hoa co trnh dan tQe, Hnh khoa hqc va Hnh d~i eht\ng £36n mtYo'i nam DeBa nguyen Uie:diin t¢c, khoa hflC.. nghia d6i ven IDQi ho~t dQng van hoa hm nay nlnrng khOng con dap ltng hoiln p fi
Trang 1Chuong t1'l,,11 khoa hQC va cong ngh¢ CHI) Nha nuO'c KX.06 \
"Van hoa- Van minh vl,st! phat tri~n va lien b() xa h(li"
, S(j Tlli\()
Trang 21 &1 thao "Nhfi'ng lu~n <Hem cet bani g6p ph:in xay d~rng (Ie clro'ngvan hoa Vi¢t Nam trong giai dOf ln mai" (KX.06.17) eta duqc sOf ln thao trCn
If a Tham khao, nghi~n c(m cae van ban HHli~u ch£n11 ve van hoa, van
b M¢t cU<,?cphong vtIn r¢ng rfii gi6'i trf thtTc ca mr6'c - da dnqc thlT
va bill viet tnlldi huang ifng va g6p y kien
H6 Chf Nlinh, (jHue', a Ha NQi va v6i mQL so trf thiTe Vi~L Kh~ll b Inl N<)i
(nhftn d!p Tet Nguyen Dan 1994)
d 1'6 chuc di thl;fc t€ 11m hi€.u giao lUll vtm hoa truy0n thong va hi~ntf li b mQt s6 vung dftn tQc va d6ng bftng (Hoa Blnh, Ha Tfly, Ha l'1nh, Lai
Chau)
d< MJ?t 86.cC;mg tnc vi~n d~ cung e~p U'li li~lI, d~c bi~t In c:k d6ng chi
c<)ng lac vien tllUdng xuyen da tham gia xay d~rng khbi thao sa thao de Uli(c6 danh sach va th6ng kf\ trong phttn ph\l ]~Je)
2 De tal " SlJ tIulo nllung 111~ndiem co' ban g6p phfin xay dl;fng decmmg van hoa Vi~t Nam trong gim do'.!n mai" dtrq'c Ban Chi! nhi~'mchuang trinh KX.06 chi'"" dao va phftn cOng~ - di sftu vao C~lcv~(nde,<Ii san vanhoa, giao luu van hoa, tht tnrcmg van hml, queln 19 v;in hoa C,lc v:ln d(~
tal nay, chllng t6i da de nght Ban all~Jnhi¢m dnro'ng trlnh xin dt[q'c d?t t~n
De CUC>'I1gvAn ho,l Vi~t Nam trong giai eto~ll m6'1",
Cluing Wi quan ni¢m ginj dO«;1n mdi Clla <Te clTr)'J}g van IlOciViet Namhi~n miy chll yen 1ft gini dOf lnchuyCn tiep, giai <lo\ln ban Ie dlfO'ng xily fa
vir tnrl)'c rn~ttfOng tlnh hlnh vnn hnll ding nhlT c:k m~Hkhnc dIn rhft nHll'C
va dfin Lyc trong co che d~nh hUUtlg xii h<)i chlt nghla, do ,,~y rnqi nh~n xct
va phftn Hch cOng nhu cae bi~n phap kien nght d~u t~p trung vao nQi dung
cae vtInd~ elJa thai 2ian ~fv.
'-' "
Trang 33 H()i d6ng nghi¢m thn c<1Sd cua Han Chu nhi~.m chu<1ng tr1nh
KX.06 v~ d~tm KX.06.17, sau khi hQp nghiel1 eliu " So' HUloIl1Qts6 lu~ndi~m c<1ban g6p phan xfiy dl!llg De cU<1ngvan hoa trong giai dO<;1nmal"
Ian 1 ngay 14n/1995 da: phat bieu g6p 9 kien va danh gia ve c6ng trlnh
nay.
HQi d6ng nghi~m tlm cd so tan thanh quan di~m, l~p hi~~, Sl! bo trid~ dan va nhttng ki~n nghi ve giM phap da dtrQ'ctrlnh bay trong 3 chtr<1ng
HQi d6ng nghi~m thu co so dft g6p )' ki~n bO snng , nhffn m<;1nhde
tM can lam sang to h<1nnua cac vffn de nhtr san:
- rr (_11<1 t'If cua _an? h? DA ~~.Clrctng \ an,- h "V' aN'oa lyt _ am ClW ang namf)' - 1941_ _trong 50 nam qua ma tac d¢ng nhfmg thanh tl!U cua d~ cUdng dft tr6 thanhtruy~n th6ng Pha.n tfch vi trf va St!phat trien cua tinh th~n de clwng 1943trong Hnh hlnh hi¢n nay
- NQi dung nen van hoa moi Vi~t Nam, st! hlnh thanh ban sac riengtrong SlYglao hm bklHl Vl.Te D()ng Nam A, Nam A va th('."gioi ma d~e bi~.t
la tfnh chilt Vi¢t Nam vita sang t<;10vita tiep thu (giao ltru va hoa hqp) nhuthenao
Tiep qlU nhung y kien d6ng g6p tr~n, cluing Wi da: t6 chere lily y
kien nhom cQng lac vien thuang xuyen v~ cae vftn d~ tren, san d6 da ehinh
19, bd sung, viet lCiliban khbi thao de tM
Ngay 27/4/1996, toan th~ Hl?i ddng nghi~m thu crt 8b dn h9P l!in 2,nh~n xel va danh gia bim Sd thao da dnqc 81rachfra va b6 sung 1-19id6ngnghi~m thu d:i nhfft trf thOng qua "Sei than nhfrng lu~n dH~mcrf txln g6pph:in xAy d1.;J'ngde CltC1ngvan hoa Vi~t Nam trong giai dOCilnmai" (co hi~nb{mrieng ve hai cUQe119P eua HN d6ng nghi~m tIlU eo so').
Tren dAy la dien bien va qua tdnh hlnh thanh b~ln •• Sd thao nhfi'nglu~n diem C<1ban g6p phan xay dlfng de CH<1ngvan hOL\ Vi~t NaIll tronggiai do~n moi" - ml?t G6ng trlnh dil dtT0c tryp th~ rl?ng rili Gnc nhn chnyenm6n nhi~u nganh cfing nhu mQt s6 dia phudng ma chung Wi toi trao d6i daquan ta.m va dong g6p c6ng suc chng chung Wi xay dung nen, chung WichAn thanh biei <1n
Trang 4I Chuo'1,g 1
,,~"c; A' "" A ,-" ",,'
i ~I;~ltlE CllC1NG VAN H<JA Vl~:T NAlVl1943 HEN HE
, CUt1NG VA.N HOA.VI¢T NAM H()~'1 NAY.
I Val tro Iich sir cua De ClTOOlg van hoa Vi¢t Nam nam 1943
Dang, ngtT0i khO'i thao D6 ctrCfng van hoa Vi~t NaIll nam 1943 da n6i :
"V~n ho,l 11l6n 11l6n dc5ng v;:'Ii fro c}I.wn tn;mg trong vi~c tlHlc driy horyc Him
can n6i d6 kh6nQ'-" chI co V mlhia v6'i Ctkh dav 50 nam ma.,; "-' ",. co vfII
nghIa (jca h6m nay va ngay ma~
nhfrng nhi~,mV\1 cap thie't elm kinh te, chfnh hi va xii h<)i Vi¢t Nam h6mnay
d6 13.mQt pIlat bien elm Dang Ifin dftn tien grln li~n nhfmg nguy0n ly CCf
ban cua chu nghla :rvI~ic-Le Nin V(1i tlnh hinh C~1the ve tH tubng, ve dnn tff
gii'i
van hoa tUCing lai cua dfin h!c- ve CU9C each m~l1g xa h9i chu nghia tren
Ly tlfO'ng d¢c l~p tl.rdo vn chll nghia X8 lll)i 0:1 treY thanh If' ~6ng dn
dinh, chi ph6i y nghI, tlnh carn va hanh d<)ng elJa nhfm d[ln rvl<)t nep song
Trang 5Ianh m~nh, ghin d~ mang truyen th6ng t6t d~p ella d~n tQc va the hi~n d~o
ho~t cua m6i ca nIlan.
sang tC;lova hQCt~p d5 g6p ph<1n khOng nho tIong vi¢c xay d,!ng oftt mr6c
ghl trj, ph an anh giai dOC;lnrl!c ra va ve vang nha't dla dan t¢c, da't l1lrO'cva
m¢t nen van hQe tien ti~n tre.n th~ gi6'i Hl nhtr vi).y
2 Van hoa Vi~tN3m trong thai ky doi moo horn nay
Hnh vl!c khac nhau eua oai s6ng Cac c6ng ngh¢ hi¢n dC;lidem l!.li cho can
d~rO'ed~t ra clIO ca nhftn loC;liva clIO m6i dan t¢c
chia khoa cua S\T phat trien"
nguqc l~i
Trang 6Tir D~ hQi VI qua D~i hQi VII, Dang ta de ra dllO'ng 16i d6i mai toan
sl! nghi~p xay dl!ng ehii nghla xu hQi vlli tfnh each Vi~t Nam (jnu6e ta
l-'Q nghr thll(it.
Kinh t€ va van hoa Ia hill ph(Jm trft tac d<?ng qua l~i nhfiIn xAy d~rngxii hl)i phat tril!n va He'nh<)ve TnQi m:;it TJon gir'Ju mrlrr m(l11h, xii h(Ji C(3ng
tepluit trH!n nhung thien van mlnh van hoa tlll khOng th0 g9i xa hyi 13.tien
b¢ duqc Xu h¢i van minh khOng chi phat tri~n v~ kinh te', t~o dtrqc Cl1¢C
sOng doi dao ve v~t chat ma van minh plUli the hi~n mQt dO'i sOng tinh
thrin phong phti, cao d~.p, van minh phai duQ'c (1<:lnhdffu bftng ph~m gia, tff
\
3 Djnh huang xu hQi chu nghla va nhi¢m V1) ljch sir cun ban de
cU011g van hoa trong glat do~n mal.
D~ Clto'ng vah hoa Vi~t Nam 1943 da xac dinh phuong cham dla
mQi ho~t dOng van hmlltic d6 la Klloo hqc, Ddn tQc, D(/i clUing Do chfnh
H\ dinh IHrOng elm van hoa• c, ; Viet• Nam trOtlQ'-" suOt th?1i kvv cach manQ• L. <Ian
van hoa neu len nhfrng nguyen tac 16'n cua cu¢c v~n d¢ng van hoa m6'i
Trang 7hoa co trnh dan tQe, Hnh khoa hqc va Hnh d~i eht\ng (£36n mtYo'i nam De
Ba nguyen Uie:diin t¢c, khoa hflC. d~i cluing van tha-in d~m )! nghia
d6i ven IDQi ho~t dQng van hoa h()m nay nlnrng khOng con dap ltng hoiln
p fi'ng yeu cAumaio Ili€n phap C<)ng hoa xa hQi Chi'l nghla Vi~l Naill
nay 13.slJ pll£lt tri~n eua 3 nguyen uie eua De clto'ng van hoa Vi¢t Nam nam
va" hoa Vi~t Nam hi~n d~i, ngnyen tac va d!nh huang nay la sI! ke t~ICphat trien nguyen tac va dtnh hU'ong elm tinh thdn d:in tQe, khoa Jwc, d~iehling
Xac dinh, trach nhi~m trong rlllrcmg pllap c6ng tac nlnT ad n~u 6pIlau IH~i J.lU, chung Wi ding dCmg daD C~"lJlg hie vien cae hg~nh, ccie hi? m{\n khoa hQe xff hQi ella van lIoa 119C ket hq'p v6'i di thvc tt, tim hiCu vafrao ddi, h¢i thno d)ng di.s~n v~ ph::Hhi~n v!fnd€'
Nhung lai li~u elm the gi()'i chrq'c StnI t~m, dich thuZ\t va nghi~n C(.1l.1
cfih~' nhtr cac C1l9C phl1ng v~rndi0u tra th~rc t~' dtr<;l'ctic'n hitnh b nhiell dja
plnto'llg dff gilip chung ttJ HIll hieu va so b(, d,lnh gia v6 nnh hlnh van ho,ldang di~n ra, n~u nhfrng vttn d~ van 110a dang dmJc ql!<1n tftm trong giai trtthti'e va tro~lg nhan dan, d6ng thc)'i de ngh~Hl<,Hs6 bi~n phclp
Cluing UJi mong cCJngtdnh ma dning Wi trlnh hny cling cffp dlf(.i(·
van hoa "a g6p ph~n \'6'i lfinh d~o tmng vi¢c bien so~n m(H f)t\ cueing m6'iclla van hoa Vi¢,t Naill ti~'p no'i v:l ph:.H triell S~Tnghi~p elJa De CU'<ing vtin
hoa Vi~t Nam 1943
Trang 8ChUOJlg 11
C6 the hi~u v~rn d~ van hoa theo cae ph::nTIvi khac nhau:
••
- theo nghla thOng tlnTcmg \'a plld bien: van hoa III hanh vi d6i xlr
cua con nguO'i do phftm clHlt, trlnh d¢ ttr cach d~o dlrc
d<>ng va d~futranh, trang 16 clHrc va quan h~ xa h<)Ltrang rmk s6ng va Iy
mQt tuong lai rtgay cang t6t dt;r trc?n crr hai plnwng di~n tinl1 thrin va v~~t
'1
-·'mt
'At.;
t~, mOl dan H>cc1aqua nghln l1lii tOn t~uva glao ltm ma sang t~lU 1<1tlt'n etisCttinh thftn da duQ'c gift vfrng va phM huy ban de d:in t()c
;H j
n~tl o~~rcong chftm :Dan tr)c, Hi¢n d~!i ,Nhdn \'(111, Ngh~qUy{i't 4 kho1' 7
c~a DiU\~cling HeU : nen van hoa La dtf(J'ng xily (ltrng HI l1l;n van IlOcl lien
Trang 9tie", d(inl dO.ban sac d/in f{>c f)~ tfa lai nhfrng \'~ln d~tren, cdn lam snng
huang chung ta can t1~n tal III fa sao, ph~lll1vi ella nt?n van ho,l da nen
dinb dugc nhfi'ng btr<1C di Cl;! the
y ~
.cJ.tlj,~· Hi¢rt nay van llOa n6ng nghi¢p va cfmg nghi~p dang co Sl!<fan xen
nethau, nhtrng vi cong nghi~p hoa, th\1C s~rIa c6ng nghi~p hoa m6i In hat
D61~ n¢i dung n!Jung (lieu IAu nay ta thHang gQi In dinh lnrang xii hQi chi1
cao cd~ No dol hbi ph/Ii gidi p!long con ligu'/J7: \·'tl cqng ddng X(1 !I(}; kh(")i
cila con ngl10i v6i tu (',1eh 1ft nhfmg ttW'c tht\ ~6ng dt}ng d~rig t6n t~i trong
h<)1nol chung trong khuOn khcl phap Il1~tva cae th0 clJe him thftn di1TIl<1ng
,,JJguCl'i voi ngltai Lam SilO cho con nglfcii phat huy h03n to;ln duq'c hdn chdt
uQng tam, trQng di~m clIo nen phtl bien la c<li gl ding kh<)ng the lam Wi
nO'i
Trang 10Cac nha van hoa h9C, trong cai bem~nh m6ng cua van hlxl, da rut rabOng y~'u t6 phlS bi~n nlult Him nen diem t\ta de suy xet (Mnh gia m¢t nenvAn hoa hi~n hfru, ho~c d~ xa.y dl!ng buae phat tri0n Wi n~n van !loa tlfO'nglai Tat nhien, cae yen t6 nay dura phai Ia tftt ca. nlnrng ding khOng th~ e6
cai "Uft ca.", neu khOng d~ravao nhfrng gl Chi'l yen nhfit
~~,N1tflngyen t6 d6 lit : B;/1I tm!ng o!a /ril;'/gJc, Cllf1 ngnn ne,fi', "hfi'ng
thlUjf,
,," Nen van hoa cua chung ta dang ttrng btr6c pilat tritin trong m()t b6i
giOi St;r khac bi~t b trong mroc <fa ro Tren ph~m vi the' gioi chie'n tranh
phat trien, c,k'the' l-gc kinh te va chinh tr! dang phan chia l<;1i ph<;1Ill vi <'mh
Io~tt6 chtlc qu6c te, blnh tlllrong hoa quan h~ veti My. Mb elra va hqp Hk,con duahg hl~tl d~ ta't yeu duuug ellen fa Nhung VI gllfa ta va die nmk
ding nhu nhieu ntr6'c dlTong phat trien khc1c li chfiu A. chau Phi va Naill
My co khac bit;.tve co sb v~t chfft, ve y thac h~ va In\lC Hen nen mrdc nno
, a C.1n d~uvfin d~ van hoa vao dung vi trf cua n6.,phai xny d~rng nl\)t
huang ve m¢t ffi\IC ti~.u chung XO<l bo quan ni~rn vtln ho~ Ja m(;t th(r phi
nnh te,ho~c quan ni~m tach 1'oi kinh te \'6'i Vall
hO<:1-b Diem xufit plult bao giCi ding Ia ti'r truy~n th6ng va tht\'m t1;nh truyCn
truyen thong cling khung co nghla H't cluy t11 ma Ia phM tden va Jlilng cao
vai tro va SlTcs6ng clla nhfrng yell t6 nay trong dietl ki~n HH'1LVn y nghla
giao lUll, va hi~n d~i - truytn th6ng va di san deu g6p ph<ln quan tr~)flg
Trang 11SlJ c6 ket htl'u ca, tuc lit slJ th6ng nha't etla nhung cai khac nhau Nen
., , blm 10phong trao va l\TClUQ'ng van hQc ngh¢ thu~t la m¢t ho~t
h trQng Phong trao van ngh~ qu!in chl.1ng t~o n~n dl1g(~ s~r d6ng
Ittftbti dAn gian giup kh~ng d!nh bim sftc dan tQc va Hnh d¢c l~p ve mi;it
van hoa the gi6'i, chfic chfin se c6 nhfrng anh huang tfch qrc va tieu cvc, d6
k ItA" Ttlt ca nh~g van de n~u t.~~,nco th\TC !li~n drr?c hay k!16n?, cU~i
~itnglakhau quan ly Hl~n nay nlll~,u lu~tt l¢, v~ van hoa dura day ou, hO(;lc
chtta <;6.
Jhu~.nlqi hon bao giG' h~t, nlnfllg ve m~t xa h¢i, van hoa l~ dang c6 nhh~u
!,~a:-nde phue t~p eftn phlti gap rut ghii quy~t Ta ail co nhfmg k~ ho~ch phat
trIen kinh te' hUn hi¢n, nhtrng l(;l.ithien nhfrng tien li~,n v~ m()t chien ltT~1'C
chi~n hrqe eila dich d6i VlJi ta hi~n nay l dll1ng cho rnng ,fa phfit triln kinh
mau che'd()
Trang 12C IUl'(),llg T TT
~.'~t1~'1ft10NG PHAT TRIEN CUA VAN IIOA VlltT NA~1
Lich si'rda de lIP mQt di san van hoa to 16'n phong phl1da d~ng~ dQc
~o,nly sinh ttc hoan eanh ri~ng eua etAtnuCie ta, dan H)c ta, qua cae thai
"lt~ttgnghln nam ttc tien si'rvao chfnh su.
"rrong di san van hoa, kh6ng chi c6 nhfi'ng gia trt v~t chfft ma ai dingtrnng thA'y (olnh, chua, lang mt), d~n mi€n , cac cii Hch l!ch si'r, cac di tfch
cita'nhfmg gia trt tinh than nlur th6i quen s6ng, triet ly, ttTttrang, cach hieu
bitt ve nhan sinh va xa h¢L clIng vCiing6n ngrr phat trH~n.nhfrng t~p qmln
)Unhthanh trong quan h~ gifi'a nguai v6'i nguai
Can co nhii'ng hi{~ubid co ban kien lIllIC ve lich sir hlnh thanh dant¢c dfft mIlk va lang x6m, nhung d~c sfic trong tfimly Hnh cach dfin t¢c va
dja phtmng, c<Ski€n thuc v~ van hoa nUNc ngoal, (t~ so sanh, 06i chi€n,ki€m tra nhiftlu doi voi nhung nen van hua grtn voi tei nlnt TIung Boa - d~cbi~t khu tv tq Choang etm TIung Qu6c, va clm Lao, Campuchia Thai Lan
va An DQ, Nh~t, Trieu Tien, cac mr6'c Nam A, DOng Nam A Nh!!' c1Hro'ngtren cluing toi da trinh bay, nhung cbng tIinh V~l nhung ket qua quan h¢.giao lrru nlnt th~ chung ta dnra co, dura Hun (hrgc bao nhieu
Di slm van hoa Hi Uti san chung dm dUn tOe, nhung tnli mOt thui kytnr6c day vb hinh chung bi phan lo~i may m6c ve hinh th(tc nInr van hoadan gian (vi dl;1ve ng6n ngrr: ca dao ho ve la clla nhan dan lao d¢ng), van
Trang 13hQc (vf dt;l : cac ang van tha cua danh nhftn) 1ft ci'ta tdng lap tren.
,,'1fi, c6 sJ!Ian l¢n nhu cho ra.ng U\ng 16'ptren co thi dr thl co bac hQc ma
tht,tc s\l' khOng phiii nhu v~y, tr1nh dt? hac 'hge trong van h6a khbng phai
cua,' g t~ng lop nao
I9jbh huong Ion cua tAm 19 dAn t<}c la khAng dinh St! t6n t~i rieng
r;'". Ithu diu cua chfnh cu{)c s6ng elm dAn tOe La.& _ •
phap ly, do d6 chua c6 sere th~t sl!chi ph6i r(,)ng 16'n d~n to an xa hQi '
kh6 khan khach quan, ttc chfr Han den chfr Nom, chfr Qu6c ngfr, chi bietrang chllng ta co tni?t n~,n vnn h9C tnly~n th6ng, nlnrng cfing tronf, fhl,TC
trien M¢t h1nh there van hQc d.lng Ie dang Ie kha ph6 bien la van xu6i thl
k~e '
Trang 14Trong ell san van hoa lang xu, c6 nhi~u nhftn t6 t6t d~p thanh thai
Kho khan 16'n nh~t trong sl! Om hieu (hlnh gia di s~ln van hoa Vi~t
ta da Hm thff'y fJ di san vfin hoa m9t di~m h.rn v~ Hnh thftn v~ 11mITl(,)j c;kh
do pilat tri~n), sai l~eh hlnh anh vein eo cua n6, hieu bitt no kh,ie eli so v6'i
dU<,lCrflng Vi~t Nam co mQt di san, di san d6 khai tJuic ra th) co lqi, d~c
xcm xct, danh gfa va U'1;fCl~~~~ftti~n, khOng thffll tri~t th~rc tr~lI1g<Ii ~;{In
Trang 151 nTh6i quenv~ n~p suy nghi try lam c110 cong Cl1Qc Hm hi~u,xay d~rng
;a khai tlll:c 'df%di{nhieu khi bi nhi(~'u,kho khan trong khOi ph~JCduq'c
1n~tvA y'ngbia df'tiIh~ n6 v6n c6 TlIY nhien, dfiy lit vi~c crin lam, pluii
' m de'n n<fi de'n ~h6ri.lJ!Jbi trong di slm oil phlm anll va ch(ra d~rng nhung
,y~u t6 dephathl1y nHrMg d(!c Hnh hOm nay
001 hoi cftng phu oAng nhfi'ng oe Hii khr)(l lH~C VI no (te, (~~P IllQl hi~n th~rc to
lun clJa van hml dang'diell ra sOi dQng va ph(iC l<;Lplien qUem den ufl ca JIl(.>it{\ng lop trong xii h¢t;'tfiQl van de, dang c1t1qcban b~e v6'i nhieu y ~je'n trai
nhung giM dap xac th1;tC
chung va th! truong, ~tii)~in ne~ vlli net khai quat va In9t so diCu cfinltru y
fJong gHH phap nh~m ;(Ue~ chlP~ va dinh Inning phrrt tri/~n van 110<1 d~ ~0P plutn dn dinh va lillie dAy s'! plldt tden xu h<)i
Tom lUtJc m()t cach clem gian, cte nh~n thffy hi¢n ~lJ(:it1ghrli c:ich d:lnh
gia khat: nhau Quan diem'bi quan dIO rtmg v~inhoa Vi~L NaHl dang xlI()ng
Inr{'mg tl19 van hm!. Ql1andietn J~c quan tIll cho rimg vi\n hoa Vj~l Nam
dang khoi sac buO'c vao m¢t gbu do~n phat tIi~n m<)'!phong phti <Iad~lllg
S~r c~in nlute trai
mat khac cho nene11f~1
~'t~llfing khfa c~;lt1hth~rc 1[; nhun[' cfing