần 1

Giáo viên: Phùng Thị Lan Năm học: 2014-20153

Trang 4

- HS ôn lại các kiến thức đã học

C Các b ớc lên lớp:

1 Ôn định tổ chức:

2 Kiểm tra bài cũ: Kết hợp trong giờ

3 Bài mới: Giới thiệu bài

- Khái quát nội dung và NT của

văn bản Tôi đi hoc

* Giá trị về nội dung & NT:

- “Tôi đi học” thuộc loại truyện ngắn ítnhân vật, ít sự kiện và xung đột Truyện đợc cấutrúc theo dòng hồi tởng mơm man về buổi tựu tr-ờng của nhân vật “tôi” Nó gần nh tự truyện, vừanhẹ nhàng, vừa man mác vừa ngọt ngào quyếnluyến những d vị buồn thơng của kỉ niệm đầu đời

- Là 1 văn bản thể hiện hài hoà giữa trữtinh (biểu cảm) với miêu tả và kể (tự sự), thuộcthể loại truyện ngắn nhng sức hấp dẫn của nókhông phải là ở sự trình bày các sự kiện hay cácxung đột nổi bật Tác phẩm đã đem đến cho ngời

đọc sự cảm nhận tinh tế về d vị ngọt ngào, manmác trong tâm trạng của một cậu bé ngày đầu tiên

đến trờng qua ngòi bút trữ tình, giàu chất thơ củanhà văn Thanh Tịnh

- Theo dòng hồi tởng của nhân vật, nhữngcảm xúc, tâm trạng của cậu bé đợc diễn tả rất sinh

động: sự hồi hộp, băn khoăn lo lắng, thậm chí cócả tiếng khóc, đôi chút tiếc nuối vẩn vơ, vùa náonức, vừa bỡ ngỡ… Tác giả đã khơi gợi lại nhữngrung cảm sau xa trong tâm hồn bạn đọc bởi trongcuộc đời, ai cũng từng trải qua những cảm xúc,tâm trạng tơng tự

2 Phần Tiếng Việt:

Nghĩa của 1 từ ngữ có thể rộng hơn (kháiquát hơn) hoặc hẹp hơn (ít khái quát hơn) nghĩacủa từ ngữ khác:

+ Một từ ngữ đợc coi là có nghĩa rộng khiphạm vi nghĩa của từ đó bao hàm phạm vi nghĩacủa một số từ ngữ khác

+ Một từ ngữ đợc coi là có nghĩa hẹp khiphạm vi nghĩa của từ đó đợc bao hàm trong phạm

vi nghĩa của một từ ngữ khác

+ Một từ ngữ có nghĩa rộng đối với những từngữ này, đồng thời có thể có nghĩa hẹp đối vớimột từ ngữ khác

3 Phần Tập làm văn:

- Chủ đề là đối tợng và vấn đề chính màvăn bản biểu đạt

- Văn bản có tính thống nhất về chủ đềGiáo viên: Phùng Thị Lan Năm học: 2014-20154

Trang 5

+ GV nêu câu hỏi, HS suy

=> Rút kinh nghiệm cho

bài viết của mình

- Để viết hoặc hiểu một VB cần xác định

đợc chủ đề thể hiện ở nhan đề, đề mục, trong quan

hệ giữa các phàn của VB và các từ ngữ then chốtthờng lặp đi lặp lại

II Luyện tập:

Kể lại một kỉ niệm ngày đầu tiên đi học.

* Mở bài: Tạo ra tình huống để kể lại kỉ

niệm (từ câu chuyện của cha mẹ mà bắt vào giớithiệu kỉ niệm của mình; Nhân khi nhìn lại 1 đồ vật

cũ, nhận 1 bức th, xem 1 cuốn phim…)

* Thân bài: Kể lại kỉ niệm ngày đầu đi

học:

- Gợi nhớ kỉ niệm:

+ Giới thiệu nhân vật, tình huống xảy ra câuchuyện đáng nhớ

+ Thời gian, địa điểm

Diễn biến câu chuyện, tình huống xảy

ra mâu thuẫn

Kết thúc câu chuyện:

+ Mâu thuẫn đợc giải quyết

+ Câu chuyện trở thành kỉ niệm

* Kết bài: - Suy nghĩ của bản thân.

- Bài học…

4.Củng cố: - Chọn và đọc diễn cảm đoạn văn trong văn bản "Tôi đi học"

- Hoàn thành bài văn: Kể lại một kỉ niệm ngày đầu tiên đi học

***************************************************************

Ngày dạy: / /

Tiết 3

ôn tập Tuần 2

- Giúp hs ôn tập và nâng cao những kiến thức đã học trong tuần 2:

vb Trong lòng mẹ (Trích Những ngày thơ ấu – miêu tả – biểu cảm Nguyên Hồng):

Trang 6

Trờng THCS Đồng Thái Giáo án Tự chọn Ngữ văn 8tác giả Nguyên Hồng.

- Nêu nội dung của văn bản

- VB đợc trích từ chơng 4 tập hồi kí, kể vềtuổi thơ cay đắng của chính tác giả Cả một quãng

đời cơ cực (mồ côi cha, không đợc sống với mẹ màsống với ngời cô độc ác) đợc tái hiện lại sinh động.Tình mẫu tử thiêng liêng, t/y tha thiết đối với mẹ đãgiúp chú bé vợt qua giọng lỡi xúc xiểm, độc ác củangời cô cùng những d luận không mấy tốt đẹp vềngời mẹ tội nghiệp Đoạn tả cảnh đoàn tụ giữa hai

mẹ con là một đoạn văn thấm đẫm tình cảm và thểhiện sâu sắc tinh thần nhân đạo

- VB đem đến cho ngời đọc một hứng thú đặcbiệt bởi sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa kể và bộc lộcảm xúc, các hình ảnh thể hiện tâm trạng, các sosánh ấn tợng, giàu xúc cảm Mỗi tình huống, mỗisắc thái khổ đau và hp của n/v chính (chú bé Hồng)vừa gây xúc động mạnh mẽ vừa có ý nghĩa lay thứcnhững t/c nhân văn Ngời đọc dờng nh hồi hộp cùngmạch văn và con chữ, cùng ghê rợn hình ảnh ngờicô thâm độc, cùng đau xót một ngời cháu đáng th-

ơng, và nh cũng chia sẻ hp bàng hoàng trong tiếngkhóc nức nở của chú bé Hồng lúc gặp mẹ Giọngvăn khi thong thả lạnh lùng, khi tha thiết rạo rực,giản dị mà lôi cuốn bởi cách kể lớp lang và ngônngữ giàu hình ảnh, tạo nên những chi tiết sống động

có nét nghĩa chung là chỉ hoạt động trí tuệ của conngời Nh vậy trờng từ vựng: hoạt động trí tuệ củacon ngời là tập hợp tất cả những từ ấy

- 1 trờng từ vựng có thể bao gồm nhiều ờng từ vựng nhỏ hơn.

tr-VD: Trờng từ vựng: ngời, bao gồm các trờng

từ vựng: bộ phận của ngời, hoạt động của ngời,trạng thái của ngời… Mỗi trờng từ vựng này lạibao gồm nhiều trờng từ vựng nhỏ hơn nữa Chẳnghạn; trờng từ vựng: hoạt động của con ngời, baogồm các trờng từ vựng: hoạt động trí tuệ, hoạt

động tác động đến đối tợng, hoạt động dời chỗ,hoạt động thay đổi t thế…

- 1 trờng từ vựng có thể bao gồm những từ khác biệt nhau về từ loại.

VD: trờng từ vựng: tai, có các danh từ nh:vành tai, màng nhĩ…; các động từ nh: nghe, lắngnghe, …; các tính từ nh: thính, điếc…

Trang 7

- Văn bản thờng có bố cục mấy

- Trong văn thơ cũng nh trong cuộc sốnghằng ngày, ngời ta thờng dùng cách chuyển trờng

từ vựng để tăng tính nghệ thuật của ngôn từ và khảnăng diễn đạt của ngôn từ (phép nhân hoá, ẩn

1 thứ tự mạch lạc tuỳ thuộc vào kiểu vb, chủ đề, ý

đồ giao tiếp của ngời viết Nhìn chung, nội dung

ấy thờng đợc sắp xếp theo trình tự thời gian, khônggian, theo sự phát triển của sự việc hay theo mạchsuy luận, sao cho phù hợp với sự triển khai của chủ

đề và sự tiếp nhận của ngời đọc

+ KB: tổng kết chủ đề của vb

1 Hãy phân tích diễn biến tâm trạng của bé Hồngkhi đợc ở trong lòng mẹ

(Tham khảo bài viết dới đây)

2 Cho nhóm từ: cao, thấp, lùn, lòng khòng, lêunghêu, gầy, bó, xác ve, bị thịt, cá rô đực… Nếudùng nhóm từ trên để miêu tả ngời thì trờng từvựng của nhóm từ là gì?

- Đáp án: Chỉ hình dáng của con ngời

BT 1: Tham khảo: Chỉ “chợt thoáng thấy bóng một ngời ngồi trên xe kéo giống mẹ”,

chú bé Hồng liền đuổi theo, gọi bối rối Đến khi đuổi kịp thì thở hồng hộc, trán đẫm mồ

hôi, và khi trèo lên xe thì ríu cả chân lại Cả 1 loạt những chi tiết tập trung miêu tả trạng

thái xúc động, mừng rỡ đến cuống cuồng của 1 chú bé khao khát tình mẹ Xúc động nhất là

câu văn “Mẹ tôi vừa kéo tay tôi, xoa đầu tôi hỏi, thì tôi oà lên khóc rồi cứ thế nức nở.”

Không còn là những giọt nớc mắt đau dớn và căm tức ở đoạn trên, bao nhiêu hờn dỗi và tứctởi chan hoà trong những giọt nớc mắt hp, mãn nguyện

Cảm giác sung sớng đến cực điểm của đứa con khi đợc ở trong lòng mẹ đợc NguyênHồng diễn tả bằng cảm hứng đặc biệt say mê cùng những rung động vô cùng tinh tế Chú

bé say sa ngắm nhìn gơng mặt mẹ “tơi sáng với đôi mắt rtrong và nớc da mịn, làm nổi bật

màu hang của hai gò má.” Chú sung sớng đợc ở trong lòng mẹ, đùi áp đùi mẹ, đầu ngả vào

Trang 8

Trờng THCS Đồng Thái Giáo án Tự chọn Ngữ văn 8cánh tay mẹ để thấy những cảm giác ấm áp đã bao lâu mất đi bỗng lại mơn man khắp da

thịt Và đây là những câu văn đầy cảm xúc: “Hơi quần áo mẹ tôi và những hơi thở ở khuôn

miệng xinh xắn nhai trầu lúc đó phả ra thơm tho lạ thờng , Phải bé lại và lăn vào lòng 1” “

ngời mẹ, áp mặt vào bầu sữa nóng của ngời mẹ, để bàn tay ngời mẹ vuốt ve từ trán xuống cằm và gãi rôm ở sống lng cho, mới thấy ngời mẹ có 1 êm dịu vô cùng” Những câu văn kết

hợp KC với biểu cảm đã diễn tả thật cụ thể và tinh tế niềm hp của 1 đứa con khao khát tình

mẹ đến đáy lòng Niềm hp vốn vô hình hiện ra bằng những cảm giác thật cụ thể của cácgiác quan Bao bọc quanh chú bé là bầu không khí êm ái và ấm áp của tình mẫu tử, làkhông gian tràn trề ánh sáng, màu sắc và ngào ngạt hơng thơm, vừa cay độc của bà côthoáng hiện ra nhng rồi chìm ngay đi giữa niền hp lớn lao Có thể nói, tác giả đã mổ xẻ táchbạch từng cảm giác sung sớng đến mê li, rạo rực cả ngời khi đợc hít thở trong bầu khôngkhí của tình mẹ con tuyệt vời Những bình luận về tình mẹ con, về hp trong lòng mẹ là saunày nhớ lại mà viết ra, còn lúc ấy bé Hồng không còn nhớ gì, nghĩ gì khác Tất cả tâm trí

em đều dồn cho sự tận hởng tình mẹ Đối với em, niềm sung sớng và hp nhất trên đời là đợcsống trong lòng mẹ

Sự xúc động của bé Hồng khi gặp mẹ càng chứng tỏ tình thơng mẹ của Hồng thật làsâu đậm, nồng thắm

Đoạn trích, đặc biệt phần cuối này là bài ca chân thành và cảm động về tình mẫu tử

thiêng liêng bất diệt!

4.Củng cố: - Chọn và đọc diễn cảm đoạn văn hoặc các hình ảnh so sánh đặc sắc trong văn

bản "Trong lòng mẹ"

- Hoàn thành bài văn ngắn: Phân tích diễn biến tâm trạng của bé Hồng khi đợc

- Giúp hs ôn tập và nâng cao những kiến thức đã học trong tuần 3: vb Tức nớc vỡ bờ;xây dựng đoạn trong văn bản

- Đoạn trích không chỉ khắc hoạ rõ nét bộ mặtGiáo viên: Phùng Thị Lan Năm học: 2014-20158

Trang 9

- Khái quát giá trị nội

dung và nghệ thuật của văn

- Tình huống truyện hấp dẫn thể hiện nổi bậtmối xung đột, ngòi bút miêu tả sinh động, ngôn ngữ n/vrất tự nhiên, đúng với tính cách từng n/v

2 Phần TLV: ôn tập về Xây dựng đoạn trong văn bản.

- Đoạn văn là đơn vị trực tiếp tạo nên vb, bắt

đầu từ chữ viết hoa lùi đầu dòng, kết thúc bằng dấuchấm xuống dòng và thờng biểu đạt 1 ý tơng đối hoànchỉnh Đoạn văn thờng do nhiều câu tạo thành

- Đoạn văn thờng có từ ngữ chủ đề và câu chủ

đề Từ ngữ chủ đề là các từ ngữ đợc dùng làm đề mụchoặc các từ ngữ đợc lặp lại nhiều lần (thờng là chỉ từ,

đại từ, các từ đồng nghĩa) nhằm duy trì đối tợng đợcbiểu đạt Câu chủ đề mang nội dung khái quát, lời lẽngắn gọn, thờng đủ 2 thành phần chính và đứng ở đầuhoặc cuối đoạn văn

- Các câu trong đoạn văn có nhiệm vụ triển khai

và làm sáng tỏ chủ đề của đoạn bằng các phép diễndịch, quy nạp…

1 Theo em, nhân vật chính trong đoạn trích

“Tức nớc vỡ bờ” là ai? Hãy viết đoạn văn ngắn giới thiệu về đặc điểm, tính cách của nhân vật ấy?

2 Bằng lời văn của mình, em hãy kể lại đoạn truyện

"Tức nớc vỡ bờ”

* HD HS làm dàn ý:

- MB: Giới thiệu chung về sự việc:

+ Năm 1939, làng Đông xá - những ngày su thuế căng thẳng, ngột ngạt

+ Một toán ngời – miêu tả – biểu cảm tay cầm roi song, dây thừng,xông vào nhà chị Dậu

- TB: Trình bày diễn biến sự việc:

+ Cai lệ gõ đầu roi xuống đất, thét chị Dậu nộp tiền su

+ Anh Dậu đang ốm, cha kịp ăn cháo, sợ quá lăn

đùng ra phản

+ Chị Dậu tha thiết van xin

+ Cai lệ không thèm nghe lại còn bịch vào ngực Giáo viên: Phùng Thị Lan Năm học: 2014-20159

Trang 10

chị, sấn đến trói anh Dậu

+ Chị Dậu liều mạng cự lại bằng lí lẽ Cai lệ tát vào mặt chị  Chị Dậu nghiễn răng xông vào đánh trả

+ Tên cai lệ và tên ngời nhà lí trởng đứa ngã

chỏng quèo, đứa bị ấn dúi ra cửa trớc sức mạnh của ngời đàn bà lực điền

- KB: Kể kết thúc sự việc, bộc lộ cảm nghĩ:

+ Kết cục: 2 anh chàng hầu cận ông lí…

+ Cảm nghĩ: Rất khâm phục chị Dậu

4.Củng cố: - Khái quát ND, NT văn bản " Tức nớc vỡ bờ”.

- Hoàn thành bài văn: Bằng lời văn của mình, em hãy kể lại đoạn truyện

"Tức nớc vỡ bờ”

**************************************

Ngày dạy: / /

Tiết 5 ôn tập Tuần 4

- Giúp hs ôn tập và nâng cao những kiến thức đã học trong tuần 4: Văn bản "Lão

Hạc"; Từ tợng thanh, tợng hình; Liên kết các đoạn trong văn bản

2 Kiểm tra bài cũ: xen khi ôn tập

- HD HS ôn tập về vb Lão

Hạc:

- Nhắc lại những nét chính

về tác giả nam Cao

- Khái quát giá trị nội dung

và nghệ thuật của văn bản "Lão

- Tp thể hiện một cách chân thực, cảm động

về số phận đau thơng của ngời nông dân trong xãhội cũ và phẩm chất cao quý tiềm tàng của họ

Đồng thời cho thấy tấm lòng yêu thơng trân trọng

đối với ngời nông dân và tài năng nghệ thuật xuấtsắc của nhà văn Nam Cao, đặc biệt trong miêu tảtâm lí n/v và cách kể chuyện

2 Phần Tiếng Việt: ôn tập về Từ tợng thanh,

t-ợng hình.

+ Từ tợng hình là từ gợi hình ảnh, dáng vẻ,trạng thái của sự vật Từ tợng thanh là từ môphỏng âm thanh của tự nhiên, của con ngời

+ Từ tợng thanh, từ tợng hình gợi đợc hình

ảnh, âm thanh cụ thể, sinh động, có giá trị biểucảm cao, thờng đợc dùng trong văn miêu tả và tựsự

3 Phần TLV: ôn tập về Liên kết các đoạn văn

Trang 11

+ Có thể sử dụng các phơng tiện liên kếtchủ yếu sau đây để thể hiện quan hệ giữa các

+ Sự giống nhau và khác nhau trong tình cảnh của từng n/v

+ Diễn biến tâm lí, hành động của 2 n/v

+ Cái độc đáo trong nghệ thuật xây dựng n/v của tác gải Ngô Tất Tố và Nam Cao

=> Rút kinh nghiệm cho bài viết của mình

- GV nhận xét, chốt lại kĩ năng làm bài, cho điểm 1 số bài

BT3 Đọc đoạn trích:

Nhận ra Bé đang xúc động ngắm nhìn mình, từ rất xa, những cây bàng khẽ dung đ

vẫy vẫy những chiếc lá đỏ tía lên chào Bé.

Cứ thế, cây bàng lặng lẽ thắp sáng suốt cả mùa đông Rồi những chiếc lá đỏ thắm lại lần lợt rời cành Đằng sau những thân bàng đen thẫm, Bé lại nhận ra thấp thoáng ánh đỏ của những bông hoa gạo đầu mùa.”

a Phân tích mqh ý nghĩa giữa 2 đoạn văn trong phần trích trên

b Tìm các từ ngữ liên kết các đoạn văn trong phần trích

4 Củng cố: - HS nhắc lại kiến thức trọng tâm vừa đợc ôn tập.

- Giúp hs ôn tập và nâng cao những kiến thức đã học trong tuần 5: ôn tập về Từ ngữ

địa phơng và biệt ngữ xã hội; ôn tập về Tóm tắt văn bản tự sự

Trang 12

1 Ôn định tổ chức:

2 Kiểm tra bài cũ: xen khi ôn tập

biệt ngữ xã hội có tác dụng gì?

- Khio sử dụng từ ngữ địa phơng

và biệt ngữ xã hội cần tránh điều

(Thăm lúa – miêu tả – biểu cảm Trần Hữu Thung)

- Biệt ngữ xã hội: là loại từ chỉ đợc dùng

trong 1 tầng lớp xã hội nhất định

(còn gọi là tiếng lóng)

VD: Bỉ vỏ: Bỉ: ngời đàn bà, con gái; vỏ: ăncắp

Cớm: mật thám, đội xếp Sập kê: nhiều tiền

- Giá trị và ý nghĩa: Nếu đợc sử dụng hợp lí

sẽ góp phần tô đậm màu sắc 1 miền quê, làm nổi bậttính cách xã hội, cách sống, cách giao tiếp của 1 giaitầng xã hội Truyện của Anh Đức, Sơn Nam, VõQuảng, Duy Khán, Kim Lân , thơ của Trần HữuThung, Tố Hữu đã thành công trong việc sử dụng

từ địa phơng để lại nhiều trang văn, trang thơ khá

2 Phần TLV:

Ôn tập về Tóm tắt văn bản tự sự:

- Tóm tắt vb TS là dùng lời văn của mìnhtrình bày 1 cách ngắn gọn ND chính (bao gồm sựviệc tiêu biểu và nhân vật quan trọng) của vb đó

- VB tóm tắt cần phản ánh trung thành NDcủa vb đợc tóm tắt

Trang 13

b Cũng trong trận đấu bóng này, đội Y đã bị thủng lới 2 bàn

c Nh vậy thủ môn đội Y đã phải vào lới nhặt bóng 2 lần

d Bài KT toán, Hoà bị trứng còn Nam bị gậy

- Gọi HS trình bày Nhận xét

BT2 Hãy tìm những từ ngữ toàn dân tơng ứng với những từ ngữ địa phơng Nam

Bộ sau đây:

Từ ngữ địa phơng Nam Bộ Từ ngữ toàn dân

trái(trái) thơmkhoai mì

mè ghecuốn (tập)hên

xuirầy

- GV nhận xét, chốt lại kĩ năng làm bài, cho điểm một số bài

4 Củng cố: - HS nhắc lại kiến thức trọng tâm vừa đợc ôn tập.

5 HDVN: - Ôn tập kĩ các kiến thức trọng tâm

- Xem lại & hoàn thiện tiếp các BT./

Ngày dạy: / /

- Giúp hs ôn tập và nâng cao những kiến thức đã học trong tuần: Văn bản “Cô bé bándiêm”; Trợ từ, thán từ; Miêu tả và biểu cảm trong văn tự sự

2 Kiểm tra bài cũ:

-Trong các truyện, kí Việt Nam đã học, em thích nhất tác phẩm nào? Vì sao?

Trang 14

Trờng THCS Đồng Thái Giáo án Tự chọn Ngữ văn 8giả An-đec-xen?

- GV nêu câu hỏi, HS suy nghĩ trả

làm bài, cho điểm 1 số bài

- Đọc bài viết tham khảo

chuyện cho thiếu nhi.Ông có thể dựa theo những câuchuyện cổ tích đợc lu truyền trong dân gian để viếtlại nhng cũng nhiều truyện ông tự sáng tác mới hoàntoàn Dù theo cách nào thì những câu chuyện của

ông cũng đợc các bạn nhỏ khắp nơi trên thế giới(trong đó có VN) hoan nghênh nhiệt liệt Các n/v của

ông đôi khi ở trong những hoàn cảnh rất thơng tâmnhng nhìn chung truyện của ông luôn lấp lánh thứ

ánh sáng lãng mạn kì ảo, kết thúc có hậu, mang đếncho bạn đọc niềm tinh và ty đối với c/s

* Giá trị về nội dung & NT: Đoạn trích cho tathấy 1 NT kể chuyện hấp dẫn, các tình tiết đợc sắpxếp, miêu tả hợp lí, thủ pháp lãng mạn phát huy tối

đa hiệu quả khiến cho cái chết của cô bé bán diêmtuy rất thơng tâm nhng không bi thảm, để lại nhiều

d vị, cảm xúc tốt đẹp trong lòng bạn đọc

- Truyện để lại cho ta lòng thơng cảm sâu sắc đối với

1 em bé bất hạnh Qua đó tg muốn gửi tới mọi ngời bức thông điệp: Hãy cảm thông và chia sẻ với nỗi bấthạnh của ngời khác

-Thán từ gồm 2 loại chính:

+ Thán từ bộc lộ t/c, c/x: a, ái, ối,

+ Thán từ gọi-đáp: này, ơi, vâng, dạ, ừ

3 Phần TLV:

+ Trong VB TS, rất ít khi các tác giả chỉ thuần kể

ng-ời, kể việc (KC), mà khi kể thờng đan xen các yếu tốmiêu tả và biểu cảm

+ Các yếu tố MT và BC làm cho KC sinh động và sâusắc hơn

Hớng dẫn HS làm BT trắc nghiệm tr.54, 56,58 trongcuốn Kiểm tra đánh giá thờng xuyên và định kì mônNgữ văn 8

Đề1: Hãy tởng tợng thêm phần kết của truyện “Cô bé

bán diêm” trong đoạn truyện có sử dụng yếu tố miêu tả và biểu cảm, sử dụng trợ từ, thán từ

Đề 2 Em hãy phân tích ý nghĩa của giấc mơ thứ 4 của em bé.

Tham khảo đề 2: Giấc mơ em bé mơ thấy sau khi lần thứ t quẹt diêm là xúc độngnhất Em chìm dần vào ngọn lửa xanh Em “nhìn rõ ràng bà em đàng mỉm cời với em” Emmơ đợc sống lại những ngày êm ấm, hp thời bé thơ đợc sống bên bà Diêm cháy sáng rồiGiáo viên: Phùng Thị Lan Năm học: 2014-201514

Trang 15

Trờng THCS Đồng Thái Giáo án Tự chọn Ngữ văn 8tàn làm tan giấc mơ: “Que diêm tắt phụt, và ảo ảnh vụt sáng trên khuôn mặt cô bé cũngbiến mất” Đã hơn 1 thế kỉ trôi qua, từ ngày An-đéc-xen viết truyện (1845), ngời đọc khắphành tinh gần xa, nhất là những bạn nhỏ hình nh còn nghe văng vẳng đâu đây lời nguyệncầu tha thiết của em bé tội nghiệp: “xin bà đừng bỏ cháu ở nơi này cháu van bà, bà xinThợng đế chí nhâ, cho cháu về về với bà Chắc Ngời không từ chối đâu.”

Chập chờn trong những cơn mơ.Đêm giao thừa càng về khuy càng rét, tuyết phủ dàycả mặt đất Tối tăm, lạnh lẽo, cô đơn Em bé quẹt hết cả bao diêm Ngọn lửa diêm nối nhaucháy sáng Em thấy bà nội hiện lên to lớn, hiền từ Bà nội cầm tay em cùng bay lên cao, caomãi “chẳng còn đói rét, đau buồn nào đe doạ” em nữa Hai bà cháu đã “về chầu Thợng đế”

Cũng nh Tiên, Phật, Bụt trong truyện cổ dân gian Việt Nam, Thợng đế trong truyện

cổ Am-đéc-xen là 1 biểu tợng về niềm tin hớng tới cái thánh thiện vô cùng cao cả, thiêngliêng, tốt đẹp Thợng đế trong giấc mơ chứ không phải thợng đế trong Kinh thánh, trong

đạo giáo Mơ ớc của em bé là mãi mãi muốn đợc sống bên bà tron yên vui ấm no hp, vĩnhbiệt hiện thực đói rét, đau khổ, côi cút, bớc sangh 1 thế giới hp tốt đẹp, đó là lên trời vớiThợng đế chí nhân

Em bé đã chết đói, chết rét trong đêm giáo thừa Thế nhng ngời đọc vẫn cảm thấy emkhông chết Nói về giấc mơ em bé bán diêm, ngòi bút An-đéc-xen thẫm đẫm tình nhân đạo

4 Củng cố: -Khái quát lại kiến thức đã học.

- Giúp hs ôn tập và nâng cao những kiến thức đã học trong tuần 7: Văn bản "Đánh nhau với cối xay gió"; Tình thái từ; Miêu tả và biểu cảm trong văn bản tự sự:

Trang 16

Trờng THCS Đồng Thái Giáo án Tự chọn Ngữ văn 8-HS nhăc lại khái niệm tình thái

từ vào trong những câu sau

nghi vấn, câu cầu khiến, câu cảm thán và để biểu thịcác sắc thái tình cảm của ngời nói

+Tình thái từ gồm 1 số loại đáng chú ý sau:

Tình thái từ nghi vấn: à, , hả, hử, chứ, chăng Tình thái từ cầu khiến: đi, nào, với

Tình thái từ cảm thán: thay, sao,

Tình thái từ biểu thị sắc thái tình cảm: ạ, nhé, cơmà

+Khi nói và viết cần chú ý sử dụng tình thái từ phùhợp với hoàn cảnh giao tiếp (quan hệ tuổi tác, thứ bậcxã hội, tình cảm )

3 Phần TLV:

- HD hs ôn tập về Miêu tả và biểu cảm trong văn

bản tự sự :

-Trong vb tự sự, rất ít khi tác giả chỉ thuần kể ngời,

kể việc (kể chuyện) mà khi kể thờng đan xen các yếu

tố miêu tả và biểu cảm, làm cho việc kể chuyện sinh

b Vả lại ở nhà cũng rét thế thôi (Cô bé bán diêm)

c Giá quẹt 1 que diêm mà sởi cho đỡ rét 1 chút nhỉ

d Em bé reo lên: Cho cháu đi với!

e Có lẽ tôi bán con chó đấy ông giáo ạ

g Sự đời lại cứ thờng nh vậy đấy

h Vẫy đuôi à?

i Thấy lão nằn nì mãi, tôi đành chịu vậy

k Mày trói chồng bà đi, bà cho mày xem!

l Vui sao 1 sáng tháng Năm

n Cao cả thay những tấm lòng nhân hậu!

m Mình đã nói với bạn rồi cơ mà!

BT 3: Hãy điền những tình thái từ tìm đợc trong những câu trên vào bảng dới đây:

nghi vấn Tình thái từ cầu khiến Tình thái từ cảm thán Tình thái từ tình cảm

- HD HS làm

Trang 17

- Gọi HS trình bày Nhận xét

BT 4: Em hãy đọc đoạn văn sau rồi cho biết:

Cu Ron đã đi ngang ra sân tới đợc mép vờn Nó ngẩng nhìn cây khế lấm tấm hoamàu tím nhạt Trên tán cây, 1 đàn chim non đang ríu rít tập bay chuyền Những chú chimxanh Chúng vỗ đôi cánh nhỏ màu xanh, chuyền từ cành nọ sang cành kia và hót: “Chiuchít! Chiu chiu chít! Vui thích! Vui vui thích!” Cu Ron toét miệng cời Đúng là vui thích.Vui thích thật Từ buổi ấy, hễ cứ nghe tiếng chim: “Chiu chít! Chiu chiu chít! Vui thích!Vui vui thích!” là cu Ron lại náo nức tập đi sâu mãi vào trong vờn

(Chú đất nung – miêu tả – biểu cảm Nguyễn Kiên)

a Đoạn văn kể về việc gì?

b Chỉ ra các yếu tố tự sự, miêu tả và biểu cảm trong đoạn văn

c Nhận xét ý nghĩa sự kết hợp các yếu tố đó trong đoạn văn

BT 5: Em hãy phân tích và PBCN về đoạn trích “Đánh nhau với cối xay gió”.

- HD HS làm bài

- Gọi HS trình bày

- Thảo luận lớp:

+ Ưu điểm + Nhợc điểm trong bài làm của bạn

-Tiết 9

ôn tập Tuần 8

- Giúp hs ôn tập và nâng cao những kiến thức đã học trong tuần 8: vb Chiếc lá cuối

cùng; Từ ngữ địa phơng; Dàn ý của bài văn TS kết hợp yếu tố MT và BC

- Rèn kĩ năng trình bày miệng, lập dàn ý, viết đoạn văn

-Hãy giới thiệu khái quát về

cuộc đời và sự nghiệp của tg

lại cho bạn đọc những ấn tợng sâu sắc nh Căn gác

xép, tên cảnh sát và gã lang thang, Quà tặng của các

đạo sĩ Các truyện của O Hen-ri thờng nhẹ nhàng

nhng toát lên tinh thần nhân đạo, tình yêu thơngnhững con ngời nghèo khổ, rất cảm động

- Tác giả đã thể hiện 1 cách dẫn truyện thậthấp dẫn Nhân vật chính chỉ thoáng hiện ra rồi mấthút, để lại cô chị (Xiu) cùng với bạn đọc hồi hộp dõitheo chiếc lá trên tờng, thắt lòng cho số phận củaGiáo viên: Phùng Thị Lan Năm học: 2014-201517

Trang 18

Trờng THCS Đồng Thái Giáo án Tự chọn Ngữ văn 8-Nêu nội dung, nghệ thuật của

- HS thảo luận theo nhóm Gọi

dại diện nhóm trình bày

- Cái chết của ngời hoạ sĩ già để lại trong lòngbạn đọc 1 nỗi buồn chầm chậm, thấm thía nhngkhông bi luỵ bởi chính nó đã thắp lên ngọn lửa của t/

y c/s, của niềm tin vào sức mạnh, sự vĩnh cửu củacái đẹp

- HD hs ôn tập về Từ ngữ địa ph ơng (tiếp) : +Từ ngữ toàn dân là từ ngữ thông dụng mang tính

chuẩn mực, đợc sử dụng rộng rãi trong phạm vi cả ớc

B.Thân bài:

+ Kể lại diễn biến câu chuyện theo 1 trình tự nhất

định (Trả lời các câu hỏi: Câu chuyện dã diễn ra ở

đâu? Khi nào? Với ai? Ntn? )+ Trong khi kể, ngời viết thờng kết hợp MT sv, conngời và thể hiện t/c, thái độ của mình trớc sv và conngời đợc MT

đêm khủng khiếp ấy.“ ”

3 Muốn chết là 1 tội lỗi Câu nói đó của n/v“ ”

nào? Xuất hiện trong hoàn cảnh nào? Nó có ý nghĩa ntn đối với n/v nói câu ấy?

4 Em hãy giải thích nghĩa của cá TN địa phơng Nam bộ sau đây:

5 Lập dàn ý cho đề bài sau: Em hãy kể lại 1 câu chuyện vui (hay buồn) đã để lại ấn tợng sâu đậm trong lòng em.

A Mở bài: giới thiệu: Câu chuyện buồn của em là

gì? Thời gian, không gian xảy ra câu chuyện? ấn ợng chung?

t-B Thân bài:

Trang 19

- Kể lại câu chuyện theo 1 trình tự nhất định:

+ Mở đầu+ Diễn biến+ Kết thúc

- Trong khi kể cần chú ý kết hợp miêu tả sự việc, conngời và thể hiện t/c, thái độ của mình trớc sự việc,con ngời đợc miêu tả Các yếu tố miêu tả và biểucảm cần bám vào sự việc và nhân vật

A.Mục đích yêu cầu:

- Giúp hs ôn tập và nâng cao những kiến thức đã học trong tuần 8: vb Hai cây phong;

Viết đoạn văn, bài văn TS kết hợp yếu tố miêu tả và BC

- Rèn kĩ năng trình bày miệng, viết đoạn văn TS kết hợp yếu tố miêu tả và BC

1 Phần văn: HD HS ôn tập về vb Hai cây phong

* Tác giả: Ai-ma-tốp sinh 1928, là nhà văn xtan – miêu tả – biểu cảm 1 nớc cộng hoà ở vùng Trung á, thuộc LX tr-

C-rơ-g-ớc đây Nhiều tp của ông đã rất quen thuộc với bạn

đọc VN nh: cây phong lan trùm khăn đỏ, Ngời thầy

đầu tiên, Con tàu trắng

- Hai cây phong là đoạn trích ở phần đầutruyện “Ngời thầy đầu tiên” Bối cảnh của truyện là 1vùng quê hẻo lánh thuộc C-rơ-g-xtan giữa nhữngnăm 20 của TK XX, khi nơi đây t tởng phong kiến vàgia trởng còn nặng nề, do đó PN và trẻ mồ côi bị coithờng và rẻ rúng

- Trong đoạn trích, 2 cây phong đợc miêu tảhết sức sinh động bằng ngòi bút đậm chất hội hoạ.Ngời kể chuyền truyền cho chúng ta ty qh da diết vàlòng xúc động đặc biệt vì đấy là 2 cây phong gắn vớicâu chuyện về thầy Đuy-sen, ngời đã vun trồng ớcmơ, hi vọng cho những học trò nhỏ của mình

Trang 20

-Cách viết đoạn văn, bài văn

1 Em hãy đọc đoạn văn sau và trả lời các câu hỏi:

“Phía sau làng là dải thảo nguyên hoang vu mất hút trong làn sơng mờ đục thì thầm

to nhỏ về những miền đất bí ẩn đầy sức quyến rũ lẩn sau chân trời xa thẳm biêng biếc kia.”

SGK NV 8 tr 98

(Hai cây phong – miêu tả – biểu cảm Ai-ma-tốp)

a Nội dung chính của đoạn văn là gì?

b Chỉ ra yếu tố TS, MT và BC trong đoạn văn

c Sự kết hợp các yếu tố MT và BC trong đoạn văn TS đó đã đem lại giá trị biểu đạtcho đoạn văn ntn?

- Gọi HS trình bày – miêu tả – biểu cảm nhận xét

- GV nhận xét, chốt lại kiến thức đúng, cho điểm 1 số em

2 Em hiểu hình ảnh hai cây phong có ý nghĩa ntn trong tp : Ng“ ời thầy đầu tiên ?”

- HS làm bài

- Đọc bài viết tham khảo:

Trong làng tôi không thiếu gì các loại cây, nh

“ ng hai cây phong này khcá hẳn – miêu tả – biểu cảm chúng có tiếng nói riêng, và hẳn phải có một tâm hồn riêng, chan chứa những bài ca

êm dịu ” Bởi lẽ hai cây phong đã gắn liền với tên tuổi một ngời – miêu tả – biểu cảm nhân vật chính củatruyện – miêu tả – biểu cảm thầy giáo trờng làng Đuy-sen – miêu tả – biểu cảm ngời thầy giáo đầu tiên – miêu tả – biểu cảm có công xây dựngngôi trờng đầu tiên, xoá mù chữ, đem ánh sáng văn hoá khai sinh cho trẻ con của làng Ku-ku-rêu trong những năm 20 sau CMT10 Chính thầy đã đem 2 cây phong non về đây cùng

với cô học trò nghèo khổ An-t-nai Thầy nói với An-t-nai: Hai cây phong này thầy mang“

về cho em đấy Chúng ta sẽ cùng trồng Và trong khi chúng lớn lên, ngày 1 thêm sức sống, em cũng sẽ trởng thành, em sẽ là 1 ngời tốt Em bây giờ trẻ măng nh 1 thân cây non, nh 2 cây phong nhỏ này và mong sao em sẽ tìm thấy hp trong học tập, ngôi sao nhỏ trong sáng của thầy Hai cây phong sẽ đứng trên đỉnh đồi này Và những ng ời làng

sẽ thấy lòng vui lên khi nhìn thấy chúng Đến khi ấy, c/s cũng sẽ khác tr ớc Tất cả những gì đẹp nhất hãy còn ở phía trớc ”

Hai cây phong là nhân chứng câu chuyện xúc động về t/c thầy trò An-t-nai Thầy

Đuy-sen trồng 2 cây phong để gửi gắm ớc mơ, hi vọng của những đứa trẻ nghèo khổ, thôngminh, ham học nh An-t-nai sau này sẽ lớn lên, sẽ trởng thành, sẽ thành ngời có ích Đó làtấm lòng và phẩm chất của ngời cộng sản chân chính

Hai cây phong mở đầu truyện, vừa nh 1 khúc dạo đầu cho một bài ca khá dài về ty qh

và con ngời, là nỗi buồn nhớ khôn nguôi về qh của những ngời con xa cách Hai cây phongcũng nhắc nhở mỗi chúng ta đừng bao giờ quên quá khứ tuổi thơ, đừng bao giờ quên công

ơn và t/c của ngời thầy giáo đầu tiên trong c/đ mình./

3 Hãy phát biểu cảm nghĩ của em sau khi học xong đoạn trích Hai cây phong “ ”(VN)

Trang 21

- Giúp hs ôn tập và nâng cao những kiến thức đã học trong tuần 10: ôn tập về Truyện

kí Việt Nam, Thông tin về Ngày trái đất; ôn tập về Nói quá, nói giảm, nói tránh

-Nội dung VB “Thông tin về

Ngày trái đất năm 2000 ?”

-Nêu khái niệm và tác dụng của

biện pháp tu từ:Nói quá, nói giảm,

Nam, Thông tin về Ngày trái đất:

1 Trình bày lại hệ thống 4 VB truyện kí VN đã

học: Tôi đi học, Trong lòng mẹ, Tức nớc vỡ bờ,

Lão Hạc.

2 VB: Thông tin về Ngày trái đất năm 2000:

* Giá trị về nội dung & NT: Lời kêu gọi bình

thuờng: “Một ngày không dùng bao ni lông” đợc truyền đạt bằng hình thức rất trang trọng: Thông

tin về Ngày trái đất năm 2000 Điều đó, cùng với

sự giải thích đơn giản mà sáng tỏ về tác hại củaviệc dùng bao bì ni lông, về lợi ích của việc giảmbớt chất thải ni lông, đã gợi cho chúng ta nhữngviệc có thể làm ngay để cải thiện môi trờng sống,

để bảo vệ trái đất, ngôi nhà chung của chúng ta

- HD hs ôn tập về Nói quá, nói giảm, nói tránh:

+Nói quá: là biện pháp tu từ phóng đại mức độ,

quy mô, tính chất của sự vật, hiện tợng đợc miêutả để nhấn mạnh, gây ấn tợng, tăng sức biểu cảm

+Nói giảm nói tránh: Là 1 biện pháp tu từ dùng

cách diễn đạt tế nhị, uyển chuyển, trtánh gây cảmgáic đau buồn, ghê sợ, nặng nề, tránh thô tục,thiếu lịch sự

BT 2:

Nhà văn Nguyễn Tuân cho rằng:

+ Với tiểu thuyết “ ”, tác giả đã xuingời dân nổi loạn”

+ Trong cái tối giời tối đất của đồng lúa ngày xa,

thấy sừng sững cái chân dung của

BT 3:

“ Mùa đông năm ấy, đằng nhà anh Tại mợnngời đến nhà cô Pha đánh tiếng Nhà cô Pha bằnglòng Thầy cô Pha chỉ chê có một câu: “Phải cáinhà nó khí thanh bạch: Thì mẹ cô Pha kêu lênGiáo viên: Phùng Thị Lan Năm học: 2014-201521

Trang 22

- Em hãy vận dụng cách nói giảm

trong những câu trả lời để thể hiện

ý chê của em:

- HS làm bài

- GV nhận xét, chốt lại kĩ năng

rằng: “Ôi chao,thầy nó chỉ nghĩ lẩn thẩn sự đời.Nghèo thì càng dễ ở với nhau Tôi chỉ thích nhữngnơi cũng tiềm tiệm nh mình.”

(Tô Hoài)

BT 4:

a Bạn thấy chiếc áo của mình ntn?

- Tôi nhận thấy nó không hợp với bạn lắm

b Chè nấu nh vậy đã đợc cha?

c Bức tranh mình vẽ tuyệt cha?

d Bạn thấy bài tập làm văn của mình thế nào?

- Giúp hs ôn tập và nâng cao những kiến thức đã học trong tuần 11: ôn tập về Câu

ghép; VB thuyết minh.

*Trọng tâm: Luyện tập viết đoạn văn.

B.Chuẩn bị: Ôn tập những nội dung kiến thức đã hoc trong tuần 11.

+Nối bằng 1 cặp phó từ, đại từ hay chỉ từ thờng đi

đôi với nhau (cặp từ hô ứng)

b Không dùng từ nối: Trong trờng hợp này, giữacác vế câu cần có dấu phẩy, dấu chấm phẩy hoặcdấu hai chấm

- Tri thức trong VB thuyết minh đòi hỏikhách quan, xác thực, hữu ích cho con ngời

Trang 23

- VB thuyết minh cần đợc trình bày chínhxác, rõ ràng, chặt chẽ và hấp dẫn

(Truyện Kiều)Bởi chăng ăn ở 2 lòngCho nên phận thiếp long đông một đời

(Ca dao)Lam chăm chỉ và có phơng pháp học tập tốt nên năm học nào bạn cũng đạt danh hiệu

hs giỏi,

+ Câu ghép C-P chỉ đk – miêu tả – biểu cảm giả thiết, hệ quả: thờng dùng các qht: nếu, giá, hễ, thì VD:

Hễ còn 1 tên xâm lợc trên đất nớc ta thì ta còn phải chiến đấu quét sạch nó đi!

(HCM)Nếu mà trời không ma thì lớp ta sẽ đi cắm trại

+ Câu ghép C-P chỉ sự nh ợng bộ – miêu tả – biểu cảm tăng tiến , thờng dùng các qht: tuy, dẫu, dù, mà, mặc

dầu, thà rằng (khi vế chính đứng sau thì có thể dùng: nhng, mà, nhng mà đặt đầu vế

chính) VD:

Tuy tuổi cao sức yếu, nhng BH vẫn quyết tâm lên đờng đi chiến dịch

+ Câu ghép chính phụ chỉ mục đích sự việc, thờng dùng các qht: để, đặng, cho (ở đầu vế chính có thể dùng thì, khi vế chính đứng sau) VD:

Để vui lòng cha mẹ thì em phải học tập tốt

b Câu ghép liên hợp: Là loại câu ghép trong đó các vế bình đẳng với nhau về ngữ pháp,

có thể không dùng qht để nối các vế, hoặc chỉ nối các vế câu bằng những qht liên hợp + Câu ghép liên hợp không dùng qht để nối các vế, mà chỉ dùng dấu phẩy VD;

Trên đồng cạn, dới dồng sâuChồng cày, vợ cấy, con trâu đi bừa

+ Câu ghép liên hợp sd từ và để chỉ quan hệ bổ sung, hoặc quan hệ đồng thời giữa 2 vế.

VD:

Cái đầu lão ngoẹo về 1 bên và cái miệng móm mém của lão mếu nh con nít

+ Câu ghép liên hợp sd từ rồi để chỉ qh nối tiếp VD:

Hai ngời giằng co nhau, du dẩy nhau, rồi ai nấy đều buông gậy ra

+ Câu ghép liên hợp sd các từ mà, còn, chứ để chỉ qh tơng phản hay nghịch đối VD:

Bắp và muối đã cạn mà lòng dân vẫn vững nh núi.

(Lòng dân – miêu tả – biểu cảm Hoàng Long)

+ Câu ghép liên hợp có 2 vế sóng đôi nhau, hô ứng nhau, sd các cụm từ: không chỉ mà

- Nam vẫn đến lớp đúng giờ tuy nhà ở xa

- Dù nhà xa, Nam vẫn đến lớp đúng giờ

b Hoà vẫn miệt mài làm bài thực hành Ngữ Văn

Trang 24

c Nam vẫn cố gắng giúp bạn vợt khó

d Ai cũng cố gắng hoàn thành nhiệm vụ học tập

BT 3 Em hãy viết đ/v thuyết minh về một thứ đồ dùng.

- HS làm bài

=> Rút kinh nghiệm cho bài của mình

- Giúp hs ôn tập và nâng cao những kiến thức đã học trong tuần 12: ôn tập về vb Ôndịch, thuốc lá; câu ghép (tiếp); Phơng pháp thuyết minh

*Trọng tâm: Luyện tập viết đoạn văn thuyết minh.

-Các vế của câu ghép thờng có

những kiểu quan hệ nào?

-Tơng ứng với mỗi kiểu qh là

những tữ nối nào?

I Kiến thức cần nắm:

I Phần văn:

HD HS ôn tập về vb Ôn dịch, thuốc lá:

* Tác giả: Nguyễn Khắc Viện – miêu tả – biểu cảm “Từ thuốc lá

đến ma tuý – miêu tả – biểu cảm Bệnh nghiện”

- Giống nh ôn dịch, thuốc lá rất dễ lây lan

và gây những tổn thất to lớn cho sức khoẻ vàtính mạng con ngời Song nạn nghiện thuốc lácòn nguy hiểm hơn cả ôn dịch: nó gặm nhấm skcon ngời nên không dễ kịp thời nhận biết, nógây tác hại nhiều mặt đến c/s gđ và xh Bởi vậymuốn chống lại nó, cần phải có quyết tâm caohơn và biện pháp triệt để hơn là phòng chống ôndịch

II Phần Tiếng Việt:

- HD hs ôn tập về câu ghép (tiếp) :

- Các vế của câu ghép có qh ý nghĩa vớinhau khá chặt chẽ: Qh ng/nhân - đk (giả thiết),tơng phản – miêu tả – biểu cảm tăng tiến, qh lựa chọn, bổ sung,nối tiếp, đồng thời, giải thích, mục đích

- Mỗi qh thờng đợc đánh dấu bằng những

qh từ, căph qh từ hoặc cặp từ hô ứng nhất định

-Chú ý: Tuy nhiên để nhận biết chính xác

qh ý nghĩa giữa các vế câu, trong nhiều trờnghợp, ta phải dựa vào văn cảnh hoặc hoàn cảnhGiáo viên: Phùng Thị Lan Năm học: 2014-201524

Trang 25

+ Để bài văn thuyết minh có sức thuyếtphục, dễ hiểu, sáng rõ, ngời ta có thể sử dụngphối hợp nhiều phơng pháp thuyết minh nh: nêu

định nghĩa, giải thích, liệt kê, nêu VD, dùng sốliệu, so sánh, phân tích, phân loại

B Luyện tập:

BT1 Em hãy viết một đoạn văn khoảng 5 câu, trong đó có 2 câu nêu nguyên nhân và 1 câu

nêu điều kiện của việc đọc sách

BT2 Đọc đoạn trích sau và rả lời câu hỏi:

“ Chúng ta muốn hoà bình, chúng ta phải nhân nhợng Nhng chúng ta càng nhân ợng, thực dân Pháp càng lấn tới, vì chúng quyết tâm cớp nớc ta mpptj lần nữa!”

nh-a Phân tích sự tinh tế của Bác trong cách dùng câu ghép ở đoạn trích trên

b Trong câu: “Chúng ta muốn hoà bình, chúng ta phải nhân nhợng.”, nếu ta thêmcặp qht để nối 2 vế câu thì ý nghĩa của câu có gì thay đổi?

HD:

a ở câu thứ nhất, Bác không dùng qht để nối -> thể hiện tính khái quát, khẳng định.Câu thứ 2 sử dụng qht “nhng”, cặp phụ từ “càng càng ” nhằm nêu sự tơng phản giữamong muốn của nhân dân ta với hành động xâm lợc của thực dân Pháp

Cách nêu các qh rõ ràng nh vậy làm cho cách lập luận trở nên ngắn gọn, thuyết phục

b Nếu ta thêm cặp qht để nối thì qh giữa 2 vế trở nên không rõ ràng, vì thế tính hiệnthực và tính khẳng định bị giảm bớt

BT 3 Em hãy tìm trong các vb thuyết minh: Thông tin về ngày trái đất năm 2000

và Ôn dịch, thuốc lá , ghi lại các phơng pháp thuyết minh đợc sd vào bảng sau:

4 VB sau đây có phải là VB thuyết minh không?

“ ở nớc ta, tiền giấy đợc phát hành lần đầu tiên dới thời nhà Hồ 1400 – miêu tả – biểu cảm 1407 nhng tồn tạitrong thời gian ngắn Sau khi Pháp xâm lợc, ngân hàng Đông Dơng1875 và tiền giấy bắt

đầu đợc phát hành ở Nam Kì và Hải Phòng vào năm 1891 – miêu tả – biểu cảm 1892 Ngày 31/1/ 1945, nớcVNDCCH ra đời, chính phủ đã kí nghị định phát hành tiền giấy VN Tờ giấy bạc đầu tiên

ra đời ngày 30/4/1946 từ đó đến nay, nớc ta trải qua 2 lần đổi tiền 1958 và 1985 và 1 lầnthống nhất tiền tệ hai miền theo loại tiền mới 1978

=> VB thuyết minh về tiền giấy VN

5 Em hãy viết thuyết minh, giới thiệu về một món ăn dân tộc

- HS viết bài

Trang 26

-Tiết 14 ôn tập Tuần 13

- Giúp hs ôn tập và nâng cao những kiến thức đã học trong tuần13: vb Bài toán dânsố; Dấu ngoặc đơn và dấu hai chấm; Đề văn thuyết minh và cách làm bài văn thuyếtminh

*Trọng tâm: Cách làm bài văn thuyết minh.

tiếng của địa phơng

-Giới thiệu một tác phẩm viết về

quê hơng em

-Nêu công dụng của dấu ngoặc

đơn và dấu hai chấm

Nêu đối tợng của đề văn thuyết

minh

I Nội dung kiến thức cần năm:

1 Phần văn:

HD HS ôn tập về vb Bài toán dân số:

- Đất đai không sinh thêm, con ngời lạingày càng nhiều lên gấp bội Nếu không hạn chế

sự gia tăng dân số thì con ngời sẽ tự làm hại chínhmình Từ câu chuyện một bài toán cổ về cấp sốnhân, tác giả đã đa ra các con số buộc ngời đọcphải liên tởng và suy ngẫm về sự gia tăng dân số

đáng lo ngại của hế giới, nhất là ở các nớc chậmphát triển

-Dấu hai chấm dùng để:

+ Đánh dấu (báo trớc) phần giải thích, thuyếtminh cho một phần trớc đó

+ Đánh dấu (báo trớc) lời dẫn trực tiếp (dùngvới dấu ngoặc kép) hay lời đối thoại (dùng vớidấu gạch ngang)

3.Phần TLV:

- HD hs ôn tập về Đề văn thuyết minh và cách

làm bài văn thuyết minh :

- Để làm bài văn thuyết minh, cần tìm hiểu

kĩ đối tợng thuyết minh, xác định rõ phạm vi triGiáo viên: Phùng Thị Lan Năm học: 2014-201526

Trang 27

Cách làm bài văn thuyết minh

- HS làm bài

+ Ưu điểm + Nhợc điểm trongbài làm của bạn

=> Rút kinh nghiệm cho bài viết

của mình

- GV nhận xét, chốt lại kĩ năng

thức về đối tợng đó, sử dụng phơng pháp thuyếtminh thích hợp, ngôn từ chính xác, dễ hiểu

- Bố cục bài văn thuếyt minh thờng có 3phần:

+ Mở bài: giới thiệu đối tợng thuyết minh.+ Thân bài: trình bày cấu tạo, các đặc điểm,lợi ích, của đối tợng

+ Kết bài: Bày tỏ thái độ đối với đối tợng

dụng dấu ngoặc đơn và dấu hai chấm

- Giúp hs ôn tập và nâng cao những kiến thức đã học trong tuần14: Dấu ngoặc kép,Luyện nói: thuyết minh một thứ đồ dùng

-HS trình bày miệng trớc lớp bài

I Nội dung kiến thức cần năm:

ôn tập về Dấu ngoặc kép :

-Dấu ngoặc kép dùng để:

+ Đánh dấu từ ngữ, câu, đoạn dẫn trực tiếp

+ Đánh dấu từ ngữ đợc hiểu theo nghĩa đặc biệthau có hàm ý mỉa mai

+ Đánh dấu tên tác phẩm, tờ báo, tập san đợcdẫn

2 Phần TLV:

- HD hs ôn tập về Luyện nói: thuyết minh một

thứ đồ dùng.

1 Giới thiệu về cuốn hồi kí Thời thơ ấu của “ ”

nhà văn Nguyên Hồng, trong đó có sử dụng dấu hai chấm, dấu ngoặc đơn, dấu ngoặc kép

1 cách thích hợp.

2 Thuyết minh về chiếc áo dài Việt Nam

Trang 28

Trờng THCS Đồng Thái Giáo án Tự chọn Ngữ văn 8thuyết minh về chiếc áo dài VN.

B i tham khài tham kh ảo:

áo dài truyền thống việt nam

Có thể nói gần nh câu đầu tiên của những ngời nớc ngoài thốt lên khi đặt chân xuốngsân bay là: "Phụ nữ Việt Nam đẹp và đáng yêu quá"! Vâng, có đợc nhận xét xác đáng nhvậy có lẽ bởi ấn tợng đầu tiên của họ là hình ảnh các cô gái VN thớt tha, duyên dáng trong

bộ áo dài truyền thống của dân tộc Điều kì diệu là bất kì ngời phụ nữ Việt Nam nào khimặc chiếc áo dài vào đều trở nên xinh đẹp hơn, dịu dàng hơn, trẻ trung hơn - vẻ đẹp đặc tr -

ng của phong cách á đông

Nói cách khác, tà áo dài đã tôn vinh vẻ đẹp của các cô gái VN: Màu trắng tinh khôicủa nữ sinh các trờng Trung học, của những dáng kiều Hà Nội, màu tím biếc trong buổichiều hoàng hôn nơi cố đô Huế, màu chanh vàng dịu óng ả của cô gái Hà Đông, màu hồngtơi rực rỡ của thiếu nữ Hải Phòng, màu lam tím của các cô gái Đà Lạt hay thành phố mangtên Bác

Quả đúng vậy, chiếc áo dài - niềm tự hào của phụ nữ VN, của dân tộc VN! Là tâmhồn của quê hơng xứ sở VN!

"Tung bay tà áo tung bay! xôn xao 1 chiều nắng đỏ!

Tung bay tà áo thân quen, cánh chim vẫy chào ngọn gió!

Tung bay tà áo tung bay, tím biếc những chiều hoàng hôn! "

Vâng cũng chính tà áo dài đã là 1 dấu ấn không thể quên của mỗi ngời con VN nơi

xa xứ! Là ấn tợng khó phai trong lòng mỗi du khách nớc ngoài đã ít nhất 1 lần nhìn thấycác cô gái VN trong tà áo mảnh mai và duyên dáng ấy!

- Giúp hs ôn tập và nâng cao những kiến thức đã học trong tuần15: vb Vào nhà ngụcQuảng Đông cảm tác, Đập đá ở Côn Lôn; ôn luyện về dấu câu; Thuyết minh về mộtthể loại văn học

a Vào nhà ngục Quảng Đông cảm tác

* Tác giả: Phan Bội Châu (1867 – miêu tả – biểu cảm 1940) làchiến sĩ c/m vĩ đại của dt ta trong 3 thập niên

đầu TK XX Năm 1930, cụ đang hoạt động c/

m tại TQ thì bị bắt Tại nhà ngục, trong đêm

đầu tiên cụ đã viết bài thơ này để an ủi, độngviên mình

Trang 29

Trờng THCS Đồng Thái Giáo án Tự chọn Ngữ văn 8-Nêu ND và NT của bài thơ.

HS đọc thuộc lòng bài “Đập đá ở

Côn Lôn”

-Nêu nét chính về tg?

-Khái quát ND, NT của bài

-Chỉ ra điểm giống nhau của hai bài

thơ?

-HS nhắc lại công dụng của các dấu

câu đã hoc, cho VD minh hoạ

Khi viết cần tránh những lỗi nào về

dâu câu?

-Nêu cách làm bài thuyết minh một

thể lọi văn học?

- Bằng giọng điệu hào hùng có sức lôicuốn mạnh mẽ, bài thơ đã thể hiện phong tháiung dung, đờng hoàng và khí phách kiên cờng,bất khuất vợt lên trên cảnh tù ngục khốc liệtcủa nhà chí sĩ yêu nớc PBC

b Đập đá ở Côn Lôn:

* Tác giả: Phan Châu Trinh (1872 – miêu tả – biểu cảm 1926),

quê ở Quảng Nam, đậu phó bảng Cụ là 1 c/syêu nớc, 1 nhà c/m lỗi lạc của nớc ta, là c/stiên phong, nêu cao ngọn cờ dân chủ, chốngphong kiến thực dân, giải phóng dt Thơ văncủa Cụ vừa đanh thép, hùng biện, vừa thắmthiết, trữ tình Năm 1908, Khi bị thực dân Phápbắt và đày ra Côn Đảo, phải lao động khổ sai,

Cụ đã viết bài thơ này

* Giá trị về ND và NT:

- Bằng bút pháp lãng mạn và giọng điệuhào hùng, bài thơ đã giúp ta cảm nhận đợc 1hình tợng đẹp lẫm liệt, ngang tàng của ngờianh hùng cứu nớc, dù gặp bớc gian nan nhngvẫn không sờn lòng, đổi chí

- HD hs ôn luyện về dấu câu:

Khi viết, cần tránh những lỗi sau đây về dấucâu:

+ Thiếu dấu ngắt câu khi câu đã kếtthúc

+ Dùng dấu ngắt câu khi câu cha kếtthúc

+ Thiếu dấu thích hợp để ngắt các bộphận của câu khi cần thiết

+ Lẫn lộn công dụng của các dấu câu

Đề bài: Em hãy phân tích và phát biểu cảm nghĩ về bài thơ: ‘Đập đá ở Côn Lôn’ của

Phan Châu Trinh

Dàn ý

*Mở bài:

- Giới thiệu 1 vài nét về tác giả và xuất xứ tp:

Phan Châu Trinh (1872 – miêu tả – biểu cảm 1926), quê ở Quảng Nam, đậu phó bảng Cụ là 1 c/s yêunớc, 1 nhà c/m lỗi lạc của nớc ta, là c/s tiên phong, nêu cao ngọn cờ dân chủ, chống phongkiến thực dân, giải phóng dt Thơ văn của Cụ vừa đanh thép, hùng biện, vừa thắm thiết, trữGiáo viên: Phùng Thị Lan Năm học: 2014-201529

Trang 30

Trờng THCS Đồng Thái Giáo án Tự chọn Ngữ văn 8tình Năm 1908, Khi bị thực dân Pháp bắt và đày ra Côn Đảo, phải lao động khổ sai, Cụ đãviết bài thơ này.

- Giới thiệu chủ đề của bài thơ:

Mợn chuyện đập đá của ngời tù khổ sai trên đảo Côn Lôn, tg bày tỏ khí phách ngang tàng, coi thờng mọi gian nan thử thách, luôn giữ vững niềm tin và ý chí chiến đấu kiên cờng, bất khuất của ngời c/s yêu nớc

- Có thể trích dẫn cả bài thơ hoặc trích dẫn câu đầu – miêu tả – biểu cảm câu cuối

*Thân bài:

1 Hai câu đề: thể hiện 1 t thế ngang tàng của 1 đấng nam nhi, không phải sống trong

cảnh ‘vợ bìu con ríu” hoặc khom lng quỳ gối ở chốn quan trờng, mà là “đứng giữa đất Côn Lôn”, 1 nhà tù, 1 địa ngục Đầu đội trời, chân đạp đất, tai nghe sóng vỗ suốt đêm ngày

“Lừng lẫy” nghĩa là vang động, chấn động Công việc đập đá, công việc lao động khổ sai là

1 thử thách vô cùng nặng nề, nhng đối với kẻ làm trai càng thể hiện khíu phách, uy dũng của mình:

Lừng lẫy làm cho lở núi non

Một khẩu khí mạnh mẽ, 1 lối nói khoa trơng đầy ấn tợng về chí nam nhi: sẵn sàng chấp nhận thử thách, sống ngang tàng hiên ngang

2 Hai câu thực: đối nhau Nghiã đen ghi lại công việc đập đá khổ sai tính chất công

việc là lao động thủ công nhng hành động lại rất mạnh mẽ: ‘đánh tan”, “đập bể” Không phải là hòn đá nhỏ mà là “năm bảy đống”, và “Mấy trăm hòn” Hai câu thơ mang hàm nghĩa sâu sắc, thể hiện một quyết tâm sắt đá, một chí khí hào hùng, không nao núng, khônglùi bớc trớc moịo gian khổ, hi sinh Câu thơ tởng nh chất chứa, nung nấu bao uất hận, căm thù, muốn đánh ta, muốn đập bể mọi kẻ thù, mọi thử thách

Xách búa đánh tan năm bảy đống

Ra tay đập bể mấy trăm hòn

3 Hai câu luận: Tg sử dụng hình ảnh tợng trng và ẩn dụ rất đặc sắc “Tháng ngày” chỉ

thời gian bị tù đày, bị khổ sai kéo dài; “ma nắng” tợng trng cho gian khổ, cho mọi nhục hình đoạ đày Trớc những thử thách ghê gớm ấy, ngời c/s bao quản”, “càng bền” chí khí

“Thân sành sỏi”, “dạ sắt son” là 2 ẩn dụ nói lên chí khí bền vững, lòng son sắt thuỷ chung

đối với nớc, với dân của 1 đấng nam nhi, có chí lớn, của 1 kẻ sĩ chân chính: “Phú quý bất năng dâm, bần tiện bất năng di, uy vũ bất năng khuất” Cũng nh lửa thử vàng, gian nan thử sức, ngọc càng mài càng sáng, vàng càng luyện càng trong, PCT đã khẳng định cốt cách và tâm thế của mình Câu thơ vang lên nh 1 lời thề:

Tháng ngày bao quản thân sành sỏi

Ma nắng càng bền dạ sắt son

4 Hai câu kết: mợn sự tích ‘vá trời” của bà Nữ Oa trong thần thoại trung Hoa để nói lên

chí lớn làm c/m, cứu nớc cứu dân Dù có ‘lỡ bớc”, có gặp khó khăn, có tạm thời thất bại, dù

có nếm trải bao gian nan cay đắng tù đày, thì với nhà chí sĩ chân chính, việc côn con ấy không đáng kể, không đáng quan tâm Tg sử dụng thủ pháp tơng phản, cách nói khoa trơng

để biểu thị dũng khí hiên ngang, tinh thần lạc quan trớc cảnh tù đày:

Những kẻ vá trời khi lỡ bớc Gian nan chi kể việc con con

*Kết bài:

- Với thể thơ thất ngôn bát cú đờng luật đặc sắc, ngôn ngữ hàm súc, kết hợp tả thực với tợng trng tg đã sáng tạo nên những vần thơ đẹp bày tỏ 1 t thế ngang tàng, 1 khí phách hiên ngang, 1 tấm lòng son sắt thuỷ chung với nớc, với dân, với sự nghiệp cách mạng của ngời c/

Trang 31

+ Nhợc điểm trong bài làm của bạn

- Giúp hs ôn tập và nâng cao những kiến thức đã học trong tuần16: vb Muốn làmthằng Cuội; ôn tập Chơng trình TV

và nền thơ hiện đại trong lịch sử văn học VN.Ngoài ra, Tản Đà còn viết văn xuôi và cũng nổitiếng với những bài tản văn, tuỳ bút, tự truyện và cảnhững truyện du kí viễn tởng đặc sắc

- Muốn làm thằng Cuội là bài thơ thất ngôn bát cú Đờng luật nằm trong quyển “Khối tình con

I” (1971) Bài thơ thể hiện 1 tâm hồn buồn chán

tr-ớc thực tại tầm thờng, muốn thoát li thực tại ấybằng 1 ớc mộng rất ngông - đúng chất Tản Đà: lêncung trăng để bầu bạn cùng chị Hằng Sức hấp dẫncủa bài thơ là ở hồn thơ lãng mạn pha chút ngôngnghênh đáng yêu và ở những tìm tòi đổi mới thể thơthất ngôn bát cú Đờng luật cổ điển

II Phần TV:

- HD hs ôn tập Chơng trình TV:

* Từ vựng:

+ Cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ

Định dạng
Số trang	63
Dung lượng	538,5 KB