Trí tuệ Do Thái eran katz

Nguyên nhân dẫn tới thành công kỳ diệu của dân tộc Do Thái đã được các học giả thế giới nghiên cứu kĩ lưỡng, nhưng thực tế không một dân tộc nào có thể học tập và làm theo. Bởi thành công này bắt nguồn từ lịch sử đau thương hàng ngàn năm bị tàn sát, xua đuổi và phiêu bạt khắp nơi. Chỉ có người Do Thái mới có nhiều tập quán độc đáo, khác biệt với nhiều dân tộc đang tồn tại trên thế giới. Cuốn sách đi sâu khắc họa những nét văn hoá ứng xử của người Do Thái ở 5 phương diện độc đáo: Tâm và Kế. Qua cuốn sách, bạn đọc sẽ thấy rõ chân lý yêu quý và coi trọng đồng tiền của người Do Thái. Tuy nhiên, điều làm cả thế giới ngưỡng mộ không phải lượng tiền bạc họ kiếm được mà chính là kho tàng trí tuệ tuyệt vời mà chính dân tộc Do Thái đã tích luỹ.

M c l c

L i gi i thi u 5

Ch ng M t bu i t t p t i quán Café Ladino 8

Ch ng 2: Bí n v s thông thái c a ng i Do Thái 18

Ch ng L i tiên tri c a Frankel 35

Ch ng Trí thông minh c a ng i s ng sót 51

C h ng T i sao ng i Do Thái luôn tr l i m t câu h i b ng m t câu h i khác? 66

Ch ng S sáng t o c a ng i Do Thái 74

Ch ng (ãy tìm cho mình m t th y đ o siêu đ ng 80

Ch ng Luôn luôn ghi nh và không bao gi lãng quên 95

Ch ng Nh ng ghi chép kỳ di u c a th y Dahari 110

Ch ng K ngh c a trí thông minh 127

Ch ng ( p nhóm v s c i thi n trí nh c a Jerome 148

Ch ng ( p nhóm v s c i thi n trí nh c a Jerome 172

Ch ng Làm th nào đ nh đ c nh ng vi c c n làm, các lo i danh sách và các câu chuy n c i 199

Ch ng Ph ng pháp h c ngo i ng và các thu t ng 211

Ch ng Khuôn m t thiên th n 228

Ch ng Jerome b c th y c a trí tu Do Thái 249

Nguyên t c c a trí t ng t ng: 255

Nguyên t c c a ng i s ng sót 256

Nguyên t c c a s hi u bi t 257

Nguyên t c v vi c nâng c p 258

Nguyên t c v ngu n c m h ng 259

Ti n b n quy n c a cu n sách này đ c dành t ng cho Qu T Thi n Sao Bi n

do Hoa h u Th gi i ng i Vi t Ngô Ph ng Lan sáng l p đ ng th i là ch t ch

L i gi i thi u

(cho b n ti ng Vi t)

Cu n sách mà b n đang c m trên tay là k t qu c a m i nhân duyên kỳ ng

gi a Công ty Sách Alpha và tác gi c a nó là Eran Katz - m t nhà văn h c gi

ng i )srael cũng là ng i n i ti ng v i k l c Guines v kh năng nh l i đ c

m t dãy s có đ n 25 ch s sau khi đ c nghe ch m t l n

Eran Katz đ n Vi t Nam h i đ u năm v i b n th o b ng ti ng Anh c a

hai cu n sách: Secret of a Super Memory và Jerome Becomes a Genius đã xu t b n

b ng ti ng Hebrew (ngôn ng chính th c c a )srael và đã đ c d ch ra nhi u th

ti ng trên th gi i Ông mong mu n hai b n th o này đ c d ch và xu t b n b ng

ti ng Vi t

Nhi u nhà xu t b n và công ty sách, nhà sách có ti ng Vi t Nam n ng nhi t chào đón ông Nh ng cu i c‘ng ông đã ch n Alpha Books Và ông đ ngh Công ty chuy n ph n l n ti n b n quy n c a hai cu n sách này cho Qu Sao Bi n c a Hoa

h u ng i Vi t Ngô Ph ng Lan - m t qu t thi n nh m gi’p đ tr em và

nh ng ng i có hoàn c nh đ c bi t khó khăn Vi t Nam

Cu n Jerome Becomes a Genius (v i t a đ ti ng Vi t Trí tu Do Thái) là câu

chuy n k v m t chàng trai Do Thái tên là Jerome Gã trai này có cái v b ngoài, nói theo cách c a ng i Vi t Nam chúng ta, là khá "l c c c s ng "lông bông ăn

m c "l lăng G n nh l’c nào anh ta cũng di n đ c m t chi c qu n bò b c ph ch,

v i đ lo i áo phông in nh ng hình thù kỳ d và nh ng câu kh u hi u nghe r t

ch ng tai mà anh ta đang hăng hái qu ng cáo và ti p th Anh ta cũng r t ham mê

tr kinh doanh và thi l y b ng Th c sĩ nh ng theo cách th c mà nh ng ng i Do Thái th ng làm

R t c c Jerome đã làm đ c h n th r t nhi u Nói đ’ng h n anh đã tr thành m t thiên tài đ’ng v i ý nghĩa đích th c c a t này Ch hai năm anh đã

ki m đ c 20 tri u đô-la, v n b ng cái ngh thi t k m u và buôn bán đ lo i áo phông mà anh yêu thích anh đã h c xong ch ng trình đ i h c Qu n tr kinh doanh Và ch ng c n đ i đ n khi có đ 50 tri u đô-la và t m b ng Th c sĩ trong tay Jerome c i luôn Lisa, cô gái mà anh yêu và tôn th nh m t ph n Do Thái

đ c bi t"

Trong không khí trang nghiêm t ng b ng và cũng r t lãng m n c a l thành hôn ba ng i b n l i có d p g p nhau và ôn l i câu chuy n cá c c l’c tr c Itamar và Eran ng ý r ng, nh ng m c tiêu cao c mà h đã c‘ng Jerome đ t ra không nh t thi t ph i đ c th c hi n quá hoàn h o Nh ng Jerome t i c i nói, công vi c làm ăn c a anh hi n nay r t có tri n v ng, và th i gian còn l i m t năm

n a là quá đ đ anh hoàn thành n t nh ng gì còn l i

*

D a trên c t truy n lãng m n này, cu n sách d n d n hé l nh ng bí n v s

nh ng ph ng pháp và k thu t xây d ng và phát tri n t ng l p trí th c đã đ c

gi kín hàng ngàn năm nh m t bí m t mang tính văn hóa th i Trung đ i h n 17% nh ng nhà khoa h c hàng đ u là ng i Do Thái, trong khi dân t c Do Thái

ch chi m 1% dân s loài ng i

Cho đ n nay ng i Do Thái luôn đ c g n v i ph m ch t v ch t xám và trí

tu Thu t ng "B óc Do Thái d‘ng đ ch m t ng i nào đó th t thông thái đã

tr thành c m t đ c s d ng b i c nh ng ng i Do Thái và ng i không ph i

Do Thái Không còn nghi ng gì n a, Do Thãi có l là dân t c giàu có nh t trên th

gi i n u tính v tài năng Nh ng cái tên Do Thái n i b t, chi m gi nhi u v trí

quan tr ng và có t m nh h ng l n trong nhi u lĩnh v c khác nhau Nh ng s

li u th ng kê sau đây cho tháy s thành công vĩ đ i mà dân t c nh bé này đã đ t

đ c:

V t t ng: Moses, Sigmund Freud, Albert Einstein Th m chí c Karl Marx và

ch’a Jesus cũng là ng i Do Thái

t ng Pháp Pierre Mendes- France, Th t ng Na Uy Grew Brondenvald

Văn h c: Shai Agnon, Shalom Aleichem, Isaac Bashevis Singer, Franz Kafka,

Isaac Asimov, Joseph Heller

Âm nh c c đi n: Yascha Heifetz, Daniel Bumbaum, Isaac Stem, Arthur

Rubinstein

Ngành gi i trí: Barbara Streisand, Mandy Patinkin, Billy Joel, Simon &

Garfunkel, Paul Anka, Jerry Seinfeld, Jackie Mason, Marcel Marceau, Larry King, David Copperfield

Đi n nh: Woody Allen, anh em nhà Marx, Billy Crystal, Steven Speilberg, Bette

Midler (arrison Ford

Kinh doanh: Reichman, Bronfman, Estee-Lauder, George Soros, Ralph Lauren,

Ben Cohen, Adam Citroen

h c hàng đ u c a M là ng i Do Thái

*

Đ c đ n đây ch c quý b n đ c r t nóng lòng mu n bi t: Ng i Do Thái đã

kh c a L i gi i thi u này, chúng tôi ch có th nói r ng đ đ t đ c thành công

và tr thành m t thiên tài đích th c Jerome đã chăm ch và c g ng h t mình Bên c nh đó anh đã đ c hai ng i b n thân nhi t tình gi’p đ đ c v gi ng s

tr ng đ o Dahari gi ng gi i v tri t lý đ c m t c u sinh viên tr ng đ o là Schneiderman chia s kinh nghi m h c h i đ c cô gái Lisa h ng d n các thu t

nh đ c ông bác c a Usa là Samuel cho l i khuyên, th m chí còn đ c nh ng

ng i bình th ng nh anh ch quán cà phê Fabio khích l

Công ty Sách Alpha xin trân tr ng gi i thi u cu n sách r t hay này v i b n đ c,

và xin chân thành kính chúc b n đ c ngày càng đ t đ c nhi u thành công m i trong cu c s ng

CÔNG TY SÁCH ALPHA

Ch ng M t bu i t t p t i quán Café Ladino

Ch m t câu nói Chi t ng đó thôi cũng có th thay đ i cu c đ i m t con ng i D‘ sao đó là đi u đã x y ra v i Jerome

Trên t ng 14 c a khách s n Marriott Tulsa Oklahoma trong l’c đ i thang máy xu ng ti n s nh, tôi b t đ u th y h i h p Lúc c a thang máy m ra là lúc tôi đang duy t l i m t l t t t c nh ng đi m c b n trong bài phát bi u s p t i c a mình

Trong thang máy có m t anh chàng cao to, vai r ng, m c m t b vest màu

tr ng đ y hoa văn trên đ u anh ta ng m t chi c mũ cao b i, còn c thì đung đ a

m t chi c thánh giá b ng vàng Đôi ng cao b i là ph ki n cu i cùng làm nên b trang ph c hoành tráng c a anh ta đ’ng là m t hình nh r t n t ng Ch thi u

m i con ng a mà có khi nó đang đ i ngoài bãi đ xe c a khách s n cũng nên Trên ve áo anh chàng cao b i có m t t m card ghi tên cu c h i th o mà tôi s p tham d T m card ghi, "Jini Brown, Houston, TX."

"Chào anh," tôi m l i v i ng i l m t khi b c chân vào bu ng thang máy Xin chào anh ta đáp l i v i âm mũi đ c tr ng c a ng i Texas cùng m t n

c i t i r ng đ n t n mang tai Anh ta li c nhìn t m card ghi tên tôi và đ c to,

"Eran Katz, Jerusalem, Israel, Di n gi " M t chút ng c nhiên làm n c i c a anh

ta còn t i h n

Anh đ n t Jerusalem Đó h ?", anh ta h i tôi

Jerusalem Đó theo tôi hi u, t c là Jerusalem - th đô c a Israel ch không

ph i Jerusalem - m t trong s nh ng th tr n nho nh M có cùng tên

"M t và ch m t mà thôi tôi đáp l i lòng đ y t hào

Tôi đã luôn m c m t ngày đ c đ n đó

Chín trăm đô m i hai ti ng, th là đ n n i r i," tôi nói l i Anh chàng có tên Brown m m c i hi u ý

"Anh là di n gi bu i sáng nay h ?", anh ta nói, n a kh ng đ nh, n a dò h i

"Ph i Tôi nghĩ đ n nh ng lo l ng c a mình v ch đ c a bài phát bi u, v y nên tôi quy t đ nh nói s qua cho anh ta v ch đ tôi s p trình bày

"Nghe có v r t thú v đây anh ta đ ng viên tôi

"C m n Tôi cũng ch mong có th ," tôi tr l i khi cánh c a thang máy m ra

ti n s nh

"Ch c ch c là th r i," Brown nói ch c nh đinh đóng c t khi chúng tôi cùng

nhau ra kh i thang máy "Nh ng ng i Do Thái các anh là nh ng ng i th c

s r t thông minh

Tôi m m c i khi chào t m bi t, r i hai ng i đi v hai phía khác nhau

Có th nh ng nh ng hoàn c nh khác, tôi s c m th y m t chút phân bi t

ch ng t c trong nh ng l i anh ta nói nh ng Jim Brown gây cho tôi n t ng r ng anh ta là m t ng i t t và chân thành Anh ta không ph i là ng i đ u tiên nói

nh ng l i đó v i tôi và tôi cũng ch ng ph i là ng i Do Thái đ u tiên đ c nghe

l i khen đó Tôi đi d o loanh quanh trong ti n s nh, c m giác h i l l m T n sâu trong tâm trí mình, có m t đi u gì đó v n khi n tôi không yên - m t đi u gì đó r t khó n m b t mà tôi không th ch m đ n đ c Trong lúc ti p t c suy ng m v

đi u đó tôi đã đi đ n m t k t lu n r ng, v c b n, bây gi tôi có hai m i quan tâm:

1 T i sao ai cũng nói nh v y v ng i Do Thái?

2 Làm th nào đ tìm đ c chính xác ch ăn sáng trong vòng hai m i ph’t

t i?

B i nh ng thôi thúc c a cái d dày luôn đ c đ t lên hàng đ u trong đanh sách u tiên nên tôi đành g t qua m t bên bí n v "Nh ng ng i Do Thái thông minh." Tôi có c m giác r ng vào lúc b y r i sáng nh th này, m t tách cà phê

đ c và m t chi c bánh s ng bò s t t cho k năng thuy t trình c a tôi h n nhi u

so v i l i gi i cho m t th c m c nho nh v tri t h c

M t tu n sau cu c g p v i Jim Brown nh th ng l , tôi l i g p Itamar và Jerome t i quán Café Ladino Sáng th sáu nào cũng v y, c 10 gi là chúng tôi

h n nhau quán cà phê nh bé, quen thu c này, m t cái l tí xíu trên b c t ng

r ng l n, m t góc khu t n m trong m t ngõ nh khu Nahlaot c a Jerusalem R t

ít ng i bi t đ n quán cà phê tuy t v i này Jerome đã phát hi n ra nó t h i h n

còn đi giao báo bu i sáng Nh ng bài hát Do Thái ti ng Ladino và ánh sáng màu cam mê ho c đã thu h’t h n vào cái mà ban đ u h n c ng là m t t ng h m H n

b c ti p thêm b n b c n a, nh ng b c chân d n h n t con ph vào trong

m t cái hang đ c chi u sáng b ng nh ng ng n đu c Sàn nhà đ c tr i b ng

nh ng t m th m Ba T nh ng chi c bàn hình tròn r i rác kh p căn phòng N i đó

có không khí mát m , d ch u Ch nhân c a quán, Fabio, là m t ng i đam mê

ti ng Ladino Đó là lý do vì sao nh ng bài hát thu n ti ng Ladino[1], t nh ng b n

nh c nh nhàng lãng m n cho đ n nh ng nh ng bài hát salsa khó tìm luôn đ u

đ n phát ra t nh ng chi c loa gi u kín Trong nhi u năm Fabio đã c g ng r t nhi u đ c i thi n quán Anh ta đã cho đ p b c t ng phía sau, m m t cánh c a thông ra kho ng sân nh sau quán Anh ta thuê ng i xây m t kho ng hiên r t

đ p, tr ng vài cái cây quanh đó và đ t m t b c t ng b ng đ ng pha thi c mà anh

h anh ta t tay làm Thé đ y đó là n i ch’ng tôi v n g p nhau vào th sáu hàng

tu n đ’ng gi ; thình tho ng chúng tôi ng i trong cái hang đôi l’c l i ngoài hiên, tùy thu c vào thòi ti t và tâm tr ng m i l n đ n quán Nh ng ng i khách còn l i c a quán là nh ng c p đôi lãng m n ho c nh ng ng i khách du l ch tình

c đi ngang qua

Th c ra thì chính ba ch’ng tôi cũng g p nhau r t tình c , Itamar Forman và tôi

bi t nhau t h i h c đ i h c Tôi v n th ng copy bài t p c a c u ta đ chu n b cho nh ng bu i th o lu n chuyên đ mà chúng tôi cùng tham gia C u ta đ t tt

b ng đ gi’p tôi còn tôi thì đ t t b ng đ ch p nh n s gi’p đ đó Có m t

ng i b n nh th , tôi th y ch ng vi c gì ph i b t b n thân mình quá s c, nh t là khi tôi còn có nh ng môn h c khác đòi h i nhi u th i gian và s c l c h n Đôi khi tôi còn tr ti n cho )tamar đ c u ta làm bài cho tôi - nh t là khi tôi không có đ

th i gian nh h i m‘a hè năm ch ng h n khi đó là th i gian di n ra World Cup Italia Dù r t tôn tr ng khóa h c v "Nh ng nhân t trong m i quan h gi a

ng i Do Thái và ng i R p k t Ngày chuy n giao đ n nay nh ng trong

nh ng ngày đó m i quan h gi a Macro van Hasten và Ruud Gulit c a đ i Hà Lan còn quan tr ng v i tôi h n nhi u

Hi n t i )tamar là giáo s gi ng d y môn Khoa h c Chính tr C u ta đã k t hôn

v i Dalia, cô gái c u ta quen tr ng đ i h c và h đã có hai đ a con sinh đôi đ t tên là Omry và Noa

Jerome l i là m t câu chuy n hoàn toàn khác Jerome và tôi g p nhau nh chi c FIAT 127 nho nh , xinh xinh c a h n H n đã tông vào đuôi xe tôi trong khi lùi ra kh i bãi đ u Tôi nh mình đã bóp còi chi c Subaru c a mình inh i nh ng

ch có tích s gì H n th m chí còn không thèm nhìn vào g ng chi u h u tr c khi b t đ u l‘i L’c đó h n đang b n nghe t ng thu t tr n bóng đá trên đài gi a

đ i (à Lan và Brazil và đ’ng vào lúc h n sang s lùi thì Frank Rijkaard làm bàn

đ a (à Lan lên d n tr c Vì cũng là m t fan bóng đá cu ng nhi t nên tôi ph i

đ ng ý v i h n r ng sang s l‘i vào đ’ng l’c ai đó ghi bàn là m t đi u hoàn toàn khó ki m soát đây ch’ng tôi nói v hai hành đ ng hai thái c c hoàn toàn mâu thu n v i nhau

Khi Jerome chui ra kh i xe đ đánh giá thi t h i mà h n đã gây ra m t tôi b t

g p hình nh m t gã cao ngh u, g y nh ng v i mái tóc b m s t loăn quăn c p kính tròn màu đen giông c p kính mà Buddy Holly v n hay đeo Tuy v y đi u n

t ng nh t v ngoài c a h n l i là chi c áo Trên đó in m t hình v , màu sáng, trông gi ng nh bà ngo i" Golda Meir, c u th t ng Israel Chính cái kho nh

kh c đó tôi đã nh n ra Jerome đ c bi t đ n m c nào Có bao nhiêu ng i dám đi

kh p n i v i m t chi c áo phô ra hình c a Golda Meir ch ? K t đó ch’ng tôi tr thành nh ng ng i b n vĩ đ i c a nhau Jerome là m t ng i c c kỳ đ c bi t H n sinh ra Australia và m c dù h n đã s ng )srael h n năm nh ng h n v n có

ch t gi ng đ c tr ng c a dân mói nh p c ( n đ c bi t hay m c nh ng chi c áo

v i màu s c d gây o giác mua (awaii và các đ o vùng Caribbean, trên nh ng chi c áo đó in nh ng b c hình ngh thu t c a nh ng ng i mà ch ng ai nghĩ s đem in lên áo Thay vì nh ng t m hình c a Bon Jovi, Bono[2] hay nh ng ngôi sao

nh c rock khác, trong b s u t p c a Jerome ng i ta s có th b t g p Khadaffi, Madeline Albright, Abba Eban hay th m chí là Nelson Mandela[3] khoác trên mình

b đ Ng i d i Đ n t n bây gi , Jerome v n ki m đ c kha khá t nh ng chi c

áo nh th

Jerome là m t anh chàng vui tính H n r t có khi u hài h c và ni m l c quan

c a h n dành cho cu c s ng có th bi n m i tr ng i trên con đ ng h n đi thành

nh ng kinh nghi m vĩ đ i H n có đ n c tri u b n bè và dành ph n l n th i gian

c a cu c đ i đ ch y xô t b a ti c này sang b a ti c khác Chúng tôi là nh ng

Ch’ng tôi đang ng i tán chuy n v vi c làm ăn c a Jerome và v chuy n đi m i

nh t c a tôi t i M Đ n cu i bu i, t nhiên tôi nghĩ đ n Jim Brown và k cho hai

ng i nghe v cu c đ i tho i trong thang máy

Ai là ng i đ u tiên quan ni m r ng ng i Do Thái là nh ng ng i có trí thông minh v y nh tôi đ t v n đ v i Itamar "Ch là đ nh ki n hay nó có g n

v i m t s ki n nào đó

Itamar nhún vai và nhìn lên tr i

"Nghe này," c u ta nói to suy nghĩ c a mình thành l i, "trong quá kh , và th m chí c ngày nay n a ng i Do Thái luôn đ c g n v i ph m ch t v ch t xám và trí tu Thu t ng 'B óc Do Thái d‘ng đ chi m t ng i nào đó th t thông thái,

đã tr thành c m t đ c s d ng b i c nh ng ng i Do Thái và ng i không theo đ o Do Thái." C u ta ng ng l i đ suy nghĩ m t lát Nh ng đi u này r t thú

v ," c u ta b ng nhiên nói ti p Đi u bí n này đã phát tri n nh th nào, và v

m t h c thu t mà nói thì nó có còn t n t i không? T ch a bao gi ng m nghĩ th t

k v v n đ này."

"Không ph i ch vì m t ki u đ i lo i nh ch nghĩa bài Do Thái há tôi g i ý,

c tìm l i gi i cho vân đ mình đ a ra

"Không h n là th ," Itamar nh n xét "Có nh ng ng i không ch u nh h ng

c a nh ng thiên kiên đó và h ch p nh n đi u này nh m t th c t hoàn toàn rõ ràng, m c d‘ cũng có xen l n m t ch’t đ k M t ki u đ k xu t phát t lòng

ng ng m ," Itamar kh ng đ nh "M t khác, n u là quan đi m bài Do Thái thì 'b

óc Do Thái' ph i đ c nói b ng nh ng t ng tiêu c c ch "

"Rõ ràng là," Jerome xen vào cu c th o lu n, "m t ng i Do Thái thông minh

là m t ng i Do Thái nguy hi m Chính t đi u này ng i ta m i d ng nên đi u

bí n đó b i vì đ i v i h m t b óc Do Thái là m t k x o quy t, nham hi m và khó l ng."

"Dù th nào đi n a," Itamar ti p t c mà không thèm đ ý đ n l i c a Jerome

"Có m t đi u r t thú v là nh ng ng i Do Thái, ít nh t đã thành công trong vi c liên k t nh ng k không a h và nh ng ng i ng h h trong m t đi u ch a

t ng có ai nói ng i Do Thái ngu ng c M t khuôn m u đã luôn g n li n v i ng i

Do Thái - và m i đ a tr đ u l n lên v i khuôn m u này - r ng dân t c Do Thái là

m t dân t c thông minh khôn khéo và có đ u óc nh y bén."

Tôi nhìn )tamar đ y ng ng m Theo nh p đ c quá trình suy nghĩ r t h

th ng và logic c a c u ta l’c nào cũng là m t kinh nghi m r t thú v v i tôi Khi ai

đó h i c u ta b t c câu h i gì, c u ta không bao gi tr l i ch mang tính ch t chi u l C u ta luôn suy nghĩ theo chi u sâu c a v n đ

"Mà th c ra, ch có gì b t th ng trong chuy n này c u ta ti p t c, m t minh

ch ng hùng h n cho nh ng đi u mà tôi đang nghĩ v c u ta "Dân t c nào ch ng

có m t vài ki u khái quát hóa nh th H u nh t t c các dân t c đ u có nh ng nét đ c tr ng nh t đ nh g n li n v i mình, cho dù nh ng nét đ c tr ng này có

th t hay không đi chăng n a Ng i Scotland keo ki t ng i Mexico l i bi ng,

ng i Th y Sĩ nghiêm kh c ng i Nh t láu cá ng i Đ c mô ph m

"Xem nào," Itamar nói ti p, "còn gì n a không nh À ng i Italia thì sao nh ?"

Ng i Italia là nh ng ng i tình tuy t v i," Jerome phát bi u

"T i sao nh ng con chó Ba Lan l i có mũi t t?", Jerome ti p, và sau m t vài giây im l ng, "B i vì ch’ng đu i theo nh ng chi c xe đang đ u!" H n phá ra c i làm chúng tôi c i theo

Trong m y ph’t sau đó ch’ng tôi lao vào nh ng tr n c i nghiêng ng khi c

ba thay nhau k chuy n c i v các dân t c khác nhau, m i câu chuy n l i khi n

ng i kia nh đ n m t câu chuy n c i đ i lo i nh th D n d n, chúng tôi c n

h t nh ng câu chuy n và ng i đó im l ng, c g ng l y l i h i sau nh ng tr n c i

m t l M t l n n a - hình nh nh ng ng i Do Thái thông minh" không có s

nh y c m v i nh ng nét đ c tr ng c a các dân t c khác và t chi u chu ng mình

b ng vi c c i c t N u ch đ n gi n là k các câu chuy n theo m t m ch th ng

nh t thì đã đành nh ng đ ng này b n ta l i k chuy n đ‘a đ c i đ‘a gi u c t

Li u b n có c i không n u m t nhóm nh ng gã ng i Tây Ban Nha phá lên c i

tr c nh ng câu đ‘a v chuy n ng i Do Thái viêm màng túi?

Jerome ngh ch chi c tách cà phê c a h n, nhìn ch m ch m vào đó nh kiêu đang n m m gi a ban ngày Tôi mân mê gói đ ng, còn Itamar h t g p l i du i chân trong khi dán m t vào c p v ch ng già m i bu c vào quán

"Và chuy n nh ng ng i Do Thái thông minh," Itamar lên ti ng đ a ch’ng tôi

tr l i v i ch đ đang d "th t thú v ," c u ta ti p t c tr m ngâm "T ph i tìm

hi u xem t i sao l i có đi u bí n này m i đ c." Trông c u ta nh th th c s đang r t trăn tr tr c v n đ đó

"Các c u bi t đ y," tôi b t ch t lý lu n "T đã gi ng m t vài bu i t i Vi n ngôn

ng Do Thái v vi c c i thi n trí nh Cu i m i bu i d y, sinh viên l p Torah[5]hay đ n ch t và nói v nh ng ph ng pháp nghiên c u, nh ng k năng phát tri n trí nh mà h v n s d ng Đi u thú v đi u này có liên quan đ n v n đ ch’ng ta đang th o lu n, là t ch a t ng b t g p nh ng ph ng pháp đó trong

b t c cu n sách nào hay trong b t c nghiên c u nào mà t t ng th c hi n."

M t Itamar sáng lên "C u nói nghiêm túc ch ?" C u ta kéo gh th ng l i và

ng i d a v phía tôi

"R t nghiêm t’c tôi tr l i

Đi u đó th t đáng kinh ng c," c u ta nói b ng m t gi ng ph n khích mà tôi không th nào hi u n i C u ta nhìn đăm đăm ra ngoài cây táo tr ng trong sân đôi

m t đ o đ o cho th y c u ta đang suy nghĩ h t công su t

Đi u gì đáng kinh ng c c Jerome cũng gi ng nh tôi đang c g ng hi u s

vi c

" đây ch’ng ta có hai đi m," c u ta phân tích tình hu ng theo đ’ng cái ki u 'Itamar-bi t-tu t đ c tr ng c a mình "Chúng ta có m t đi u bí n đ ng sau s khôn ngoan và s c s o c a ng i Do Thái, và chúng ta có nh ng ph ng pháp

th c t mà ng i Do Thái đã s d ng trong hàng th k qua!" C u ta phá v dòng suy nghĩ c a chính mình "N u t hi u đ’ng ch’ng ta đang có m t câu chuy n vĩ

đ i trong tay - câu chuy n v m t dân t c Do Thái thông tu v i nh ng

ph ng pháp đã gi’p các sinh viên Do Thái theo h c t i tr ng đ o nh đ c kinh Talmud gi i đ n v y! Ch ng ta cũng có th d y các th ng nhân cách đàm phán th ng thuy t b ng chính ph ng pháp mà các nhà buôn Do Thái đã làm

châu Âu hay th m chí ch’ng ta có th ch cho sinh viên (arvard cách đ t toàn

đi m A b ng chính nh ng k thu t đã bi n Marahal c a Praha hay Gaon c a Vilna[6] thành nh ng h c gi Torah vĩ đ i!

"N u ch’ng ta nói đ n nh ng ph ng pháp có hi u qu thì t i sao l i ph i bó

h p chúng trong khuôn kh b c t ng c a nh ng tr ng đ o ch ? T i sao t t c

m i ng i l i không áp d ng nh ng ph ng pháp đó ch ? Các c u có hi u đi u t

mu n nói không? Chúng ta có th b t mí nh ng bí m t c a b óc Do Thái!" C u ta

k t th’c suy nghĩ c a mình b ng m t sáng ki n, m t đi u đang b t đ u sôi s c lên trong tâm trí mình

S kích đ ng c a Itamar b t đ u nh h ng đ n tôi Có m t đi u gì đó trong

nh ng đi u c u ta nói th c s r t đ c đáo Đó là ki u ý t ng mà b n s t h i chính mình, "Làm sao mà mình l i không nghĩ ra s m h n nh ?"

M t lúc sau, Jerome buông ra m t câu làm chúng tôi c t h ng

"Xin l i nhé nh ng chính xác thì ch’ng ta mà b n mình đang nói đ n là ai

v y? V i t t c lòng t tr ng, t chính xác không ph i là ng c viên thích h p cho

v trí đ ng tác gi đâu đ y Đ u tiên, t đ v a đ đi m qua đ c kỳ thi SAT[7]

Th hai, tr khi có ph ng pháp nào đó đ phát tri n tri th c h ng t i vi c

ki m m t cô b n gái, còn n u không, t ch h ng thú v i cu n sách c a các c u đâu Jerome nói hu ch to t Roi ngay l p t c, h n nói thêm "dù v y, t s n sàng giúp các c u ti p th t i th tr ng Carribe Bi t đâu k ho ch này l i giúp v kinh doanh qu n áo c a t đ y phát đ t thì sao Nó s nh c ng i ta nh r ng ng i

Itamar thu x p m y th đ l t v t c a c u ta và ra hi u cho b i bàn đem hóa

đ n đ n cho ch’ng tôi Đ n th sáu tu n sau, t s tìm hi u đ c s hình thành

bí n v ng i Do Thái thông minh T có m t vài gi thuy t v s bí n này." C u

ta ngu ch ngo c vài dòng ra m t t khăn ăn nh , nhét nó vào túi bên c a chi c

c p da và kéo gh đ ng d y "Xin l i nh ng t ph i đi đây T có h n v i nha sĩ

c u ta gi i thích

Jerome cũng đ ng d y và thay c p kính đ c sách b ng m t c p kính râm th i trang "C t cũng ph i đi con đ ng c a mình đây h n nói "12 gi t có h n

v i chuyên gia chăm sóc s c đ p, Bob," h n l i m t l n n a gi câu đ‘a quen thu c

"Còn t thì có h n v i cái hóa đ n ch c là v y r i," tôi th dài khi th c tay vào túi qu n và rút ví ra

Li n k v i bãi đ xe bên ngoài tr c khi đ n l i vào siêu th , tôi ch t th y cô Lippman, cô giáo tôi h i l p sáu (ai m i năm đã trôi qua k t l n cu i tôi g p

cô nói đ’ng h n là làm phi n cô nh tôi v n th ng v y và tôi nghĩ r ng minh nên l ch s m t chút b ng cách đ n chào cô Tôi băng qua đ ng và g i to "Cô Lippman i

Cô quay l i và nheo nheo m t, c nh n ra xem tôi là ai Yossi à cô h ng v phía tôi

Tôi h i thăm tình hình cô và t ý mu n nghe nh ng đi u cô đã tr i qua trong

su t hai m i năm qua Rõ ràng là cô đã đi qua r t nhi u s ki n Mà th c t là hình nh năm nào cũng có m t đi u gì đó đáng k x y ra v i cô, và tôi là m t k

c c kỳ may m n m i đ c nghe t t cà nh ng s ki n đó v i t c đ kho ng m i lăm ph’t cho m i năm

M c dù s chán ngán và khó ch u đã vây xung quanh tôi nh ng tôi nghĩ mình nên cho cô m t chút c m giác hài lòng trong ngh nghi p Nhi u năm đã trôi qua

t khi tôi phá ho i nh ng bu i cô lên l p hay đ n gi n ch là không thèm đ n l p,

gi tôi t hào nói v i cô r ng tôi, m t h c sinh cá bi t đang vi t m t cu n sách v

bí m t c a b óc Do Thái và tôi đang tìm hi u s th t đ ng sau bí n v s thông minh c a ng i Do Thái,

Cái đó thì có gì mà tìm hi u?" Cô h i tôi, v i đ’ng cái gi ng c a m t bà giáo

Đó l m t th c t Ng i Do Thái luôn thông minh." Tôi ch t nh l i lý do t i sao tôi hay b gi cô hai m i năm v tr c Trong m i tr ng h p, ch c n có c h i

là cô ngăn c n b t c ai có ý đ nh vi t m t cu n sách v bí n s thông thái c a

ng i Do Thái Cô chính là b ng ch ng s ng cho th c t r ng không ph i ng i

Do Thái nào cũng đ c Đ ng t i cao ban cho m t b óc M t khác, chính vì cô,

ni m h ng thú c a tôi v i vi c tìm hi u bí n này ti p t c l n d n lên

Ch ng Bí n v s thông thái c a ng i Do Thái

Đ’ng m t tu n sau, chúng tôi l i g p nhau Café Ladino Ch’ng tôi đã không nói chuy n c tu n v a r i và tôi th y mình th c s trông đ i bu i t h p l n này Tôi băn khoăn không bi t Itamar có b công tìm hi u v đi u bí n đó không và

c u ta có phát hi n ra thông tin gì hay không, hay là s hào h ng c a c u ta đã ngu i d n trong m y ngày qua

Khi tôi đ n quán cà phê thì th y Jerome đang đ i bên ngoài H n k p m t t báo d i cánh tay và m c m t chi c áo s mi có i là kinh d nh t mà tôi t ng

th y: m t chi c áo có c nh r ng rú loang l màu in hình Kofi Anan, T ng Th ký Liên H p Qu c đang chuy n cành t cây n sang cây kia

Quán v ng tanh còn Fabio thì đang đ i chúng tôi v i cánh tay giang r ng Chúng tôi ng i xu ng chi c bàn quen thu c trong hang M i phút sau, Itamar

xu t hi n đóng b m t b vest t i màu, thanh l ch cùng m t chi c cà v t l a màu vàng sáng, trông có v đ t ti n

Jerome này đây m i là ki u chúng ta nên m c," tôi phát bi u, m t v n không

b i tung đ ng giây t

)tamar kích đ ng đ n n i th m chí không thèm h i xem tình hình chúng tôi ra sao nh các l n khác C u ta ti n th ng đ n ch đ mình đang theo đu i, mu n ngay l p t c k cho chúng tôi nghe nh ng đi u c u ta đã tìm hi u đ c

"Trong lúc ch nha sĩ th sáu tu n tr c y," c u ta b t đ u, "t đã suy nghĩ

v v n đ này t nhi u góc đ khác nhau Tr c h t ng i Do Thái là nh ng

ng i s ng sót H đã tr i qua bao nhiêu đi u b t công trong l ch s ? H đã ph i

ch u đ ng bao nhiêu cu c tàn sát Đã bao nhiêu l n h b đ y ra kh i đ t n c,

bu c ph i lang thang kh p th gi i đ tìm m t n i tr’ chân m i đ r i l i b ném

đi m t l n n a khi đã n đ nh m i th n i m i? Babylon, Tây Ban Nha, châu Âu

H đã s ng sót qua nh ng Tòa án D giáo, nh ng cu c tàn sát và, qua t t c nh ng

đi u này, dân t c Do Thái v n phát tri n l n m nh Làm th nào h gi đ c

nh ng đi u đó Nh ng dân t c khác hùng m nh h n dân t c Do Thái nhi u, v i

nh ng n n văn hóa n t ng kỳ vĩ đã không làm đ c đi u đó Ng i Ai C p c

đ i, dân t c đã xây d ng nên nh ng kim t tháp vĩ đ i nay đâu r i Ng i Hy L p phát minh ra n n dân ch và s n sinh ra cho th gi i nh ng Plato, nh ng Aristoste nay đâu r i Ng i La Mã v i th i hoàng kim c a công ngh tiên ti n nay đâu r i? T t c nh ng dân t c đó đ u đã s p đ nh nh ng tòa tháp x p b ng

nh ng quân domino, ch còn l i là nh ng đ nát và ch còn t n t i trong ký c "

C u ta d ng l i gi a câu khi cô bé b i bàn đ n đ ghi đ u ng

Itamar gãi c m suy nghĩ và g i m t tách espresso M t latte," tôi g i Còn Jerome ch n cappuccino

Ng i Do Thái đã s ng sót," Itamar ti p t c dòng suy nghĩ mà không có s

h tr c a b t c đ i quân hùng m nh hay th l c nào, mà h cũng ch a t ng s

h u s c m nh nào nh th H thành công trong vi c gi gìn truy n th ng c a mình trong nh ng đi u ki n b t kh thi là b i vì h đã h c đ c cách s d ng trí

óc trong nh ng hoàn c nh thay đ i không ng ng 'B óc đó cho phép h không

ch s ng sót mà còn có nh h ng đ n môi tr ng kh c nghi t quanh mình và phát tri n nh ng k năng ghi nh đ giúp h truy n mi ng toàn b b n Torah t

th h này sang th h khác." C u ta d ng l i m t lát D‘ sao đó chính là đi m

c a c u, n u đ’ng là h có thông minh h n r t khó tr l i Chúng ta không th k t

lu n m t câu chung chung nh th Dân t c nào cũng có k y u ng i m nh, k

x u ng i t t, k ngu đ n ng i thông minh T t nhiên, có nh ng ng i Công giáo ng i H i giáo ng i (indu thông thái h n và thành đ t h n r t nhi u

ng i Do Thái mà t bi t."

Tôi l i nh đ n l n g p cô Lippman

Mà còn ch a k đ n nhé ch’ng ta đang nói đ n lo i ng i Do Thái nào? G c

Đ c? G c Tây Ban Nha? Do Thái chính th ng? C i cách? M ? Nga? Ch ng l t t c

đ u là nh ng nhà khoa h c ki t xu t sao? S khác bi t đây l n l m Theo nh t

bi t thì câu h i ai thông minh h n ai là m t câu h i hoàn toàn không h p lý M c đích c a t là hi u đ c t i sao ng i Do Thái, v i t cách là m t con ng i c

th , l i đ c cho là ng thông minh, và làm th nào mà đi u bí n hay đ c tr ng này, l i đ c g n v i h C u bi t ng i ta th ng nói đây không có l a làm sao

có khói Cái khói đó có th đ a t đ n v i m t s th t c th nào đó Đó m i là cái

t mu n tìm hi u )tamar k t lu n suy nghĩ c‘a mình và quay tr l i v i vi c s c

s o đ ng gi y t

Qua khe m t tôi đ ý th y Jerome đang đ c m c tin th thao d i g m bàn

Kh thân Jerome Cu c th o lu n nho nh c a chúng tôi không h l y đ c c a

h n m t chút xíu h ng thú nào Nh n ra mình b "b t qu tang," h n g p nhanh t báo l i và đ nó ngay ng n trên bàn

"Các c u có bi t Real Madrid đã mua Louis Figo v i giá năm m i sáu tri u đô-la không?" H n c phân bua v đi u đã thu h’t s chú ý c a h n h n cu c đ i tho i bên bàn

"Th thì h i quá đà ph i không?" tôi tr l i, gi ng pha chút ng c nhiên

)tamar nh n m t lên và nhìn Jerome v không đ ng tình

Ch’ng ta đang nói v m t đi u r t thú v và đây là cái đã khi n c u m t t p trung h ? M t c u th bóng đá B Đào Nha ki m đ c hàng tri u đô-la ch vì h n

ta bi t cách đá m t qu bóng sao? Ni m ham h c h i tri th c c a c u n m đâu

v y?"

Jerome c i toét đ n t n mang tai "Itamar à! C u bi t Louis Figo là ng i B Đào Nha c đây T s c n ng r i!"

Itamar li c m t nhìn l i và c i ng ng ngh u "T tình c xem m t chút h i Euro 2000," c u ta thú nh n

Đ n tôi còn ph i ng c nhiên vì đi u này Tôi không bao gi nghĩ )tamar có th xem m t tr n bóng đá c u ta l’c nào cũng l n ti ng ph n đ i th thao

Đi u quan tr ng đây là )tamar n i l i dòng suy nghĩ v a b đ t đo n c a mình trong khi rút m t trang ra kh i đ ng gi y t ng i Do Thái l’c nào cũng

thích cái ti ng tăm h i quá c ng đi u đó v s c m nh và trí tu c a mình Ti ng tăm này b t ngu n t r t nhi u th - n i s hãi lòng đ k , s thù ghét và, th t đáng ng c nhiên, c các s li u th ng kê th c t n a, cái này t s cho các c u xem ngay đây C u ta l y ra m t trang khác và xem xét nó "K t lu n đ u tiên t rút ra

đ c v bí n này đi li n v i con s nh ng ng i Do Thái n i ti ng trên th gi i Các c u c th nghĩ mà xem nh ng cái tên Do Thái luôn n m trên đ u các danh sách h u h t m i lĩnh v c - nh ng cái tên có nh h ng đ n toàn nhân lo i: Moses, Maimonides, Spinoza, Sigmund Freud, Albert Emstein Th m chí c Karl Marx và ch’a Jesus cũng là ng i Do Thái

"T có c m t b n danh sách nh ng ng i Do Thái n i ti ng và quy n l c nh t trong các lĩnh v c khác nhau," Itamar ti p t c Trong văn h c ch ng h n - Shai Agnon, Shalom Aleichem, Isaac Bashevis Singer, Franz Kafka, Isaac Asimov, Joseph Heller, Philip Roth, Herman Wouk, Harold Robbins T t c đ u là ng i Do Thái."

"Còn nh c c đi n n a - Yascha Heifetz, Daniel Bumbaum, Isaac Stem, Arthur Rub Instern, còn nhi u nhi u n a " c u ta l t l t qua các trang gi y

"Còn c m t lo t nh ng ng i ho t đ ng trong ngành gi i trí này Barbara Streisand, Mandy Patinkin, Billy Joel, Simon & Garfunkel, Paul Anka, Jerry Seinfeld, Jackie Mason, Marcel Marceau, di n viên k ch câm ng i Pháp, Larry King, o thu t gia David Copperfield, và th m chí c William Shatner và Leonard Nimoy th ng đ c bi t đ n d i cái tên Thuy n tr ng Kirk và Ngài Spock

trong Star Trek."

David Copperfield là ng i Do Thái h ?" Jerome ng c nhiên h i "M t s lăn đ‘ng ra ch t m t nêu c bi t đi u này."

"Trong ngành công nghi p đi n nh thì tràn ng p ng i Do Thái," Itamar l i

ti p t c, m t l n n a ph t lcâu nh n xét nho nh c a Jerome "Các c u có bi t

di n viên nào ng i Do Thái không?"

"Có ch , làm gì có ai không bi t?" tôi tr l i "Woody Allen, anh em nhà Marx, Billy Crystal

"C u nói đ’ng )tamar l i l c tung đ ng gi y t Còn có Steven Speilberg dĩ nhiên r i, Bette Midler, Harrison Ford, Mel Brooks "

"Frankeinstein," Jerome l i xen vào mà m t v n dán vào t báo

Itamar nhìn ch m ch m vào h n, v s ng s t t đ "Frankeinstein h ?!"

"Ph i đó là m t cái tên Do Thái mà, ch ng ph i sao Jerome c i toe toét,

cu ì c‘ng cũng nhâc m t ra kh i t báo m t lát

"Nói th thì cũng có khác gì b o G u Yogi hay Pokemon là ng i Do Thái v y," tôi đ‘a

"C u nói cái quái gì th ?" h n ra th đ phòng "Ai mà ch bi t Pokemon là c a

Nh t C u c nhìn tên b n nó xem: Pikachu này, Jigglypuff này, Butterfree này

nh ng cái tên truy n th ng c a Nh t t th i nhà Minh đ y."

"Nhà Minh là Trung Qu c ch tôi s a l i l i h n

"Còn v kinh doanh thì sao?" Itamar ch ng thèm đ ý gì đ n cu c tranh lu n bên l c a chúng tôi và quay tr l i v i ch đ chính Có gia đình Rothchild Reichman, Bronfman, Estee-Lauder, Max Factor, George Soros, Ralph Lauren, Levi Strauss, Ben Cohen và Jerry Greenfield (ch c a hãng kem Ben and Jerry'), Adam Citroen (trong hãng xe c a Pháp) Nói cách khác, danh sách này dài l m."

Kissinger là ng i Do Thái tôi th t ra

"Chính xác," Itamar xác nh n "V chính tr " C u ta đ o m t vào nh ng trang giây "Ph i, có Kissinger, Disreali, Th t ng Áo Bruno Kreisky, Th t ng Pháp Pierre Mendes-France, Th t ng Na Uy Grew Brondenvald và danh sách này

v n còn n a," c u ta k t lu n

"G u Yogi là n Đ , t nghĩ th ," Jerome chia s đi u đang làm đ u óc h n b n tâm "Nó xu t phát t yoga Trong ti ng Sanskirt, tên c a nó có nghĩa là ch’ g u bay.'" H n m m c i có v th a mãn

Cô b i bàn quay l i và mang cho chúng tôi nh ng th ch’ng tôi đã g i, c n

th n đ t nh ng chi c c c gi a bàn

"V y, không còn nghi ng gì n a, Do Thái có l là dân t c giàu có nh t n u tính

đ n tài năng tôi k t l i "V i danh sách nh ng ng i Do Thái xu t ch’ng nh

th , th o nào m i sinh ra đi u bí n đó Nh ng cái tên Do Thái luôn đ ng đ u m i

th "

(oàn toàn sai )tamar khi n tôi ng c nhiên b ng câu tr l i c t l n c a c u

ta "Danh sách này là m i th o t ng, nó d n ng i ta đ n nh ng k t lu n sai

l m." C u ta đ t l i nh ng t gi ây lên bàn và đ a m t nhìn chúng tôi "Các c u có

bi t Newton, Copernic, Mahatma Gandhi, Leonardo da Vinci, Michelangelo, Abraham Lincoln and Muhammed có đi m gì chung không?" c u ta h i

"T t c đ u là đ ng m t chi u London," Jerome nh n xét hài h c

"Ch ng ai trong s h là ng i Do Thái tôi nêu ý ki n, nh n ra đi u mà )tamar đang d n d t chúng tôi

"Ch ng ai trong s h là ng i Do Thái," c u ta nh c l i Nh ng m i ng i trong s h đ u đ l i d u n đ i v i th gi i, không h nh h n so v i b t c ai khác trong lĩnh v c c a mình V y danh sách này và danh sách kia có gì khác nhau?"

Jerome cu i c‘ng cũng b t báo xu ng khi tôi và h n c‘ng đ i câu tr l i s p

t i

Không đi quá sâu vào v n đ này," Itamar b t đ u, gi i phóng chúng tôi kh i

c nh ch đ i ng i ta bi t đ n m t ng i Do Thái có tài không ch vì nh ng thành t u c a ng i đó mà còn vì th c t r ng anh ta cũng là m t ng i Do Thái

T nh đã t ng đ c đâu đó r ng ng i ta đã h i nhà văn Saul Bellow r ng ông

y c m th y th nào khi là m t ng i Do Thái và ông đã tr l i b ng m t câu châm bi m đ i lo i là, 'tôi bi t mình là m t ng i Do Thái, và mình là m t ng i

M , và mình là m t nhà văn Tuy v y, tôi còn là m t fan nhi t thành c a môn khúc côn c u, m t th c t mà ch a ai nh c t i bao gi Nói cách khác nh ng ng i Do Thái tài năng n i b t b i vì th c t h là ng i Do Thái L y ví d ch ng h n,

ch ng ai l i đi ch vào Stephen Hawkins và b o, 'Nhìn m t thiên tài ng i Công

kh năng c a ông y đi u đó hoàn toàn khác v i nh ng nh n th c c a m i ng i

v ng i Do Thái."

Đ’ng v y," Jerome m m c i đ ng tình

Đi u quan tr ng nh t," Itamar ti p t c là ng i Do Thái đ c' PR t t h n

và nh n đ c s ch’ ý đ c bi t b i vì b n ch t Do Thái c a h , ch không ph i lúc nào cũng t ng x ng v i kh năng th c s c a h trong đám đông Đây là m t trong nh ng lý do làm lan truy n bí n đó

"C u nói 'kh năng th c s c a h trong đám đông nghĩa là sao tôi h i

Đ n gi n th này nhé," c u ta đáp l i, "c th h i m t ng i M hay m t

ng i châu Âu bình th ng xem trên th gi i có bao nhiêu ng i Do Thái và h chi m bao nhiêu ph n trăm dân s th gi i đi ch c ch c c u s nh n đ c câu tr

l i là trong kho ng vài trăm tri u ng i đ t đên dân s th gi i," c u

ta gi i thích

"Làm gì có chuy n, không th đ n đ c Nói th thì h i quá t thì nghĩ

ng i Do Thái chi m kho ng đ n 15% dân s th gi i Jerome c tính Đây v n đ là ch đó đ y )tamar c i h hê Ngay đ n chúng ta còn không nh n th c đ c!"

Itamar rút m t t gi y khác ra, t này trên đ u trang có ghi ch "S li u." "S

li u chính xác c a năm c u ta đ c to, "nh ng ông b n thân m n c a tôi ,

t ng s ng i s ng trên hành tinh này là sáu t ng i m i ba tri u trong s đó

là ng i Do Thái Th đ y! Chúng ta th c ch t đang nói đ n 0,25% dân s th gi i thôi Không ph i cũng ch ng ph i 15% Ch có m t ph n t c a m t ph n trăm thôi Ch có v y Đó là t t c s ng i Do Thái s ng trên hành tinh này."

"Thú v th t," tôi l m b m

"Th t đáng kinh ng c," Jerome reo lên "C u có tính đ n nh ng nhà du hành vũ

tr ng i Nga g c Do Thái đang trên tr m vũ tr c a Nga không đ y?"

"Có ch , bao g m c cháu gái t m i sinh tu n v a r i n a y ch )tamar

c i r ng r đ y t hào

"B qua Jerry Springer và Geraldo Rivera đi Jerome bu t mi ng m a mai "Hai

ng i đó không đ c tính."

Itamar b i đ ng gi y và lôi ra m t t màu vàng ghi chi chít nh ng con s

Tr c khi cho r ng đi u bí n này th c ra ch là m t o t ng sai l m đ t cho các c u bi t m t đi u ng c nhiên Không ph i ng u nhiên mà đi u bí n to l n này đ c d ng lên xung quanh b óc và s thông minh c a ng i Do Thái đâu

Nh ng s li u th ng kê đã cho th y r ng m c dù s l ng ít nh ng tài năng c a

h l i t l ngh ch v i s l ng ít i đó

)tamar đ a cho ch’ng tôi m i ng i m t b n phô-tô trang gi y mà c u ta đang

c m

Trong năm t p c a b sách đ s Toàn c nh l ch s khoa h c, George Sarton

đã miêu t s phát tri n c a khoa h c xuyên su t th k XIV," Itamar b t đ u nh

ki u l i m cho m t bu i lên l p "Trong ph n nói v th i Trung đ i, Sartort không ch nghiên c u s phát tri n khoa h c và tri th c trong th i kỳ này mà ông

còn so sánh nh ng thành t u c a nh ng dân t c khác nhau Nghiên c u c a ông

đã đ c p đ n r t nhi u lĩnh v c bao g m có giáo d c, công ngh , toán h c, v t lý

h c, hóa h c, y h c

Th a giáo s Jerome ng t l i, "vào v n đ chính đi thôi

Vân đ chính )tamar h i ng ng - "17,6% trong s nh ng nhà khoa h c hàng đ u c a th i Trung đ i là ng i Do Thái," c u ta k t lu n

"Và vào th i kỳ đó h chi m bao nhiêu ph n trăm dân s nói chung?" tôi h i

đ y v t hào

"M t ph n trăm )tamar tr l i "Nói cách khác, s nhà khoa h c ng i Do Thái nhi u g p m i tám l n con s ng i ta th ng nghĩ đây là nói v m t s

li u Th c t th m chí còn thú v h n n u chúng ta so sánh thành t u c a nh ng nhà khoa h c ng i Do Thái t i các qu c gia riêng r Nh Tây Ban Nha ch ng

h n," c u ta ti p t c nh ng lý lu n c a mình "41% trong s các nhà khoa h c hàng đ u c a Tây Ban Nha th i Trung đ i là ng i Do Thái, m c d‘ ng i Do Thái

th c t ch chi m kho ng 2,7% dân s S nhà khoa h c Do Thái cao g p hai m i lăm l n s nhà khoa h c ng i Tây Ban Nha không theo đ o Do Thái."

"Th i hoàng kim c a Do Thái," tôi nh l i tên c a th i kỳ l ch s này

Itamar ng ng m t ch’t đ suy nghĩ r i ti p t c, " đây c u ta ra hi u v phía Jerome, "sao c u không đ c to nh ng con s này lên và cho bi t c u nghĩ gì v chúng nh "

Jerome c m l y t gi y và b t đ u đ c

"Kho ng nh ng năm t 1819- ng i Do Thái n m gi 20% n n kinh t

c a Đ c m c dù h ch chi m ch a đ y 1% dân s "

Vào năm s sinh viên theo h c t i tr ng Đ i h c Harvard là

ng i Do Thái, t i Cornell là và Princeton là cho d‘ ng i Do Thái chi m ch a đ n 3% dân s "

"Quá nhi u ph n trăm Jerome có v h i b c mình

Đ c ti p đi )tamar gi c

"M t ph n ba s tri u phú M là ng i Do Thái."

"20% s giáo s t i các tr ng đ i h c hàng đ u c a M là ng i Do Thái."

"40% s lu t s làm vi c trong các hãng lu t hàng đ u c a M là các c u không đoán đ c đâu Đ t g i ý nhé H không theo đ o Ph t, và h không theo

ch nghĩa vô th n."

Jerome ph y tay th mành giây r i xu ng bàn, quay tròn

"V y," Itamar h i, "các c u có th rút ra k t lu n gì t nh ng đi u này? Và c

g ng nghiêm t’c đi m t l n này thôi."

"K t lu n v cái gì?" Jerome mang m t v m t ng c nhiên "Chuy n gì v a m i

x y ra à? T đang đâu v y?" H n nhìn quanh mình nh ki u v a m i t nh d y sau m t gi c m gi a ban ngày H n l i nh t t gi y lên và li c nhanh qua nh ng dòng ch ghi trên đó

À mình nghĩ h n nói to thành l i suy nghĩ c a mình, "tài li u tr c m t chúng ta cho th y r ng đ xem nào h m mình bi t." H n ng i th ng ng i

l i "Nó ch rõ ra r ng 45% nh ng ng i nông dân tr ng khoai tây Idaho thích

đ c Harry Potter, 17% s ng i New York không bao gi đi ngh , 22% s ng i Alien u ng Guiness và 115% dân s Pháp là nh ng k h m hĩnh - r c r i đây và

m t khác ng i Do Thái, Ach, diese Juden!" H n nói b ng gi ng mũi b t ch c Charlie Chaplin trong b phim Tên đ c tài Ng i Do Thái, n u đ so sánh, là

nh ng ng i c c kỳ thông minh thành đ t xinh đ p, m nh m và (khá phát tri n,

n u nói v m t sinh lý) - có c n thi t không nh ? Hai c u mu n gì t nào?" h n

c i toét v x u h khi m t đ o h t t bên này sang bên kia gi a hai chúng tôi

"Mà nhân ti n h n ti p, "nh ng s li u này ch ng t , không m t chút hoài nghi nào, r ng t không ph i là ng i Do Thái đây ch ng có ch nào gi i thích

t i sao ng i Do Thái nào cũng là t phú vói ch s )Q lên đ n 3000 trong khi t l i

ch s ng trong m t căn h hai phòng ch t ch i, ch có b ng trung h c và lái m t chi c Toyota đ i 82.''

Lôi d i đ ng giây t trên bàn ra t báo c a Jerome tôi đ a cho h n "Thôi,

đ c ti p đi anh b n," tôi g i ý

"T đ c h t r i."

"Thì xem l i bài báo v Figo y," tôi tr n an "T ch c ch n là c u ch a xem k đâu và s th t đáng ti c nêu b qua m t thông tin giá tr nh th trong bi n kiên

th c kỳ vĩ c a c u."

Jerome m t báo ra v b t đ u đ c Đ i đ u ki m c a Israel luy n t p c

"Hai anh có dùng gì thêm không ?" cô bé h i tôi và Jerome

"Ùm, tôi thì không," tôi tr l i

"Heineken," Jerome hào h ng "Heineken không ph i Do Thái, mình hy v ng

th "

Cô bé b i bàn d n m y cái tách c a ch’ng tôi và ch’ng tôi nhìn cô b c đi Khi

cô đã vào trong b p )tamar v n vai du i ng i, còn Jerome thì quay tr l i v i

t báo

Đ t nhiên, Itamar nh t chi c túi lên và s c s o kh p m t l t Đâu r i nh ?"

c u ta l m b m Đây r i," C u ta c m lên m t t gi y khác "C u có mu n xem

m t s li u n t ng n a không?" C u ta h ng câu h i v phía tôi

"V y, n u ch’ng ta nói đ n đ i ngũ nh ng nhà trí th c c p cao, nh ng ng i

đã có nhi u c ng hi n giá tr cho nhân lo i thì ch’ng ta nên xem bao nhiêu ng i

Do Thái đã đ c nh n gi i này, c u nghĩ có đ’ng không

"T t nhiên r i," tôi nói l n

C u ta ch vào m t đòng h i m trên trang gi y "270 ng i đã đ c nh n gi i này k t khi nó đ c b t đ u vào năm C u nghĩ có bao nhiêu ng i trong

s đó là ng i Do Thái?" C u ta đ a chi c tách v m t bên mi ng đ thì th m câu

tr l i v i tôi mà không đ Jerome nghe th y "102 T c là đ y - th c ra là 37%."

"Th t đáng ng c nhiên đ’ng không c u ta bu t mi ng kêu to làm Jerome

gi t mình và nhìn lên

Cái gì đáng ng c nhiên th ?" h n h i, gi ng h n mang chút v h n d i vì b b ngoài cu c

"C u không tin đ c đâu tôi th t lên v i gi ng nhi t tình gi t o

Itamar g t đ u ng ng m "C u không thích nh ng th nh th này mà đ’ng không?" c u ta ti p

"Các c u đang nói v cái gì th ?" Jerome b t đ u m t kiên nh n

"Bao gi đ i đ u ki m s tr v t Đan M ch th ?" tôi h i Jerome H n làm

m t gi n, th a bi t r ng chúng tôi ch trêu h n tí thôi

"Gi i Nobel (òa bình (óa ra đã có r t nhi u ng i Do Thái đ c trao gi i

th ng cao quý này Và thêm vào đó là s c ép mà m t ng i đ c nh n gi i ph i

ch u," c u ta l i quay sang phía tôi, " đây còn có m t m nh ghép khác n a."

Ch a k đ n," Itamar l i b i trong đ ng gi y t c a mình, "có m t lĩnh v c

mà nh ng cái tên Do Thái n i tr i h n b t c lĩnh v c nào khác T đang nói đ n

m t lĩnh v c mà có l là có đóng góp l n nh t vào đi u bí n mà ta đang tìm hi u ngành truy n thông đ i chúng M ," c u ta th t lên, gi ng đ y ch t k ch

Đ ý mà xem," c u ta l i c m m t t gi y khác trong tay, "h u h t các tr ng quay l n nh t Hollywood - Disney, Touchstone, Universal, MCA, Caravan, Dreamworks - đ c đi u hành v i nh ng ng i nh Michael Eisner David Geffen, Steven Speilberg, Jeffrey Katzenburg, Edgar Bronfmartn, và Amon Milchin,

đ y m i ch là k m t s thôi Ba m ng truy n hình l n ABC NBC và CBS đ c

đi u hành b i nh ng ng i Do Thái Nh ng n ph m tin t c nh Time, Newsweek,

The Washington Post, The New York Times, and The Wall Street Journal thu c s

h u c‘a ng i Do Thái, v i nh ng biên t p viên và ph trách chuyên trang ng i

"T không mu n nói cho c u bi t trông c u gi ng cái gì đâu tôi l m b m Itamar m to m t Nói đi c u ta g t đ u khích l

"C u c nh m t k c c đoan chính tr y," tôi gi u Đi u c u v a nói gi ng

nh ki u tuyên truy n bài Do Thái v y."

Chính xác )tamar reo lên và đ p tay xu ng m t bàn, "T l y nh ng thông tin này trên trang web bài Do Thái mà."

"Và m c đích c a cái này là ?"

"Ch nghĩa bài Do Thái là m t trong nh ng l i gi i thích mang ý nghĩa tiêu c c

đ ng sau bí n này c u ta gi i thích, gi ng đ y hân hoan

"C cho là nh ng s li u th ng kê chúng ta v a đi m qua là đ’ng đi Ch’ng ta

ch ng th làm gì đ thay đ i đi u đó đ c nh ng th c t đ’ng là có r t nhi u

ng i Do Thái n m gi nh ng v trí quan tr ng trong ngành truy n thông M Đó

là s th t! V n đ th c ch t đây là nh ng t ch c bài Do Thái xuyên t c nh ng

th c t nh v y vì m c đích riêng c a h ," c u ta nói gi ng chán n n

"Trong l ch s , nh ng ng i bài Do Thái đ u luôn thành công trong vi c truy n bá vào đ u óc công ch’ng suy nghĩ r ng ng i Do Thái là nh ng ng i nguy hi m Ch ng thi u gì nh ng h c thuy t tuyên b r ng ng i Do Thái mang tham v ng làm bá ch th gi i Kh năng l p lu n c a ng i Do Thái là vũ khí duy

nh t ch ng l i đ c nh ng k th‘ ghét mình c u ta kh ng đ nh

"S th t là," tôi nh nhàng thay đ i quan đi m cùa mình, "khi th y quá nhi u

ng i Do Thái n m gi h u h t nh ng v trí quan tr ng nh t trong ngành truy n thông ng i ta có th cho r ng ng i Do Thái có nh h ng quá l n."

"T không nghĩ th "

"T i sao l i không ch ? Nhìn mà xem Truy n thông là m t th máy t y não,

Ng i Do Thái ki m soát ngành truy n thông Còn k t lu n nào logic h n n a

ch Ng i Do Thái th c s ki m soát suy nghĩ c a chúng ta! C u bi t đi u t nói

là đ’ng mà tôi nhoài v phía c u ta v i m t v m t t mãn

)tamar gi tay lên và v y v m t bên nh ki u đ nh g t đi nh ng nh n xét c a tôi, và l c đ u không đ ng tình

Đ u tiên c u ta b t đ u, "m t ng i gi quan đi m nh th rõ ràng là ý th c

v lòng t tr ng r t t " C u ta nhìn ch m ch m vào tôi, m t m to

"Th hai đã bao gi c u xem m t b phim hay m t ch ng trình TV ki u

ch ng trình Do Thái, mà c m th y ch ng trình đó đang c g ng t y não ng i xem b ng nh ng đ c tin Do Thái ch a d‘ là rõ ràng hay tinh vi đi chăng n a?

Ch ng h n, t không nh là Ng i ngoài hành tinh (E.T) có c nh nào miêu t l

minyan[8] bu i sáng dù r ng cha đ ' c a nó là Stephen Speilberg, m t ng i Do Thái T cũng ch a th y có l n nào Clint Eastwood hôn lên chi c mezuzah[9] trên

c a m i l n anh ta b c vào phòng, hay c u nguy n tr c khi nh y lên ng a và phi n c đ i trong bóng hoàng hôn h t." M t n c i r ng ngoác n trên khuôn

m t c u ta

"Th c ra, t nh m t l n trong phim Phòng c p c u (E.R) George C ooney đã

qu n bùa da lên cánh tay b nh nhân Jerome nh y vào nh ng gi nghĩ l i, hình nh đó là cái băng đo huy t áp thì ph i," h n nhanh chóng t s a "Trông chúng gi ng nhau l m, các c u bi t mà."

Itamar du i chân và b t đ u gõ nh p ngón tay lên m t bàn

Đ c r i, v y có th ng i Do Thái ki m soát (ollywood nh ng đ o Do Thái, hay t t ng Do Thái thì không," c u ta k t lu n

"C u đi mà nói đi u đó v i b n 3K[10] y Jerome nói đ’ng câu tôi đang đ nh nói khi h n đ ng lên kh i bàn

"T đã th r i nh ng thính giác c a nh ng k mũ tr‘m tr ng đó có v không

đ c t t l m."

"Xin l i các quý ông Jerome nói và đi v phía nhà v sinh

Itamar s p x p l i đ ng gi y t cho g n gàng và đ t chúng trên bàn, ngay

tr c m t tôi "C m đi c u ta nói "Nh ng th này dành cho ch ng đ u tiên."

Tôi c m l y m giây t và b vào chi c túi nh a đ ng c bánh mỳ đen v a

m i n ng mà sáng đó tôi đã mang theo

"Nóí tóm l i, bí n đã đ c ph bi n d a trên ba đi m c b n," c u ta b t đ u thi t l p k t lu n c a mình

"Nh ng cái tên Do Thái n i b t chi m gi nhi u v trí quan tr ng trong

Thái."

Tôi nhanh chóng ghi v i m i đi u c u ta nói lên chi c khăn gi y

"Nhân ti n đi u thú v đây là," c u ta nói thêm, "nh ng ng i không theo

đ o Do Thái có xu h ng g n thành công c a ng i Do Thái v i s s c s o trong trí tu c a h "

Nhumg đi u đó cũng có lý mà đ’ng không tôi nói to đi u mình đang băn khoăn

"Dù th nh ng v n còn nh ng nguyên nhân khác n a S c n c‘ đ ng c s may m n Tuy v y rõ ràng trong tr ng h p c a ng i Do Thái, s thành công

c a h có th coi là g n li n v i trí tu Trong su t l ch s c a mình, có quá nhi u

đi u ch ng l i h , và ch c ch n là may m n không h đ ng v phía h C u có nh

c u đã h i là li u ng i Do Thái có thông minh h n không Câu tr l i là Không

H không thông minh h n Nh ng rõ ràng h s d ng trí thông minh c a mình theo m t cách khác Và đó s là b c ti p theo trong cu c tìm hi u c a chúng ta:

nh ng k năng và ph ng pháp đ c đáo c b n mà ng i Do Thái đã s d ng đ phát tri n trí tu "

)tamar lôi trong t’í áo s mi ra m t t p gi y nh , l t qua vài trang và n xu ng

đ t p gi y m đ’ng trang c u ta mu n

"Chúng ta s xem xét đi u này," c u ta m m c i

Xem xét cái gì c tôi th y ng c nhiên vì Itamar có th b thu hút b i ph n

ti p theo c a cu c th o lu n đ dàng đ n th

"Nh ng nguyên t c c b n."

Tôi nheo m t c b t k p dòng suy nghĩ c a c u ta

Tr c khi nói đ n nh ng ph ng pháp c u ta l p l i, "ta c n ph i v ch ra

m t s nguyên t c c b n." C u ta ng ng đ u nhìn tôi

Tôi ch m rãi nhìn l i c u ta, ch đ i m t l i gi i thích mà bi t s ch ng bao gi

có "Nói l i đi Tôi b t đ u th y khó ch u "Có th đ n l n th ba t s hi u."

"T i sao?" C u ta băn khoăn Khi c u mua m t trò ch i đi n t trên máy tính,"

c u ta l p lu n tr c khi h c t t c nh ng th v m t k thu t, nh ng th thu t nho nh và nh ng thi t l p c u có th thay đ i đ c i thi n kh năng c a nó đ u tiên c u ph i hi u đ c nh ng nguyên t c c b n đã đ’ng không

L i m t s im l ng n a bao trùm không khí khi tôi c g ng hi u nh ng đi u

c u ta nói nh ng b t thành N u Jerome là ví d đi n hình c a m t ng i h i

ch m hi u thì Itamar l i là ki u ng i luôn b qua nh ng gi i thích c n thi t C u

ta luôn cho r ng ng i khác có th t mình hi u ra

"T t c nh ng đi u này liên quan th nào t i nhau tôi h i không đ l ra là

th c t tôi cũng ch ng hi u chính xác ví d c a c u ta v trò ch i trên máy tính

"Ch c ch n là ph i có nh ng đ c đi m hay hành vi mang tính đ c tr ng ch có duy nh t ng i Do Thái c u ta ng m nghĩ M t đi u gì đó cho h nh ng l i

th h n nh ng dân t c khác."

"Có th nh ng làm th quái nào mà t bi t đ c ch ?"

"C u không c n ph i bi t Th thì chúng ta m i ng i đây đ nói v đi u đó

ch ," c u ta tr l i

Chúng tôi ng i im l ng m t l’c cho đ n khi tôi không th ch u n i n a

"T ch ng hi u gì h t Không m t ch’t gì tôi căng th ng

Đ’ng l’c đó Jerome tr v t nhà v sinh và ng i xu ng gh Đang bàn chuy n gì v y?"

"B n t đang c tìm hi u xem đi u gì khi n cho ng i Do Thái khác v i nh ng dân t c khác đ tìm ra m t vài manh m i ho c nh ng nguyên nhân d n đ n s thông minh và trí tu đ c bi t c a h )tamar gi i thích

Jerome v tay đan nh ng ngón tay vào nhau và g t g‘ c i t mãn "L bris,[11] h n tuyên b mà không h ch p m t

"Hi u r i )tamar ch m rãi ng ng đ u lên "Th cái l đó thì có liên quan gì

Và trong vòng ph’t sau đó ch’ng tôi tham gia vào cu c th o lu n ng ng n

v c th con ng i, vi c buôn bán qu n áo c a Jerome và dĩ nhiên c đ i tuy n

đ u ki m Israel n a - m t ch đ mà t tr c đ n gi ch a t ng có m t trong

nh ng cu c th o lu n c a chúng tôi Chúng tôi g i thêm m t l t cà phê n a, và

đ n kho ng 12 gi 30 phút, chúng tôi quy t đ nh d ng

Trên đ ng đi ra )tamar b ng nhiên nh ra r ng ch’ng tôi ch a xác đ nh nguyên t c đ u tiên đ ng sau trí tu Do Thái "Ngoài l bris ra," h n kh i x ng,

"hai c u nghĩ đi u gì th c s khi n ng i Do Thái đ c bi t?"

"H đang đói tôi kh ng đ nh, nghe ti ng b ng réo ùng c khi gi ăn tr a đang

s p đ n "Tu n sau chúng ta s tìm hi u sau

Ôi thôi nào c u ta n n nì "Không c n ph i là sáng ki n gì vĩ đ i l m đâu Có

l là m t đi u gì đó mà ng i Do Thái làm khác nh ng dân t c khác Có th là cái

gì đó mà h sáng t o ra M t cái gì đó khác đi nào

"H phát minh ra bánh vòng," Jerome xen vào, th hi n s h ng ng v i c n đói c a tôi

Không nghiêm t’c đ y."

"H sáng t o ra Chúa." Fabio không bi t t ch nào b ng nhiên xu t hi n

C ba chúng tôi nhìn anh ta ch m ch m và băn khoăn không hi u anh ta đ t nhiên đ n t ch nào và làm sao mà anh ta bi t chúng tôi nói v chuy n gì Anh ta

đ c đ c đi u ch’ng tôi đang nghĩ và quay qua )tamar Anh mu n bi t ng i Do Thái sáng t o ra cái gì và ngu n g c trí tu c a h đ’ng không anh ta nói b ng

gi ng Achentina

" đ’ng )tamar l m b m, v n còn kinh ng c

Đó là đi u mà ba ng i th o lu n c sáng nay đ’ng không

Ba chúng tôi cùng g t đ u nh nh ng b n tr con ngh ch d i v a b b t qu tang t i tr n m t khía c nh nào đó tôi còn c m th y h i x u h Ch’ng tôi đã không nói chuy n ki u nh ng cu c nói chuy n mà ng i 'bình th ng' hay nói trong lúc u ng cà phê sáng th sáu Th m chí lúc này, nói v đ i tuy n đ u ki m Israel có khi còn không làm tôi x u h b ng

Ng i Do Thái có trí t ng t ng đ c bi t," Fabio ti p t c trong khi t a

ng i vào chi c máy tính ti n bên c nh qu y thu ngân "H phát tri n khái ni m

v Chúa v i hình th c hi n t i Th i c a h , khái ni m đó không t n t i Th i đó

ch có các pha-ra-ông và nh ng v th n nh ng không ph i dành cho ng i Do Thái! H có ki u ch’a khác Anh ta gi ngón tr lên tr i "Tôi mu n nói v i các anh r ng h đã t o ra Chúa M i th b t ngu n t đó

Tôi nhìn )tamar và mim c i, "Bingo[12]!"

Bingo )tamar c i đáp l i đ y mãn nguy n

Jerome ôm l y hai chúng tôi và h n h , "Th quái nào mà b n mình l i không nghĩ đ n đi u này nh Ai mà nghĩ ng i Do Thái l i phát minh ra Bingo ch !"

Ch ng L i tiên tri c a Frankel

"B n mình m i ch g p nhau ki u này trong vòng hai năm qua thôi T nghĩ

ch có gì l khi cu i cùng h n cũng n m đ c quy lu t đó )tamar tr l i khi ba

ng i chúng tôi v y tay chào l i

"Các c u không th y mình gi ng nh ng lão già kh t ta bít à?"

Còn h n th y ch !" tôi g t g‘ đ ng ý

"Xin l i, cho t nói," Jerome ng t l i, hai cao gi ng nh ng t i hai ông b các

c u mà b n mình m i ph i t t p vào sáng th sáu nh h i h u trí th này Ng i bình th ng y, h đi ch i b i vào bu i t i c

"V n đ đây là Jerome à v i c u, bu i t i b t đ u lúc 11 gi đêm còn đêm thi ph i đ n 3 gi sáng Cái t 'bu i sáng' th m chí còn ch có m t trong t đi n

" , ph i r i," tôi nói mát Văn phòng c a c u có th đ c lên Discovery Channel đây trong ch ng trình nh ng n i l lùng và quái d nh t, nh ng n i

ch a t ng có ai dám đ t chân đ n."

Đ’ng th và còn cô th ký c a c u n a, cô ta c đ n r i đi nh làn gió v y," )tamar c i khúc khích

Tr c khi Jerome k p b o v danh d c a mình ch’ng tôi đã đ n quán và

n ng nhi t b t tay Fabio

Que pasa amigos Nào vào đi thôi anh ta nói v i m t s nhi t tình đáng

ng

)tamar ng i đ u tiên b c qua c a, quay l i nói v i tôi, "Tu n tr c c u có

vô tình đ l i tiên boa h u bĩnh quá không đ y?"

"T nghĩ có khi còn t h n th y," Jerome th t ra "T có c m giác h n c x

th này là do cái v Trí thông minh Do Thái thôi

Jerome đã đ’ng Fabio ti p t c di n thuy t, chính xác t cái đo n mà anh ta đã

Và th là Fabio ng i vào chi c gh th t đi u này làm Jerome chán n n ghê

g m, và cho chúng tôi m t bu i sáng tuy t v i đ khám phá v nguyên t c đ u tiên c a Trí thông minh Do Thái

(àng ngàn năm tr c, m t b l c đã lang thang kh p sa m c M t b l c mà nhi u năm sau này l n m nh và tr thành m t qu c gia vĩ đ i," Fabio b t đ u

b ng phong cách r t k ch ngh Fabio, có l tôi nên nói qua m t ch’t đã t ng h c tri t trong tr ng đ i h c cho đ n khi anh ta đi đ n cái k t lu n r ng m m t quán cà phê s mang đ n nhi u c h i phát tài h n M c đ‘ đ i ngh nh v y

nh ng nh ng cu c th o lu n ki u trí th c th này v n là ni m đam mê c a anh ta

"B t c này có nh ng quy t c và t c l anh ta ti p t c đ y hào h ng, "phù h p v i

m i khía c nh c a cu c s ng n i sa m c H cũng giao l u v i nh ng ng i khác

s ng trong c‘ng đ a bàn, nh ng qu c gia v i nh ng giá tr văn hóa và đ c tin

khác h Tuy v y, t t c đ u có chung m t đi m r t quan tr ng - h đ u tin vào

m t th quy n l c to l n h n th quy n l c có th đi u khi n sinh, t và nh ng

đi u huy n di u trong vũ tr Vào th i đó h u h t c dân c a th gi i đ u tôn th các v pha-ra-ông, các v th n và các th c th th n thánh khác Nh ng khi ng i

Do Thái g p nh ng ng i hàng xóm c a mình, r t có th h s có m t cu c trò chuy n đi n hình, ki u nh

Ông đã nhìn th y t ng th n Canaanite m i trong công viên ch a

Ch a trông nó th nào?"

"Hay c c Ki u m t lác v i môi s ng y Cái mũi ch c ch tr đ c đ n hai

tu n đâu ( dùng ch t li u không "

'Th cái ông th n này làm gì?"

Tôi nghĩ ch c là đ tăng năng su t, c u m a và nh t là ch ng l i các lo i sâu

b nh chung chung, r i b nh t t, ti u đ ng và t i l i gì đó

Ba chúng tôi cùng mm c i Chúng tôi nh n ra r ng Fabio ngoài vi c là m t

di n gi r t lành ngh còn là m t di n viên hài đ y tri n v ng n a

"Có m t đi u co b n nào đó v đ n th bách th n c a nh ng ng i ngo i đ o

đã làm nh ng ng i Do Thái b n tâm," anh ta ti p t c Ng i Do Thái cũng tin vào m t th quy n l c l n lao h n và đ i v i h th quy n l c đó là đ c nh t - v Chúa Do Thái, có m t đi u r t d nh n th y gi a Chúa c a ng i Do Thái và

nh ng v chúa c a ng i ngo i đ o khác, m t đi u không th di n t đ c, m t

đi u không có trong b i c nh ngày nay, và ch c ch n là cũng không th i đó chúa c a ng i Do Thái là m t th vô hình V ch’a đó không mang m t hình

d ng, m t màu s c hay m t m‘i h ng c th Ng i ta không th nhìn th y v ch’a đó Không ai có th ch m vào Ng i Ng i ta ch có th t ng t ng ra

Ng i; m t nhi m v b n thân nó đã r t khó khăn Th m chí đ n c nh ng dân

t c tiên ti n nh t nh là (y L p hay La Mã ch ng h n cũng có nh ng v chúa

đ c xác đ nh rõ ràng Mang đ c tin đ t vào chúa c a nh ng dân t c khác m i d dàng làm sao Nh ng v ch’a đó là nh ng th c th mang tính v t ch t Cái gì nhìn

th y đ c là có đ c Cái gì không th y t c là không t n t i Đó là quan đi m tâm linh c a th i kỳ đó

"Bây gi , hãy th t ng t ng xem c n ph i có trí tu và sáng t o m c đ nào m i r’t ra đ c m t k t lu n r ng Chúa là m t đi u tr u t ng núi Sinai, ch’a đã hi n ra tr c Moshe Rabinu d i hình th c m t b i cây đang b c cháy, d‘ Ng i ch ng ph i b i cây mà cũng ch ng ph i đám l a Ng i là m t th gì đó

vĩ đ i h n th nhi u 'B n s so sánh Chúa v i ai [và] b n s so sánh b c chân dung nào v i Ng i sách kinh )saiah đã đ a ra m t câu h i nh v y đó Ng i trông th nào và Ng i có nh ng đ c đi m gì? V y chính xác Ch’a là gì Đi m

cu i cùng t b n thân m i ng i Do Thái ph i quy t đ nh mà đi u này ch có th làm đ c b ng s t ng t ng Các dân t c khác luôn đ u tranh ch ng l i nh ng

l i s nh c này, và th m chí ch ng l i c s hoài nghi đôi nghi nhen nhóm trong trái tim h Đ n gi n, h s ch nh m m t l i và c u nguy n v Chúa c a mình đ n

s t ng t ng c a h H s c u nguy n Ch a d i b t c d ng th c nào k t tinh trong tâm trí h H mang l i c u nguy n c a mình đ n m t th quy n l c cao h n mà th c t ch đ n gi n là s n ph m sinh ra t trí t ng t ng c a h

nh ng h bi t r ng hình nh đó là đ’ng Đó là v Chúa c a h , và không ai có th nói v i h li u cái mà m t h th y có th c là Chúa hay không

(àng ngàn năm trôi qua và ba tín ng ng th m t th n l n đã ti p nh n quan ni m c a ng i Do Thái v Chúa tr i, quan ni m cho r ng th quy n l c l n lao h n đó m t ph n là s n ph m t trí t ng t ng c a m t con ng i

"B t c ai tin vào Chúa tr i d‘ đó là m t ng i H i giáo, m t ng i Do Thái hay m t ng i Công giáo đ u bi t đi u tôi đang nói đây (ình nh nào hi n lên trong đ u b n khi b n nghe đ n t Ch’a Fabio đ t ra câu h i, ch ng cho riêng

ai trong chúng tôi "Cho dù b n có mu n hay không thì m t hình nh c th nào

đó v n hi n lên trong đ u b n."

Đ’ng v y tôi đ ng ý v i anh ta "Cá nhân mà nói, tôi hình dung ra ông n i tôi ông đã m t nhi u năm tr c r i Tôi cũng không bi t t i sao l i th Hình nh ông c t nhiên hi n ra nh ki u có m t s liên k t t do khi tôi t ng t ng ra Chúa C u thì sao h Itamar?"

Itamar nh m m t "Chúa," c u ta v v lên trán, "mình th y nh ng đám mây hình m t ông già râu tóc b c ph

"Th còn c u, Jerome?"

Jerome nhìn sang Fabio gi tay lên và làm đ ng tác nh ki u đ p đ p trong không khí "T th y m t ng i đang l n l trong không trung, lom khom và méo

mó Ông y quay l i, xoay m t vòng trong khi bay l n đ a tay lên t đ ng sau

đ u, và làm m t c đ ng nh th này " Jerome đ ng lên kh i gh đ minh h a,

"Ông y đ p qu bóng vào r trong ti ng g m rú c vũ c a đám đông C u ta gi hai ngón tay làm thành ch "V" và nhìn sang trái, sang ph i trong khi nh nhàng

g t đ u

"Michael Jordan," tôi gi i thích cho các khán gi đang theo dõi c u ta

Giáo sĩ Joseph Ashkenazi còn đ c g i là Joseph Cao, s ng cu i th k XIII,

đã k t lu n r ng m t ng i s‘ng đ o s t o ra hình nh c a Chúa khi, 'Nh ng ch cái c a cái tên đ c ti t l hi n ra tr c m t ng i đó th t rõ ràng Ng i đó s

c m th y gi ng nói, ng i th y mùi s m và s n ào trong m i giác quan và sau đó trong tâm trí mình ng i đó s nhìn th y m i c nh t ng, ng i th y m i lo i mùi,

n m m i lo i v và c m nh n đ c t ng cái ti p xúc và t t c s b ng n khi

nh ng ch cái th n thánh xu t hi n tr c m t ng i đó và đó chính là hình nh tiên tri V giáo sĩ y đó đã nói th đ y Josep Cao." Sau khi trích d n c m t đo n

t trí nh c a mình Fabio c i b n l n

"M t ng i giáo sĩ Nahum đã vi t Khi nói ra tên Ng i hãy t ng t ng

đ n nh ng ch cái th n thánh tr c m t mình trong m t chi c bánh xe r c l a

Trí t ng t ng là m t kh năng mà ch’ng ta th ng b quên b i vì nó đòi

Do Thái cũng bi t r ng c u nguy n tr c m t b c t ng d h n nhi u nh ng h

l i ch n cách khác Vì m t lý do nào đó h c m th y r ng m t v ch’a mà mũi làm

b ng đ t sét r i cu i cùng ki u gì cũng r i ra thì không th nào t ng tr ng ch

ch a nói đ n là m t quy n l c cao h n đ c K t lu n r t logic này đã d n h đ n

vi c đòi h i b n ch t th t s c a Ch’a Càng nghĩ nhi u v đi u đó ng i Do Thái càng đi đ n k t lu n r ng hình nh chân th t duy nh t v Chúa chính là s n ph m

t o ra t trí t ng t ng c a ch’ng ta Vào ngày đó h nh n ra r ng trí t ng

t ng chính là s c m nh N u b n có th hình dung ra Ch’a tin vào Ng i và c m thông v i nh ng gì b n nhìn th y b ng con m t c a lý trí, thì chính cái kh năng

t ng t ng đó s giúp b n t o nên nh ng ý t ng đ c nh t mà ch a ai t ng

nghĩ đ n, nh ng ý t ng có th làm xoay chuy n th c t i 'Hình nh tiên tri', giáo

sĩ Joseph Cao đã g i nh v y Và tiên tri là gì?"

"Hình nh t ng t ng tr thành th c t ," tôi b t ra, c m th y s kích đ ng trào lên t khám phá này

Giáo sĩ Joseph Cao không ph i là ng i duy nh t nói v trí t ng t ng t quan đi m tiên tri Giáo sĩ Judah (a-Levi, khi bàn v trí t ng t ng c a ng i Do Thái cũng đã nói v i nhà vua Kurazim r ng, 'hình nh tiên tri có tính rõ ràng h n

là logic.' S t ng t ng, theo ông, không ch m nh h n th c t i, nó còn m nh

h n c logic Nói cách khác, m t đi u không logic có th tr nên logic v i s

"R t đ’ng Itamar nói "M t ng i bình th ng s ng th i Trung đ i, ví d

th , li u có dám m đ n m t ngày đ t chân lên m t trăng không Ch sau hàng ngàn năm hàng v n năm nhìn chăm chăm lên m t trăng t ng t ng xem trên

đó th nào, thì nhân lo i m i tìm ra đ c ph ng pháp đ hi n th c hóa gi c m

đó

"M t ví d khác Fabio nói thêm (ãy nghĩ đ n m t ng i s ng th i c đ i,

ng i đó t ng t ng mình có th chuy n hình nh c a chính mình đ n m t n i cách đó hàng d m đ ng."

Ti vi )tamar đáp

"Ti vi, radio, máy fax "

"Chính xác," Jerome xen vào ph h a làm chúng tôi khá ng c nhiên Đã có ai

t ng t ng t ng Đan M ch giành đ c c’p bóng đá châu Âu ch a C u ta l c

đ u hoài nghi

M t s im l ng n ng n r t xu ng chúng tôi T t c chúng tôi cùng nhìn ch m

ch m vào Jerome v i nh ng khuôn m t hoài nghi Không ph i vì chúng tôi không tin r ng Đan M ch giành cúp châu Âu Ch đ n gi n là chúng tôi không tin vào tai mình n a

"Không h n là m t ví d hay l m," Itamar nói

Albert Einstein cũng đã th’ nh n r ng ch v i s giúp s c c a trí t ng

t ng, ông y m i sáng t o ra thuy t t ng đ i." Tôi nh l i m t cu n sách mình

đã đ c và c đ a cu c th o lu n tr v v i ch đ ban đ u c a nó "Trong cu n t truy n c a mình Einstein đã nh c đ n hình nh mà t đó ông phát tri n nên