Trong khi do, bao nhieu vdn de dang dugc dat ra, bao nhi6u cau hoi ly luan ve cd thuc tiln dang cdn dugc tra ldi nhu: viec th i chi hod vai tro, nhiem vu cua Nha nude trong nln kinh te t
Trang 1VI£N KHOA HOC XA HQI VIET NAM
VIEN NHA N U 0C VA PHAP LUAT• •
BAO CAO TOM TAT
DE TAI:
“VAN BE THE CHE HO A CHlTC NANG CUA NHA NlTtfC TRONG N&N KINH TE THI TRUING
Chu nhi€m d6 t&i: PGS.TS Bui Xu&n Dire
Ph6 Trirdug ban Ban Dan chu-Ph£p lu |t
Uy ban Trung mmg M5t tran T6 quoc Vift Nam
Thu ky <36 tai: TS Le Hong Son
Tru-orng phdng, Vi§n Nh& nirffc vh phap luat
Co quan chu tri: Vi$n Nha nirdc va Phap luat
Vi|n khoa hpc x& hoi Vift Nam
Trang 2PHAN M 6 D AU
1 Tinh cap thiet cua de tdi
Nhd nuac co vai tro rdt quan trong trong dai s6ng xa h6i noi chung va trong nen kinh te noi rieng Tuy nhien, d l Nha nude va cac ca quan nha nuac thuc hi$n dung va ddy du cdc chuc n3ng cua mlnh, cdn phdi c6 nhttng quy dinh phdp luat lam “khuon thuac” MSt khac, hoat dong do cua Nha nuac, cho du la mot chu th i quyln lire chi ph6i toan xa hoi, cung can phdi tuan thu cac quy dinh cua phap luat, trong khuon kh6 phdp luat Trong b6i canh kinh t l thi trucmg dinh huang xa hoi chu nghTa (XHCN), hoi nhap qu6c tl, viec xac dinh lai vai tro, chuc n5ng cua Nha nude d6ng thfri tao dung cho n6 mot khudn kh6 phap luat thich ung de thuc hien cac chuc nSng la mQt vdn de vira co y nghla ly luan va th\rc tiln to 16n
Tuy vay, cho din hien nay, tuc la sau hom 20 nam d6i mai, hoat dong nghien cuu ly luan v l cac vdn d l neu tren diin ra kha cham chap, noi chinh xac
la tut hau so vai thuc tiln Nhilu van d l v l chuyln d6i vi tri, vai tro, chuc nang cua Nha nuac trong dilu kien nln kinh t l thi truang; d6i mai ca chi t6 chuc bo may Nha nu6c, cai cach hanh chinh, cai cach phdp luat chua ngang tdm doi hoi cua cuoc s6ng, chua co mot “trilt ly” thuc su ddy du cho cong cuoc do Dac biet, mot noi dung quan trong trong d6 la vdn d l th i chi hod chuc nang, nhiem vu cua Nha nuac tao ca sa phap ly cho hoat d§ng cua Nha nuac trong dilu kien mai hdu nhu chua dugc de cap Chmh vi vay, viec to chuc nghien cuu mot cach diy du, toan di6n c\i th i vdn d l th i chi hod chuc nang, nhiem vu cua Nha nuac trong dilu kien phdt triln kinh t l thi tru6ng dinh hu6ng XHCN a nu6c ta hien nay la nit can thiet Ket qud nghien cuu s6 g6p phdn vao viec xay dung va hoan thien cac quy dinh phap luat 1dm ca sa phdp ly cho hoat dong cua Nha nuac gop phdn nang cao vai tro qudn ly vi mo cung nhu vi m6 cua Nhd nuac trong dieu kien mai
2 Tinh hinh nghien cuu de tai
Van de the che hoa chuc ndng cua Nhd nu6c n6i chung, trong nen kinh tethi trufrng n6i rieng thdri gian dd dugc d l cap nhung chua nhilu va chua dugc nghien cuu mot cach day du va co he thong Phan lorn cac phan tlch danh gia ve vai tro, hoat d6ng cua Nhd nude trong giai doan d6i mai duac neu trong cac dl
tai nghien cuu ve Nhd nuac (nhu ve Nha nuac phdp quyen xa h6i chu nghla Viet
2
Trang 3Nam) cua Dao Tri Uc, Dinh NgQC Vugng, Bui Xuan Due, Nguyln Dang Dung,
ve phdp luat (nhir nghien curu v l ehiln luge xay d\mg he thing phap luat, phap luat xa hoi) cua Tr&n Trong Hiru, TrSn Dinh Hao, V5 Khanh Vinh, Pham Hiru Nghi, Nguyin Nhu Phat Nghi6n cuu nuac ngoai va cua cdc t l chuc qu6c te co lien quan den van d l nay c6: Ngan hang th i g id i: Nha nude trong mdt thi gidi dang chuyln ddi Bao cao v l tinh hinh phat triln th i giai n&m 1997 ; Ngan hang phat triln chau d, S Chiavo-Campo va P.S.A Sundaram Phuc vu va duy tri : cai thien hanh chinh c6ng trong mgt th i giai canh tranh C6 mot sd d l tai luan
an tilnay, luan van thac sy nghien cuu v l chuc n&ng kinh tl, chuc nang xa hoi cua Nha nude (nhu Tran Thai Duong, L6 Thi Hang) song chi nghien cuu d muc
ly luan chung v l cdc chuc nang va viec tang cudng chuc nang chir chua co sir phdn tich vdo cdc vdn d l th i chi hod tuc viec tao khung kh6 phdp luat cho viec thuc hien chuc ndng cua Nha nude trong n ln kinh te thi trudng Cung co mot vai cong trinh (nhu cua Dd Ngoc Thinh, Nguyen Minh Min, Nguyln V ilt Ty) dl
cap vdn dl hoan thien phap luat kinh t l va xay dymg khung phdp luat kinh tl trong dilu ki$n kinh t l thj trudng, nhung nhu da thdy Id chua co tinh h? thing,
chua bao qudt tdt cd cdc mat hoat dpng cdn thilt cua Nhd nude trong dilu kien mdi Hien chua co cdng trinh kilu cdp Nhd nude, cdp Bo nao nao d l tiln hanh nghien cuu cd tinh chdt tdng thi vd cd he thing vdn d l ndy Trong khi do, bao nhieu vdn de dang dugc dat ra, bao nhi6u cau hoi ly luan ve cd thuc tiln dang cdn dugc tra ldi nhu: viec th i chi hod vai tro, nhiem vu cua Nha nude trong nln kinh te thi trudng bao g6m nhQrng llnh vvrc phdp luat nao, trong do ITnh vuc nao
r
la chinh, ITnh vuc nao la phu; cho den nay, ITnh vuc phdp ludt ndo da quy dinh tdt v l churc ndng5 nhi$m vy cua Nhd nude vd cd hifu qud khi thuc hien, ITnh vuc nao chua ddy du hodc khong hieu qud; va nen th i chi hod dudi hinh thuc van
ban ra sao, cap dd nao vd lam gi de ddy m^nh va ndng cao chdt lugng hoat dong
th i chi hod (ban hanh vdn bdn quy pham phdp luat) v.v
Vien Nhd nude vd phdp luat, vdi tu edeh Id m$t ca quan nghien cuu khoa
hoc ca bdn, chuyln sdu cua Nhd nude, trong nhilu ndm qua da to chuc nghien
cuu phuc vu qud trinh cdi cdch he thing chinh tri trong dd cd cdi cdch Nha nude
Da td chuc nghien cuu cdc d l tdi, du dn v l cdi cdch he thing chinh tri, ddi mdi
bo mdy Nhd nude, cdi cdch hdnh chinh, cdi cdch tu phdp Trong qud trinh nghien cuu da chu trong khia canh ly luan cung nhu viec ddnh gia thuc tiln cua viec cai cdch he thong phdp luat, dac biet la phdp luat kinh t l vd hoat dgng xay dimg
phdp ludt cua Nhd nude ta Da cd s\r phdi hgp nghien cuu vdi cdc ca quan, td
churc trong vd ngodi nude Vdi kinh nghiem td chuc nghien cuu, kha ndng
Trang 4nghien cuu phan tich ddnh gia ly luan vd th\rc tiln chuyen sau, Vien Nha nuac
va phap luat mong mu6n dugc thuc hi?n d l tdi nghien cuu neu tren d l nghien
ctiu sau v l mat ly luan vdn d l th i chi hod chuc nang, nhiem vu cua Nha nuac
nhdm tao lap ca sa phap luat (khung phap luat) cho hoat dong cua Nha nuactrong dilu kien kinh t l thi truang; phan tich, ddnh gia mot cach tong quat hoatdong nay cua Nha nuac ta thod gian qua (tu viec nhan thuc din viec triln khaixay d\mg phdp luat cho hoat dpng cua Nhd nude trong nln kinh te thi truangdinh huang xE h§i chu nghia cung nhu nhung khilm khuylt han chi cua congtac d6) va tu d6 d l ra cdc bien phdp day manh hoat d6ng xay d\mg phap luat tren
cdc ITnh vuc can thilt tao ca sd phdp ly ddy du cho hoat d$ng vd hoat dong co
hieu qud cua Nha nuac trong nln kinh t l thi truang hien nay D l tai nghien cuu
\nay se la c6ng trinh dau tien thuc hien viec nghien cuu mot cdch toan dien cac mat ly luan va thuc tiln ve mot vdn d l ly ludn dang ddt ra cdp bdeh hien nay la
lam ro nhu cau va nhiem vu the che hod cdc mat hoat dong cua Nha nude trong nen kinh t i thi trudng d\nh hu&ng xa hq>i chu nghfa hi$n nay, ddnh gia qud trinh xay dung, tgo lap khuon kho phap ly mai cho hoat dong cua Nhd nuac trong nin kinh te thi trudng thai gian qua vd tim ra phucmg huang vd gidi phdp nhdm ddy manh cong tdc nay nhdm hoan thien ca sd phdp luat cho hoat dong vd hoat dong co hi?u luc vd hieu qua cua Nhd nude, gop phdn phuc vu vi$c ddy manh cong cudc ddi mdi.
3 Pham vi nghien cihi
D l tai gidi han pham vi nghien cuu la hoat dong th i chi h6a chuc ndng cua Nha nu6c ta hi6n nay, chu ylu d6i v6i nhung chuc ndng lien quan din nhung vdn d l xdy dung vd phat triln nln kinh t l thi truang Viec th i chi hoa dugc xem xet theo nghia rgng Id bao g6m cd nhung quy dinh cua Dang song chu ylu tdp trung a hoat dgng cua Nha nuac vd cung chi a cdp trung uang, con a cdp dja phuang chi d l c£p khi dyng ch?tm din nhftng vdn d l e6 liSn quan
4 Muc dich nghien cun cua de tai
Viec nghien cuu d l tdi nay nhdm muc dich xem x6t va ddnh gid thuc trang vi6c th i chi hoa cac chirc ndng cua Nhd nuac trong nln kinh t l thj truang dinh huang xd hpi chu nghia thai gian qua, d6ng thai dua ra nhung phuang huang vd
gidi phdp nhdm day manh vide th i ehl hod tao ca sb phdp ly ddy du cho hoat
d6ng cua Nhd nu6c trong giai doan hien nay, g6p phdn tdng cucmg hieu lire va hieu qud cua viec thuc hi6n chuc ndng cita Nhd nuac
4
Trang 55 Cach tiep cain, phirong phdp nghien ciru, ky thuSt sir dung
B l tai tilp can vin d l th i chi hoa churc nang, nhiem vu cua Nha nuac trong
nln kinh t l thi truang dinh huang xa h6i chu nghia tren ca sa nhan thuc yeu chu
v l viec ddi mdi hoat dong cua Nha nude trong ddi sdng kinh te Tuy nhien, viec quan ly nln kinh td noi chung, nln thi truang noi rieng kh6ng th i tach rdi (dung hern la lien quan mat thilt) vdi cdc chuc ndng, hoat d§ng khde, tham chi cac chuc n&ng kinh t l lai dugc th i hien va thuc hien bdng cac chuc ndng khde (vi nhu chuc n3ng xa h0i), cho nen phdi xem xet mgt cach tdng th i cac chuc nang Cdch tilp can nay, d6i hoi viec nghien cuu phdi co tinh bao quat va khdi quat cao, mang tinh ly luan va c6 y nghia thuc tiln Va vi vay pham vi nghien cuu vdn d l khong chi b6 h?p trong trong vi?c tao khuon kh6 phdp ly cho hoat dong cua Nhd nuac trong ITnh vuc kinh te md phdi bao gdm cd cdc ITnh vuc khac co lien quan true tilp din nln kinh t l thi truang, hay noi ddy du la cdc hoat dong cua Nha nuac trong quan ly xa hoi trong dilu kien kinh t l thi trudng dinh huang
xd hoi chu nghla V l mdt chu th i th i chi hod, phdi lam ro chuc trach cua cac ca quan co trach nhiem trong ITnh vuc nay va viec d6i mai quy trinh, thu tuc nhdm day manh va nang cao chat lugng cua cong tac xay d\mg phdp luat
Phuang phdp luan va phuang phdp nghien ciru dugc sir dying nghien cuu
d l tdi Id cdc quan dilm cua chu nghia Mdc - LS nin, tu tudng H6 Chi Minh v l m6i quan he qua lai giu:a ca sd h£i tdng vd kiln true thugng tdng, giua Nha nude, phdp luat vdi kinh tl Cac phuang phap nghien cuu chu y lu dugc d l tai su dung
la phan tich, tin g hgp, so sdnh, lich su Phuang phdp dilu tra, khao sdt xa hoi
hoc sB dugc sir d\mg trong chung m\rc cdn thilt.
6 Noi dung nghi§n ciru cua de tai
Noi dung 1: Nghien cuu ca sd ly luan ve viec xdc dinh chuc ndng cua Nha
nude trong dilu kien phdt triln nln kinh t l thi trudng dinh hudng XHCN va vdn
d l th i chi hod cdc chirc ndng do trong dilu kien ddi mdi todn dien va sau rong d nude ta hien nay Neu r5 sir chuyln d6i churc ndng va chi ra nhung chuc nang cua Nha nude trong dieu kien phdt trien n ln kinh te thi trudng dinh hudng XHCN d nude ta hien nay Phan tich ly ludn v l yeu cdu va phuang thuc th i chi hod cdc chuc ndng dd cung nhu ngi dung cua vi^c th i chi hod chuc ndng cua Nhd nude ta trong dilu kien phdt triln nln kinh t l thi trudng dinh hudng XHCN nhdm tao khuon kh6 phdp ludt cho cdc hoat dgng cua nhd nude tuc la xdy dung mot Nhd nude phdp quyln phu hgp vdi nln kinh t l thi trudng
Noi dung 2: Ddnh gid tdng qudt qud trinh the che hod chuc ndng cua Nhd
nude trong giai do^n vtra qua vd hi$n tai, chi ra cdc iru dilm, thilu sdt, han chi
vd nguyen nhdn cua nhttng thilu sdt, han chi dd
Trang 6Noi dung 3: Neu va luan gidi nhung dinh hudng day manh thi chi hoa
chuc ndng cua Nhd nude trong giai doan hien nay tu viec xac dinh va quan triet cdc quan dilm va cdc nguyen tic th i chi hod chuc nSng cua Nha nude trong nln kinh t l thi trucmg djnh huang XHCN; luan gidi cho nhung gidi phdp ddy manh
th i chi hod chuc ndng, nhiem vy cua Nha nude nhdm tao lap ca sa phdp ly cho hoat dong cua Nha nuac trong nln kinh t l thi trudng, g6p phdn tdng cudng hieu lire, hieu qud qudn ly Nha nude trong giai doan hien nay
9 San ph£m chinh cua de tdi
1 01 Bao cdo tdng hgp 134 trang: Tong hgp k it qud nghien cuu d l tdi gdm
3 chuang Bdo cdo ndy dugc t6ng hgp tCr 13 chuyen.de dugc triln khai nghien cuu
2 01 Bdo cdo t6m tdt 43 trang: T6m tdt k it qud nghien ciru
3.01 K iln nghi khoa hgc 13 trang: Neu nhung kiln nghi chinh
chuyen d l (ky ylu) ddy 350 trang
Ket qud nghien cun dugc the hien trong Bdo cdo tong hgp gom ba chuang:
- Chuang 1: Chuc nang cua Nha nuac trong nin kinh t i thi truang dinh huang xa hoi chu nghia a Viet Nam va vdn de the c h i hod chuc ndng cua Nha nuac.
- Chuang: Thuc trang the che hod chuc ndng cua Nhd nuac thai gian qua.
- Chuang 3: Phuang hudng, gidi phdp ddy manh viec th i c h i hod chuc
ndng cua Nhd nude trong giai doan hien nay.
r r
Sau day Id tom tdt ket qud nghien cuu:
NO I DUNG
Tai chmmg 1: “Chiec ndng cua Nhd nude trong nen kinh t i th\ trudng
dinh hudng xd hdi chu nghla & Vi$t Nam vd van de t h i c h i hod chuc ndng cua N hd nu&c” d l tdi luan gidi nhumg vdn d l sau:
1.1 Vai trd vd chu-c ndng cua Nha nirdc trong dieu kifn phdt triin kinh
te thi tririm g djnh hirdng XHCN O' nirdc ta hifn nay
1.1.1 Khai quat ve vai trd, chuc ndng cua N hd nude trong nen kinh t i thi trudng noi chung
Khdi niem vai tro, chuc ndng, nhiem vy cua Nha nude phan dnh hoat dong quan ly cua Nha nude Nha nude la mgt to churc quyln lyre chinh tri (quyln lire
6
Trang 7Nha nude) co nhung vai tr6, chuc ndng, nhiem vu phu hop vai vi tri, tinh chit cua minh Trong ly luan v l Nha nude, vai trd cua Nha nuac th i hien dja vi xa
hdi ma Nha nude ndm giu\ Churc ndng cua Nha nude dugc hilu la phuang dien
hoat dong ca bdn cua Nha nuac Chuc ndng th i hien muc dich xa hgi vdn c6
cua moi thilt chi, dinh chi dugc lap ra Cdn n6i nhiem vu la n6i din nh&ng c6ng viec, nhung hoat dgng phdi th\rc hien trong mdt khong gian va thdi gian xac djnh Do vay, churc ndng va nhiem vu cua Nha nude c6 th i coi la ddng nghia, cung chi v l nhung mSt hoat dgng cua Nha nude, chi khac nhau a cdp do
th i hien Cac chuc n5ng cua Nha nuac dugc thuc hien thong qua nhung hinh thuc va phuang phdp hoat dong nhat dinh cua bd may nha nuac Bo may nha nude vdi ca quan nhd nude khde nhau, dugc lap ra, quy dinh nhfrng nhiem vu, thdm quyln, quyln h^n phu hgp d l t6 chuc vd thyrc hi§n chiic ndng cua Nhd nude Thdm quyln, quyln han cua ca quan Nhd nude xudt phat vd phu hgp vdi chuc ndng vd nhiem vu md nd dugc trao
Theo each phan loai pho bien tu trudc den nay, cdn cu vao pham vi hoat ddng cua Nhd nude, cd th i phdn chia cdc chuc ndng cua Nha nude thanh cac chuc ndng d6i n$i vd d6i ngoai D in lugt mlnh, cdc churc ndng ndy lai dugc phan thdnh cac chuc ndng nhd han Chang han, Nhd nude xd h§i chu nghia, chuc ndng ddi noi dugc phan thdnh cdc churc ndng: kinh tl, xd hgi, gi€r vftng va cung c6 an ninh chinh tri, trat tyr an toan xd hgi, bao ve cdc quyln vd tu do cua cong dan Chuc ndng d6i ngoai dugc phan thanh cac chuc nang: bdo ve td qu6c, thilt lap va phat trien quan he hgp tde vdi cdc nude cd ch i dg chinh tri khac nhau Bdn chdt cua Nhd nude quy djnh chuc ndng cua Nhd nude
Trong xd h0i hien dai ngdy nay, Nhd nude ludn gift vi tri trung tam cua xd hoi, chi ph6i mgi qud trinh xd hoi D6i vdi cdc qud trinh kinh tl, vai trd cua Nha nude la khong th i thieu, song mire d6 tdc dong khde nhau phu thuoc vdo tung nln kinh tl, tumg chi dd Nhd nude vd tung giai doan cu the Su thdnh cong hay khong thanh cdng ciia nln kinh t l li6n quan m£t thilt din nhdn thuc va xac djnh dung dan vai trd, chiic ndng cua Nhd nude cung nhu ngi dung, miic dd can thi6p, dilu tilt cua Nhd nude d6i vdi nln kinh tl Phdt triln kinh te thi trudng, hgi nhdp khu v\rc, quoc tl, Vi6t Nam cung dang phdi d6i mdt vdi vdn d l chuyln ddi pham vi trdch nhiem, vai trd, chuc ndng cua Nha nude ddi vdi todn bg ddi sdng
xd hgi, ddc bi$t Id ITnh vuc qudn ly kinh tl Do dd, viec nhan thuc dung ddn su chuyen doi dd tu dd cd nhung chiln luge vd sach luge stir dyng Nha nude d l phdt triln kinh t l cd m0t y nghia khoa hgc vd th\rc tiln ldn
Trang 8V l vai tro, chtic nang cua Nha nude trong nln kinh t l thi trudng thi co th<§ thdy su thanh cong hay khong thanh c6ng cua nln kinh t l lien quan mat thilt din nhdn thurc va xac djnh dung dan vai tr6, chuc nang cua Nha nu6c cung nhu ndi dung, muc do can thiep, dilu tilt cua Nha nude ddi vai nln kinh tl Phdt triln kinh t l thi trudng, hgi nhap khu v\rc, qu6c tl, Vi?t Nam cung dang phdi d6i mat vdi vdn d l chuyln ddi pham vi trdch nhi6m, vai trd, chuc ndng cua Nha nude ddi vdi toan bo ddi sdng xd hpi, ddc biet Id ITnh vyc qudn ly kinh tl Do do, viec nhan thuc dung dan s\r chuyln ddi dd tu dd cd nhttng chiln luge vd sach luge su dung Nha nude d l phdt triln kinh t l cd m$t y nghla khoa hoc va thuc tiln ldn.
Cdc nha kinh t l hgc hien dai dd xudt phdt tu: su phan tich nhung mat tich cuc va tieu cuc, han ehl cua kinh t l thi trudng de xac dinh cac chuc ndng cu thi cua Nha nude Theo dd nhftng chuc ndng ca bdn cua Nhd nude trong nln kinh tl thi trudng hien dai gom: Xay dung va thilt lap khuon khd phap luat phu hgp vdi nln kinh t l thi trudng; thuc hi§n chtirc ndng qudn ly kinh t l vi md, bdo dam tdng trudng kinh tl; cung cdp cdc ngudn lire, nln tdng cho phdt triln kinh tl- xd hoi thong qua hoat dong phdt triln vdn hoa, gido due, ddo tao, nghien cuu khoa hoc, cong nghe, bdo ddm sue khoe cgng ddng; khde phuc nhOng khuylt tat cua kinh
t l thi trudng thong qua hoat d$ng chdng doc quyln, canh tranh khong lanh manh, bdo ve quyln sd hftu tdi sdn, bdo ve ngudi tieu dung; xay dung va thuc hien cdc chinh sdeh xd hgi, bdo ddm cong bang xd hgi nhdm gidi quylt thdt nghi?p, cuu trg xd hoi; bdo ddm cdc dich vu, hang hod cong cgng nhu bdo dam
an ninh, qudc phdng, trdt tu xd h0i, bdo ve mdi trudng; thuc hi6n chinh sach ddi ngoai phuc vu phat triln kinh te
1.1.2 Sir thay ddi vai trd, chuc ndng cua Nhd nie&c Cong hba xa hpi chit nghia Viet Nam trong d iiu kigrt phdt trien kinh t i thi truffng
Thdm nhudn tinh thdn ddi mdi, Nghi quylt Dai h0i Ddng ldn thu X gdn day
da vach ro: “Nha nude tap trung 1dm tdt cdc chuc ndng: Dinh hudng su phat triln bang cdc chiln luge, quy hoach, k l hoach va ca chi, chinh sach tren ca sd ton trgng cac nguyen tie cua thi trudng Ddi mdi cdn ban cong tac quy hoach, kl hoach phu hgp yeu cdu xdy dyng nln kinh t l thj trudng dinh hudng xa hgi chu nghia vd hdi nhdp kinh t l qu6c tl; Tao mdi trudng phdp ly vd ca chi, chinh sdeh thudn lgi d l phdt huy cdc ngudn luc cua xd hdi cho phdt trien, cdc chu th i hoat dong kinh doanh binh ddng, canh tranh ldnh manh, cdng khai, minh bach, cd trat
tu, ky cuang; H6 trg phdt triln, xdy dung he thdng k it cdu ha tdng kinh tl - xa
8
Trang 9hdi quan trong, h? thong an sinh xa hgi; Bdo ddm tinh bln vftng vd tich cuc cua cdc can ddi kinh t l vi mo, han chi cdc rui ro vd tdc dgng tieu cue cua ca chi thi truang; Tac d§ng din thi truang chu yeu thong qua ca chi, chinh sach va cac cong cu kinh tl; ddng thdi su dung kip thdi c6 hieu qua m0t s6 bien phdp cdn thilt khi thi trudng trong nude hoat ddng kh6ng c6 hieu qua hoac thi truang khu v\rc vd th i gidi cd biln d$ng ldn; Th\rc hi^n qudn ly nhd nude bdng h? thdng phdp ludt, gidm t6i da s\r can thi6p hdnh chinh vdo hoat dong cua thi truang va doanh nghiep Tdch chuc ndng qudn ly hdnh chinh cua Nhd nuac kh6i chuc nang qudn ly kinh doanh cua doanh nghiep, xod b6 "chi do chu qudn"; tach he thing
ca quan hanh chinh cong khoi h? thing ca quan su nghiep; phat triln manh cac dich vu c6ng cgng (gido dye, khoa hpc vd c6ng nghe, y tl, vdn hod, th i dye thi thao); Tilp tyc doi mdi chinh sdeh tdi chinh va tiln te, bdo dam tinh 6n djnh va
su phdt triln b ln vthig cua n ln tdi chinh qudc gia; Phdn dinh r5 chuc ndng, mdi quan he gitta Qudc hgi, Chinh phu vd cdc bo, ngdnh, Uy ban nhdn dan tinh, thanh ph6 true thuoc Trung uomg trong qudn ly nhd nude v l kinh t l vd xa hoi”
(Van kien Dai hoi X, tr 78-80).
Tu ddy, c6 th i thdy hifn nay, trong dilu kien kinh t l thi trudng Nhd nuac
ta chuyln sang thuc hi?n nhttng chuc ndng ca bdn sau:
1 Chuc ndng xay dung chien luge, quy hoach va ke hoach dinh huang su
vd ca che, chinh sdeh tren ca sd tdn trgng cdc nguyen tdc cua thi trudng Nha
Trang 10nude cdn tap trung han vdo viec xdc lap cdc chinh sdeh xdy dung va phat triln ddt nude, tao lap mdi truing phdp ly va ca chi chinh sach thuan lgri d l phat huy cdc ngudn lvrc cua xa hpi cho phdt triln, cdc chu th i hoat dpng kinh doanh binh ddng, canh tranh lanh manh, cdng khai, minh bach c6 ky cuang Tilp tuc ddi mai chinh sdeh tdi chinh vd tiln te bdo ddm tinh dn dinh va su phdt trien cua nln tai chinh qu6c gia
2 Chuc ndng tao mdi truang phdp ly vd ca che, chinh sach thuan lai cho phdt trien
Thai dd chinh tri cua Nhd nude d6i vai dai s6ng kinh te co y nghia lorn lao khong nhung ddi vai cdc hoat dpng san xuat kinh doanh ma con ddi vai toan bo ddi sdng chinh tri - xd hoi ddt nude Nha nude phdi trd thdnh ngudi dam bao manh mg nhdt cho cdc cong ddn thuc hien quyln tu do kinh doanh, bdo dam su binh ddng cua tdt cd cdc thdnh phdn kinh t l trudc phdp luat, bdo ve chi do sa hftu nhilu thdnh phdn vai trd kinh t l mdi cua Nhd nude ddi h6i Nhd nude phai ki6n quylt tu bo su can thiep cd tinh chdt hdnh chinh vao cdc quan he kinh te, ton trong thdt su quyln cua cdc chu th i kinh t l trong vi?c td chuc vd thuc hien cac hoat dpng kinh tl Trong dilu kien mdi, Nhd nude thay vi true tilp to chuc
bd “chi dp chu qudn” Xdy dung khung khd phdp ly cho n ln kinh t l thi trudng trd thdnh m6t trong nhung chuc ndng ca bdn cua Nhd nude
3 Chuc ndng ho trg phdt trien, xdy dung h? thong ket cdu ha tdng kinh te
-xd hgi quan trgng, cung ung dich vu cong, qudn ly tdi chinh-tiin te bdo dam
tinh ben virng vd tich cuc cua cdc cdn ddi kinh te vi mo
M§t trong sd cdc y6u cdu mdi trong dilu tilt kinh t l thdi kinh t l thi trudng
la phdi xoa bd su bao cdp, bao bien tur phia Nhd nude, nhung Nhd nude phai ddng vai trd ho tra dudi nhung hinh thuc va phuang phdp mdi phu hop
Dich vu vd hdng hod cdng cdng cd y nghia ldn trong viec phuc vu ddi song nhan ddn, bdo ddm cdng bdng, 6n dinh vd phdt triln ddt nude nen mpi nhd nude dlu phdi cd trach nhiem cung ung mot cdch true tilp (ngodi viec qudn ly su cung ung do xd hdi thuc hi?n)
10
Trang 11Cac hoat dong dich vu cong nhu lien quan din cung cdp cho qudc phong,
an ninh, cung cdp dien, nuac, xay dung k it cdu ha tang san xudt (giao thong van tai, buu chinh viln thong ), k it cdu ha tdng xa hdi (nhu phdt triln giao due, chdm s6c sue kho6 cong ddng ) dlu Id nhftng dich vu cong co y nghla t6i cdn thilt din sir phdt triln cua ddt nuac phdi dugc Nha nude dung ra thuc hien Chi c6 Nha nuac vdi ngu6n kinh phi du mure vd c6 chiln luge, k l hoach phat triln giao dye, dao tao, chdm s6c sue kh6e cOng ddng tren quy mo todn xa hoi mai bdo ddm thyrc hien ddy du va dinh hudng quy mo phdt triln cdc dich vu nay Tdt nhien, cung umg dich vu cong khong phai chi do mot minh Nha nuac thuc hien nhu da xay ra mot thdi ma Id hoat dong cua todn xd hgi, song, vi day la ITnh vuc
cd lien quan din d6ng ddo cong ddng, c6 tinh xd hoi rong rdi, khong mang tinh chdt v\i lgi nen phdi ddt dudi sir qudn ly vd hudng din ch£t chg cua nhd nude Trudc ddy do nhdn thirc khdng dung v l vdn d l ndy n6n dd nhanh chdng “nha nude hod” hau nhu toan bg cdc djch vu cong Nay cdn thilt phdi trd no v l vdi xa hoi (goi la xd hoi hoa hay dung han la phi nhd nude hod hoat dong djch vu cong) tru nhung ITnh vuc co y nghla ldn (vl chinh tri, kinh tl, qudc phong, an ninh) thi vdn do Nha nude ndm gift md kh6ng th i chuyln giao cho tu nhdn thyrc hi?n
4 Chuc ndng bdo dam binh dang, cong bdng, chdng cdc hdnh vi kinh doanh bat hgp phdp, chdng doc quyen, bdo ve ngudi tieu dung, gidi quyet tranh
chap kinh te
Nha nude phai trd thanh ngudi dam bdo manh me nhdt cho cdc cong dan thuc hien quyen tu do kinh doanh, bdo ddm su binh dang cua tdt cd cac thdnh phdn kinh t l trudc phdp ludt, bdo v? chi dg sd hiJu nhilu thdnh phdn vai tro kinh t l mdi cua Nhd nude ddi hdi Nhd nude phdi kiSn quylt tCr bd syr can thiep c6 tinh chdt hdnh chinh vdo cdc quan he kinh tl, t6n trgng that su quyen cua cac chu the kinh te trong viec t6 churc vd thuc hien cdc hoat ddng kinh te Be lam dugc dilu ndy, sir cdn thilt phdi nhanh chdng loai bd tinh trang “ca quan chu qudn” ddi vdi cdc dan vi kinh tl, cdm cdc ca quan cdng quyln td chuc cdc hoat dong kinh t l dudi bdt cu hinh thuc ndo B l 6n dinh cdc quan he kinh t l - xd hoi
- ca sd cua su dn dinh chinh tri, Nha nude phdi ddu tranh kien quylt vd manh
mg vdi cdc hien tugng tieu c\rc trong kinh tl, ngdn ngira mgi nguy ca cdu kit giura cac th i luc kinh t l vdi cdc b§ phdn cua cong quyln nhdm true lgi bdt chinh Chuc ndng bao ddm binh ddng, cdng bdng, chdng cdc hdnh vi kinh doanh bdt hgp phdp, chdng doc quyen, bdo ve ngudi tieu dung, gidi quylt tranh chdp kinh
t l trd thdnh mgt noi dung quan trgng trong hoat dgng cua Nhd nude
Trang 12Nha nuac tao m6i trudng phdp ly thuan lgi binh ding cho cac doanh nghiep canh tranh va hgp tac d l phdt triln, dinh huang phdt triln kinh tl - xa hoi, duy tri dn dinh kinh t l vi m6, dilu tilt thu nh£p kilm sodt mgi hoat dong kinh doanh theo quy djnh ciia phap luat.
5 Chuc ndng an sinh xa hQi, han c h i cac rui ro va tac dpng tieu eye cua
r
ca che thi trudng
Su phdt triln kinh tl, ddc bi6t Id phdt trien nln kinh t! thi trudng trong giai doan hinh thdnh thudng 1dm ndy sinh nhilu vdn d l xd hgi phuc tap ddi h6i, Nha nude dua ra cdc giai phdp thuc t l d l tao su phu hgp gitfa nhu cdu tdng truang kinh tl, thu lgi nhuan va cdc nhu cdu xd h0i N lu qud tuy^t ddi hod cdc gia tri kinh tl, thuang mai hod cdc vdn d l xd hgi, thi hang loat cdc vdn d l buc xuc cua
xa hdi nhu viec lam, nan thdt nghiep, ngudi ngheo, ngudi gid, v l huu, tan tat, cdc gid tri vdn hod truyln thong vd bdn sure dan tgc de dang bi ddt vdo hang thu ylu Su phdn hod xd h§i thdnh gidu, nghdo, chu, td d l ddng dan din syr chia re trong xd hgi, phd ho^i sy dodn k it trong cdc c$ng ddng ddn cu D l ngdn ngua cdc nguy ca ay Nhd nude phdi ddm bdo sao cho n ln kinh t l thi trudng dugc xay dyng vd phdt triln tren ca sd dao ly nhdn bdn vftng chic Ca sd dao due cua kinh t l thi trudng phdi dugc xac dinh vd bilu hien cy th i trong viec xay dung va thuc hien cac chinh sach xd hgi cu th i cua Nhd nude
Nhd nude xudt phdt tur nguyen tic binh ding vd cdng bdng xa hoi d l ddm bdo cho cdc cdng ddn thyrc hien mgt cdch thyrc t l cdc quyln, ty do dan chu va cdc nghia vy cua mlnh md khdng gdp b it cu mgt cdn trd hay syr phdn biet doi xu,
ky thi nao tur phia cdc ca quan nhd nude hay cdc nhd chuc trdch Nhd nude dam bao ngdn ngua va loai bd cdc khd ndng va hanh vi xam hai din quyln va lgi ich hgp phdp cua cdng ddn An ninh xd hoi, syr dn dinh chinh tri cua ddt nude phai
xudt phdt tir an ninh vd dn dinh cugc sdng cua moi cong dan Vi vdy chdmlo den
an ninh va lgi ich hgp phdp cua cong dan chinh la thien chuc cua bdt ky mot Nha nude ddn chu ndo
6 Chuc ndng lien quan den vdn de ddi ngoai, hoi nhap kinh t i qudc ti.
Thuc hien chuc ndng ddi ngoai trong dilu kien phdt triln kinh te thi trudng,
md rgng hgi nh$p qudc tl, khu vyrc ddi hdi Nhd nude phdi xdy dymg cdc chinh sach ddi ngoai theo hudng da dang hda, da phuang hod quan he d6i ngoai; md rong quan he hQru nghi hgp tdc vdi cdc nude tren th i gidi tren nguyen tic ton trgng dgc lap, chu quyln vd todn ven ldnh thd cua nhau, khong can thiep vdo cdng vi?c noi bd cua nhau, binh ddng vd cung cd lgi; trong dd chu trong quan he
12
Trang 13hCru nghi vdi cdc nuac xa h0i chii nghla va cac nude lang rilng, cac nuac trong khu vuc Tranh thu su ung ho rong rai va cdc ngudn lire tu ben ngoai, md rong thi truang va quan he d6i tac, xdy dymg quan he tin cay, tao lap moi trudng hoa
va uy tin cua Viet Nam tren trudng qu6c ti
7 Chuc ndng xdy dymg ca c h i td chuc vd phuang thuc thuc hi?n chuc ndng cua nhd nude trong dieu kien mai (ddi mai b$ may nhd nu&c vd nen hdnh chinh)
Nhung ndm qua, song song vdi nhftng cdi cdch sau r0ng v l kinh tl, cong
mg Day Id mdt n6i dung hoat d0ng quan trgng cua Nhd nude Nhd nude cdn phdi trd nen cd hi0u l\rc, hi$u qud Uy tin cua Nhd nude, khd ndng dilu hdnh nln kinh t l m0t cdch manh mg vd c6ng bdng cua Nhd nude tuy thuoc vao muc
do vung manh, hieu luc vd “trong sach” cua bo may nhd nude, khong co cac hien tugng tham nhung, lung doan, tha hod quyln lyre nhd nude - mgt bg mdy nhd nude chuyen nghiep, hi6n dai, cong khai, minh bach, dan chu, cua dan, do dan va vi ddn
1.2 Vdn de th i che hod cdc chuc ndng cua Nhd nirdc nhdm tao khuon khd phdp luat cho cdc hoat dgng cua nhd nude trong nen kinh te thi trirdng
1.2.1 Khai ni$m t h i che va t h i c h i hod chuc ndng cua Nhd nu&c
T hi chi hda chuc ndng cua nhd nude trong nln kinh t l thi trudng Id su
quy dinh, su chinh thuc hda cdc m£t hoat ddng cua Nha nude dugc xac dinh tren
ca sd nh§n thuc mdi ve vai trd, nhiem vu cua no trong viec dilu chinh cac quan
he xd hgi phdt sinh trong qud trinh xay dung va phdt trien nen kinh t l thi trudng
th i hien d cac nghi quylt cua Ddng cdng sdn Vi<?t Nam, cdc vdn ban phap luat cua Nha nude Viet Nam thanh dudng loi, chinh sdeh, quy chi, ca chi cho hoat dong cua Nhd nude tren cdc ITnh vyrc gdn vdi nln kinh t l thi trudng
The che hod chuc ndng cua Nhd nude Id bien cdc churc ndng cua Nhd nude thanh cdc quyln, nghTa vu, trdch nhiem ciia Nhd nude N lu cdc chuc ndng cua Nha nude khong dugc till hod thi khong th i tao cho cdc chuc ndng nay mot ca
sd phdp ly d l Nhd nude thuc hien vd d l cdc ddi tugng tdc dong cua Nhd nude thong qua cdc chiic ndng phdi tudn theo cdc m?nh lenh cua Nhd nude dugc Dudi goc d0 quyln ldnh dao cua Ddng, churc ndng ndi chung cua Nha nude cung nhu nhung churc ndng mdi cua Nhd nude trudc h it phdi dugc nhin nhan vd chinh
Trang 14thuc hod d quan diem, chu truang, dudng 16i, chinh sach trong cac van kien cua Dang Tilp theo la qud trinh ludt h6a bdng cdc phuang thuc nhd nuac d l tao ca chi, chinh sdeh, phdp ludt cho hoat dong cua Nhd nude D6 chinh la th i chi h6a.
Co th i nhin nhan th i chi hod chuc ndng cua Nha nude theo hai phuang dien sau day:
Thu nhdt, th i chi hod chuc ndng cua nhd nuac Id su chinh thuc hod cdc
chuc ndng, nhiem vu cua Nhd nuac nhdm lam cho chuc ndng ly co dugc tinh chinh thong trong viec tdc dgng din cdc quan he xd hgi, qua do th i hien vai tro cua Nhd nude trong ddi sing xd hQi, syr tdc dgng co hi?u lyre, hi?u qud din ddi sdng xd hQ i.
Thu hai, the che hoa chuc ndng cua Nha nuac la bien chuc ndng cua Nhd
nude thdnh cdc quyln han, nghla vu vd trdch nhiem cy th i cua Nhd nude trong m6i quan he vdi cdc ddi tugng md Nhd nude tdc dong tdi, hay noi cdch khac, lam cho churc ndng cila Nhd nude cd dugc tinh cy thi, cung nhu tinh hi?n thuc trong ddi sdng xd h§i
1.2.2 Cdc yeu t6 tdc dpng den vigc t h i che hda churc ndng cua Nhd nie&c
Khi bdn v l th i chi hod chuc ndng cua Nhd nude, cdn phdi chi ra cdc nhan t6 tdc dong din viec the chi hod churc ndng cua Nhd nude Tren ca sd phan tich thuc tiln the che hod chuc ndng cua Nhd nude d cac qudc gia khac nhau co thi chi ra cdc y lu t6 sau day:
M<?t Id, syr cdn thilt th i hi§n y chi cua cua giai cap cdm quyln trong viec tac
ddng, anh hudng den cac quan he cua ddi sdng xd hdi Bat cu giai cdp nao cung vay, muon thuc hien dugc su tdc ddng rong ldn din todn xd hoi, no dlu phai thong qua bg mdy nhd nude, trong dd cdc churc ndng cua Nhd nude dugc thi chi hod de cd dugc tinh phd qudt, tinh phdp ly vd tinh cy th i trong ddi sdng xd hoi
Hai la, bdi cdnh xd hQi md Nhd nude thuc hi?n su th i chi hod chuc ndng
cua minh Dd Id cdc ylu td v l tuang quan giai cdp, ddu tranh giai cdp, nhung nhu cau cua syr phdt triln ddi sdng xd hdi nhu phdt triln kinh t l thi trudng, yeu cdu v l hoi nhdp kinh t l qudc t l trong dilu kien todn cdu hod Thuc ra, tdc dong din nhung thay ddi trong chuc ndng cua Nhd nude thi cd nhilu ylu td khac nhau nura nhu: chinh tri (vi dy: su md rgng dan chu ), thdnh tuu mdi cua khoa hoc
vd cdng nghe, thong tin, truyln thdng v.v Nhung, cd th i ndi rdng trong cdc ylu
td dd, ylu td kinh t l ddng vai trd quylt dinh Dd chinh Id s\r th i hi?n mdi quan h$ ca bdn cua m§i xd hpi: quan h$ gidra kiln true thugng tdng vd ca sd ha tdng
Ba la, nhan thuc cua gidi ldnh dao Nhd nude vd xd h$i v l viec th i chi hoa
14
Trang 15ting dlu phdi di qua dlu 6c ciia con ngudi, nghla Id n6 c6 ylu t6 chu quan Khi
con nguoi khong c6 ylu to nhan thiic thi cdc hi?n tuong kiln true thugng ting
khdng thd c6 dugc chuyln ddng nao Chinh vi c6 ylu td chu quan nay md nguoi
ta co th6 ddnh gia quy dinh phap lu |t nao do ve chuc nang cua Nhd nude (dudi
dang quydn va nghia vu) Id dung hay sai, hgp ly hay khdng hgp ly
1.2.3 Noi dung t h i c h i hod chuc nang ciia Nhd nu&c
Ndi dung the che hod chi r5 nhftng hoat dgng cua Nhd nude tr6n cdc ITnh
v\rc cua ddi s6ng chinh tri, kinh tl-xa h§i , xdc dinh nhttng ITnh vuc quan he xa
hoi cln dugc hoach dinh, quy dinh (chinh thuc hod) thdnh he thdng co che,
chinh sdeh, phap luat phu hgp vdi ngi dung cac chuc nang cua Nha nuac Theo
cdch phan loai cdc chuc ndng cua Nhd nude neu tren, n§i dung the che hoa cung
phdi dugc tiln hanh it nhdt la tren 7 ITnh v\rc chiic ndng, nhiem vy do Nhung
cung phdi thdy ring chiic ndng ciia Nhd nude c6 the chia ra cdc churc ndng nho
han vd cdc chiic ndng nay lai c6 the phan thdnh cdc chiic ndng nho han nua theo
cdc ca quan trong bo mdy nhd nude Vd nhu dd noi d tren, cdc chiic ndng ndy
trong mot thdi dilm xdc dinh lai dugc the hien thdnh cdc nhiem vu vdi nhung
clp dd khac nhau theo su phdn loai d cdc cdp dg khde nhau Su th i th i hod chiic
ndng, nhifm vy ciia Nhd nude thdnh ra Id mgt chu§i cdc qud trinh da dang vd
phiic tap
Tren binh dien khdi qudt, ndi dung th i chi hda churc ndng cua cd th i nhom
thdnh 3 nhom chinh:
a) Thi chi hod chiic ndng cua Nha nude tren ITnh vuc quy hoach, k l hoach,
xdy dung khuon khd phdp ly cho cac hoat dgng kinh t l trong nln kinh t l thi
trudng
b) Thi chi hod chiic ndng ciia Nhd nude thvrc hi§n cdc ho$t dgng quan ly,
cdc ITnh vuc kinh tl- xd hgi
phuang thiic thyrc hi?n chiic ndng, nhi?m vy cua Nhd nude, bdo ddm thuc hien
tdt, c6 hieu luc, hieu qud vai trd ciia Nhd nude trong dilu kien kinh tl thi trudng
1.2.4 Ca c h i the c h i hod chuc ndng cua Nhd nu&c
Trong dilu ki$n chinh trj - phdp li d Vi§t Nam hien nay, theo nguyen tac chung dugc quy dinh trong Hiln phdp, hoat dong th i chi hoa do hai chu thi thuc hien, d6 la Ddng vd Nha nude Ca che the che hod mgt mdt th i hien mdi quan he giOa Ddng vdi Nhd nude, trdch nhiem cua Ddng trong qud trinh the che
Trang 16hod, mat khac the hien vai tro tich cuc, chu dpng cua cdc ca quan, td churc cua
Nha nude ddi vai h? thdng th i chi cua Nha nuac dap ung cac nhu cdu phdt triln
cua kinh tl-xd hoi
V l ca ch i th i chi hod chiic ndng cua Nha nude, m0t mdt, Nha nude tu
nhan thuc dupe vai tro, churc ndng, nhiem vu cua mlnh thong qua cdc nhu cau ve
th i chi trong qud trinh thuc hien vai trd qudn ly xd h0i, mdt khde thdng qua viec
nghien cuu thdu sudt cdc chu truang, dudng ldi, chinh sach cua Ddng
Trong dilu ki$n m0t ddng cdm quyln nhu d Vi$t Nam hi?n nay, d l ndng
cao hieu lire vd hieu qud ciia ca chi Ddng ldnh dao, Nhd nude qudn ly trong hoat
dong th i chi hod chiic ndng cua Nhd nude ddi hdi cung ddng thdi phdi nang cao
ndng l\rc cua cd Ddng vd Nhd nude, sao cho Ddng khdng bi “Nha nude hod” cdn
Nha nude thi khdng bi thu dong, mdt khd ndng tich cue sdng tao, tinh nhay ben
d l cd the ddp ling kip thdi nhtog ddi hdi cua ddi sdng kinh te-xa hoi
Tai Chm m g 2: “Thuc trgng th i che hod chuc ndng cua Nha nu&c thai
gian qua” d l tdi dd di sdu phdn tich thyrc trying th i chi hod chiic ndng cua Nhd
nude theo cdc chiic ndng dd dupe xdc dinh:
hoach, ke hoach dinh hirdng su phat trien nen kinh te
Ho^t d0ng xdy dymg chiln lupc phdt triln thdi gian qua da dupe ddy manh Ldn dlu tien tai Viet Nam, hai chiln lupc phdt triln kinh t l xd h0i dd lan luat ra ddi trong tiln trinh cua cdng cu0c ddi mdi gdm: Chiln lupc dn dinh va phdt triln kinh t l xd h0i 10 ndm 1991-2000; vd Chiln lupc ddy manh cdng nghiep hda, hien dai hda theo dinh hudng xd h0i chu nghla 10 ndm 2001- 2010
cd su chuyln biln v l chdt Trong dd, thay vdo nhumg muc tieu xd hoi chu nghla
la nhung muc tieu qud d0 dua nude ta thodt khdi khung hodng, thoat ra khoi tinh trang m0t nude k6m phdt triln S\r chuyln biln ve chat nay bao ham trong dd nhftng dung lupng v l sy phdt triln ciia thdi ky qud d0 tiln len chu nghTa xd hoi, hay ndi cdch khac la phdt triln theo dinh hudng xd h0i chu nghia
Cung vdi hoat d0ng xdy dymg chiln lupc, quy hoach, k l hoach, m0t sd vdn bdn v l quy trinh ndy da dupe ban hdnh Dd xdc dinh budc ddu v l tham
16
Trang 17quyln cdp xay dyng quy hoach, k l hoach, ngi dung va hinh thuc k l hoach cung
nhu trinh tu xay dung, trong d6 da neu su cln thilt phai c6 syr tham gia cua d6ng
ddo cdc ting lap nhan dan vao hoat d$ng nay, nhlt la nhftng b0 phan true tilp
lien quan
D6 phu hgp vdi tinh dinh hudng cua k l hoach, Nha nude xac dinh vai tro
va vi tri quylt dinh trong he th6ng k l hoach phat triln kinh t l - xa hQi la k l
ho^ch 5 ndm, trong d6 k l hoach hdng ndm Id k l hoach dilu hdnh d l thuc hien kl
hoach 5 ndm
Thi ch i hoa hoat dong xay d\mg chiln luge, quy hoach, k l hoach phat
triln kinh te-xa hoi la tao ra ca sd phap ly cho hoat dpng do Tinh trang xay
dyng chiln luge, quy ho$eh, k l ho^ch khdng bdo ddm tinh ldu ddi, thing nhdt,
ch6ng cheo, thilu tinh khd thi din din tinh trang “chiln luge ludt”, “quy hoach
treo” trdn lan 1dm anh hudng ldn den phdt triln vd ddi sdng nhdn dan la hau qud
cua quy trinh xay dung khong theo (hay chua cd) quy chuin phap ly cu thi Do
vay viec day manh xay dyng mdng phap luat ve quy hoach, ke hoach dang dat ra
rit cip bdeh
sdeh thuan lgi cho phdt triin
2.2.1 ThtJrc trang the c h i hda v i churc ndng ban hdnh phdp luat cua nhd nu&c
Thdi gian gin day hoat dong phdp diln hda chuc ndng cua nhd nude da dat
dugc mgt sd k it qud sau:
- Tinh dieu chinh toan di§n trong viec the che hoa chuc ndng cua Nha nu&c
N lu so vdi cdc giai doan trudc ndm 1986, sd lugng vdn bdn phdp luat dugc
ban hdnh tdng m$t cdch nhdy vgt M0t trong nhttng cdn cu d l ddnh gia su phat
triln trong ITnh vyrc phap ludt ndy la s\r dilu chinh tuong ddi todn dien cac noi
dung lien quan din hoat d0ng ban hanh vdn bdn quy pham phap luat cua cac ca
quan Nhd nude cd thlm quyln N lu trong Quy chi xdy dyng ludt va phap l$nh
1988 chu ylu th i hi?n n0i dung dilu chinh v l thlm quyln vd quy trinh ban hanh
vdn ban quy pham phdp luat cua Qudc hoi vd Hdi ddng Nhd nude, thi den giai
doan hien nay, ben canh nhOng n$i dung ca bdn dd, phdp luat cdn md rgng su
dilu chinh d cdc n6i dung khde cd lien quan Dd Id cdc ndi dung nhu dinh nghTa
v l vdn bdn quy pham phdp luat; he thdng vdn bdn quy pham phap luat v l tinh
hgp hiln, hgp phdp vd tinh nhlt thing nhlt cua vdn bdn quy pham phdp ludt;
Trang 18viec tham gia gop y kiln xay dung van bdn quy pham phap luat; hieu luc cua van bdn quy pham phdp luat; ngon ngfl: cua vdn ban quy pham phdp ludt Ddc biet phdp luat hien hdnh dd quy dinh quy trinh ban hanh ludt cua Qudc hoi, phap l?nh cua uy ban thong vu qudc hgi va trinh tu ban hanh nghi quydt, nghi dinh cua chinh phu, quydt dinh cua UBND cdc cdp.
- Tinh phu hgp vd dong bo vai he thong phdp luat cua phdp luat ve chuc
ndng cua nhd nuac
Thu nhdt, sir phu hop va ddng bO h6a cua he thdng quy pham phap luat
dieu chinh viec ban hanh vdn bdn quy pham phdp luat vai h? thdng phdp luat trong nu6c
Thu hai, su phu hop cua he thong quy pham phdp luat didu chinh ve ban
hanh vdn bdn quy pham phdp luat vdi dieu oc qudc td md Cong hda xa hoi chu nghia Viet Nam ky1 ket hodc gia nhap Luat ban hdnh vdn bdn quy pham phdp luat ghi nhan chinh thuc s\r phii hgp cua h? thdng phap luat trong nu6c vdi didu
r r
uac quoc te
- Hinh thuc vdn bdn dieu chinh phu hap vai chuc ndng ban hdnh vdn bdn
phdp luat cua cdc ca quan nhd nuac
Luat ban hdnh vdn bdn quy pham phdp luat ndm 1996 ( sua ddi nam 2002), Luat ban hanh vdn bdn quy pham phdp luat cua HDND vd UBND ndm 2003 dugc Qudc hgi thong qua vd la hinh thuc vdn bdn c6 gid tri phdp ly cao nhdt, ldn ddu tien dugc ban hdnh nhdm tao hdnh lang phdp ly dilu chinh hoat dong ban hanh vdn bdn quy pham phdp luat, ddp ung dugc nhu cdu cap thiet ve xay dung
va hoan thien he thong phdp luat Viet Nam trong tien trinh doi mai
2.2.2 Thuc trang cai cdch khung khd phdp luat v i kinh te
Khung kho phdp luat cua Vi?t Nam trong han 30 ndm qua vd ca ban dugc the hien tren cac phuang dien chinh nhu sau:
Thu nhdt, xdy dung mgt cdch dong bo cdc thidt chd, moi truang phap ly
kinh td mai ddm bdo chuyen doi hieu qud nen kinh te ke hoach tap trung sang nen kinh td thi trucmg
Thu hai, xay dung mot san chai binh ddng cho tdt cd chu thd kinh td thuoc
tdt cd cac dang sa h&u khac nhau Nhu dd phan tich is tren, nhung quy dinh trong
ITnh vuc ndy tap trung chu ydu vdo viec phdt tridn ITnh v\rc tu nhan, cdi cdch doanh nghiep nhd nuac, tao dieu kien cho cac doanh nghiep nuac ngoai lam an
18
Trang 19tai Vi6t Nam Didu ndy th i hi§n d viec x6a b6 ddc quyln ngoai thuang, ndi long
cac rao can cho khu vuc tu nhan, cat giam thul quan, phi, thul, tu do hoa trong
ITnh vuc dich v u
Thu ba, nhung cdi each phdp luat trong ITnh v\rc nay tap trung chu ylu vao
viec thilt lap nhung ca chi, chinh sach ho tra phdt triln thi trudng, giai quylt nhung tac ddng tieu circ cua kinh te thj trudng va ddm bdo tdng trudng bln vung nhu bao ve ngdi tieu dung, chinh sdeh bao ve quyln sd hQru tri tue, bdn quyln, chinh sdeh djch vu cdng, bdo v6 mdi trudng, thuc hi?n cdc chinh sdeh xa hoi nh bdo hilm xd hoi, chi do phan phdi thu nhap, xda ddi giam ngheo, binh ddng gidi, cong bdng xa hoi, va phdt triln con ngudi noi chung
Thu tu, thuc hien cac cam k it quoc tl, chu dong hoi nhap kinh t l qudc te
Nhu dd neu, cung vdi vi6c chuyln ddi, cdi cdch dinh hudng thi trdng Viet Nam cung dd xay dung dugc khung phdp ludt gdn ket vdi hoi nhap kinh te qudc te
Mot so han che cua khung phdp luat ve kinh te:
Thu nhdt, khung phdp luat Viet Nam con thilu tinh ddng bo va tinh thdng
nhdt D ilu nay the hien d cdc phuang dien nhu mot sd ITnh vuc kinh te - xd hoi chua c6 phdp ludt dilu chinh hodc mdi dugc quy dinh d muc t6i thilu Vdn bdn
hudng ddn thi hdnh thdng ban hanh chdm khdng day dii; su chdng cheo va trung ldp con khd phd biln trong cdc quy djnh phap luat; vd tinh trang viec ap dung luat bi chia cdt
Thu hai, khung phap luat vdn con chua cu the vd khong chat che, dugc the
hien d chd la sd lugng luat va phdp lenh cdn qud it so vdi cdc vdn bdn do chinh phu, cdc bo va uy ban nhan ddn cdc cdp ban hanh do xudt phdt tu thuc te la nhilu dao ludt cd nhflng quy dinh rdt chung cho nen khdng th i dp dung true tilp
md phdi co vdn bdn hdng dan thi mdi thi hdnh dugc
thong ket cau ha tang kinh te - xa hpi quan trQng, cung u*ng hang hoa cdng
cgng, quan ty tai chinh-tiin t? trong nen kinh te th | trudng & Vift Nam
hi6n nay
Thdi gian qua, hoat dOng th i chi chuc ndng ndy cua Nhd nude dd dat dugc mgt sd k it qud sau:
Thu nhdt, trong giai doan ddi mdi, Nha nude ta cung da ban hanh nhieu
vdn bdn phap luat dilu chinh cac hoat dong cung cdp cac hang hoa cdng cong
Trang 20Ii6n quan den cac ITnh vuc nhu: giao due, y tl, an ninh qudc phong, bao ve mdi
truofng dien lure, viin thong co, xay dyng ca so ha ting, internet
Thu hai, trong ITnh vuc bao dam xa hoi, e6ng bang xa hoi, Viet Nam cung
da ban hdnh nhilu vdn bdn phdp lu$t d l thyc hien churc ndng bdo dam cong bdng
xa hdi cua minh Cd th i k l din cdc dao ludt thul, cdc dao luat v l bdo hilm xa
hoi, bao hiem y tl, bao hiem xa h o i
Thu ba, trong ITnh vuc qudn ly tdi chinh - tien te, Nhd nuac da ban hanh
mot lugng vdn bdn rdt dd so vdi han 3800 vdn bdn phdp luat d l dilu hanh kinh
t l vT m6 trong d6 phdi tinh din cdc dao ludt v l thul, dao ludt v l ngan sach, dao
luat v l ngan hang nha nuac, dao lu$t ve cdc td chuc tin dyng
Tuy nhien, vdi sd lugng vdn bdn tuong ddi dd sd nhu d§ neu tren, cong tac
th i chi hoa chiic ndng cua Nhd nude trong ITnh vuc ITnh vuc xay dyng kit cdu
ha tdng kinh t l - xa h0i, cung cdp cac hang hoa cong c$ng, thuc hien dilu hanh
kinh t l vT mo hd trg phat trien kinh tl - xd hoi cdn co nhung vdn d l ddng ban
Cd the khai qudt nhu sau:
Thu nhdt, cd qud nhilu vdn bdn quy dinh, hodc vdn ban nhilu khi bi sura
doi, bo sung hoac bi huy bd, thay th i qud nhanh chdng lam cho ngudi dan khd
ndm bdt dugc cdc yeu cdu cua phdp luat
Thu hai, cong tdc th i che hda chuc ndng cua Nhd nude chu ylu dugc thuc
hi?n thdng qua vi^c ban hdnh cdc vdn bdn phdp lu$t cd gid tri phdp ly khdng cao,
chu ylu la cdc vdn bdn quy pham phap ludt do h? thdng ca quan hdnh chinh ban
hanh
Thu ba, th i che hda chuc ndng cung umg hang hda cong cdng cd nhung ITnh
vuc thuc chat la qud trinh hgp phdp sy “tha ndi” vdn de cho xa hoi tu lo
manh, chdng cac hanh vi kinh doanh b£t hop phap, chong doc quyen, bao
ve ngudi tieu dung
2.4.1 Thuc trang the che hda chuc nang bdo ddm canh tranh, chong ddc quyen
a) The che hoa ve chong han che canh tranh (kiem soat doc quyin)
Phap luat chdng han che canh tranh (kiem soat doc quyen) hien hdnh da quy dinh nhdm chong cdc hanh vi sau: Thda thudn han chi canh tranh; kilm soat
tap trung kinh tl; gidm sdt lam dung vi th i thdng ITnh thi truang, bdo ho canh
20
Trang 21tranh trudc mpt xu huang thudng thdy la viec lam diing th i manh cua nhung
doanh nghi?p nay d l gay b it dn trong thucmg trudng ma cu th i la thuc hien cac hanh vi canh tranh gay b it lgi cho cdc d6i thu ylu hay khdch hang
b) The che hoa ve chong canh tranh khdng lanh manh
Qua phan tich Phdp luat chdng canh tranh kh6ng lanh manh Viet nam chothdy:
1 Khde v<5ri nhilu qu6c gia trdn th i gidi, Vi?t Nam khdng chu truang dilu chinh cdc loai hdnh vi canh tranh trdi phdp luat bdng mot he thong nhilu vdn bdn phdp luat khac nhau ma d Viet Nam, chi cd mot dao luat ve canh tranh, xet v l chuc nang, cd th i tuong ddng vdi nhilu dao luat khac nhau v l canh tranh d cac qudc gia khde Theo dd, Lu$t canh tranh dd d l cdp m0t cdch toan dien nhtrng van d l phdp ly li6n quan den canh tranh va ca chi thyrc thi phdp ludt canh tranh
2 Tren nhung net cdn bdn, noi dung cua Luat canh tranh ndm 2004 da td
3 Chuc ndng hd trg phdt triln, xdy dung h$ thdng k it cdu ha tdng kinh tl
- xa hoi quan trong, cung to g dich vu cdng, qudn ly tdi chinh-tien te bao ddm tinh bln vung va tich cuc cua cdc can ddi kinh tl vT md
? jr
2.4.2 Thuc trang the che hda chuc ndng bdo ve ngudi tieu dung
Nhin chung, phdp ludt bdo v<? quyln lgi ngudi ti6u dung (BVQLNTD) dugc hinh thdnh tuong ddi mudn trong hd thdng vd ddi s6ng phdp luat cua Viet Nam D ilu ndy cung d l gidi thich Dd Id do nln kinh t l thi trudng gdn day mdi dugc xdc lap trd lai Tat cd dlu xudt phdt t£r yeu cdu cua thuc tien, van de NTD
vd BVQLNTD chi dirge ddt ra trong bdi canh cua nln kinh t l thj trudng va hoi nhdp kinh t l qudc tl