Nông nghiệp, nông dân, nông thôn trong mô hình tăng trưởng kinh tế mới giai đoạn 2011 2020

v~n d~ con t6n ti h,rc cua khu VlJCkinh t~ nay, nh~m thuc dAy nong nghi~p, nong thon phat tri~n b~n vung va dai s6ng nong dan ngay cang nang cao... Quan di~m cua truOng phai tn;mg nong k

VI~N KHOA HOC XA HOI VI~T NAM

DE TAl NGHIEN CLI(] KHOA HOC CAP 80

TEN DE TAl:

NONG NGHI:E:P,NONG DAN, NONG THON TRONG MO HINH TANG TRUONG KINH TE Mal GIAI DO~N 2011-2020

"-CHU NHI~M DE TAl :TS NGUYEN THJ TO QUYEN

I Tinh c§p thi~t cua d~ tili

Tir sau d6i m6i d~n nay, cling v6'i ti~n trinh phat tri€n cua dfit nu6'c, nong

nghi~p, nong thon va nong dan Vi~t nam diI triii qua nhiing bu6'c thang td.m va c6

nhi€u bi~n d6i sau s~c Nong nghi~p phat tri€n tuemg d6i 6n dinh va c6 xu huang

tai sfm xufit theo chi€u sau Dai s6ng nong dan m(>t s6 noi duQ'c cai thi~n Di~n

m~o nong thon thay d6i theo chi€u huang Ianh m~nh hoa cac quan h~ kinh t~ - xii

h(>i,g6p phc1nvao SlJ 6n dinh cua dfit nu6'c, t~o co So'cho SlJphat tri€n b€n viing

M~c dli v~y, thlJc ti~n gc1nday cho thfiy, nong nghi~p, nong dan, nong thon Vi~t

nam ti€m ftn nhi€u vfin d€ va dang dUng tru6'c nhilng kh6 khan, thach thuc rfit Ian

Trong b6i canh toan cc1uhoa va h(>inh~p kinh t~ qu6c t~ ngay cang sau r(>ng,

d~c bi~t v6'i tu cach Ia thanh vien cua WTO, thi day Ia co h(>iIan nhfit d€ Vi~t nam

khai thac cac IQ'ith~ phat tri€n n6i chung va nong thon n6i rieng D~c bi~t, tac

d(>ngben ngoai Ia IlJc keo chinh giup Vi~t Nam cai t6 khu VlJCnong nghi~p, nong

thon Song, day cling Ia thach thuc Ian d6i v6'i n€n kinh t~ con mang n~g Hnh ti€u

nong cua nu6c ta ma a d6 nong nghi~p nong thon va nong dan bi tac d(>ngnhi€unhfit Hem nfra, truoc b6i canh m6'i v6'i mo hinh tang truang kinh t~ giai do~n m6'i,

nhi€u nhan t6 xufit hi~n nhu: khung hoang kinh t~, an ninh Iuemg thlJc toan cc1u,

bi~n d6i khi h~u, moi truang sinh thai bi de do~ nghi~m tn;mg, tfit ca bu(>cchung

ta phiii nhin nh~n va danh gia I~i nong nghi~p, nong dan va nong thon Vi th~, vfin

d€ " tam nong" gc1nday diI duQ'c ban Iu~ kha nhi€u Cac h(>inghi tir cfip trung

uemg Dang, Chinh phu, Qu6c h(>id€u nhfin m~nh d~n vfin d€ nay

M~c dli duQ'c ban d~n nhi€u, d~c bi~t thang 8/2008 Trung uemg Dang diI

c6 ca m(>tnghi quy~t 26- NQ/TU v€ nong nghi~p, nong dan va nong thon, nhung

thai gian qua -van d~ nay v~n chua duQ'c nghien Clru dc1ydu ca v€ Iy Iu~n, kinh

nghi~m cac nu6c va thlJc ti~n 6 Vi~t nam Ben c~nh d6, v6i co h(>iva thach thuc

d~t ra cho nong nghi~p, nong thon va nong dan Vi~t Nam trong b6i canh m6'i,

di€u quan tn;mg Ia phai b~t dc1utir dau trong tu duy va quan ni~m I~i v€ nong

nghi~p, nong dan va nong thon ra sao? d€ c6 th€ giup Vi~t nam ti~n t6'i m(>t

phucmg an mang tinh cO'bim, lau dai va b~n vfrng v6i tu cach la mQt '"chi€n lugc"

hoan chinh d6i v6i v~n d~ nay Bai vi lau nay, mQt m~t cac quan ni~m v~ nong

nghi~p, nong dan va nong thon van can dlJa nhi~u vao tu duy nganh M~t khac,

di~u quan trQng la, nong nghi~p, nong thon, nong dan mQtthai gian dai chua dugc

nhin nh~n va nghien Clm trong m6i quan h~ g~n k€t ch~t che gifra chung v6i nhau

Do do, tir nay d€n 2020, d~ ti€n t6i mvc tieu v~ cO'bim Vi~t nam tra thanhm(>t nu6c cong nghi~p thi chinh sach nong nghi~p, nong thon va nong dan c~n

quan tri~t sau s~c quan di~m, mvc tieu CNH-HDH nong nghi~p, nong thon vaphai dugc d~t trong b6i canh m6i v6i mo hinh tang truang kinh t€ giai do~n2011-2020, d6ng thai tinh d€n nhfrng v~n d~ thlJc ti~n cua nong nghi~p, nongthon va nong dan nu6c ta hi~n nay Quan trQng la phai nhin nh~n v~n d~ nong

nghi~p, nong dan va nong thon d~t tren t6ng th~ toan n~n kinh t€ d~ hi~u quan

di~m h6 trg 'tam nong" theo ly thuy€t tuong tac, tuong h6, tuc phat tri~n theo mo

hinh hgp tac gifra tam nong v6i cac lInh vlJC khac cua n~n kinh t€ N€u nhin nh~n

theo quan di~m: "Phat tri~n b~n vfrng la slJ phat tri~n dap ung cac nhu c~u hi~n

t~i ma khong lam t6n h~i d€n kha nang dap Ung nhu c~u cua cac th€ h~ tuong

lai", cua "HQi d6ng th€ gi6i v~ moi tru6ng va phat tri~n" co th~ noi r5ng, CNH,

HDH d~t nu6c co thanh cong hay khong, xet cho cimg, tuy thuQc vao cach nhin

nh~n va giai quy€t bai toan nong nghi~p, nong thon va nong dan

Do v~y, chUng toi llJa chQn v~ d~:"Nong nghirp, nong dan, nong thon, trong

mo hinh tang trU'O'ngkinh IimOi giai ilo{ln 2010-2020 "him d~ rei nghien CUll

II Ml;lCtieu nghien c6u cuadetili

- H~ th6ng hoa mQt s6 v~n d~ ly lu~n v~ nong nghi~p, nong thon va nong

dan Dua ra cach nhin nh~ m6i v~ m6i quan h~ gifra nong nghi~p, nong thon,

nong dan va vai tro chu th~ cua nong dan trong m6i quan h~ do tren tu duy lien

nganh, dUng tren t6ng th~ toan n~n kinh t€ d~ xem xet v~n d~ cua mQt nganh

nh5m tranh dugc cach nhin thien l~ch va phi€n di~n

- Danh gia khach quan thlJc tr~ng mQt s6 di~m n6i b~t trong nong nghi~p,

nong thon va nong dan Vi~t nam thai gian tir nam 2000 d€n nay Lam ro nhUng

v~n d~ con t6n t<:ti,y~u kern trong nong nghi~p, nong thon va nong dan Qua d6,

di tim nguyen nhan chinh cua nhung t6n t<:tid6

- Khai quat b6i cfmh trong nu6c va qu6c t~ Lam ra vai tro cua nong nghi~p,nong thon va nong dan trong mo hinh tang tru6ng giai do<:tn2011-2020 Tu d6

chi ra cO'h(>i,thach thuc m6i cua nong nghi~p, nong thon va nong dan Vi~t nam

trong di~u ki~n m6i v6i mo hinh tang tru6ng kinh t~ giai do<:tn2011-2020

- Nh~n dinh xu th~ phat tri~n cua nong nghi~p, nong thon va nong dan Vi~t

nam d~n nam 2020 f)~xu~t quan di~m va ggi y huang giai quy~t v~n d~ nong

nghi~p, nong thon va nong dan 6 Vi~t nam trong mo hinh tang tru6ng kinh t~

m6i giai do<:tn2011- 2020 sac cho phil hQ'Pv6i n(>i h,rc cua khu VlJCkinh t~ nay,

nh~m thuc dAy nong nghi~p, nong thon phat tri~n b~n vung va dai s6ng nong dan

ngay cang nang cao

III Cac cau hoi nghien cuu:

f)~d<:ttdugc m\lC tieu nghien cuu, d~ tai t~p trung ly giai m(>t s6 cau h6i

khoa hQc du6i day:

1 Nh~n thuc v~ nong nghi~p, nong thon, nong dan; m6i quan h~ giua chung va

vai tro chu th~ cua nong dan trong m6i quan h~ nay nhu th~ nao trong b6i

canh hi~n t~i, di[lc bi~t trong mo hinh tang tru6ng kinh t~ m6i giai do<:tn

2011-2020 qua phan tich ly lu~n v~ nong nghi~p, nong thon va nong dan?

2 ThlJc tr<:tngnhung di~m trQng tam nbi b~t trong nong nghi~p,nong thon va

dai s6ng nong dan thai gian tu 2000 d~n nay ra sao?

3 M(>t s6 v~n d~ t6n t<:tichu y~u trong nong nghi~p, nong thon, nong dan

(trong mo hinh tang tru6ng kinh t~ hi~n t<:ti)va nguyen nhan? Li~u thl!c

tr~ng nay c6 anh hu6ng d~n Hnh b~n vfrng cua SlJphat tri~n?

4 CO'h(>i,thach thuc m6i di[ltra cho nong nghi~p, nong dan, nong thon trong b6i

canb m6i v6i mo hinh tang tru6ng kinh t~ giai do<:tn2011-2020?

5 Nhfrng chinh sach gi dugc dua ra va dlJa tren quan di~m nao d~ dua ra

nhfrng ggi y chinh sach nay? d~ giai quy~t hai hoa v~n d~ nong nghi~p, nong

them va nong dan saD cho phil hgp v6i xu th~ cua chung trong b6i canh m6i

v6i mo hinh tang tru6ng kinh t~ giai do~n 2011-2020

IV TAng quan tinh hlnh nghien cUu trong mrac va ngoai nuac:

U~ tai dil t6ng hgp tinh hinh nghien Clm v~ vfrn d~ "tam nong" a Vi~t nam

va m<)ts6 nu6c tren th~ gi6i thong qua nhfmg cong trinh tieu bi~u dil duQ'ccong b6

atrong va ngoai nu6c U~n nay, kha nhi~u bai vi~t va cong trinh nghien Clm trong,ngoai nu6c lien quan d~n vfrn d~ nay, song, hQ thuOng nghien Clm theo timg mang

vfrn d~ rieng bi~ta cac khia c~ khac nhau Chua c6 cong trinh nao ti~p c~n vfrnd~ nong nghi~p, nong thon va nong dan theo m<)tcfru truc h~ th6ng v6i 16i tu duy

lien nganh va nhin nh~n vfrn d~ dUng tren phuong di~n t6ng th~ cua n~n kinh t~,

trong m6i quan h~ gifra chung v6i nhau cling nhu trong m6i quan h~ v6i cac

nganh, cac lTnhvgc khac cua n~n kinh t~, d~c bi~t trong mo hinh tang tru6ng kinh

t~ m6i Hftu h~t cac tac gia d~u chua thoat kh6i tu duy nganh d~ ban d~n "tam

nong" Vi th~ khong tranh kh6i nhfmg cach ti~p c~n phi~n di~n va thien l~ch v~

nong nghi~p, nong thon va nong dan

V.D6i tuqng, ph~m vi va phuong phap nghien cfru:

1 U6i tUQ11gnghien Clm:

-Nong nghi~p, nong thon va nong dan ( kinh t~ h<) nong dan), trong d6

nong dan v6i tu cach la 1) chu th~ cua nong nghi~p va d~i b<)phan kinh t~a nongthon; 2) chu th~ cua phat tri~n Nghien Clm d~t nhfmg d6i tugng trong m6i quan h~

hfru co khang khit v6i nhau nhung cling khong phu nh~n tinh d<)c l~p tuong d6i

cua chung, nhfrt la trong v~n d<)ngth\lc ti~n

-Nong nglii~p, nong thon va dai s6ng kinh t~ h<)nong dan ill 2000 d~n nay

(trong mo hinh tang tru6ng kinh t~ hi¢n~) va rut ra nhfmg v§.nd~ t6n ~i trong nong

nghi~p,nong thon va nong dan Tit d6 chi ra, nong nghi~p, nong thon va nong dan se

ra saDtrong b6i canh mm vm mo hinh tang tru6ng kinh t~ giai do~ 2011-2020 ?

- Thai gian: dJ tai se ttjp trung VaG giai dot;ln tir 2000 din nay.' giai dot;lnphat triin hang hoa theo chiJu SQU nhung iJ muc d¢ thdp.

- Khong gian: Uia ban nong thon ea nu6'e

- V~ n<)idung: V6'i ehu d~ nhu tren, ph~m vi n<)idung se kha r<)ng.Gi6'i hqn trang

nghien CUu nay fa nhim mqnh vaa m6t s<5 di~m tr9ng tam n6i b(zt trang nong nghi¢p, nong thon, nong dan va t(zp trung chit yiu 6' khia cqnh kinh ti Khia cqnh xii h6i va moi truimg cfing dU(Jc ban din v6'i tu cach fa vein dJ trang nong thon, sang khong ban fu(zn dU(Jc d6y du De' tai ding t(zp trung vaa hrc fU(Jngsan xueit quan tr9ng nheit va fa chit th~ trang nong nghi¢p, nong thon, do fa nong dan (xem xer du6'i goc d6 kinh dh6 nong dan).

3 Phuong phap nghien elm:

U€ hoan thanh nhi~m vv nghien elm, d~ tai su dVng nhung phuong phap:

- T6ng quan, phan tich co h~ thf>ng va logic, danh gia va k~ thira thong tin dinh

tinh va dinh luqng trong cae tai li~u nghien elm tru6'e co lien quan d~n ehu d~

nghien elm ( k€ ea tai li~u ly thuy~t va th\le ti€n)

- Nghien elm lien nganh

- Nghien elm m~t m~nh, m~t y~u, ea h<)ihay thaeh thue( SWOT)

- Nghien elm truemg hqp, nghien elm co S\l tham gia: Ph6ng v~n sau cae ehuyen

gia, can b<)tinh, huy~n va m<)t sf>nganh co lien quan a cae dia phuong nghienelm va ph6ng v~n nguai dan

U€ tra lai cae v~n d~ d~t ra va eau h6i nghien elm tren, d~ tM se t~p trung nghien

elm nhUng n<)idung ehinh du6'i day:

Ngoai phAnma dAu va k~t lu~n, d~ tai dUQ'ek~t e~u thanh 4 phAn:

PhAn 1:Ca sa ly ll1~nva th\le ti€n v~ nong nghi~p, nong thonva nong dan

PhAn 2: Th\le tr~ng m<)t sf>di€m tr~mg tam n6i b~t trong nong nghi~p, nong thon

va nong dan tir nam 2000 d~n nay

Phfin 3: Bf>i eanh, ea h<)iva thaeh thue m6'i d~t ra eho nong nghi~p, nong thon vanong dan trong mo hinh tang twang kinh t~ giai do~n2011- 2020

PhAn 4 Uinh huang ehinh saeh nong nghi~p, nong dan va nong thon trong mo

hinh tang truang kinh t~ giai do~n 2010-2020

PHAN 1Coo s6' ly lu~n va th\fc ti~n v~ nong nghi~p,nong thon, nongdan

I Ly thuy~t, mo hinh th\fc ti~n va kinh nghi~m phat tri~n nong nghi~p, nong

thon, nong dan tren th~ giOi

l.LY thuy~t v~ nong nghi~p, nong thon va nong dan tren th~ giOi

Nong nghi~p, nong thon, nong dan tuy la ba ph~m tril khac nhau nhung c6

m6i quan h~ ch~t che, hfru co d~n muc khong th~ ban duQ'c v~ m9t y~u t6 nao

n~u tach rai nhfrng y~u t6 con l~i Song trong nh~n thuc l~i c6 SlJkhac nhau v~ vi

tri, vai tro cua m6i ph~m tril nay trong cac giai do~n phat tri~n khac nhau ma se

duQ'c xem xet du6i day

a) Lj thuyit phdt triin v; nong nghirp, nong thon

Nong nghi~p, nong thon va nong dan la chu d~ thu hut SlJ quan tam cua

nhi~u hQc gia, cac nha nghien Clru kinh t~ va nha ho~ch dinh chinh sach trong va

ngoai nu6c tir nhfrng nam cu6i th~ ky 19 va d~u th~ ky 20 Arthur Lewis (1954),

nguai d~i di~n cho kinh t~ hQc nhi nguyen cho r~ng, n~n kinh t~ luon t6n t~i hai

khu VlJC:thanh thi va nong thon Nhung khu VlJCnong nghi~p, theo Lewis, chi c6

vai tro h6 trQ'phat tri€n kinh t~, cung celpnguyen li~u va nong san cho thanh thi Ong

cho r~ng, nong nghi~p duQ'c xem la cung celp IlJc luqng lao d9ng c~n thi~t cho SlJ

ma r9ng cong nghi~p ThlJc t~, k~t celu xa h9i nhi nguyen khi duQ'c v~n d\lng philhQ'P da dua tm SlJ thanh cong cua nhi~u n~n kinh t~ trong qua trinh CNH Tuy

nhien, k~t celu nay ph~n nao da dfin d~n tu tu6ng pharr bi~t Thanh thi-nong thon,

cong nghi~p-nong nghi~p va theo d6 c6 nhfrng chinh sach phat tri~n Thien l~ch

Dum cach ti~p c~n cua kinh t~ hQc, d~c bi~t kinh t~ hQc phat tri~n, nong

nghi~p, nong thon luon la b9 ph~n celu thanh n~n kinh t~ cua cac qU6c gia, k€ ca a

nhfrng nu6c phat tri~n ding nhu dang phat tri~n Ba tru6'ng phai sau se cho thely r5

SlJphat tri~n cua cac thuy~t v~ nong nghi~p, nong thon :

*Truilng phdi thu nhfit d~ cao vai tro cua nong nghi~p trong qua trinh phattri~n, coi nong nghi~p la co So'hay ti~n d~ cho qua trinh CNH HQ k~t lu~: cac

qu6c gia mu6n giau c6 phai phat tri~n nong nghi~p va nong nghi~p vfrng m~ se

d6ng vai tro la co So',n~n tang thuc dAyCNH phat tri€n va Sl!ang tru6ng nhanh cua

n~n kinh t~ TruOng phai mlY coi nong nghi~p la ngu6n tich luy cho cong nghi~p d

day, nong nghi~p, nong dan duqc d~ cao, nhung thlJc ch~t dola SlJkhai thac c~ ki~t

cac ngu6n IlJc cua nong nghi~p, nong than d~ chu~n bi ti~n d~ phvc V\l cho SlJphat

tri~n CNH va DTH

Quan di~m cua thuy~t nay dil dua n~n kinh t~ d~n ch6 khep kin: phat tri~n

nong nghi~p, nong than chi bo hyp trong phe;unvi cua khu Vl}'Cnay cling nhu chi dlJa

tren tich luy illnong nghi~p cho phat tri~n cong nghi~p Hon nfra, bim than thuyit

nay aii mau thudn khi coi nang nghi¢p vita la ngu6n tich luy vua la tht truCmg tieu thl,isim phdm cang nghi¢p C6 thi thciy, tich lujJcao trong nang nghi¢p se lam giam suc mua san phdm cang nghi¢p cua khu Vl;fCnang than, kh6 ma r(jng thi truCmg cang nghi¢p va cac nganh cang nghi¢p dlng kh6 phat triin Vqy, khang thi quan ni¢m Sl;fphat triin cua nang nghi¢p, nang than khi chi b6 ht;p trong phc;zmvi cua nang nghi¢p, nang than.

Giai do~n t6i, vi tri va vai tro cua nong nghi~p, nong than phai duqc nhin

nh~n l~i Quan di~m cua truOng phai tn;mg nong khong phai hie nao cling dung va

khong dung v6i nhi~u nu6c, d~c bi~t khi kinh t~ th~ gi6i dil phat tri~n & mIrC dO

cao va tom cfru hoa ngay cang sau rOng B&i wyi xu thi toan c6u hoa, niu dl;faqua

nhi~u VaGsan xu6t nang nghi¢p theo thuyit nay se kh6 aam bao phan b8 ngu6n Il;fCm(jt cach hi¢u qua Dli v~y, &mot mIrCdO nh~t dinh, thuy~t nay vfuI con gia tri

d6i v6i nhUng nu6c dang tren dUOng ti~n t6i CNH co xu~t phat di~m la nong

nghi~p V t tri va vai tro cua nang nghi¢p, nang than se phai thay a8i cho phil hQ'p

wyi ai~u ki¢n thl;fc tiln va b6i canh maio MJi giai aoc;znItch sit khac nhau" vai tro nang nghi¢p, nang than trong cac n~n kinh ti ding khac nhau.

*Truirng phtii thu hai l(;lichu y~u nh~n m~nh tfrm quan trQng cua CNH trong

qua trinh phat tri~n HQ cho r~ng, chi co phat tri~n cong nghi~p v6i v6n, ky thu~t,

chuyen gia va phuong phap quan ly cong nghi~p la co th~ nhanh chong thoat

kh6i ngheo min va l~c h~u, tir do co th~ d~t t6i SlJgiau co va van minh d day, hQdil khong chu y dfry du d~n phat tri~n nong nghi~p, nong than trong qua trinh

CNH-DTH

Nhi€u nha khoa h<;>cdiI phe phan tinh mau thu:ln va mfrt can d6i cua thuy~t

nay, chi ra h~u qua v€ kinh t~, d~c bi~t h~u qua v€ xii hQi (slJ phat tri~n mfrt can d6i

ben trong m6i qu6c gia d:ln d~n chenh l~ch v€ thu nh~p va gay ra lim s6ng di cu

16n tu nong thon ra thanh thi, t(;10ra hai n€n kinh t~: mQt ben la cong nghi~p hi~n

d(;1iv6i thu nh~p cao, mQt ben la nong nghi~p l(;1ch~u v6i nhUng nguai ngheo, )

H(;1nch~ nhfrt cua thuy~t nay la n€n kinh t~ kh6 dam bao an ninh luang thlJc, thvc

phAm n~u khung hoeing kinh t~ th~ gi6i xay ra (chu y~u di~n ra trong nganh cong

nghi~p va dich vv)

Thvc t~, c6 nhfrng nu6c thlJc hi~n thanh cong SlJnghi~p CNH khi di theo

quan di~m cua thuy~t nay nhu mQt s6 nu6c va liInh th6 6 Dong A, My la Tinh,Trung C~n Dong Song, cling c6 khong it qu6c gia khong thanh cong v6i chu

truang cua h<;>cthuy~t nay

M~c dil v~y, ai triJ thanh m9t xii h9i c6ng nghi¢p thi vi¢c " aanh a6i" fa

m9t teit ylu khach quan kh6ng thi tranh kh6i Di aqt aU(1c m9t ai~u gi tc5taf2p hem, chAng hqn ai tiln tai m9t xii h9i c6ng nghi¢p hi¢n aqi, teit nhien chung ta phai bilt cheip nhgn "aanh a6i", phai bilt "hy sinh", song chi co i1i~u fa nen aanh a6i cai gi?, hy sinh cai gi ? va aanh a6i nhu thl nao ? Quan trQng hem, can kem theo S1! "aanh a6i" ao fa cac chinh sach b~n viing hem nhlim hqn chi muc tc5iaa nhiing h¢ fu)! ma no gay ra.

*Truimg phai thu bad(;1idi~n la E Schumacher va mQt s6 h<;>cgia My, co illill6ng k~t hqp hai hoa gifra nong nghi~p va cong nghi~p, nong thon va do thi trong

qua trinh phcit tri~n HQ cho rimg:

cfin c6 mQt h~ th6ng ill duy hoan toan m6i, dlJa tren SlJ quan tam tru6c h~t

d~n nhan t6 con nguai chu khong phai hang hoa Vi~c san xufrt nhi€u hay it hang

hoa khong quan tr<;>ngbimg mvc tieu lam cach nao d~ san xufrt hi~u qua nhfrt xet v€

lai ich xa hQi lau dai Thuy~t nay nhfrn m(;1nhd~c di~m b€n vfrng cua n€n kinh t~ va

d~ thlJc hi~n tu duy kinh t~: tinh b€n vfrng la khai ni~m trung tam cua SlJ khon

ngoan, phai chu y thoa dang t6i phcit tri~n nong nghi~p va nong thon, nhfrt la d6iv6i nhUng nu6c dang phat tri~n trong d6 y~u t6 con ngum la chu th~ cfin quan tam

tru6c tien

Nong nghi~p phai hoan thanh cac nhi~m Vl)co ban la dam bao cho con nguai

ti€p xuc vai thien nhien sinh dQng; nhan ban hoa va nang cao ch~t luqng cua nai

sinh s6ng danh cho con nguai; cung c~p luang thlJc, thlJc phAm va cac nguyen li~u

cftn thi€t khac dam bao cho mQt cUQcs6ng d~y du va hqp IY. Ngoai nong nghi~p,

nong thon cling duqc quan tam nhi~u han.

C~n k€t hqp hai hoa va phat tri€n can d6i gifra cong nghi~p va nong

nghi~p, gifra nong thon va thanh thi, phai dung nhfrng thanh qua cua cong nghi~p

d~ lam cho cUQc s6ng nguai dan nong thon tra nen lanh m~nh, t6t d~p va b~n

vfrng han.

Phat tri€n kinh t€ noi chung va nong nghi~p noi rieng phai d~t trong xu th~

hQi nh~p toan c~u; y~u t6 c~nh tranh c~n duqc chu trQng va tang cuang tren co So'

nang cao nang su~t lao dQng; nang cao tinh tv chu cua nong dan trong qua trinh ra

quy~t dinh san xu~t; dam bao chuy€n d~n nong nghi~p truy~n th6ng sang nong

nghi~p hi~n d~i; k~t hqp phat tri€n cong nghi~p g~n vai nong nghi~p va cac nganh

khac, nang cao ngu6n v6n con nguai,

Tuy nhien, thuy~t nay hi~n dang la cai dich d€ mQi qu6c gia huang tai nen

cling khong d€ dang duqc thlJc hi~n, bai no yeu c~u phai co thai gian d€ phat

tri~n kinh t~ nong thon vai t6c dQ cao, d6ng thai quan trQng la l~i phai dam bao

tinh b~n vfrng cua n~n kinh t~

V~y, cac quan di€m hay cac chu thuy~t v~ nong nghi~p, nong thon thuang

thay d6i theo thai gian vai chi~u huang ngay cang ti~n bQ va phu hqp han trong

timg giai do~n phat tri€n cua m6i qU6c gia.d day, truang phai thu ba d~ c~p

nhi~u han den m"oi truang cling nhu SlJphat tri€n b~n vfrng khong chi cua nong

nghi~p ma con cua khu VlJCnong thon

b) Lj thuyit v~ nong don(t~p trung vao nhfrng nQi dung xoay quanh kinh

te h6 n6ng dan ( hinh thuc t6 chuc san xu~t kinh doanh ph6 bien nh~t a nongthon Vi~t nam hi~n nay su d\mg chu y~u lao dQng gia dinh)

Nhfrng th~p nien gftn day, th~ giai dfl xu~t hi~n ba truang phai tranh lu~n

v~ hQ nong dan:

*Truimg phtii thu nhc1twyi quan iJiJm phtit triJn

V6i l~p lu~n: coi nong dan la nhfrng nguai s6ng a nong thon, lam nongnghi~p, thi~u v6n san xuelt, trinh d<)lao d<)ngthelp va thuang ap d\mg cac kg thu~t

san xuelt l~c h~u, nen truang phai nay cho rfuIg: cac nong h<)san xuelt nh6 nen duqc

h6 trq ve v6n, kg thu~t d~ tra thanh cac trang tr~i san xuelt hang hoa co qui mo phli

hqp v6i nen kinh t~ hang hoa Nong dan (di~n hinh la h<)ti~u nong ) nen chuy~n

sang phuang thuc san xuelt tien ti~n han, cv th~ la san xuelt hang hoa v6i qui mo

Ian han tren cO'sa ap dVng kg thu~t san xuelt m6i SlJ chuy~n d6i phuang thuc san

xueltnong nghi~p d6ng thai la SlJtan ra cua nen kinh t~ h<)ti~u nong truyen th6ng

Do do, truang phai nay k~t lu~n: kinh t~ h<)ti~u nong se k~t thuc cling v6i

SlJbi~n melt cua telng lap nong dan do SlJmar<)ngva phat tri~n san xuelt hang hoa

va kinh t~ thi truang trong b6i canh toan celu hoa kinh t~

* Truirng phai thu hai v6'i quan ai~m at cao Slf tlm t(li va phat tri~n cua he)nong dan, chu ytu fa he) ti~u nong.

-Chayanov- m<)t trong nhfrng hQc gia d~i di~n cho truang phai ung h<)SlJ

t6n t~i va phat tri~n cua h<)nong dan l~p lu~n: "qui lu~t kinh t~ qui dinh xa h<)i

nong dan hoan toan khac v6i qui lu~t kinh t~ qui dinh xa h<)itu ban " Trong kinh

t~ nong h<), mvc tieu chu y~u cua nong dan khong phai la t6i da hoa lqi nhu~n

ma la t6i da hoa SlJ thoa man cac nhu celu thi~t y~u cua gia dinh Do do, nong h<)

nho co th~ t6n t~i ngay trong nhfrng dieu ki~n ma kinh t~ tu ban hay kinh t~ hang

hoa Ian khong th~

-H<)ti~u nong nho, tv cung tv dp chu y~u su dvng lao d<)nggia dinh Do san

xueltnong nghi~p co nhieu cong do~ yeu celutrinh d<)va suc IlJc lao d<)ngkhac nhau

nen kinh t~ nong h<)co kha nang $ dvng lao d<)ngphv nfr,tre em va ngum gia trong

gia dinh Tuy nhien, anhieu nu6c nhu Indonesia, Philipp in va Vi~t nam, nong h<)sudvng lao d<)nglam thue kha ph6 bi~n, th~ chi kh6i luqng cong vi~c do lao d<)nglam

thue thlJChi~n doi khi Ian hoo lao d<)nggia dinh, song nhfrng ho~t d<)ngnay thuang

chi di~n ra trong khoang thm gian ngful Trang khi do, nong h<)000 thuang su dvng

lao d<)nggia dinh vao nhfrng cong vi~c khong t6n nhieu suc Nha do, vi~c su dvng lao

d<)nglam thue duqc khai thac hi~u qua trong kinh t~ nong h<)ma khong doi hoi chi

phi giam sat Ian

-Thuy@tcua Chayanov co y nghla trong vi~c giup cho cac nha kinh t@nhin

nh.;in va phfm tich h<)nong dan song no bi phe phan vi tinh " ca nhan chu nghla "

cling vai vi~c bo qua khia qmh xff hoi, van hoa anong thon

-Nhfrng nguai cling quan di~m d~ cao vai tro cua nong h<)nho cho r&ng,day

Ia Ioe;tihinh san xu~t co hi~u qua cao trong n~n kinh t@nong nghi~p Thong thuang,

san xu~t nong nghi~p tren qui mo h<)di€n ra trong phe;tmvi nho, n&mtrong kha nang

di~u khi~n v~ tai nguyen va nang hJc quan Iy cua h<)nen kha da de;tngva Iinh hoe;tt

Day Ia th@me;tnhcua h<)ti~u nong nh&m dap (mg nhu c~u tv"cung tv"dp cua h<)giadinh va kh~c phl,lc nhfrng rlii ro, bi~n d<)ngcua thi truang ma cac trang tre;tisan xu~t

hang hoa 16n khong th~ co

-Xet v~ hi~u qua ky thu.;it,ma r<)ng qui mo san xu~t cho phep t.;in dl,lngnhfrng tu Ii~u san xu~t co cong su~t 16n va kha nang quan IY Tuy nhien, khi tang

qui mo d@nm<)tmuc d<)nh~t dinh, nong h<)se phai thue them Iao d<)ngngoai Iao

d<)ng gia dinh Luc nay nong h<)g~p phai v~n d~ giam sat d~n tai kern hi~u qua,

trong khi IQ'ith@quan tr<;mgcua nong h<)nho Ia Iao d<)ng gia dinh lam vi~c c~n

m~n, khong c~n giam sat

-V.;iy, I.;ipIu.;in chinh cua truang phai nay Ia h<)ti~u nong v~n ph6 bi~n a

cac nuac dang phat tri~n vi anhfrng nuac nay nguai dan san xu~t r~t nhi~u Ioe;ti

cay tr6ng khac nhau, d6ng thai h<;>cling duy tri cling m<)tIuc r~t nhi~u hoe;ttd<)ng

san xu~t kinh doanh khac nhau Vi th@,h<)ti~u nong v~n co di~u ki~n d~ t6n tai

trong n~n kinh t~ thi truang vai b6i canh toan c~u hoa Truang phai nay co xu

hu6ng ung h<) sv t6n te;tivlnh vi€n cua kinh t@h<) ti~u nong ma de;tidi~n Ia

Chayanov

*Truimg phai thU ba vai quan diim lien kit

Theo truang phai nay, dan vi san xu~t co ban trong nong nghi~p, nong

thon v~n Ia kinh t~ h<) nong dan va khong thira nh.;in sv t6n te;tivlnh vi€n cling

nhu quan di~m " tu ban hoa" kinh t~ h<)ti~u nong H<;>con cho r&ng, san xu~t

hang hoa qui mo Ian chi t6n te;tikhi co kinh t~ nong h<)nho cung c~p nguyen li~u

va Iao d<)ng gia reo Nong dan san xu~t nho Ie co th~ dam phan vai h~ th6ng san

xu~t hang hoa Ian b&ng cach chuy~n m<)ts6 hoe;ttd<)ngtrong kinh t~ nong h<)sang

san xufrt hang hoa Ian trong khi vlln giu mQt s6 hot;lt dQng khac a tinh trt;lng tlJ

,

cung tlJ cap

TruOng phai nay dUng a giua v6'i quan di~m: kinh t~ nong he>nh6 c6 th~t6n tt;licling v6'i cac hinh thilc t6 chilc san xufrt hang hoa Ian khac, hoi[lcmfrt di

trong nhung dieu ki~n nhfrt dinh Khong phai tfrt ca cac he>nong dfm deu chuy~n

thanh cac trang trt;li ( chu kinh doanh) SlJ t6n tt;li hay mfrt di d6 se do chinh

nhung nguai nong dan quy~t dinh chil khong phai do cac llJc IuQ11gben ngoai (

Nha nu6'c, thi truang hay nhieu y~u t6 khac).

Tuy nhien, I~p Iu~n ap d\mg mQt nen nong nghi~p c6 slJ ph6i hqp va Ii~n

k~t giua nhfrng trang trt;li san xufrt hang hoa Ian v6'i nong hQ nh6 c6 th~ d~n me>t

hk nao d6 se dlln d~n mfrt can b~ng trong chinh sach d~u tu cong cho nhfrngnh6m nong dan san xufrt nh6 hoi[lc se xufrt hi~n SlJlien minh hay hqp tac cua cac

trang trt;liqui mo Ian v6'i cac llJc IuQ11gthi dan d~ bao v~ cho quyen Igi cua trang

trt;li Vi thi, quan aiim cua truong phai nay chi co thi hf/P iy trang giai aagn atlu cua bUGCchuyin biin tu xii h6i n6ng nghi¢p, n6ng th6n truyJn th6ng sang n6ng nghi¢p, n6ng th6n hi¢n agio

2.Khai quat mo hinh thlfc ti~n v~ nong nghi~p, nong thon va nong dan tren

Mo hinh tang truOng nong nghi~p dlJa tren slJ hot;lt dQng c6 hi~u qua cua

cac trang trt;li quy mo nh6, Ia mo hinh ma a d6 vi~c san xufrt cac san phAm chuy~u dong me>tvai tro quan tr<;mg.d mo hinh nay, phat tri~n nong nghi~p phaiquan tam t6'i vi~c bao v~ de>mau ma cua dfrt trong khi ap dVng cac h~ th6ng thamcanh cao nh~m nang cao nang sufrt, hi~u qua va thai gian khai thac dfrt dai,

ngu6n nu6c Bao cao cua IFAD nam 2001 ca ngqi ma hinh nay vOi ket Iu~n:nang sufrt dfrta cac nong trang quy mo nh6, t6i thi~u thuang gfrp hai I~ so v6i

nang su~t d~t a cac nong trang quy ma lan, thong qua minh chung t(;1i4 nuac

(Colombia, Brazil, An DQ va Malaysia)

Ma hiOOnay thai gian dftu dii dem l(;1iSlJtang twang nang nghi~p lien tl,lcaOOi€unuac Nhung, v€ sau mo hinh nay dii bQc lQ SlJh(;lllch~ do quy mo d~t cang

006 thi se r~t kh6 lrng dVng cac cong ngh~ mai, cling OOulam giam muc dQ co gi6'i

h6a fJiim chinh yiu cua mo hinh nay fa do phat triin nong nghi¢p, nong thon va h6

tr(Ynong ddn theo m1!-Clieu chinh trj vu(Yt qua m1!-Ctieu kinh ti, nen m(>tthai gian sau aa tq,ora m(>tntn san xu6t nong nghi¢p cq,nh tranh yiu 61 Nhfmg nuac theo mo hinh nay aanh ch6p nhi)n bao h(>san xu6t nong nghi¢p va tr(Ygia nong san ngay cang cao, agc bi¢t fa Nhi)t Ban.

Hi~n nay, nhi€u nha hO(;1chdinh chinh sach a nhi€u qu6c gia dii va dangdftn thay d6i cach ti~p c~n v€ nong nghi~p, nong thon va nong dan HQ cho r~ng,

cac chinh sach phM tri~n ngaOOtheo truy€n th6ng cftn phai dugc xem xet l(;1i,mlng

c~p va th~m chi trong nhi€u twang hgp cftn phai dftn dugc x6a b6 va thay th~ b~ng

OOi€ucong cv kinh t~ mai hfru ich han ThlJc t~ cho th~y, nhi€u SlJh6 trg, bao c~ptrong nong nghi~p chi mang l(;1im9t chut tac dQng tich ClJCcho phM tri~n nganh

nong nghi~p n6i rieng va toan n€n kiOO t~ n6i chung Vi v~y, phM tri~n nang

nghi~p, nong thon se phv thuQc VaGvi~c tang cuang dftu tu nhi€u han la chu trQng

VaG bao c~p, lam cho chinh sach nong than c6 th~ l6ng ghep, hoa hgp vai cac

chinh sach nganh khac va cM thi~n chi tieu cong saG cho c6 hi~u qua va hgp 1)'.V€

co ban, chinh sach nay lien quan tai hai v~ d€: thay d6i cach ti~p c~n chinh sach

va di€u chinh co c~u chiOOquy€n, d~c bi~t la chinh quy€n dia phuang

V ai mo hinh nay, phat tri~n nong thon va h6 trg nong dan dugc d~tthanh mvc tieu chinh tri vugt qua ca mvc tieu kinh t~ (di~n hinh aNh~t Ban

va Dai Loan VaGgifra th~ ky 20)

b) MIJhinh hi?n Q{lihoa va co s(l' can thi?p tir ben ngoai

Mo hinh nay c6 gimg HDH t~t ca cac m~t cua cUQcs6ng nong thon, illsanxu~t nong nghi~p d~n co sa h(;1tftng van h6a va tv nhien San xu~t tham canh,

chuyen mon h6a va tang truang kinh t~ c6 mQt vai tro quan trQng d6i v6i khu V\fC

nong thon va d~ d/;1tduqc di~u nay chu y~u thong qua cO'ch~ can thi~ptiIben ngoai

Mo hinh nay t6n t/;1inhi~u th~p ky do khu V\fCnong thon luon trong tinh tr/;lllgkern

phat tri~n so v6i thanh thi

Sau mQt qua trinh dai tri~n khai, mo hinh HDH va c6 SlJcan thi~p illben ngoai(mo hinh huang ngo/;1i)dff to ra mQt s6 h/;1nch~ H6 trq, bao c~p cho vi¢c thay d6i

cong ngh~ ph\lc V\l san xu~t nong nghi~p c6 tac dQng dang k~ t6i sl! thay d6i c~u

cO'c~u kinh t~ va phat tri~n nong nghi~p la k~t qua cua vi~c tang cuemg v6n trong

san xu~t nong nghi~p, san xu~t doi hoi it lao dQng han Mo hinh nay cling dftn t6i

vi¢c cac gia dinh nong thon san xu~t nhi~u han va san xu~t tren ph~n di~n tich Ian

han Vi v~y, s6 luqng cac nong trang va quy mo lao dQng nong nghi~p dff giam

xu6ng m/;1nhme

SlJ giam sut s6 hQ nong trang va s6 luqng lao dQng lam nong nghi~p trong

qua trinh HUH nong nghi~p, nong thon 0 cac nu6c ED cling keo theo tinh tr/;1ngdi

dan illnong thon ra cac khu cong nghi~p tang m/;1nh.Mo hinh HDH (HDH trongsan xu~t nong nghi~p va ch~ bi~n thlJc phfim) m~c d~u dff bQc lQ nhUng tac dQng

tieu ClJCd6i v6i v~n d~ lao dQng, song n6 vfuI dang duqc ap d\mg 0 nhi~u nu6c,

d~c bi~t cac nu6c chuy~n d6i trong kh6i ED, bmhQ cho r~ng, day chi la tac dQngtieu ClJCt/;1mtho'i Trong dai h/;lll,cach ti~p c~ nay duqc ky vQng dem l/;1ik~t qua

t6t do nang cao duqc ch~t luqng, nang su~t va dQ an toan san phfim, t/;10cho san

phfim c6 mQt vi th~ t6t tren thi truemg, dam bao t6c dQ tang truang dai h/;1ncua san

xu~t nong nghi.~p

Nhu vay, v6i mo hinh nay, nong nghi~p va nong thon phat tri~n ph~n nao

dff c6 SlJ gfin k~t r~t ch~t v6i qua trinh CNH va UTH 0 giai dO/;lllcao Boi vi mo

hinh nay dff c6 gfug HUH mQi m~t 0 khu V\fCnong thon, d~c bi~t HUH khau san

xu~t va ch€ bi€n cac san phfim ~ong nghi~p

Do rno hinh HDH can thi~p tir ben ngoai c6 rnQt s6 h(;lnch€ nh<1tdinh nen

rno hinh hu6ng nQi dii b~t dfru n6i len arnQt s6 nu6'c Mo hinh nay dlJa VaGrnQt s6nguyen t~c cO' bim, duQ'c hinh thanh dlJa tren cac ngu6n llJc dia phuang, cO'ch€

tham gia, ph6i hqp, "xay dlJng cac mvc tieu du6'i d(;lng quy trinh ", cac gia tri

truy€n th6ng, Cac y€u t6 nhu thay d6i ky thu~t, cong ngh~ san xu<1t,hqp ly hoa

t6 chuc lao dQng trong n(>ibQ ll'tIhVlJcnong nghi~p, duQ'c xem la " nQi sinh" cua

SlJphat tri~n va phv thuQc VaGmuc dQ dfrutuv€ khoa hQc, cong ngh~, trinh dQ dantri, kha nang ti€p nh~n nhfrng ki€n thuc san xu<1tva quan ly tien ti€n cua ban than

nguai nong dan Mo hinh nay nh~m t6'i mvc tieu phat tri~n b€n vfrng khu VlJCnongnghi~p, nong thon thong qua vi~c t~n dVng t6i da ngu6n llJc s~n c6 t(;lidia phuang

nhu d<1tdai, di€u ki~n dia lY, d~ phvc V\lcho SlJphat tri~n.

Mo hinh nay khong chi chu trQng t6'i phat tri~n nong nghi~p ma con huang

phat tri~n t6'i khu VlJCnong thon, danh gia cao vai tro va t£nh da d(;lngcua khu VlJC

nay cling nhu vai tro cua nong dan Mo hinh nay mang tinh b€n vfrng cao han

nh~m mvc dich nang cao nang llJCcho lao dQng nong nghi~p, nong thon va m6i hQ

gia dinh nong thon, di;icbi~t la nong dan duQ'c coi la thanh t6 dong g6p VaGSlJphat

tri~n cua dia phuang

T6m l(;li,SlJphat tri~n cac thuy€t va cac mo hinh thlJc ti€n v€ nong nghi~p,

nong thon va nong dan d€u co nhfrng rni;ittich ClJC,song cling t6n t(;linhfrng kh6

khan nh<1tdinh va ado, cac y€u t6 kinh t€ duQ'c quan tam nhi€u han la cac y€u t6xii hQi va rnoi truO'ng DiI di theo mo hinh nao, thi rnQt n€n nong nghi~p hi~n d(;li

phat tri~n dlJa tr~n cO' sa thi truO'ng, luon cfrn c6 dQi ngli nhiing nguai bi€t lam

nong nghi~p gi6i MQi n6 llJc cling nhu tac dQng tir ben ngoai se kern hi~u qua

n€u nong dan- d6i tuqng cua SlJtac dQng d6 khong c6 kha nang ti€p thu hoi;icti€p

thu a rnuc th<1pnhiing ki€n thuc cling nhu thanh tU\l khoa hQc tien ti€n tren th€

3 Kinh nghi~m v~ nong nghi~p, nong thon va nong dan 0' mQtsa ntr6'ctrong khu v\fC va tren th~gioi

a) Kinh nghirm ciia Trung QuJc

La mQt nu6'c nong nghi~p v6'i s6 dan nong thon chi~m 53,4% ( nam 2009),

sau cai cach mO' cua dftu nhfmg nam 1980, nong thon Trung qu6c da d6i thay vad<;ltnhi~u thanh tlJU Song, phcit tri~n nong nghi~p va nong thon vfrna giai dO<;lnkh6 khan Tru6'c tinh hinh tren, Trung Qu6c da kh~ng dinh vi th~ chinh trj cua

nong dan va di~u chinh quan di~m tang truang kinh t~

Tir nam 2004, cM cach bu6'c VaGgiai dO<;lnphat tri~n chi~u sau M6i nam,

Dang va Chinh phu cong b6 mQt van ki~n s6 1trinh bay cac bi~n phap giai quy~t

v~n d~ nong nghi~p, nong thon, nong dan nhu: tang dftu tu cho nong nghi~p va

nong thon, thlJC hi~n phuang cham "cong nghi~p quay trO' l<;liphvc VlJ nong

nghi~p, thanh thi h6 trQ'cho nong thon",

Nhfmg nam dftu cua k~ hO<;lch5 nam Iftnthu 10 (2000-2005), Trung qU6c tiilp

trung VflOvi~c giam ganh n~mgva tang thu nh~p cho nong dan nhu: giam va xoa b6

hoan toan thu~ nong nghi~p VaG 2006, c~p ti~n h6 trQ' trlJc ti~p cho ngum tr6ng

luang thlJc, Song, khong coi vi~c xoa b6 thu~ nong nghi~p la da giai quy~t vk

duQ'c vk d~ cua nong diin ma cho rang can phm cM cach tri~t d~ Tir 2002, Trung

Qu6c da dftn tlJ do h6a thi truemg hang nong san, U;lodi~u ki¢n cho nong dan nang

cao tinh chuyen mon h6a Nong diin duQ'c huang lqi do tang gia va tim ki~m duQ'c

cac thi truemg m6'i Chinh phu dftn rut lui kh6i chu6i cung c~p, khuy~n khich SlJ

tham gia cua ngum ban buon 006

Chinh sach d~t dai cling duQ'c cai thi~n D~t vfrn thuQc nha nu6'c ho~c t~p

th~ nhung quy~n tai san da Hnh hO<;lthan, thi truang cho thue d~t soi dQng va

hi~u qua do duQ'C su dVng dung bO'i nhfmg nguai c6 nhu cftu Gan day, chinh

sach m6'ia Trung QU6Cla "cho nhi~u, thu it"d6i v6'i nong nghi~p, nong thon; tangcuemg dftu tu phat tri~n k~t c~u h<;ltftng nong thon, trQ'c~p trlJc ti~p cho san xu~t

nong nghi~p, bao v~ moi truang va tai nguyen thien nhien, xoa b6 thu~ nong

nghi~p,

Trung Qu6c da thuc dc1ys6ln va nhanh ti~n trinh tlJ do h6a n~n kinh t~ trong 15

nam qua Song,vai nam gan day, hQ co ve nhu dang quay 19i v6'i chinh sach bao c~pcho nong nghi~p, nong dan( th~ hi~na"cho nhi~u, thu it") Nhin chung, cach lam cUa

Trung Qu6c v~ vi~c giai quy~t v<1nd~ trong nong nghi~p, nong thon, nong dful vftn

mang tinh ng~n h~ va chua thlJCSlJ b~n vfrng, m~c dli thai gian qua diI giai quy~t

duqc kha nhi~u vfrn d~ cua "tam nong"

b) Kinh nghi?m cua Dili Loan

Bai Loan duqc coi 1a mo hinh thanh cong v~ phat tri~n nong nghi~p, nong

thon va nong dan tren cO'sa k~t hgp ch~t che v&i cong nghi~p va do thi dday, t6chuc kinh t~ xii hQia nong thon, d~c bi~t 1a HTX va nong hQi nit phat tri~n (Ia h~th6ng kinh doanh chinh, kh6ng ch~ thi truang v~t tu nong nghi~p, thi truang tieu

th\1nong san trong nu&c) va dong vai tro giup nong dan s6ng duqc trong thi truang

qlnh tranh Gftn 100% nong dan a day 1a hQi vien Nong hQi va xii vien HTX a

Bai Loan, von cua nong dan 1a do Nong hQi cung cap ( chi~m 40% t6ng ngu6n cho

yay cua cac t6 chuc tin d\lllg)

Phat tri~n nong thon Bai Loan chiu anh huang m~ me cua qua trinh CNH

a nhi~u khia c~ Trong giai do~n CNH, Bai Loan nit chu y d~n vi~c phat tri~nd6ng d~u giuiI cac wng, khong t~p trung qua muc vao nhfrng khu cong nghi~p va

do thi kh6ng 16 Bai Loan diI dua ra giai phap tfch t\1 ruQng dfrt b~ng cach chuy~n

quy~n sir d\1ng cho nguai khac nhung chu ruQng dfrt vftn gift quy~n sa hfru d~ dap

ll'ng yeu cftumarQng qui mo san xufrt cua cac trang tr~i gia dinh PhuO'llg phap nayv~ sau duqc Lu~t nong nghi~p (1983) cua Bai Loan chinh thuc cong nh~

V~ sau, d~ ph\1c V\l cho m\1c tieu chinh tri, Bai Loan diI ap d\1ng chinh

sach " nguai cay co rUQng" dam bao cong b~ng xii hQi, chia d~u dfrt cho nong dan

va h~n ch~ tfch t1)dfrt dai Thai gian dftu, nong nghi~p lien t1)Ctang truang nha ap

d\1ng ti~n bQ khoa h<;>cky thu~t va kinh t~ hgp taco Nhung v~ sau, do qui mo

ruQng dfrt h~n http diI h~ ch~ phat tri~n cO'gi&i hoa va ap d\1ng cong ngh~ maio

Nong nghiep rO'ivao " bfty qui mo san xufrt nh6" nen Bai Loan diI ap d\1ng chinh

sach bao hQ san xufrt nong nghi~p va trq gia nong san ngay cang n~ng cho nong

dan

B~n giai do~n xii hQi Bai Loan tra nen giau co va sung ruc, nhi~u nguai nh~

thfry nong nghi~p con 1a nganh dem l~i cho xii hQi nhUng 1qi fch da chi~u (Fu and

Shei, 1999) Lqi fch xii hQi d~t duqc ill vai tro m&i cua nong nghi~p 1a vi~c dlJ trfr

ngu6n nuac, ki€m soat ng~p ung, ngan ch~n SlJx6i mon va la lun d~t dai, h6i phl,lc

suc khoe, bao v~ cu<)c s6ng cua d<)ngv~t hoang dff, ngan ch~n SlJ suy thoai va x6i

mon d~t dai, cung c~p 0 xy, Vi~c duy tri san xu~t nong nghi~p va lang m~canongthan dff dem l~i SlJ 6n dinh b~n viing cho xff h<)iDai Loan 6 day, nong dan hi~nchi€m 15% t6ng dan s6 nhung la nh6m lqi ich chinh tri r~t duQ'ccoi tr<;mg.Nong dan

a day c6 anh huang m~ me tai chinh sach nong nghi~p va phuc lqi xff h<)i.ThlJct€, nong dan Dai Loan dff co nhi~u IQ'ith€ trong giai do~ hai cua SlJ phat tri~n

(1985-2005) khi qui mo cua nong nghi~p, nong thon dff va dang duQ'c thu h~p dfrn

theo thffi gian

c)Kinh nghifm cua HiJ Lan

Ha Lan la m<)t nuac nho, nhung la nuac cong nghi~p phat tri€n trong m<)t

n~n kinh t€ thi twang hi~n d~i Ty tr<;mgnong nghi~p trong n~n kinh t€ Ha Ianth~p nhung gia tri nganh nong nghi~p d6ng g6p cho toan n~n kinh t€ tuemg d6i

Ian Vai di~n tich d~t canh tac trung binh dfru nguai th~p nh~t th€ giai (0,058

ha/nguai), nhung Ha Lan la nuac dUng dfru th€ giai v~ hi~u su~t xuM khfru nong

san va d~t duQ'Cnhfrng thanh tich 16ntrong san xu~t nong nghi~p Ha Lan c6 hailo~i hinh sa hfru d~t: d~t ill hfru duQ'c mua ban, d~t cong hfru do Nha nuac dfru ill

quai de l~ bi~n thi cho thue trong thai gian dai Co sa cua n~n nong nghi~p Ha Lan

la cac trang tr~i gia dinh theo ch€ d<)ill hfru Ty l~ sa hfru d~t tlJ c6 illang d6i 16n,

cac trang tr~i thue d~t san xu~t kinh doanh chi chi€m 15' l~ nho

D~ dua ngh~ nong thanh m<)tngh~ chuyen mon h6a va c6 tinh chuyen nghi~p

cao, Ha Lan ban hanh chinh sach khuy€n khich ma r<)ngqui mo nong trang, d6ngthai khuy€n khich cac chu nong trang lam an kern hi~u quatlJ giai the d€ danh d~t

cho nhUng chu nong trang gioi hemmar<)ngquy mo san xu~t bang cach chinh phutrQ'c~p, he>trQ'cho nhfrng lao d<)ngdoi du d~ hQ d~ tim cac cong vi~c khac NhUng

nganh san xu~t d\fa vao qUI d~t16n,Ha Lan khong phat tri€n ma nh~p khfru ThlJcch~t, trang tr~i nong nghi~p cua Ha Lan la m<)tchu the san xu~t kinh doanh hang

hoa, ho~t d<)ngtrong co ch€ thi truO'ng, h<)inh~p hoan toan vao thi truO'ngth€ giai

Giai do~n dfru, nong nghi~p Ha Lan cling la kinh t€ ti~u nong, san xu~t t1J

c~p tlJ tuc vai hi~u su~t th~p Sau d6, kinh t€ hang hoa phat tri€n, v6n duQ'c tich

-,,- , ,'

Iuy, kinh t~ h<)ti~u nong chuy~n d~n sang nong h<)san xuc1thang hoa nho, ti~p d6

chuy~n sang nong h<) san xuc1tchuyen mon hoa, r6i d~n d~n chuy~n thanh trang

tr~i 16n hi~n d~i, san xuc1tvi IQ'inhu~n, t~o nen d~ng kinh t~ t6

hQ'P"nong-cong-thuang" nhu hi~n nay

K~t cc1uh~ t~ng trong nong nghi~p, nong thon a Ha Lan Ia cO'sa v~t chc1tquan tn.mg cua ky tich nong nghi~p, trong d6 n6i b~t Ia h~ th6ng thuy IQ'iva

phong ch6ng lfi c6 tieu chuAn an toan cao; di~n tich nha kinh 16n nhc1tth~ gi6i; h~

th6ng giao thong duemg b<),duo-ng thuy duQ'c d~u tu cao; cong ngh~ tin hQc duQ'c

ap d\mg r<)ngrili trong san xuc1t,chan nuoi,

Nong dan Ha Ian Ia ngu6n v6n nhan hJc d6ng vai tro quan trQng d~ nang

cao suc c~nh tranh, dam bao n~n nong nghi~p hang hoa phat tri~n b~n vfing Vi

th~, chinh phu Iuon t~o moi truemg d~ khuy~n khich phat tri~n ngu6n nhan hJc

nong thon, nang cao t6 chc1tnong dan mang ban s~c Ha Lan

Mi.icdli nong nghi~p, nong dan nh~n duQ'cnhUng khoan trQ'cc1pdang k~ cua

Chinh phu, song nong nghi~p Ha Lan khong dlJa nhieu vao chinh sach trQ'cc1pva

bao h<)nhu nhUng nu6c phat tri~n khac ma Ic1ythi truemg lam ch6 dlJa d~ xay d1Jilg

n~n san xuc1thu6ng v~ xuc1tkhAu va c~nh tranh 0 Ha Lan, khi qui mo trang tr~itang thi ch6 lam vi~c trong nong nghi~p giam b6t, nhung do cong, thuang nghi~p

va dich V\lphat tri~n nen khong c6 Iao d<)ng" du thira" trong nong nghi~p

II Ly lu~n v~ nong nghi~p, nong thon, nong dan va bai hQc rut ra dAi vOi

Vi~t nam

1 MAi quan h~ bi~n chUng giii'a nong nghi~p-nong dan-nong thon va vai tro chu th~cua nong dan

Nong nghi~p, nong dan va nong thon Ia ba vc1nd~ tuy khac nhau, nhung c6

m6i quan h~ m~t thi~t v6i nhau M6i quan h~ gifra nong nghi~p- nong dan-nong

thon duqc coi Ia c6 anh huang quy~t dinh d~n ti~n trinh phat tri~n nong nghi~p,

nong thon Do d6, n~u nong nghi~p, nong dan, nong thon khong cling duQ'cnghien

CUuva giai quy~t d6ng b<)thi m\lCtieu cua n~n kinh t~ Ia CNH, HDH dc1tnu6c kh6

c6 th~ thanh congo

-,,- , ,.

M6i quan h~ bi~n chUng gifra nong nghi~p-nong dan-nong thon du<)'cxem

nhu m<)tcelu trUc-h~ th6ng, g~n v6i quan di~m phat tri~n toan di~n, th~ hi~n tinh

d<)c I~p tuang d6i trong quan di~m Itch SU-C\l th~ va (] qui Iu~t quan h~ san xu~t

phu hqp v6i tinh ch~t va trinh d<)cua h,rc luqng san xu~t Tuy nhien, vai thuyit

phat tridn bJn viing, ngoai mc5iquan h~ giua hrc IU(J11g san xudt va quan h~ san xudt con phai tinh din cac quan h~ phi kinh d/phi san xudt (xii h(Ji, mai truimg, thd chi, ).

Trong mc5iquan h~ bi~n chUng giua nang nghi~p-nang dan-nang than, nang dan dong vai tro chu thi (; day hr thl;fchi~n vai tro la d(Jng Il;fCthuc ddy phat tridn mc5i quan h~ dy va duong nhien hr ding se la nguili ddu tien huimg th7jnhiing thanh qua

do pMt trdn nang nghi~p, nang than dem I(li Treny nghza do, nang dan vita la d(Jng Il;fCtrl;fcliip( vz mri Sl;fwjn d(Jngphat tridn cua mc5iquan h~ nay truac hit do ngum nang dan tiin hanh theo yeu cdu khach quan coo s¥pMt tridn), vua la m7jClieu cua Sl;fphat tridn mc5iquan h~ do.

Vi vqy, giai quyit vdn dJ nang nghi~p, nang dan, nang than 6' Vi~t nam, trrng tam win la giai quyit d6ng thili va hai hoa nhiing vdn dJ t6n t(li trong mc5i quan h? giua ba yiu tc5cdu thanh nen m(Jt chinh thd thc5ngnhdt nay, trong do tqp trung VaGvi~c dam bao l(Yiich mri mijt cho nang dan tren cO'sa dong gop vao va huimg l(Yitu thanh qua phat tridn chung cua hr.

2 M6i quan h~ gifra nong nghi~p, nong thon VOl cong nghi~p, do thi

H6 Chi Minh Ia nguai r~t coi tr<;mgnong nghi~p Bac timg xac dinh "ngh~

nong Ia g6c" cua nu6c ta, song Bac cling nh~ thuc r~tra vai tro don bAy cua sanxu~t cong nghi~p trong ti~n trinh phcit tri~n Bac khtmg dinh, gifra cong nghi~p va

nong nghi~p co m6i quan h~ m~t thi~t v6i nhau: "Cang nghi?p phat tridn thz nang

nghi?p mai phat tridn, cho nen cang nghi~p va nang nghi~p phai giup diJ ltin nhau cimg phat tridn, ".Nguai con cho rfutg: Giai quy~t t6t m6i quan h~ gifra cong

nghi~p- nong nghi~p cling chinh Ia giai quy~t m6i quan h~ gifra hai giai c~p cong

nhan va nong dan, Ia co sa kinh t~ d~ th\lC hi~n lien minh cong nong, xay d\lllg

thanh cong CNXH

Trong ti€n trinh phM tri~n, qui mo cua sim xufrt nong nghi~p trong m6i

tuong quan v6i cong nghi~p se ngay cang giam Ty tn;mg nong nghi~p trong cO'

cfru n~n kinh t€ ngay cang thu hypo Day la xu th€ co tinh qui lu~t cua phM tri~n, la

bu6c chuy~n tfrt y€u tir xii hQi nong nghi~p, nong thon truy~n th6ng, l~c h~u sang

xii hQi nong nghi~p hi~n d~i, xii hQi cong nghi~p Vi~c giam ty tn,mg cua nong

nghi~p trong cO'cfru cua n~n san xufrt xii hQi, khong co nghla vai tro nong nghi~p

bi suy giam Quan tn;mg la, SlJtang hay giam cua ty tn)llg cong nghi~p hay nong

nghi~p trong cO'cfru n~n kinh t€ phai co di~m t6i h~n Phat tri~n nong nghi~p d€n

mQt ngu5ng hay mQt mirc nao do thi chuy~n sang cong nghi~p, dich VlJ hay

nhfrng nganh ngh~ khac

Tuong tl}, quan h~ gifra nong thon va do thi la m6i quan h~ lien k€t qua l~i

b6 sung lfin nhau va he>trg nhau cung phM tri~n, la m6i quan h~ s6ng con cho cahai phi a v~ mQi m?t: kinh t€, xii hQi, moi truemg N€u mu6n xii hQi phM tri~n theo

hu6ng van minh hi~n d~i, do thi khong th~ phat tri~n tren cO'sa phu dinh ho?c coi

nhy nong thon

V~ kinh t€, do thi dn d€n nong thon v6i w cach la vanh dai dam bao cungcfrp luong thlJc thlJc ph~m cho cUQcs6ng hang ngay cua dan cu do thi Ngugc l~i,nong thon d.n d€n do thi v6i tu cach la ngu6n cung mQt s6 san ph~m cong nghi~p

dn thi€t cho cUQc s6ng van minh hi~n d~i dugc anh hu6'ng tir do thi Tuy nhien,vi~c trao d6i hang hoa gifra nong thon va thanh thi khong can b~ng, ma nghieng

nhi~u v~ phi a nong thon

V ~ m?t xii hQi, quan h~ cua dan cu do thi v6i v6i nong thon la quan h~ hai

chi~u D~i bQ ph~n dan cu do thi d~u co quan h~ g~n bo v6i nong thon Va nong

thon da ph~n la moi tfUemg tlJ nhien v6i khong gian van hoa th~ hi~n avi~c lUll

gifr, bao t6n va phM tri~n cac ngu6n v6n phi v~t th~ cho dai s6ng tinh th~n cua ca

dan cu do thi v6n co ngu6n g6c tir nong thon

Trang qua trinh phat tri~n, SlJtach bi~t gifra nong thon va do thi se ngay cang

giam b6t va tra nen hoa d6ng hon Nong thon ngay cang thu hyp trong khi do thi d~

duqc ma rQng hon, nhung phai tinh d€n SlJwang he>,wang tac gifra hai khu VlJCd~thuc d~y SlJphat tri~n hai hoa cua ca hai khu VlJc

Tir m6i quan h~ tuong tac giua nang nghi~p v6'i cang nghi~p, nang than

v6'i da thi ma nang dan du<)'cxac l~p tren mQt binh di~n m6'i: n6ng dlin fa chu thi

cua qua trinh sim xudt n6ng nghi¢p, qua trinh CNH, HDH n6ng th6n chu h9 kh6ng phai chi fa nguiJi dUng ngiim nhin c6ng CUf)C CNH va DTH hit suc xa fg

ma 6' do h9 hi ggt ra ngoai ria.

3 Ly lu~n va hai hQc v~ nong nghi~p, nong thon, nong dan rut ra d6i vOl

Vi~t nam

-Khang co mQt ma hinh rieng nao co th~ ap dVng tri~t d~ cho Vi~t N am, k~

ca cac truemg hqp thanh cang nhu Dai Loan, Ha Lan, Do v~y, din nhin nh~n cac

qu6c gia nay trong ti€n trinh lich su d~ duc rut nhung kinh nghi~m cho mQt ma

hinh rieng cila Vi~t nam Song a day, vi~c h<;>ch6i kinh nghi~m tir chinh thlJc ti~nnang nghi~p, nang thon trong thai gian qua a Vi~t nam m6'i la di€u quan tr<;>ng(du<)'ctrinh bay trong phfrn II )

-D~ d~t dlJ<),cthanh cang trong phat tri~n, chinh phil cac nu6'c phai thlJc SlJ

coi nong nghi~p, nong dan va nong than khong chi don thufrn la vful d€ kinh t€-xa

hQi ma con la vftn d€ chinh trj, nhung khong nen d~t mvc tieu chinh tri vuqt qua

mvc tieu kinh t€ ma dful d€n bao hQ qua mirc cho nong nghi~p, nong dan nhu a

Dai Loan

-Nh~ thirc v€ vi tri, vai tro va mirc dQ quan tr<;>ngcua nong nghi~p, nong

than (n€u theo thir tlJUti tien) phv thuQc vao chi€n lugc phat tri~n kinh t€-xa hQi cila

tUng qu6c gia vao tUng giai do~, tUng thai ky trong nhilng di€u ki~n hoiln canh lich

su khac nhau Do do, giai quy€t vful d€ nong nghi~p, nong thon, nong dan phai tren

cO'sa tu duy luon d6i mcYitheo huang nh~ thirc dfry dil hon v€ vai tro, vi tri cua m6i

~~~~~~~~~~~~~~~~~

nghi~p trong di€u ki~n m6'L

-Phat tri~n kinh t€-xa hQi thilnh thi di doi v6'i phat tri~n nong thon, phat tri~n

cong nghi~p di cung vcYiphat tri~n nong nghi~p nhu Dai Loan (mo hinh k€t hqp

thanh cong giua phat tri~n cang nghi~p/ thilnh thi v6"i nong nghi~p/ nang than)

Hem nfra, phM tri~n cong nghi~p va dich V\l m6i t~o di€u ki~n thu hut lao dQng du

thua trong nong nghi~p (Ha Lan)

-Truac tinh hinh bi~n d6i khi h~u, k~t C£1uh~ t~ng nong nghi~p, nong thon,

d~c bi~t h~ th6ng thuy Iqi, de di€u se la cO'So' va di€u ki~n v~t ch~t quan tn.mgdam bao cho mQt s6 vung c6 Iqi th~ phM tri~n nong nghi~p c6 th~ phM tri~n theo

huang hi~n d~i vai cong ngh~ cao va b€n vfrng Di€u nay c6 th~ hQc h6i kinh

nghi~m ill Ha Lan-nO'i nong nghi~p duqc d~u tu k~t c~u h~ t~ng kinh t~ dUng d~u

th~ gi6i, trong d6 n6i b~t la h~ th6ng thuy Iqi va phong ch6ng Iii c6 tieu chucin an

toan cao

-Trong b6i canh toan c~u hoa ngay cang m~nh me va c~nh tranh ngay cang

gay g~t, nong dan Vi~t nam dang va se phai d6i m~t v6i nhi€u kh6 khan thach thuc

(phan tfch trong ph~n ba), thi vai tro cua t6 chuc kinh t~-xa hQi hay hi~p hQi d~i

di~n cho nong dan la h~t suc quan trQng Di€u nay c6 th~ hQc h6i kinh nghi~m tu

Dai Loan, nO'i HTX va nong hQi phat tri~n kha m~OOva d6ng vai tro quan trQng

d6i v6i nong dan, giup t~ng lap nong dan 006 s6ng duqc trong moi twang c~nhtraOOcua kiOOt~ thi twang.

-Giai do~n tu nay d~n 2020, chu th~ trong nong nghi~p, nong thon la nong

dan v~n la thu~t ngfr thfch hqp duqc dung aVi~t nam vi d~c tfnh tv c~p, tv ruc v~ndang chi~m vi tri chu d~o trong san xu~t cua cac nong hQ va triOOdQ Ung d\lng

khoa hQc cong ngh~ vao san xu~t nong nghi~p con a muc th~p Song v~ dai h~n,khi Vi~t nam ti~n t6i mQt n€n nong nghi~p cong ngh~ cao trong kinh t~ thi twang

hi~n d~i, phc;lm fru nong dcm nen thay bling phc;lm tru chu trang trc;lihay nhiJ kinh daanh trang nong nghi~p.

-Giai do~ ~u phat tri~n ill nong nghi~p truy€n th6ng sang nong nghi~p cong

nghi~p hi~n d~i, kinh -t~ hQ ti~u nong v6i phuemg thuc san xu~t tien ti~n, hi~n d~i c6

th~ t6n ~i cling v6i cac hinh thuc t6 chuc kinh t~ khac trong nong thon, con kinh t~

nong hQ 006 khong hoa OO~pduqc v6i kinh t~ thi truang se k~t thuc cling v6i SlJbi~n

m~t cua ffing lap nong dan tv cung 11)' c~p (hlc nay t~g lap nong din m6i la chu trang

tr~i hay nha kinh doanh trong nong nghi~p)

-Luon dam bao S\f g~n k~t qua l~i giua ba y~u t6 cfru thanh nen m(>tchinh th~

th6ng nh<1t,khong tach f<Jimly, trong do chu trQng vai tro chu the cua nong dan nhu

NQ 26 cua Dang dff neu Khong l<1yvi~c ap d\mg chinh sach trq cfrpva bao h(>trongnong nghi~p nhu nhfrng nu6c phcit tri€n khac lam chu d~o (Dai Loan) va khong bao

c<1pqua milc cho nong nghi~p, nong dan the hi~n a "cho nhi€u, thu it" nhu TrungQu6c, ma c~n l<1ythi truOng lam ch6 d\fa va xay dlJllg n€n san xu<1tnong nghi~p

huang v€ c~h tranh nhu Ba Lan Di€u nay duqc ly giai bai nu6c ta con ngheo v&

nong nghi~p v~n con chi~m ty l~ cao trong n€n kinh t~ va nong dan con chi~m

phk dong dan cu, nen nang l\fc Uli chinh n(>il\fc chua cho phep chung ta bao h(>

cao trong nong nghi~p nhu nhfrng nu6c phcit tri€n

-,.-,'.',

Thl}'c tr~ng mQt s6 di~m trQng tam nBi b~t trong nong nghi~p, nong thon va

nong dan tir nam 2000 d~n nay

I.MQt sa di~m trQng tam nBi b~t trong nong nghi~p, nong thon va do; sang

nong dan Vi~t nam tir 2000 d~n nay( phan tich trong mo binh tang truO'ng

kinh t~ hi~n t~i)

*Khai quat mo hinh tang truung kinh ti hi?n t{li

Nhln tOM b9 qua trinh phtit tri~n tu sau d6i mm tm nay (2010), d~c bi~t 10

nam gan day, mo hinh tang tru6ng kinh t~ Vi~t nam co dinh d~ng dlJa vao tang

tru6ng v6n, mc phtit tri~n chu y~u theo chi~u rQng, trong do SlJgia tang y~u t6 nang

smlt cua cac nhan t6 t6ng hqp(TFP) giam nhanh chong Mo hinh nay dlJa chu y~u

vao xuc1tnh~p kh~u, d<1utu nu6'c ngoai cQng v6'i SlJ gia tang luqng v6n d<1utu v6'i

hi~u qua thc1p,duqc t~o l~p chu y~umnhan cong gia re, su d\lng nhi~u nguyen li~unh~p kh~u, tieu hao nang luqng cao trong khi cac m~t hang nhu nong - lam san,

khoang san thi xuc1tkh~u tho la chinh

Khong phu nh~n, tang tru6ng huang vao xuc1tkh~u trong di~u ki~n hQi

nh~p la quan tn;mg, song dlJa vao khai thac "tho" tai nguyen thien nhien, nong san

nhi~t d6'i va gia cong v6'itY l~ gia tri gia tang thc1ptrong thai gian dai la di~u khongnen Thai gian qua cac nganh khai thac tai nguyen dong gop ph<1nquan tr<;mgvao

tang tru6ng kinh t~ dc1tnu6'c Ty tn;mg nhom nganh cong nghi~p khai thac co xu

huang giam trong CCY cc1unganh cong nghi~p (m 15,8% xu6ng con 8,5% nam

2008), nhung qui mo san luqng l~i tang kha nhanh, chu y~u la nhUng tai nguyen

khong co kha nang tai t~o

Ben c~nh do, tang tru6ng dlJa qua nhi~u vao d<1utu : muc tich luy va v5n

d<1utu toan xii hQi nhfrng nam qua dii len d~n hem 40% GDP, co nam dii la 45,6%

(Nien giam Th5ng ke, 2009) va Vi~t nam la mQt trong 10 qu6c gia co ty l~ d<1utu

cao nhc1tth~ gi6'i Hnh tir nam 1995 cho d~n nay Tang truOng dlJa vao d<1utu luon

gay suc ep v~ l~m phtit d6i v6'i n~n kinh t~ ( di~u nay th~ hi~n kha ro trong nam

2007 va d<1unam 2009) Tang tru6ng dlJa qua nhi~u vao v6n d<1utu (v6n d<1utu

tf\rc ti~p cua nuac ngm'ii va nh~t la dclu tu c6ng) trong m(>tthai gian kha dai tra

nen kern hi~u qua d~n d~n vi¢c tang v6n cung kh6ng "h~p thu" duQ'c nen hi~u

qua chung se giam

Ngoai y~u t6 v6n thi thai gian qua, lao d(>ng cung la m(>ttrong cac y~u t6

d6ng g6p cho tang tru6'ng kinh t~, nhung dang n6i la tang tru6'ng cua Vi~t Nam

thai gian qua l~i dlfa tren C(Js6' khai thac l(1i thi vJ lao aong gian a(Jn, chdt IU(1ng

thdp va vai gia re, d~c bi~t la d6i vai m(>t s6 m~t hang xu~t khfru chu h!c nhu d~t

may ( 70% trong d6 chu y~u la gia c6ng cho nuac ngoai), l~p nip di~n tlr va may

tinh, g~o, ca phe, cao suo

Do d6, mo hinh tang truang kinh t~ hi~n hfru coi mvc tieu tang tru6ngGDP la trung Him, d~t duQ'c chu y~u thong qua vi~c tang m~nh kh6i luqng dclu

vao, khai thac t6i da va c~n ki~t tai nguyen, thien nhien, su dVng thi~u hi~u qua

cac ngu6n h!c, d~c bi~t la ngu6n v6n ngan sach, v6n nuac ngoai va ngu6n h!ccua toan d~t nuac

D6i vai nang nghi¢p, nang than, ma hinh tang tru6'ng trong llnh VlfC nay cilng khang n6m ngoai ma thuc tang tru6'ng chung Giai do~n tu 2000 d~n nay,dang ra la giai do~n phat tri~n nong nghi~p hang hoa thee chieu sau, song thl!c t~

do Vi~t Nam v~n ap dVng m(>t mo hinh tang tru6ng nong nghi~p va phat tri~n

nong thon theo chieu r(>ng ma bi~u hi~n chinh la t~p trung tang san luqng nong

nghi~p, chu trQng vaG dclu tu v~t ch~t, lao d(>ng mang tinh ch~t gia c6ng, mvc

tieu tang tru6ng GDP nong nghi~p v~n duQ'c coi la trQng tam va huang vaG xu~t

khfru nong san tho lei chinh ma khong chu trQng d~n ch~t luqng, hi~u qua MQi

san phAm dclu ra trong nong nghi~p cling nhu chi tieu dclu tu vaG nong thon nhu

co So' h~ tclng, chu y~u duQ'c do bfulg luqng C6 th~ n6i, phat tri~n nong nghi~p,nong thon con n~g ve chi tieu s6 Im;mgtren di~n r(>ngva hinh thuc

Duai day, aJ tai tgp trung VaG ml}t s6 aiim trQng tam n6i bgt trong buc tranh nang nghi¢p, nang than va n6ng dan giai aO(ln 2000-2010(trong ma hinh tang tru6'ng kinh dhi¢n t(li)

1 Nong nghi~p va nong thon

a) Giti trj san xulit nong nghifp va ClI cliu kinh t2 nong nghifp, nong thon

* Gia trj san xudt n6ng nghi¢p

Tir 2000 d€n 2009, gia tri tuy~t d6i cua san xu~t nong nghi~p qua cac nam

d~u tang (nhung khong phai hie mio cling tang) Nhin t6ng th~, muc tang tru6ng

miy dang co xu hu6'ng giam, trung binh giai do;;tn2000-20041£1 7,46% nhung d€n

2005-2008 chi can 5,19%

Th\Ic t€, khong phai gia trj gia tang cua nong nghi~p d~u dugc quay tra v~

v6'i nong dan ma can dugc phan ph6i cho khu V\ICphi nong nghi~p Chi tieu gia

tri san xu~t nong nghi~p thucmg phvc vv nhi~u hem cho mvc tieu VI mo cua Nha

nu6'c va nong dan dugc hu6ng 19i khong nhi~u tir vi~c gia tang gia trj san lugng

nong nghi~p nay

*CO' cdu kinh tin6ng nghi¢p, n6ng th6n

Gftn day GDP trong san xu~t nong nghi~p co xu huang tang tru6ng ch?m

l;;ti.Giai do;;tn2000-2004, muc tang GDP nong nghi~p d;;tt3,94%/nam, nhung giai

do;;tn2005-2009 trung binh chi d;;tt3,5%/ nam Xu th€ phttt tri~n t~t y€u 1£1cang

ngay gia trj gia tang cang chuy~n d<;>clen theo cac n~c thang cao hem cua chu6i gia

trj ( tir san xu~t nguyen li~u sO"ch€, len ch€ bi€n cao hem, len kinh doanh, ).Do do,

gia trj tang them cua san xu~t nong nghi~p trong GDP chung cua ca n~n kinh t€ co

xu huang chuy~n dftn tir khu V\ICsan xu~t nguyen li~u sang khu V\ICcong nghi~p

ch€ bi€n Vi th€, t6c dQ tang GDP cua san xu~t nong nghi~p giam dftn trong khi t6c

dQ tang GDP cua " nong nghi~p ma rQng" tinh ca khau sau san xu~t co xu huangcao hem( GDP trung binh hang nam 1£15,1% k~ tir 2005 d€n 2008)

Ty tr<;mgnong nghi~p trong cO"c~u GDP can cao: nam 2000 1£124,5%/

nam va sau 8 nam m6'i giam xu6ng can 22,1%, trong khi ty tr~mg djch vv trong

GDP chua bi€n dQng nhi~u( nam 2000: 38,7%, nhung den 2008 van chi 0 muc

38,2% Muc giam ty tr<;>ngnong nghi~p trong GDP khong Ian v6'i t6c dQ giam

ch?m va khong d6ng d~u gifra cac vting

Dang luu y, d6i v6'i cac dja phuemg, don b~y chinh sach kinh t€ hi~n nayhftu h€t tuemgW nhau, ch;;tytheo cO"c~u kinh t€ cling tuemg W nhau nen cac vtinghftu nhu khong co mQt cO"c~u kinh t€ rieng d~t tren lqi th€ so sanh cua vting

Th\Ic t€ tren ddn d€n thi€u mQt cO"c~u hgp tac, b6 sung cho nhau gifra cac vung

d~ cung phM tri~n HO'n nfra, s~ giin kit cua cong nghi¢p va dtch v~ 6' nong thon

v6'i nong nghi¢p him nhu con reit long lea.

Qua trinh chuy~n dich cO' du kinh t~ gifra ba nganh chinh trong n<)i b<)

nganh nong nghi~p ( trbng tr9t, chan nuoi va dich V\l nong nghi~p) thai gian tu

2000 d~n nay di€n ra cling ch~m nhung dung hu6ng va dem 11;lim<)t s6 hi~u qua

nhfrt dinh ( bang 4) Nhin t6ng th~, cO'cfru nay thay d6i rfrt it trong su6t 9 nam

qua (tu 2000 d~n 2008) va con kha 11;lch~u

Bang 4 CO'cfru kinh t~ n<)it1;litrong nong nghi~p thai ky 2000-2008

Nam 2000 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008

Nganh

Trong tr9t 78,2 76,7 75,4 76,3 73,5 73,7 73,9 71,5

Chan nuoi-thuy hai san 19,3 21,1 22,4 21,6 24,7 24,5 24,4 27,0

Dich V\l nong nghi~p 2,5 2,2 2,2 2,1 1,8 1,8 1,7 1,5

,

Dan vi tinh: ty 1~ph~n tram (%)

Nguon: Nien giam Thong ke nam ,2003,2004,2005,2008

Nhu v~y, mZicdiI gia tri gia tang cua nong nghi~p( k~ ca nong nghi~p ma

r<)ng) d~u tang d~n qua cac nam, song thai ky 2005-2008 co xu hu6ng giam

Nhin chung, nong dan khong duqc huang 1qi nhi~u tu SlJ gia tang gia tri san xufrt

nong nghi~p CO'cfru kinh t~ nong nghi~p va nong thon tu nam 2000 d~n nay dii

co SlJ dich chuy~n dung hu6ng nhung con rfrt ch~m

b) Ngu6n ly-c CO' ban tTong nong nghirp, nong thon.

* V8n

-V6n d~~ tu cho nong nghi~p, nong thon

Giai d01;lll2000-2008, ti 1~v6n d~u tu cho nong nghi~p, lam nghi~p va thuy

san trong t6ng v6n d~u tu xii h<)iduy tri amuc 8,21% (tinh toan ill s6 li~u th6ng

ke 2008) Ti l~ nay thay d6i ra net theo tUng khu VlJC: t1;likhu VlJC co v6n d~u tu

nu6c ngoai, d~u tu cho nong nghi~p, lam nghi~p va thuy san d1;ltmuc thfrp: d1;lt

khoang 2,47% giai d01;lll2000-2005 va 2,1% giai d01;lll2005-2008 D~u tu cho nong

nghi~p, nong thon nhi~u nhfrt la khu VlJC qU6c doanh (bang 5), trong khi SlJ tham gia

d~u tu cua doanh nghi~p tu nhan trong nong nghi~p han tam nam qua, h~u nhu rfrt it

Xu huang chung v~ v6n dftu tu cho nong nghi~p (ma r<)ng) trong t6ng s6v6n dftu tu to~mxii hoi la giam dftn (tu 14% nam 2000 xU6ng 7,5 nam 2005 va d~n

2008 chi con 6,38%) cho du gia tri tuy~t d6i ngay m<)t tang tu 21233.9 ty d6ng

nam 2000 len 38978.0 tY d6ng nam 2008 (bang 5) Theo B<)Tai chinh, trong vong

5 name tu 2003 d~n 2008 ), t6ng v6n dftu tu phM tri~n nong nghi~p, nong thon

chi~m 8,7% v6n dftu tu cua nha nu6'c danh cho n~n kinh t~ Song con s6 nay m6'i

chi dap lrng l7% nhu cftu phM tri~n h(;ltftng cho nong nghi~p, nong thon

Khong chi dftu tu it ma chinh sach bao h<)nong nghi~p cua Vi~t nam quy

ra ti~n hi~n chi a muc 4% gia tri nganh nong nghi~p (tucmg ducmg khoang 260tri~u do la My), trong khi cam k~t cua Vi~t Nam v6'i WTO la bao h<)nong nghi~p

c6 th~ len t6'i 10%, tuc 650 tri~u dola My.

Bang 5: V6n dftu tu cho nong nghi~p, nong thon (gia thlJc t~)

Gia tri % Gia tri % Gia tri %

Nong thon khong phai la lInh VlJCh~p dful cac nha dftu tu nhtrng v~ phia

Nha nu6'c nhi~u nam qua, ngan sach r6t vaG m<)ts6 dia phucmg d~ dftu tu cho lInh

vlJc mly c6 th€ n6i la khong nho, han nfra l(;lidan trai, khong c6 trQng di€m nhungthlJc t~ hi~u qua dem l(;likhong cao Ly do chu y~u aday la kha nang hap thu va sudl)ng v6n kern hi~u qua cua nhfrng dia phuang nay Vi th~, thlJc t~ nguai nong dan

duqc huang lqi rat it tir SlJdftuilld6

-v6n tlJ c6 cua nong dan va v6n n9i t(;litrong nong nghi~p, nong thon

D6i v6i nong dan, v6n tlJ c6 cua hQ chu y~u la suc laD d9ng va nhfrng tai

san gian dan do gia dinh t(;lOdlJng, con v6n tlJ c6 bclng ti€n cung v6i v6n tin

dl)ng cua ngan hang chi~m ty trQng rat thap, th~m chi nhi€u nai khong c6 Theodi€u tra cua IPSARD, tir nam 2002 tra l(;liday, muc tich IllY trung binh cua m9tnguai dan a nong thon vao khoang tir 800.000 d~n 1.000.000 d6ng/nam V6i s6ti€n tich luy nay rat kh6 c6 th€ ma mang duqc san xuat nong nghi~p Do v~y,vi~c nong dan su dl)ng Iqi nhu~n d€ tlii dftu tu rat hi~m, ngo(;li trir cac trang tr(;li

tr6ng trQt, chan nuoi c6 quy mo Ian.

v6n n9i t(;litrong nong nghi~p- nong thon cling kha ngheo nan ( gftn m9t nua

doanh nghi~p nong nghi~p, nong thon c6 s6 v6n dum I tY d6ng( 42%) va khong it

doanh nghi~p phai hO(;ltd9ng dlJa vao tm 90% ill ngu6n v6n yay ngan hang)

*ndt nong nghi¢p

Dat-m(>t 10(;litu li~u san xuat d~c bi~t trong nong nghi~p hi~n dang dftn

h(;lnhypo Binh quan dat nong nghi~p tren dftu nguai rat thap ( O,lha/nguai nam

2008- giam chut it so v6i 0,12 ha/nguai nam 2000) va thap nhat la aDBSH Di~ntich nay chi tuang Ung cho khoimg 30% lao d(>ng nong nghi¢p Ngoai ra, dat

nong nghi~p con bi phan chia manh moo rat kh6 ap d\lIlg ca gi6i hoa, HDH trong

san xuat nong nghi~p, khiin chi phi san xudt nong nghi¢p bi ddy len caD, nang

sudt laD dQng thdp, chdt IUQ11gsan phdm khong 6n dinh, Ben c(;lnh d6, chat

luqng dat nong nghi~p ngay cang b(;lcmau va 0 nhi€m do tinh tr(;lngl(;lmdl)ng cac10(;liphan b6n hoa hQc, phat tri~n khu cong nghi~p, do thi, san golf,

Nhin chung, ddt nang nghi¢p 6' nuac ta vim thiiu lqi vim thlla va vai thl!c trqng manh mitn, phdn tim kh6 c6 thi thl!c hi¢n du(Yc sim xudt nang nghi¢p hang hoa Ian theo huang ap d7:lngcang ngh¢ hi¢n dqi Ditu nay hi¢n dang la dm tr6' Ian cho qua trinh thl!C hi¢n CNH, HDH nang nghi¢p, nang than Ngoai ra, thi

truang dfrt trong lInh VlJCnong nghi~p va nong thon thai gian qua phcit tri~n theo

xu hu6ng chuy~n dfrt nong nghi~p sang dfrt cong nghi~p, dfrt do thi va dii xufrt hi~n

tinh tr(;lng dfru cO' ru(mg dfrt, tham nhfing va chi~m dVng ru9ng dfrt kha ph6

bi~n.Trong khi do, thi truang mua ban, trao d6i ru9ng dfrt gifra cac h9 nong dan v6'i

nhau d~ dAy nhanh qua trinh tich tvva t~p trung ru9ng dfrt di~n ra kha ch~m RiengDBSCL-nO'i nong nghi~p hang hoa phat tri~n thi tich tv ru9ng dfrt dang co xu

hu6ng gia tang, tuy nhien, cac h9 co quy mo tren muc h(;lndi~n (3ha) khong nhi~u

*Lao dr}ng va chdt lu(Yng lao dr}ng trong nang nghi¢p va nang than

-Lao d9ng va cO'cfru lao d9ng

LlJc IUQllglao d9ng trong nong nghi~p, nong thon nu6'c ta kha d6i dao, d~c

bi~t 6 DBSH Theo bao cao m&i nhfrt cua LISSA, hi~n co hO'Il48 tri~u lao d9ng,

trong do tren 74% sf>lao d9ng t~p trung 6 nong thon (khoang 35,6 tri~u - tang so

v6'i 30,6 tri~u lao d9ng nong thon nam 2006) Trong sf>44/48 tri~u lao d9ng co

vi~c lam, 70% sf> do co vi~c lam khong 6n dinh, la lao d9ng tlJ do, d~ bi t6n

thuO'Ilgva d€ bi rO'ivao tinh tr(;lngngheo doi

ThlJc t~, lao dr}ng n6ng nghi¢p c6 vi¢c lam chiim 52,6% t6ng lao d(mg niim

2008 nhzmg chi tqo ra khoimg 22,1% GDP; gia tri sim phdm do n6ng ddn lam ra chi bJng 1/3 so ~ai binh qudn san phdm dilU ra tinh theo dau nguai d6i vai mri nganh nght Theo chi~n lugc phcit tri~n kinh t~-xii h9i 2011-2020, niing sudt lao dr}ng 6' khu vl!c n6ng nghi¢p chi bJng 1/10 so wyi khu Vl!Cphi n6ng nghi¢p.

Theo thf>ng ke, thai gian lao d9ng dugc sir dVng 6 nong thon chi d(;lt2/3

Tinh trqng thiiu vi¢c lam tram trrng nhdt la 6' cac vimg lam n6ng nghi¢p tl! cung tl! cdp hoij,c thiiu niing Il!Cthi truimg Bili vgy, dr} tu6i cIla hlc lu(Yng lao dr}ng trong nang nghi¢p dang gia han theo thai gian.

Theo nghla th~t nghi~p toC:mphfrn, nguai dan nong thon khong hoC:mtoan

thi~u vi~c lam Tinh buc xuc cua win a~ thiiu vi¢c lam (y khu VlfCn6ng nghi¢p,

n6ng th6n chinh la vi¢c lam tqi ch6 co thu nhfjp kh6ng au dcim bao nhu cdu t6i thidu ad nang cao chitt IU(Jng cu(jc s6ng, chu kh6ng phai (y khia cqnh nhu cdu muu sinh, xoa aoi giam ngheo.

- Ch~t IUQ11glao dQng va vi~c lam

LlJc IUQ11glao dQng nong nghi~p, nong thon kha d6i dao, song ch~t IUQ11g

khong t5' l~ thu~n v&i s6 IUQ11g.Theo danh gia, lao dQng nong nghi~p, nong thon

kern ca v~ th~ IlJc l~n tri IlJc.v~m~t tri IlJc, ch~t IUQ11glao dQng nong thon tuang

d6i th~p xet tren cac khia qmh v~ trinh dQ hQc v~n cling nhu trinh dQ chuyen mon

ky thu~t( TD CMKT) So v&i m~t bAng chung cua ca nu&c, CMKT cua lao dQng

nong thon hi~n nay kha th~p (bang 13) D6i v&i lao dQng nong nghi~p, tinh tr(;1ng

con toi t~ han 97,65% lao dQng nong nghi~p chua qua dao t(;10va khong c6 chUng

chi chuyen mon; t5' l~ lao dQng nong nghi~p c6 bAng CD, DH chi chi~m 0,22%

Bang 13: CO'c~u lao dQng nong thon theo trinh dQ chuyen mon ky thu~t

Dan vi tinh: tj; l¢ phdn tram (%)

Nam Khong c6 chuyen Sa cap hQc nghe, CNKTc6

mon kythu~t CNKT khong bAng bAng tr6' len

Lao dQng nong nghi~p hi~n nay chu y~u la lao dQng gian dan, lam theo

kinh nghi~m cha truy~n con n6i Trong khi cUQccach mC;lllgkhoa hQc ky thu~t

cong ngh~ hi~n d(;1itren toan cfru vm tinh thi truOng hoa ngay cang cao dll lam cho

Uti th~ ngu6n 1ao dQng re, tai nguyen phong phu giam dfrn va hi¢n khong con 1aUti

the Do d6, llJc IUQ11glao dQng nong nghi~p, nong thon r~t cfrn duQ'cdao t(;10va dao

t~o l~i Nhung, tY l~ lao d<)ngnong thon qua dao t~o ngh~ hi¢n m6i d~t 18,7% sov6i 25% binh quan chung cua ca nu6c.

Nhu v~y, ngu6n llfc t1citaai trong nong nghi¢p, nong thon aii chuytn cho

cong nghi¢p hoa, song ngu6n llfc lao a(Jng ( aang chuy la chdt IU(Jnglao a(Jng) thi chua gcin kip theo hu6'ng ao Ngu6n nhfm llfc lqc hfju, chfjm phat tritn anong thon aang la m(Jt trO'ngqi a6i v6'i tiin trinh CNH va HDH Ngu6n llfc v6n adu tu trong nong nghi¢p nong thon it ai, lqi kem theo Sif phdn b6 tran Ian theo chi~u r(Jng ma khong co adu tu tr9ng aitm c(Jng v6'i vi¢c sit dl,mg v6n kem hi¢u qua cua nhfmg nai, nhfmg nganh aU(Jcadu tu.

c) Kit diu h{l ding kinh ti -xii hpi nong thon

* Di¢n nong thon

*H¢ th6ng thuy l(Ji

*H¢ th6ng giao thong, auong xa, ch(J, thong tin,

* H¢ th6ng giao d7,lc,y dva an sinh xii h(Ji

Nhin chung, nhfrng con s6 th6ng ke v~ IUQTIgcua h~ th6ng ca sa h~ t~ng a

nong thon rfit kha quan (99,4% sa h¢ nong thon si'rdl;lng di¢n lu6i quac gia, 99%

sa xa co duang 0 to den trl;!sa UBND, ) nhung thlJc t€ xet ve chat thl h;likha biquan Theo bao cao cua MARD (2009), d€n nay chi khoang tren 1/3 dUOng giao

thong nong thon Vi~t nam co th~ giup nguai dan ti€p c~n cac dich V\l va thi

truOng, con l~i g~n 2/3 chua duQ'c d~u tu nang cfip Nhi~u nghien Clm cho thfiy,

h~ th6ng giao thong nong thon hi~n chi dam bao luu chuy~n 50% kh6i IUQTIg

nong san hang hoa lam ra gifra cac vung M<)t s6 nai, tuy h~ th6ng chQ'duQ'c hinh

thanh, nhung v~n chua dap lmg duQ'c ti~m nang tieu dung M<)t s6 dia phuang co

xay ra tinh tr~ng chQ'xay xong khong co nguai vao ban(ho~c rfit thua that), th~m

chi con b6 hoang nhu chQ'Phu6c Tuy, De Dong a B€n Tre Chfit IUQTIgph\lc V\lcua h~ thong giao d\lc,bao hi~m, con h~ ch€ Bao hi~m y t€ ngay cang duQ'c

ma r<)ng nhung ho~t d<)ng l~i kern hi~u qua D€n nay, m6i co 51,6% nguai dannong thon co bao hi~m y t€

d) MOi trU'ifng nong thon

Nong nghi~p, nong than, nong dan hi~n dang trong qua trinh chuy€n dbi

va phcit tri€n, vi th~ phcit sinh khong it vfrn d~ v~ moi truOng ma buc xuc nhfrt Ia

tinh tr~ng a nhi€m: 1) a nhi€m moi truemg do chinh ngwJi dan s6ng 6 nong than

(d~c bi~t la nong dan) gay ra nhu: pha rung d~u ngu6n gay Hl h,lt, su d\lng phanhoa h<)c,thu6c trir sau, thu6c bao v~ thlJc v~t, cac hoa chfrt d<)ch~i khac trong san

xufrt nong nghi~p, nuO'c thai trong chan nuoi va sinh ho~t hang ngay, 2) nong

than va nguai dan s6ng 6 nong than m~t khac l~i la n~n nhan ganh chiu h~u qua

cua vi~c a nhi€m moi truemg s6ng do chfrt thai cong nghi~p, sinh ho~t cua cac

KCN, KDT gay ra

G nhi€m moi truemg tlJ nhien 6 nong than hi~n nay la vfrn d~ dang baod<)ng.N6 da g6p ph~n gay anh huang tflJc ti~p c6 xu huang ngay cang gia tang

d~n suc kh6e c<)ng d6ng, dich b~nh 6 nguai, cay tr6ng, v~t nuoi, gay kh6 khan

cho san xufrt cua nguai nong dan Ch~ng h~n, hi~n nay, ty 1~m~c cac b~nh 1;' 6

m<)ts6 dia phuong xfrp xi 50% dan s6

e) Thiit chi kinh ti-xii hpi cO'ban unong thon

* Thiit chi kinh ti: cung vO'i SlJchuy€n dich co cfru kinh t~ nong nghi~p,

nong than, cac hinh thuc tb chuc san xufrt trong nong thon (kinh t~ h<)nong dan,

hQ"Ptac xa va cac trang tr~i, ) thai gian qua ph~n nao duQ'c dbi mO'i, song v~n

chua th€ dap Ung duQ'c yeu c~u phat tri€n cua nong nghi~p hang hoa theo chi~u

sau vO'icong ngh~ cao trong b6i canh mal

*Thiit chi xii h(Ji nang than (chinh quy~n dia phuong, H<)i Nong dan va

c<)ng d6ng Iang xa) thai gian qua ho~t d<)ng kern hi~u qua, khong dem l~i nhi~u

IQ'iich thi~t thlJc cho nong dan, trong d6 d~c bi~t la tb chuc H<)inong dan Ben

c~nh d6, van hoa c<)ng d6ng, Iang xa cling lit m<)trito can Ian trong qua trinh h<)i

nh~p kinh t€ cua nong dan Vi~t Nam

g) Tinh chat san xuat hang hod

VO'itrinh d<)IlJc luqng san xufrt trong nong nghi~p, nong thon chua thlJc SlJ

phcit tri€n v~ chfrt, con cach xa so vO'iyeu c~u cua san xufrt hang hoa (chfrtIuqng

lao dl)ng, dih dai, v6n, co sa h<;1t~ng, ) va quan h~ san xu11ttuy ti~n bl) nhung

v~n chua d1JIlgnhfrng ClJCdoan nh11tdinh trong chuy€n d6i tir mo hinh cli la thi t11t

y~u d~n d~n ml)t phuang thuc san xu11tl<;1ch~u, chua thlJc SlJ hqp ly va hi~u qua

trong san xu11tnong nghi~p la di~u d~ hi€u

Tren binh di~n chung, san xu11tnong nghi~p v~n dlJa chil y~u vao phuang

thuc san xu11ttruy~n th6ng vai qui mo san xu11tnh6 (duQ'c t6 chuc bai kinh t~

nong hI) la chil y~u), nang su11tlao dl)ng th11p,mi[lcdli g~n day co xu huang k~t

hqp vai n~n nong nghi~p CNH ma tUng duQ'c thlJc hi~n m<;1nhme a cac nuac con~n nong nghi~p phat tri€n nhu: B~c My, Nh~t Ban, Chau Au, Vi th~, da s6 mi[lt

hang nong san co ch11tlUQ'llgth11p,s6 lUQ'llgkhong 6n dinh d~n d~n nganh nong

nghi~p kern v~ lQ'ith~ C<;1nhtranh va co gia tri gia tang th11p.Cling khong th€ phil

nh~n, nhfrng nam qua, nhi~u mi[lthang nong san Vi~t Nam da co vi tri va mang l<;1i

gia tri kim ng<;1chxu11t khAu cao tren th~ giai nhu g<;10,ca phe, h6 tieu, h<;1t

di~u ,song nhin chung, hang n6ng san Vi?t Nam win ni;mgvJxudt kh6u th6, gia tri gia tang thdp, san IU(1nglfrn va chdt IU(1ngkh6ng d6ng dJu; chua chi phbi du9'c thi truirng gia ca thi giai San IU(1ngn6ng, him, thuy san duai dc;mgtinh chi mai chim 20%, con It;liphdn lfrn la duai dt;lng chi biin th6 nen gia ban kh6ng cao -DiJu nay th~ hi?n S1!gan kit long leo giua n6ng nghi?p va c6ng nghi?p dAng nhu S1!yeu kem trong chiin lu9'cphat tri~n c6ng nghi?p 6' n6ng th6n

Vi~t Nam la nuac co lQ'ith~ v~ xu11tkhAu cac mi[lt hang nong san dUng

nh11t,nhi th~ giai, song mai chi quan tam d~n vi~c dAy m<;1nhs6 luqng xu11tkhAu

ma chua chu tr<;mgd~n khau lam gia (ml)t trong nhfrng khau quy~t dinh ngu6n IQ'i

nhu~n it hay nhi~u) va quan tam xem nguai nong dan duQ'c hu6ng IQ'ibao nhieu

ill vi tri nh11tnhi nay -Day la m(jt bi~u hi?n cua m6 hinh phat tri~n n6ng nghi?p

theo chiJu r(jng han Gia tri xu11tkhAu nong san phAm cua Vi~t nam hi~n thuang

th11phan gia tri thi truang th~ giai cling 10<;1itir 10-15 % va di~u nay da lam h<;lll

ch~ suc C<;1nhtranh

2.1>0; sAng kinh t~ -xa hQicua nong dan

aj Tinh tT{lng di cu cua nong dan