Những xu hướng biến đổi văn hóa ở nông thôn và đô thị việt nam thập niên đầu thế kỷ XXI (2001 2010)

Sv biSn d6i cua van h6a a nong thon la do tac dong t6ng hqp cua nhiSu nhan t6, nhung ngu6n coi sau sa d~n tai nhfrng biSn d6i d6 c6 thS th~y bit d~u tu nhfrng chu truang, chinh sach cua

VIEN KHOA HOC xX HOI VIE1' NAM

Nguyin Thj Phuung Cham Truung Thj Minh H&ng

(dang chu bien)

DE TAl KHOA HQC cAp BQ

(Rao cao tom tit)

,

~ ,.

•

HANQI2010

PHAN 1 : BIEN DOl VAN HOA NONG THON VI~T NAM

THAP NIEN"DAU THE KI 21

ChuO'ng 1

BOI cANH VAN HOA NONG THON Vl¢T NAM

TH~P NlEN DAu THE KY 21

Trong khm'mg 10 nam tr0' ll;liday, t6c do phlit triSn va xu huang biSn d6i cua nong thon ngay cang di~n ra ml;lnhme va r5 r~t han Sv biSn d6i cua van h6a a nong thon la do tac dong t6ng hqp cua nhiSu nhan t6, nhung ngu6n coi sau sa d~n tai nhfrng biSn d6i d6 c6 thS th~y bit d~u tu nhfrng chu truang, chinh sach cua nha nuac trong vi~c xay dVng va phlit triSn nong thon mai duqc thvc hi~n tu nhfrng nam 80 cua thS ky

XX, thai ky d~t nuac bit d~u buac vao giai dOl;lnd6i maio

1.1 CHiNH SACH DOl Mal CUA DANG vA NHA.NlfOC TRONG HAl TH~P NIEN CUOI THE KY xx v A TH~P NIEN DAu THE KY 21 VE PHAT TRIEN VAN HOA NONG NGHI~P vA NONG THON

1.1.1.Cae ehinh saeh h~n di~n

Mo hinh kinh tS ho khong con thich (mg trong b6i canh hi~n nay TUng nong hO rieng Ie se khong thS canh tac c6 hi~u qua tren manh d~t nh6 Ie va cung khong thS d6i ph6 vai cac v~n dS tu toan du h6a mot cach hi~u qua Vi v~y chinh sach hl;lndiSn duqc xem xet dSm0' duang cho giai dOl;lnmai trong nong nghi~p Tang thu nh~p bSn vfrng cho nong dan chinh la d~u tu vao hl;lt~ng, ngu6n Ivc, thS chS, tl;lodiSu ki~n cho ngmJi nong dan tiSp c~n thong tin mai, gia nh~p thi truOng, tham gia chu6i gia tri nong nghi~p va chS biSn thvc phAmtoan duo

g6p ph~n xay dVng mot nSn nong nghi~p phlit triSn theo huang hi~n dl;li,bSn vfrng.

D6n diSn d6i thua nh~m d6i mai ch~t luqng san xu~t nong nghi~p theo huang hang h6a t~p trung, ch~t luqng cao D6n diSn d6i thua, tich t\1 ruong d~t dSm0' rong quy mo san xu~t, di dSn chuyen canh san xu~t, tl;lora huang lam an mai theo phuang thuc san xu~t hang h6a, b0'i vi san xu~t thai hoi nh~p la lam ra cac san phAmhang h6a

t6t, re, va diSu quan trQng han la lam ra cai thi truang d.n chu khang phai quan ni~m

cii c6 gi lam n~y;~oc6gi ban n~y

2) Chinh stich vJ ilat ilai ili chuyen man hoa, mu r9ng quy mo san xuat

Cac ca sa nganh nghS nang than dang su d\lllg d~t 6n dinh, khang c6 tranh ch~p

se duqc Uy ban nhan dan dp c6 thAm quySn dp Gi~y chUng nh~n quySn su d\1ng d~t

dS nang dan yen tam d&u tu, phM triSn san xu~t

:86i vai nhilng dia phuang c6 nhiSu ca sa nganh nghS nang than se duqc d&u tuxay dl,l'ngk~t du hC;lt&ng ky thu~t cac C\1mtiSu thu cang nghi~p, tC;lodiSu ki~n thu~n lqicho cac ca sa ngfmh nghS nang than thue d~t d&u tu xay dl,l'ng ca sa san xu~t

1.1.2 Cac chinh sach phat tri~n kinh t~ nong thon

1) Khotin 10

2) Phtit triin kinh ti trang tT{li

3) Tham canh tang v{l

4) Chuyin ilJi cO'cau cay trang v~t nuoi

5) Da d{lng hoa ngimh nghJ nong than

1.1.3 Ph at tri~n nong nghi~p b~n vfrng

1) ChU'O'ngtTinh phong trit djch h{li tJng h!fp (IPM)

2) Phtit triin nong nghirp cong nghr cao

3) Cong nghr xanh

1.1.4 D~ an xay d1plg nong thon m6'i

Chu tmang cua nha nuac khi ti~n hanh xay dl,l'ng nang than mai la tC;lora nhfrnggia tri mai cua nang than MQt nang than hi~n dC;liphai c6 nhfrng gia tri mai vS kinh t~,van h6a cua nang than van minh, hi~n dC;linhung khang dS m~t di c6t cach van h6atruySn th6ng cua dan tQc

Trang x~y dl,l'ng nang than mai hi~n nay v~n dS quy hOC;lChnang than khang

duqc lam tri~t dS Quy hOC;lChnang than g6m nhiSu v~n dS Quy hOC;lchvS khang gian,quy hOC;lChki~n truc, quy hOC;lChvan h6a MQt v~n dS nfra d6 la an ninh nang than BencC;lnhcae v~n dS d&y buc xuc nhu m~t trai cua phat triSn cang nghi~p n~ng, s\l' du nh~Pvan h6a thanh thi vao nang than, nhilng t~ nC;lnxa hQi, v~n dS th~t nghi~p va bao hiSmth~t nghi~p nang than con phai d6i m~t vai cac v~n dS vS hC;lnhan, Iii l\1t do bi~n d6i

khi h~u b~t thuemg, dich b~nh Ian tran va kh6 kiSm soat tren cac dan gia suc, gia dmnhi~u khi lam cho nguai nang dan tr~ng tay va lam canh nQ'n~n.

DS xay dt;Cngnang than mai con nhi~u vi~c phai lam Thanh cang cua cangcUQc d6i mai anang than khang thS chi do b~ng nhfrng gia tri tang truang kinh tS ma

dn phai quan tam nhi~u han nfra dSn nhfrng gia tri phat triSn b~n vfrng

1.1.5 Chinh sach phat tri~n ngu6n nhaD l\fc

1) Nang cao chat 1U'(1ngngu6n nhan IlfC

3) Chinh sach khui dijy tiJm niing, slf giin bo giiia cac tri thuc nong h!Jc vui nha nong

1.2 XU THE HQI NH~P Quac TE

Chinh thilc khai xuang cang cUQcD6i mai n~n kinh tS tir nam 1986, Vi~t Namdfi c6 nhi~u thay d6i to lan, ma ra cho Vi~t Nam nhfrng ca hQi mai dS phat huy ti~mnang nQi It;Cccua minh Nhin vao ho~t dQng kiOO tS d6i ngo~i cua Vi~t Nam, dS dang

OO~nth~y ho~t dQng xu~t kh<1udang duQ'c thuc d<1ym~nh me Ca du m~t hang xu~t

kh<1uc6 st;CchuySn dich theo tUng nam Cac m~t hang xu~t kh<1u sang thi truang cac

nuac dfi mang l~i ngu6n thu ngo~i t~ ngay cang cao ph\lc V\l cho tang truang kiOOtS vacang nghi~p h6a

ChiOO sach Chu d(mg va lieh elfe h(ji nh,;ip kinh tiqu6e tidfi tht;Ccst;Cdua Vi~tNam hQi nh~p ngay cang sau rQng vai nSn kinh tS thS giai va khu vt;Cc.Hang lo~t cacchiOO sach cai ma dfi nang cao vi thS va thS hi~n thi~n chi cua Vi~t Nam trong giao luuquac te

Vi~c tham gia cac t6 chilc qu6c tS va ngay cang d6ng vai tro quan trQng trongcac t6 chilc ~y dfi g6p ph~n khang 006 t~o nen di~n m~o mai cho tinh hinh chinh tri xfihQi cua d~t nua? trong OOfrngnam d~u cua thS ky XXI

1.2.1 Tham gia cQng d6ng cac nmyc ASEAN

Nam 1995, Vi~t Nam tra thaOOthaOO vien cua Hi~p hQi cac qu6c gia Dong Nam

A, gQi t~t la ASEAN (Association of Southeast Asia Nations) Nam 2010 duQ'c cang b6

la nam Vi~t Nam lam chu tich ASEAN Day cling la nam ban IS cua ASEAN chuySnsang giai do~n mai huang tai m\lc tieu hinh thanh cQng d6ng ASEAN

1.2.2 Tham gia vao qua trinh hinh thanh va sang I~p ASEM

Nam 1996, Vi~t Nam tham gia sang l?p Di~n dan hgp tac A - Au, gQi t~t laASEM (The Asia Europe Meeting) Vi~t Nam da c6 nhfrng d6ng g6p dang k~ va quatrinh hinh thanh va sang l?p ASEM va dua quan h~ d&i tac A - Au len mQt tAm caomO'i,ngay cang hi~u qua va thiSt thvc cho sv ph<ittri~n cua ca hai chau h,lC Tu thang 10nam 2000 dSn thang 10 nam 2004, Vi~t Nam da dam nhi~m cucmg vi diSu ph&i vienchau A trong b&n diSu ph&i vien cua ASEM D6ng g6p tich cvc nh~t cua Vi~t Nam la t6chuc thanh cong HQi nghi dp cao A -Au IAnthu 5 (ASEM 5) t<;1iHa NQi nam 2004.

1.2.3.Gia nh~p APEC

Nam 1998, Vi~t Nam tra thinh thanh vien cua Di~n dan Hgp tac Kinh tS chau A Thai Binh Ducmg, gQi t~t la APEC (Asia - Pacific Economic Cooperation), mQt t6 chucqu&c tS cua eac qu&c gia n&m trong khu vvc chau A - Thai Binh Ducmg vO'i m\lc tieutang cuemg m&i quan h~ vS kinh tS va chinh trio Nam 2006, Vi~t Nam la chu nha cua HQinghi cua cac nha lanh d<;1ocac nSn kinh tS thanh vien APEC (APEC 14)

-1.2.4.Gia nh~p WTO

Sv ki~n gia nh?P WTO da d~t nSn kinh tS Vi~t Nam vao tr<;1ngthai mO'i bUQcphai ph<it huy kha nang v?n dQng va tv khang DQng Ivc chinh cua cac nuO'c dang ph<ittri~n tim each gia nh?p WTO la hy vQng tu cach thanh vien se thuc d~y xu~t kh~u, cai

thi~n dugc kha nang tiSp c?n thi truang qu&c tS Day la v~n dS kh6 cua nong nghi~p Vi~t Nam trong nhiSu nam khi tim kiSm thi truang xu~t kh~u, tim kiSm dAu ra cho cac

m~t hang nong san v&n la thS m<;1nhcua kinh tS Vi~t Nam

Gia nh?p WTO, nganh nong nghi~p dugc tiSp c?n vO'i ngu6n v&n dAu tu nuO'cngoai V&n dAu tu khong phai chi n6i dSn tiSn, n6 con bao g6m ca ca hQi tham gia cacchuang trinh hgp tac vS khoa hQc cong ngh~ mO'i, day chuySn san xu~t mO'i, ky nang

quan Ii mO'i, kenh tiSp thi thu?n lQ'i,tud6 lam thay d6i ca du san xu~t va cach thuc lam

an, g6p phAn nang cao nang xu~t va ch~t luQ'ng hang h6a Tuy V?y, b&i canh hQi nh?P

qu&c tS dang d~t ra cac yeu cAu Vi~t Nam phai ma clra thi truang, c~t giam thuS va tiSn

to'i thvc hi~n mQt khu vvc phi thuS quan, khong duQ'c thvc hi~n cac bi~n phap trQ' dplam b6p meo thuang m<;1i,d~c bi~t la cac bi~n phap trg dp xu~t kh~u

1.3 SVCHUYEN DOl CO cAu XA HQI NONG THON

Sau 20 nam d~t nuO'c d6i mO'i, c6 th~ nh?n th~y vS ca ban xa hQi nong thon da

thvc hi~n hai sv chuy~n d6i Ian.

1.3.1 S., chuy~n dBi tir n~n kinh t~ bao dp sang n~n kinh t~ thi trllimg

Co thS l~y d~u m6c nam 1986 hl nam bim IS b~t d~u cho nhfrng thay d6i cua nSnkinh tS Vi~t Nam, tir do d~n dSn nhfrng biSn d6i vS m~t xa hQi KhAu hi~u duQ'c neu bandAu la "D6i m6'i tu duy" da tra thanh tu tuOng then ch6t va bao trum d~ ill day soi rqivao cac m~t ho~t dQng cua xa hQi

1.3.2 S., chuy~n dich tirX3 hi)i nong nghi~p sangX3 hi)i cong nghi~p

Trong giai do~n hi~n nay, sl,l hQi nh~p cua thuong truO'ng Vi~t Nam v6'i thS gi6'ithS hi~n b~ng SlJ ki~n Vi~t Nam ra nh~p WTO duQ'c coi nhu cUQc D6i m6'i l~n thu 2.T~n d\lng ngu6n h,rc nu6'c ngoai dS thl,lc hi~n cong nghi~p hoa, hi~n d~i hoa nong thon.ChUng ta dS dang nh~n th~y ve ngoai d6i thay r~t nhanh cua nong thon qua nhfrng ngoinha, nhfrng con duO'ng duQ'Cbe tong hoa, Sl,lxu~t hi~n cua nha may va cac khu congnghi~p, khu chS xu~t, sinh hO':\tcua nguO'i dan duQ'c cO' gi6'i hoa va di~n tu hoa nhiSuhO'n, nhu du tieu dung da d,:\ng, nhip s6ng tang va nguO'i dan

Tuy nhien, 16i s6ng cong nghi~p cling co nhfrng m~t trai tieu ClJCma nguO'i taphcii ch~p nh~n danh d6i Sl,l thay d6i 16'nnh~t la nhfrng gia tri chuAn fil,lC cua d':\o duc,cua hanh vi va 16i s6ng

Chuung 2

BIEN DOl VAN HOA THE HI:¢N a TON GIAo TiN NGUONG

2.1 V.AN HOA NONG THON, NHUNG GIA TRJ TRUYEN THONG

2.1.1 Nhung tac dQng cua moi truOng t•.•.nhien doi vOivan hoa truyen thong nong thon Vi~t Nam

Lich sa dan tQc da: ghi nh~n, moi twang tl;l'nhien va di6u ki~n dia 11co r3't nhi6ucac yeu t6 tac dQng den cUQc s6ng hang ngay cua con ngum Vi~t Nam Moi twang songnuac la mQt yeu t6 di;ic bi~t quan trqng, da co tac dQng khong nho Wi vi~c hinh thanhtruy6n th6ng cua ngum Vi~t va nhi6u tQc ngum s6ng tren lanh th6

Trang Hnh vl;I'cphong tl,lc t~p qU<in- an, mi;ic,ava di l~i la nhfrng nhu diu can ban

vo cling c3'p thiet cua con ngum, co thtS th3'y no bitSu hi~n kha ro net ban siic van hoatruy6n th6ng cua ngU<1iVi~t Nam Con ngum t~o cho minh kha nang d6i pho linh ho~t vO'imqi tinh the va co16i s6ng m6m deo, dtSthich nghi cao dQ vO'idi6u ki~n moi truang

M~t khac, ben c~nh nhung di~u ki~n thu~n lqi do thien nhien ban t~ng, con nguO'il~i phili doi m~t voi vo van kho khan thi'r thaeh khilc nghi~t cua nhUng di~u ki~n do moitruO'ng tt.,rnhien va dia If gay ra nhu mua nilng that thUO'ng,bao 1i1,khi h~u nong ftm d~lam cho b~nh djch nfty sinh, gay that thu, mat mila doi kern anh huang den dm songcon ngum va cac loai v~t.

2.1.2 Ghi trJ van hoa truyen thong th~ hi~n qua loi song va phong tl.lC t~p qmin 0

nongthon

+Phong t'!-c ttj,p qulin

2.2 TON GIAo TiN NGU'ONG VA Din SONG TAM LINH 0NONG THON

N~n san xuat nong nghi~p lua nuoc lau dO'i cua ngum Vi~t da hinh thanh nenmqt h~ tin nguBng nong nghi~p tOn thO' cac vi thfin tl;l nhien phil trg cho nong nghi~p

ph at tri~n nhu: tin nguBng ph6n thl;lc, tin nguBng thO' cac hi~n tugng tt.,rnhien: may,mua, sam, ch6p (thO' Tu phap), tin nguBng thO' my (my dat, my nuoc, my trO'i, my sanlam - nui rung la ngu6n goc cua m9i sl;l sinh soi nay na va ph<it tri~n, d~ sau nay

ehuy~n bien thanh tin nguBng thO' Miu) Khi cae ton giao tit ben ngoai du nh~p vao

nuac ta, vai sl;l giao luu tiep bien van hoa eua chung qua h~ tin nguBng dan gian dathfin cua nguO'i Vi~t, dli cho ra dO'i nhi~u lo~i hinh tin nguBng mm phuc hgp va dugcnguO'i Vi~t chap nh~n, tin thea, t~o di~u ki~n thu~n 19i cho sl;lxuat hi~n cae khong gianthieng lieng - dinh chila d~n mieu eua mbi lang xa c6 truy~n anong thon nuae ta.2.2.1 Cae thiet che van hoa tin ngucrng 0nong thon Vi~t Nam

Ni~m tin la cCisa cho Sl;lra dO'i eac thiet che tin nguBng ton giao, t~o l~p cackhong gian linh thieng Do la nhUng nm ngl;l eua thfin thanh, duc Ph~t hay due Chua,nhUng gi dugc coi la qui gia nhat, dyp de nhat, ho~c gia trt nhat, d~u duge t~p trung v~cae chon nay Nhung khong gia~ thieng lieng do chinh la cac ngoi d~n (mieu, di~n,phu), ngoi chua ho~c ngoi dinh lang thO'cung cae vi thfin linh

2.2.2 Nhung bi~u hi~n bien d6i trong dOl song tin ngucrng 0nong thon hi~n nay

Van hoa tam linh dugc th~ hi~n ro net cac sinh ho~t van hoa quanh vi~e thO'cung t6 tien cua gia dinh va dong h9 da va dang di~n ra rat soi dqng akhilp cae lang

xli cua nuac ta Day la mqt vi~e lam mang tinh nhan van sau silc, giup eho cae the h~

sau khong quen tel tien giong noi va cqi ngu6n van hoa eua gia dinh va dong h9 minh

Bai Ie thong qua vi~e thO' cling gib t6 tien, ngoai sl;lbay to long thanh kinh biet Cincua

nguai s6ng d6i v6"inguai da chet, ma thvc chat ngay gi6 con la ngay con chau ki ni~mtu6ng nh6" cong danh sV nghi¢p cua nguai da mat N gay gi6 t6 tien, ong ba hoi,ic cha

my la ngay l19P mi,it d~ con chau h<;>hang chia se m<;>ini~m vui hay n6i nh<;>cnhan khokhan v6"inhau trong khung canh m<,?tgia dinh 16"ndong t<,?c

"Phu quy sinh l~ nghia" Khi an nen lam ra, co m<,?ttiem nang kinh te hay m<,?tvitri nhat dinh trong xa h<,?i,con nguai thuang co xu hU6"ngmu6n tral~i vm que huang,dong h<;>d~ lam m<,?tcai gi do dong gop van vi~c chung cua c<,?ngd6ng nhu cong ducdinh, chua, d~n, cling tien van tu duang, hoi,ic xay dVng m6 ma cua gia t<,?c,dong t<,?c

Ma cua kinh te kem theo sV du nh~p cua nhfrng san phftm m6"i, l6i tu duy m6"i

va phong cach s6ng m6"i, nhung sV giau co, tang tien cua dai s6ng v~t chat luon songhanh v6"inhfrng rui ro, bat trttc, bap benh Ben c~nh sV phan khai VIkhong phai 10 ch~y

an tung bfra, nguai nong dan l~i d6i mi,it v6"i cac hi~m h<;>akhac nhu b~nh dich, 0nhiem moi truang, van n~n h<;>cduang, tieu cvc phi a b~nh vi~n, tai n~n xe c<,?,v.v

Tru6"c thvc tr~ng tren, tOn giao, tin nguang da tra thanh m<,?tcuu canh cua con nguai

tru6"c th~m "h<,?inh~p", va nhln a goc d<,?nao do, trong thai kl chuytin tiep nay, no dagilip ich cho con nguai rat nhi~u trong vi~c tran an tinh thffn, xoa diu tam linh

2.3 BIEN DOl LE H(n TRUYEN THONG 0 NONG THON

Co th~ noi, nong thon la moi truang dffu tien t~o "ti~n d~" cho vi~c khoi phl,1cva

"bung ph at" cae Ie h<,?itruy~n th6ng anu6"c ta Khoang hai chl,1cnam gffn day co m<,?ts6

hi~n tuqng n6i b~t: Hffu het cac Ie h<,?ivan hoa tin nguang, tOn giao da duqc khoi phl,1c

tral~i tren khttp dat nu6"c Theo th6ng kS cua B9 Van hoa- Th~ thao & Du lich, tinh d~n

thang 6/2010, Vi~t Nam co 7.966 l~ h9i chinh thuc, chia lam 5 10l;li:L€ h6i ddn gian, L€

h6i Itch sir cach mq.ng, L€ h6i ton gtao, L€ h6i du nhijp tit nuac ngoai vao, L€ h6i win hoa thi thao & du Itch - la la~i hinh l~ h9i co tu khi d~t nuac d6i mai va h9i nh~p Di

kem vm vi~c khoi phl,1c,bung phat cac Ie h<,?ila vi~c trung tu, ton t~a cac di tich van hoa

tich va Ie h<,?iduqc khoi phl,1c,vi~c di Iea d~n chua, nha tha va trong Ie h<,?ida tn1 thanh

m<,?thi~n tuqng ph6 bien, th~m chi, am<,?ts6 dia phuang, vi~c t6 chuc Ie h¢i va thvc hi~n

cac hanh vi tin nguang da tra thanh van d~ n6i c<,?m,den muc baa gi6"i va cac nha chuc

trach phai can thi~p Cac nha nghien CUllda phaI nhln nh~n l~i :hai mi,it cua Ie h<,?i"d~phan tich va danh gia l~i Ie h<,?im<,?tcach khach quan nhat

Trong 10 nam dftu the ki XXI, nhieu l~ hQi din gian da duqc t6 chuc trang trQng,theo dung phong cach cua van hoa truyen th6ng, song v<in_phii.hqp v6'i dm s6ng van hoacua xa hQi hi¢n nay VI v~y, da thu hut duqc dong dao mQi tftng lap nhin din lao dQngtrong nu6'c va khach nu6"c ngoai den tham dl!.

Khong ai phu nh~n, nhung IS hOi truy~n th6ng Ii mot ph~n khong th~ thiSu trongdai s6ng van h6a cua nguai dan Vi~t Nam N6 cUng nhu mot sqi day n6i qua khu v6'ihi~n t~i vi tuO'ng lai, mot cai n~n vung ch~c d~ con nguai c6 th~ duang d~u v6'i mQis6ng gi6 cua "d6ng h6a", "hoa tan" trong thai hoi nh~p, giu gin bim s~c van h6a dantoc, doc I~p, truang t6n, vung m~nh Nhung, IS hOi cling c6 nhung mi;it trai cua n6, nSunhu qua I~m d\mg vi mot ml,lc dich ngoii van h6a

D~ l~ hQi truyen th6ng tuang xung vO'itftm v6c thm d~i, phai danh cho I~ hQi mQtkhong gian van hoa rQng m6', hai hoa vO'icanh quan moi trtremg xung quanh khu Vl!cdi~n ra l~ hQi, co th~ xay dl!ng k!ch ban hay cho l~ hQi, vO'inhung nQi dung van hoa d~ctrtrng cho tUng nghi thuc, l~ tiet, trc>tl;lc, lam cho bftu khong khf cua l~ hQi tr6' nen trongUmh, mu6n v~y, chfnh ban than nhfrng nguai tham dl! cling phai co sl! hi~u biet dn thiettrong khi giao tiep ling xu vO'i nhau mQt each co van hoa theo thu~n phong mt tl;lc cuangum Vi¢t Nam

ChU'O'ng 3

BIEN DOl VAN HOA THE Hl¢N a LOI SONG 3.1 GIA DiND, DONG DQ VA CQNG DONG LANG XA

3.1.1.Gia dinh 0'nong thon th~p nien dAu th~ ky XXI

oVi~t Nam, tir xa xua gia dinh (Nhi) da Iuon duqc quan ni~m Ii g6c cua Nu6'c.Nha g~n v6'i Lang, v6'i Nu6'c t~o nen mot t6ng th~ suc m~nh qu~t cUO'ng cua dan toctrong tiSn trinh d~u tranh dl,rng nu6'c vi giu nu6'c hang ngan nam cua dan tOc Gia dinhduQ'c xem nhu I~ mot xa hOi vi mo, thu nho, Ia t6 chuc tS bao cua xa hoi, Ii nhan t6 thucd~y sv phat tri~n cua xa hoi Muai nam g~n day, mo hinh gia dinh a nong than xu~thi~n nhi~u biSn d6i sau s~c Sl,l'phat tri~n cua kinh tS hang hoa va cO' chS th! trtrO'ng,vi~c ma rong giao lUll qu6c tS cung anh huang cua 16i s6ng thl,l'c dl,lllg dang dOi vaosinh ho~t cua cac gia dinh a nong than nhfrng 16i s6ng, nSp s6ng tieu Cl,l'C.Nhfrng mi;ittrai cua cO' chS thi truO'ng da vi dang gay nen nhfrng ch~n dong, nhfrng song gi6 thuthach d6i v6'i m6i gia dinh horn nay Sl,l'nh~n thuc sai I~ch vS chu~n mvc gia tri, ch~y

theo cac ti~n nghi v~t ch~t, dS cao d6ng tiSn d~n dSn co nO'i,co luc con nguai da cha d~p len lwln thuang d~o ly, la111F~nnUt cac nSn tang, nSn nSp gia phong t6t d~p v6n co cua gia dinh truySn th6ng M~c du dai s6ng kinh tS da ngay 111Qt mlng cao, song 111UC dQ chenh l~ch vS 111UC s6ng gifra thanh thi va nong than ngay cang gia tang ro r~t N~n nghi~n hut, cO' b~c, trQ111 c~p, 111~i dam, buon l~u da phat sinh ngay trong long cac gia dinh s6ng a nong than L6i s6ng thvc dVng do tac dQng cua d6ng tiSn da va dang tac dQngngay 111Qt ro r~t trang dai s6ng cac gia dinh nong than hi~n nay.

3.1.2 S•.•.bi~n dBi cua van hoa dong hQ trong 10 nam qua

Qua trinh ch~n hung van hoa dong h9 da va dang dugc diSn ra a t~t ca cac dong h9 100 nho trang h~u kh~p t~t ca cac lang xii vung nong than Tir qua trinh do, nhiSu nha thO',tir duang cua cac dong h9 duqc khoi phvc, tu t~o hay xay dvng l~i b~ng tiSn do

ca h9 dong gop ho~c rnQtvai nguai nao do cong duc dS xay dVng TUO'11g tv nhu v~y la v~n dS rn6 111acua gia dinh, cua dong h9 cling duqc tirn kiSrn, qui t~p, xay d~p khang trang bS thS M~t tich cvc cua v~n dS nay thi dii ro, nhung xu thS xay dVng 1116111ahi~n nay rnQt rn~t gay t6n kern lang phi nhiSu cong cua, suc Ivc Day thvc sv dang la rnQt v~n dS nong bong a nhiSu nO'i.

Trang khoang rnuai narn tra l~i day, cung v6'i nhfrng biSn d6i sau s~c trong t~t ca

cac llnh vvc cua dai s6ng xii hQi, 16is6ng cQng d6ng nong than cling co nhfrng thay d6i dang kS Mo hinh vS lang Vi~t truySn th6ng a nong than khong con nguyen v~n nfra.

Sv rna rQng, giao luu phat triSn kinh tS dii t~o diSu ki~n cho t~t ca rn9i nguai, rna

rQng t~rn ho~t dQng cua 111inhhO'11, thvc hi~n duqc nhfrng kha nang va u6'c V9ng rna h9

~p u b~y lau Tir sv phat triSn ~y, cung v6'i sv giai phong suc san xu~t thi tiSrn nang vS d~t dai, vS cac nganh nghS thu cong a nong than tiSp t\1Cduqc khai thac tri~t dS Thi

truang duqc rna rQng, ky thu~t duqc ap d\1ng t~o ra nang su~t cao cho san ph~m nong

nghi~p Ben c~nh cac nhu du huang th\1 rnang tinh ca nhan thi cac ho~t dQng rnang Hnh cQng d6ng lang xii cling phat triSn rn~nh nhfrng narn g~n day nhu cac phong trao van ngh~ qu~n chung, cac cau l~c bQ thO',cac cau l~c bQ thS dvc, thS thao, phong trao d~y hat quan h9, hat cheo

Tuy nhien, qua trinh biSn d6i cua cac cQng d6ng lang xa a nong than hi~n nay v~ llnh vvc van hoa khong tranh khoi nhfrng l~ch l~c Nhfrng sinh ho~t van hoa m6'i du

nh~p tu dia phuO'ng khac d~n, illnuo'c ngoai vao Ia nhung hi~n tUQ'ngkhong thS tu ch6inhung cling keo thee nhung h~ IVY,trong do n6i len cac v&n dS vS vi~c cuai, vi~c tang,

Ie hQi Ben qmh do, vS m~t tam ly lmg xu cua cac cQng d6ng lang xii, tinh c9ng d6nglang xii it nhiSu dang co chiSu huang r~n nm, phai nh~t, d~c bi~t acac Iang xii co t6c d9

do thi hoa nhanh Ngucri dan trong thon, xom cling co xu huang khep kin hO'll Tinh c6k~t cQng d6ng lang xiianong thon cling khong con bSn ch~t nhu xua

Khi lu6ng gio cong nghi~p hoa, hi~n d~i hoa tran dSn nong thon dii t~o ra SlJ vach~m giua nhUng tieu chuful cua xii hQi hi~n d~i vai nhung nSn nSp cua xii hQi nong thonc6 truySn Sl,l va ch~m nay dien ra khong chi anhUng biSu hi~n v~t ch&t ma con dien ratrong dcri s6ng tam Ii cua ngucri nong dan khi ti~p nh~n nhUng thay d6i va h~ qua, do lanhUng lmg xu ca tich Cl,lCva tieu Cl,lCtrong nhiSu hanh vi xii hQi

MQt thay d6i Ian va r5 r~t nh&t trong dcri s6ng anong thon mQt, hai th~p ki g~nday la Sl,lthay d6i thoi quen su d\lllg cac san phgm tieu dung SlJ thay d6i nay co anhhuang r&t Ian tai dcri s6ng xii hQi nong thon bai day Ia mQt trong nhUng nguyen nhandin d~n hang lo~t cac thay d6i vS thoi quen san xu&t, thoi quen sinh ho~t, thoi quenthgm my Lao dQng nong nghi~p khong con Ia lao dQng cO' ban dam bao cUQc s6ngnong dan H9 co thS lam r&t nhiSu cong vi~c khac dS ki~m tiSn va thu nh~p cua nguainong dan d~n tu nhiSu ngu6n khac nhau ngoai nong nghi~p

Nhu v~y laillch6 dUng suc lao dQng tv lam ra nhUng san phgm tieu dUng c~n thiStdSn ch6 dUng tiSn de mua nhUng san phgm co s~n Ia mQtbuac thay d6i Ian trong dai s6ngtieu dUnganong thon DiSu nay r&tkhac vai thanh thi, nO'ingucri ta khong co diSu ki~n tvlam ra nhUng cai minh cful SlJ thay d6i nay mQt qua trinh chuyen hoa illdai s6ng nongnghi~p sang dcri ~6ng cong nghi~p tren phuO'llg di~n v~t ch&t, tuy mill chi a giai do~n d~u

va qua trinh nay Ia mQt SlJt&ty~u

3.2.2 Nhu c~u tieu dung mlY ri)ng

Tieu dung Ia mQt nhu du cua con ngucri Xii hQi cang phat triSn thi nhu du cang

da d~ng Nhu du tieu dung cua con nguai tang hay giam phV thuQc r~t nhiSu vaongu6n IlJc kinh tS Khi d~t nuac kho khan, kinh tS doi ngi1eo, ngucri dan dil phai tiStgiam tai muc t6i da nhu du tieu dung cua minh, thit lung bUQcbVng, ti~t ki~m chi tieu

Tuy v~y thai d6i ngheo ~y ding dff qua Chuy~ncam an, ao m~icbay gia khong con hI

n6i 10thuang tnJc Nhin vao tUng ngoi nha cua nguai nong dan, du cho d6 la ngoi nha g6 hay nha g~ch, mot t~ng hay nhiSu t~ng, ta cling se nh~n th~y SlJti~n nghi va d~y du dang d~n tang len, tu nhfrng d6 dung gia dinh tu dO'11 gian dSn nhfrng d6 xa xi han nhu

ti vi, dan loa cassette, may t£nh, di~n tho~i, xe may cling dang d~n tra thanh ph6 biSn Nguai nong dan c6 du nhfrng cai dn dung cua cuoc s6ng hi~n d~i, ching khac gi so v6'i

cu dan thanh thi Nhu du tieu dung a nong thon dang ma rong la mot thlJc tS Nhung xff hOi cang phat triSn, hang h6a cang da d~ng, nguai tieu dung cling dn phai c6 tri

thuc dS tra thanh nguai tieu dung thong minh trong thS gi6'i hang h6a tran ng~p du lo~i.

Khi di vS cac vung que, d~o qua chQ'que, chung ta dS dang nh~n th~y mot m~t

b~ng hang h6a c6 ch~t IUQ'ngkhong cao dang tra nen ph6 bi~n, t~o ra mot d~c diSm cua

thi truang tieu dung nong thon la thi truang hang h6a dp th~p Ch~t luqng th~p cua hang h6a khong chi xu~t hi~n a nhfrng m~t hang xa xi, ma con ph6 bi~n a ca nhfrng m~t hang gia d\lng thi~t y~u Ngay ca nhfrng m~t hang nong san ma nguai nong dan trvc

ti~p lam ra cling v~y DiSu nay tra thanh mot nghich Ii khi ma nguai ta lam ra san ph§.m

t6t nhung l~i tieu dung san ph§.m kern ch~t IUQ'ng.Phai chang thi truang nong thon khong danh cho hang h6a c6 ch~t luqng hay nguai nong dan khong c6 nhu du su d\lng hang h6a ch~t lUQ'ngcao? Cai gi la nhan t6 t~o ra mot thi truang hang tieu dung dp th~p a nong thon?

Nong thon dang b~ng long v6'i mot dai s6ng ch~t lUQ'ngth~p dS ti~n nhanh d~n hi~n d~i la mot thlJc tr~ng khong vui ve gi D~ng sau tung bu6'c ti~n cua SlJphat triSn, nguai ta l~i phai d6i di~n v6'i nhfrng v~n dS xff hOi m6'i nay sinh va muon ph~n kh6 giai quy~t T6c dO nhanh va g~p cua 16i s6ng cong nghi~p khi~n cho nguai ta cu ti~p nh~n n6 mot cach a~ ~t, ching kip thai gian cho d~n do va IlJa chQn, khi Hnh h6i nhin l~i, th~y trong nhfrng cai duQ'c l~i c6 qua nhiSu cai m~t va day dang la thlJc tr~ng cua van h6a tieu dung a nong thon.

3.3. DI~N THO~I VA INTERNET

Trong IInhVlJC van h6a, mot trong nhfrng d6i thay dS nh~n th~y nh~t d6 la SlJ

xu~t hi~n hang lo~t hi~n tUQ'ngvan h6a m6'i lam cho bue tranh van h6a nong thon tra

nen sinh dQng hon "Di¢n thogi vi Icmg" va "internet vi Icmg" la hai trong s6 nhfrnghi~n tugng van h6a d6.

Trong khoang mQt vai nam tra l<;1iday, c6 hang 10<;1td\l an, chuong trinh dugctriSn khai lien quan tai vi~c dua di~n thO<;1iva internet cung nhu cong ngh~ thong tin vSnong thon Day chinh la nhfrng hO<;1tdQng thiSt th\lc nh~m th\lc hi~n chu truong cuaNha nuac vS vi~c ph6 c~p cac dich V\l viSn thong va internet dSn mQi nguo-i dan tren canuac DiSm dang chu '1 trong chu truong nay la vi~c t~p trung ph:it triSn ph6 c~p dichV\l cho cac vung miSn nui, vung sau, vling xa, vung c6 diSu ki~n kinh tS - xa hQi kh6khan nh~m rut ng~n khoang cach gifra cac vung, miSn, t<;10diSu ki~n thuc d~y phat triSnkinh tS - xa hQi va g6p ph~n dam bao anh ninh, qu6c phong

3.3.1 Doi net v~sl}' ra dOl, phat tri~n cua djch V\l di~n tho~i va internet {yVi~t NamNhfrng d6i mai trong lInh V\lCcong ngh~ thong tin cua cac nuac ph:it triSn nhuNh~t, My, Duc, v.v da dua thS giai ngay nay dSn vai mQt ky nguyen cua cac phuong

-ti~n truySn thong hi~n d<;1i,trong d6 con ngmyi dugc tiSp c~n vai thong tin ma khong bi

giai h<;1nbai tho-i gian va khoang cach dia 1'1 Di~n tho<;1icung internet dSu n~m trong

s6 nhfrng phuong ti~n truySn thong Ay Th\lc tS hi~n nay, vi~c tiSp c~n cung nhu Slrd\lng cac phuO'ng ti~n khoa hQc ky thu~t hi~n d<;1in6i chung hay di~n tho<;1iva internetn6i rieng khong can la diSu kh6 khan va xa 1<;1d6i vai nhiSu nguo-i dan nong thon

3.3.2 Tinh hinh Stf d\lng di~n tho~i va internet cua nguOl dan vimg nong thon (y

th~p nien diu th~ ky XXI

3.3.2.1 RBi canh chung

Trong khoang 5 nam tra l<;1iday, a nhiSu vung nong thon tren kh~p ca nuac rQlen phong trao nha nha dua nhau Slr d\lng di~n tho<;1ic6 dinh khong day r6i tai di~nthO<;1idi dQng Dich V\l internet ngay cang Ian rQng tai nhiSu nO'ia dia ban nong thon.Nguo-i dan nong thon, d~c bi~t la t~ng lap thanh thiSu nien ngay cang c6 nhiSu cO'hQidugc tiSp c~n vai may tinh cung nhu dugc trang bi nhfrng kiSn thuc va ky nang cO'bantrong vi~c Slr dl,lng may dnh va internet la hi~n tugng dang chu'1 tiSp theo

3.3.2.2 DBi tU'f/ng, m{lc aich sir d{lng ai~n thO(li va internet

1) DBi tU'f/ngsir d{lng

Qua tim hiSu chung toi thAy c6 S\l khac bi~t gifra d6i tU9'l1gsu d\lng di~n tho<;1ivad6i tU9'l1gSlr d\lng internet avung nong thon NSu d6i tU9'l1g su d\lng di~n tho<;1ih\ d<;1i

bO ph~n nguai dan b,h k~ tu6i tac, gi6'i tinh, nghS nghi~p, hocln canh thi d6i tUQ11gsudl,mg internet chu ySu la thanh thiSu nien va mot s6 ca thS ho~c t~p thS nong dan.

2) M{lc dicit sir d{lng

M~c dli hI hai 10l;1.iphuang ti~n truySn thong khac nhau nhung di~n thol;1.ivainternet Il;1.ic6 hai chuc nang gi6ng nhau, d6 la: 1 Chuc nang trao tl6i thong tin v6'i cac

hinh thuc: nh~n tin (qua di dong) hay gui thu di~n tu (qua internet), n6i chuy~n tn,rc

tiSp; 2 Chuc nang giai tri v6"i cac hinh thuc: chai tro chai, nghe nhl;1.C,xem phim, tang~u Ngoai ra, v6'i thS ml;1.nhcua internet la kho thong tin va t~n, d6i tUQ11gsu dl,mg n6

can hu6'ng t6"i mot s6 ml,lc dich khac Trao tl6i thong tin dfi tra thanh nhu du thiSt ySu

hang ngay va khong thS thiSu d6i v6'i ngm1i dan nong than

Nhu v~y, a nhiing muc do khac nhau, di~n thol;1.iva internet dfi thl,fc Sl,fthamnh~p van dai s6ng cua nguai dan nong than ath~p nien dfiu thS ky XXI, d~c bi~t, ngaycang tra nen ml;1.nhme van giai dOl;1.nnua cu6i th~p nien va tl;1.onen nhiing tac dong nh~tdinh t6'i nhiSu khia cl;1.nhkhac nhau cua van h6a nong than Vi~t Nam

3.3.3 Tac dQng cua di~n tho~i va internet t6'i van hoa nong thon Vi~t Nam (yth~pnien d~u th~ ky XXI

3.3.3.1 Tac d~ng ticlt ql'C

Sl,f tac dong theo chiSu huang nay duQ'c phan anh trong ba khia cl;1.nhdfiu machung toi dfi gi6'i thi~u aphfin tren, d6 la: diSu ki~n s6ng, trinh do dan tri va dai s6ngkinh tS Tuy nhien biSu hi~n tac dong cua di~n thol;1.iva internet d6i v6'i m6i khia qnhnay la khong gi6ng nhau Cl,l thS la Sl,ftac dong cua internet dSu duQ'c phim anh trong ca

ba khia cl;1.nhcan S1,1'tac dong cua di~n thol;1.ichi duQ'c phim anh trong khia Cl;1.nhdfiu tien

ma thai

1) Diin thOr;Jiva internet gap phdn nang cao tli~u kiin s6ng ding nhu lam viic cua nguai dan ':long than

2) Internet gap phdn nang cao trinh tl(Jdan tri nguai dan nang than

3.3.3.2 Tac d~ng tieu clfc

Sl,ftac dong theo chiSu hu6'ng nay duQ'c phim anh trong ba khia cl;1.nh:kinh tS, 16is6ng va dl;1.Oduc 1) Tu vi~c quan ly va su dl,lng di~n thol;1.ikem hi~u qua dSn nhUngthi~t hl;1.ivS kinh tS; 2) Tu nghi~n game, chat dSn b6 hoc va phl;1.mphap

C6 Ie, chua bao gia 16i s6ng va d~o duc cua gi6i tre Vi~t Nam n6i chung va gi6itre nong thon n6i rieng l~i tnJ thanh v~n dS n6ng bong, nhuc nh6i nhu hi~n nay Trongmot vai nam gAn day, khong chi athanh ph6 ma ngay tren dia ban vling nong thon d5xay ra nhiSu hanh dong x~u xa, b~o h,rc, vi ph~m phap lu~t do d6i tUQTIgvi thanh niengay ra Mot trong nhung nguyen nhan dfrn t6i hi~n tuQ'ng tren d6 la do S\l anh huangcua van h6a doc h~i dSn tu nhiSu ngu6n khac nhau, trong d6 Game online - mot hinhthuc giai tri tren m~ng internet.

3.4 LAO DONG DI elf NONG THON

3.4.1 Di cO' lao dQng tir nong thon ra thanh thi

3.4.2 Di cO'lao dQng nong thon - goc nhin tir trU'Ong hClP lao dQng giup vi~c gia dinh

Qua trinh cong nghi~p h6a aVi~t Nam duQ'c diSn ra trong yang hem muai nam

tra l~i day duQ'C thS hi~n di;ic trung v6i S\l tang len vS s6 lUQ'ng cac doanh nghi~p t6chuc kinh doanh a thanh thi, t~o dong l\lc cho S\l phi! triSn khu V\lC kinh tS a nhfrngvung miSn khac nhau tren ca nu6c Trong S\l d6i l~p, khu V\lC nong thon phi! triSnch~m va phai d6i mi;it v6i S\l khong can b~ng vS ngu6n nhan l\lc va d~t dai, muc s6ngth~p cling v6i S\l du thua lao dong d5 dfrn dSn qua trinh di cu lao dong ngay cang tang

trong muai th~p ky tra l~i day Cac chuyen gia nghien cuu kinh tS x5 hoi cho r~ng di cu

lao dong nong thon ra thanh thi la kSt qua cua mot qua trinh cong nghi~p h6a ma trenth\lc tS d6 la qua trinh can b~ng l~i dS thuc dAy cho mot giai do~n phi! triSn kinh tSm6i; tuy nhien khi nhin nh~n v~n dS a mot khia c~nh khac thi Ian s6ng di cu lao dongnong thon thanh thi l~i t6n t~i nhfrng mi;it trai khi ma nguai lao dong a nong thon rathanh thi tim vi~c lam phai d6i mi;itv6i nhfrng v~n dS lien quan dSn dich V1,1x5 hOi nhusuc khoe, giao d1,1c va cac v~n dS dam bao diSu ki~n s6ng cho gia dinh va ban thanh9 C6 thS n6i, di cu lao dong nong thon - thanh thi aVi~t Nam duQ'c g~n liSn v6i qua

trinh do thi h6a Nhfrng mi;it tich C\lCva h~n chS cua n6 dSu lien quan dSn s6 ph~n timg

con nguai trong x5 hOi Tinh hai mi;itcua mot v~n dS luon t6n t~i song hanh cung yangxoay cua phi! triSn, trong d6 cuoc s6ng cua nhung nguai dan di cu vfrn luon la mot baitoan di;itra cho cac dp nganh trong xu thS hi~n d~i h6a, cong nghi~p h6a d~t nu6c TrencO'sa nSn tang ly thuySt vS di cu lao dong n6i chung, chung toi d\la tren nhung phongv~n mot s6 truang hQ'p C1,1thS vS cuoc s6ng cua nhfrng lao dong giup vi~c gia dinh dSqua d6 phAn nao tim hiSu di~n m~o chung vS v~n dS di cu lao dong anu6c ta hi~n nay

Cau hoi d~t ra a day la, n~u nhu di cu la dQng h,rccua phat triSn thi ban than nhfrng lao

dQng di cu cam nh~n S\l'thay d6i do nhu th~ nao d6i vai dai s6ng cua~hQtruac anh

huang cua qua trinh cang nghi~p hoa? Nguyen nhan nao d§.nd~n quySt dinh di cu cua

hQ? hQ da phai d6i m~t cac v~n dS ca nhan, gia dinh va xa hQi nhu th~ nao truac nhfrng

thay d6i cua cUQcs6ng trong S\l'tac dQngcua mai truang, hoan canh?

C/UfO'ng 4

Nhu du van hoa la mQt vk d~ quan trQng trong dai s6ng tinh th~n cua con nguai noi chung, cua nguai nang dan noi rieng S\l' hiSu biSt v~ nhu du van hoa cua nguai nang dan hSt suc khac nhau, ph\1 thuQc vao vi tri, diSu ki~n xa hQi,giai tinh, nghS nghi~p, tu6i tac, th~m chi ca sa thich cua tung nhom, tUng ca th~ Nguai nang dan coi mQi nhu du cua con nguai trong xa hQi, k~ ca nhu du kinh tS dSu thuQc phl;1mtru nhu du van hoa va vi~c th6a man nhfrng nhu du xa hQi cling chinh la th6a man nhu

du vanhoa.

HOl;1t dQng van hoa anang than co mQt s6 diSu dang chu y Nguai dan nang than danh gia r~t cao hOl;1tdQng cua truySn hinh (va mQt ph~n phat thanh), cho r~ng day la hOl;1tdQng n6i trQi, c~p nh~t, b6 ich Ben cl;1nhdo, hOl;1tdQng IS hQi truySn th6ng, van ngh~ qu~n chung va cac phong trao van hoa cling duqc danh gia a muc trung binh va co kha nang phat tri~n Cac hOl;1tdQng thu vi~n, bao tang, hOl;1tdQng ngh~ thu~t chuyen nghi~p chua th\l'c S\l'co ch~t luqng, chua g~n bo duqc vai dai s6ng qu~n chung nhan dan nen it phat huy tac d\1ng.

Trong b6i canh hi~n nay, van hoa nang than dang dung truac nhfrng thu~n lqi ca

ban cling nhu nhfrng thach thuc khang nh6 Nhung du co biSn d6i thS nao, van hoa nang than v§.n gifr duqc cho minh nhfrng h~ng s6 van hoa Do la sinh hOl;1t mang d~m

net d~u ~n cua van minh nang nghi~p tr6ng lua nuac vai ca du t6 chuc xa hQi than

lang S\l'bSn vfrng phong phu, da dl;1ngcua cac hOl;1t dQng van hoa dan gian kSt hqp vai S\l'gia tang ngay cang nhiSu hinh thuc sinh hOl;1tva thuang th\1 van hoa hi~n dl;1i,tl;1o diSu ki~n cho nguai dan sang tl;10va huang th\1van hoa nhiSu han, cao han.

V€ dai s&ng van hoa tinh th~n, trong nhfrng nam qua, nguai dan que diI duQ'chuang th1,1nhfrng thanh qua to IO'ndo dai s&ng duQ'c nang cao, khoa IlQc- cong ngh~phat triSn Giao thong nong thon thu~n IQ'i,duang di to'i dau, anh sang to'i do Cac diSmvan hoa xiI, nha van hoa, buu di~n van hoa duQ'c quan tam xay dVng Tuy nhien, nhinchung muc huang th1,1van hoa a lang, xiI con th~p Hinh thuc giai tri chu ySu la xemtruy€n hinh, nghe dai Bao chi cho b~n d9C nong thon cling r~t thiSu.

Ban v€ bao t6n va phat huy van hoa dan toc la v~n d€ muon thua, nhung cling lav~n d€ mang tinh thai sv nong h6i, bai nhi€u ySu t& van hoa dan toc cua chung ta dang

co nguy ca mai mot va hi~n tuqng xam thvc van hoa ngay cang gia tang

Sang th~p ki d~u tien cua thS ki 21, xu huang thuang m~i hoa ngh~ thu~t dan tocngay cang rong Ian tren kh~p cac san kh~u biSu di~n Cac lo~i hinh ngh~ thu~t truy€nth&ng nhu tu6ng, cheo, cai luang, quan h9, dan ca; kich ngay cang lun sau vao thS bSt~c - khong co, ho~c rat it khan gia, nh~t la khan gia tn~ Cac r~p hat danh cho ngh~

thu~t dan toc ph~n lO'n la wing khach, t6i den DS gianh gi~t nguai xem, nhi€u dan vi

ngh~ thu~t phai chuySn d6i phuang thuc xay dvng tiSt m1,1c,C1,1thS la cai tiSn, cach tan,lam mO'i san kh~u truy€n th&ng, biSn tu6ng, cheo, cai luang thanh kich noi pha bai ca,

am nh~c hi~n d~i chiSm ti l~ ap dao trong cac dan nh~c truy€n th&ng

Nay sinh va phat triSn trong dai s&ng tinh th~n phong phu, da d~ng cua cu dannong nghi~p, Quan h9 la l&i hat mang d~m ch~t trfr tinh lang xii, thS hi~n a trong m6ilai hat, am thanh la nhfrng m&i quan h~ gifra nguai hat va nguai nghe, lam m&i quan h~kSt giao b€n ch~t va thS hi~n tinh th~n cong d6ng lang xii m~nh me

Cac hinh thuc sinh hoat win hoa cua ddn ca quan h9

Vi?c truyJn dqy /truyJn nghJ 6' cac vimg que quan h9

van dJ ki thim di san quan h9 g6c

VO'imot Ivc luqng di~n vien hUng h~u cua doan Quan h9 B~c Ninh, vO'ihOi Limt~m co qu&c gia duQ'c t6 chuc hang nam, nhfrng tuang Quan h9 la vao truO'ng hQ'Phi hfruvfu1gifr duQ'c suc s&ng miInh li~t trong xii hOi duang d~i Nhung th~t ra quan h9 diI va dangphai danh d6i r~t nhi€u Hay noi ra han, nhfrng nguai chiu trach nhi~m thira huang gia taingM thu~t nay tlr mot nh~ thuc sai l~ch keo dai diI di qua xa cai g&c cua quan h9

4.3.2 Bai choi Nam Trung BQ, dim ca tai tu' va cai hrO'ng Nam BQ

La mQt lo~i hinh ngh~ thu~t dan gian truySn th6ng d~c s~c cua miSn Trung, ph6biSn illQuang Binh dSn Binh Thu~n, cling nhu hat bQ, bai choi ra dai illdan gian.Nhung hat bQ di vao cung dinh dStra thanh ngh~ thu~t bac hQc, con bai choi phat triSnthanh ngh~ thu~t chuyen nghi~p, nhung v~n barn tf\l trong long nhan dan lao dQng a

nong thon Khoang thai gian tru6'cday, khi cac phuO'ng ti~n truySn thong con ngheonan thi hat bai choi la mon an tinh thAn cua mQi nguai dan a vung nong thon Tru6'cth\fc tr~ng t6n t~i cua bai choi, nhfrng nam gAn day, Sa Van hoa ThS thao va Du lichPhu Yen dli khai giang lap truySn d~y cac Ian di~u dan ca, bai choi va t~p hu~n nghi~pVl,ldi san van hoa cho gAn 200 can bQ van hoa cO'sa trong toan Hnh

VS dan ca tai tu, hi~nnay, ahuy~n Hoc Mon, nO'ico phong trao dO'n ca tai tu kham~nh, thS nhung ho~t dQng cua CLB dan ca tai ill a day dang diSn ra kha l~ng Ie vathiSu nhfrngsan chO'i mang tinh dinh ky dS co thS dua dan ca tai tu ra phl,lc Vl,lcong.chung (; CU Chi cling v~y V~n dS dang d~t ra hi~n nay v6'i cac CLB dan ca tai tu acacqu~n, huy~n la cM tiSn phuO'ng thuc t6 chuc, ho~t dQng dS mang l~i hi~u qua h011.NSukhong, cu m6i nO'i t\f phat mQt kiSu nhu hi~n nay, thi du dan ca tai ill co duQ'c congnh~n di san van hoa phi v~t thS thS gi6'i, cac CLB dO'nca tai tu dt dS bi mai mQt

4.3.3 Ngh~ thu~t cheo

S\f l6i nhip cua cheo tru6'c t6c dQ phat triSn toan di~n va sau s~c cua dai s6ng ladiSu kho phu nh~n Quan sat th\fc tr~ng cheo r6i d6i chiSu v6'i b6n cUQc HQi diSn sankh~u chuyen nghi~p quy mo qu6c gia IAn lu<;YtduQ'c t6 chuc tu cu6i nam 2009 sang dAunam 2010 vua qua con cho th~y muc dQ khung hoang a cheo la dang 10 ng~i! So v6'i cachinh thuc kich hat tu tu6ng, kich, dan ca, dSn cai lU011gthi cheo dang lung tung nh~t, nogAn nhu dang wi vao bao thu tri tr~, thiSu nang dQng dS thich nghi tru6'c thai cUQcnenhQi diSn cheo t~i Quang Ninh (cu6i thang 12- 2009) duQ'c du lu~n chung xem la bu6n tenhk M~c du so v6'i cac kich chung khac, cac dp quan ly dli danh cho no phAnUti dliidang kS

Cong chung cua cheo tuy co thu hyp l~i, nhung v~n con mQt bQ ph~n nguai dantha thiSt v6'i cheo Nhung san kh~u cheo horn nay dang xu~t hi~n r~t nhiSu tiSt ml,lc, vadiSn khong ra c6,ch~ng phai kim, khong truySn th6ng ma cling thiSu ch~t hi~n d~i, Do

la nguyen nhan chu ySu lam nan long ngay ca nhfrng khan gia thiSt tha, yeu mSn va g~n

bo sau n~ng v6'i ngh~ thu~t cheo, d~y cheo vao thS sa sUt

4.4 KIEN TRue eONG eONG 0NONG THON

Trong lich sir mrac ta, neu khong tfnh den thai ki do hQ cua nha Minh (v6'i 20nam cuap boc, pha ho~i n~ng ne ve kinh te va van hoa) thi thai kl chien tranh chongPhap va bao cap la giai do~n cac cong trlnh kien truc cong cQng bi tan pha, xu6ng capmQt cach nghiem tfC,mgnhat, d~c bi~t Ia acac vung nong thon Biic BQ va Biic Trung HQ,sl! lmh huang cua no con keo dai t6'i nhieu th~p ki sau, th~m chi, t6'i t~n b~y gia

Khi ca che kinh te xa hQi thay d6i, dai s6ng ton giao, tin nguang cai ma han,khat v.;mg va duc tin truyen th6ng trong nh~n gian tr6i d~y, trong b6i d.nh ay, tu cu6inhii'ng nam 80, dilu nhii'ng nam 90 cua the ki xx ,khiip vung nong thon bung n6 mQtIan song trung tu, ton t~o, khoi ph':lC, dl!ng mai dlnh, chua, den, mieu, phu, ttrduang Thl!c te cho thay, sau phong trao dua nhau lam h6 sa di tich, dua nhau ch~ych9t d~ duqc xep h~ng, va khi di tich da duqc xep h(~mgthl bien di tfch thanh hanghoa, tri~t d~ khai thac ngu6n l¢ ma di tfch dem l~i Nhieu lang tl! l~p nen cac quydinh, quy che d6i vai khach tham quan, thu tien va sir d':lng tien thu duqc tu di tfchmQt cach tuy ti~n Dieu nay d~n den nhii'ng anh huang va tac d':lng phan van hoa vah~u qua cua no th~t kholuang

o nong thon, sO' luqng cac di tfch bi vi ph~m khong kern gl thanh thi, m~c duhinh thuc va muc dQ vi ph~m co khac nhau Nhieu bQ ph~n duqc x~y them da pha va

to an bQ m~t b~ng canh quan truyen th6ng, pha hong gia tri lich sir dfch thl!c cua di tfch.Neu nhu nhii'ng nam tu 1990 den 2005 la giai do~n "ch~y dua" trong vi~c xep h~ng,cong nh~n di tfch "lich sir van hoa", trong do co 5 nam dilu the ki (2000-2005) cUQCch~y dua nay duang nhu liing xu6ng, thi nhii'ng nam giln d~y (tu 2005 den 2010) nay

sinh hi~n tuqng "nguqc chieu" - cac dia phuang - chu sa hii'u cua cac di tfch l~i tit choi

du9'c xe'p hqmg. Bm ngum d~n d~ dang nh~n thay, khong phai di tfch nao cling duqc dilu

tu, va cac di ticl1 da xep h~ng mu6n trung tu ton t~o l~i phai xin phep, dqi cha tien nha

nuac rot xu6ng, cha ca quan quan 19cap tren phe duy~t The nen, anong thon hi~n naycon kha nhieu cong trlnh dang duqc xep h~ng nhung dia phuang l~i khong m~n ma, thathiet, khong lam h6 sa,thu t':lc

Ngoai nhii'ng hi~n tuqng vtra duqc ph an anh atren la nhii'ng hi~n tuqng di~n ra tren

be n6i ma chung ta d~ dang nhln thay, con vi~c tu t~o Ian tran, bat quy tiic cac di tfch a

nong thon la tlnh tr~ng kha ph6 bien ma nhfmg h~ l':lYva h~u qua cua no th~t kho luang

1 So vai hO'n20 nam truac, nong than Vi~t Nam ngay nay da va dang co nhiSu thay dbi Nhin tren C\lCdi~n chung, nhfrng biSu hi~n tich qrc thS hi~n a S\l'khai s~c vS kinh tS, S\l'neing cao vS cO'sa h~ tAng va phong phu vS dai s6ng van hoa Buc tranh nong than h~n nhien khong can mang mau nau bang b~c cua doi ngheo, cua d6ng ruQng b~c mau va d~t c~n s6i da, cua nhfrng mai nha sieu db, hoang tan, nguai nong dan khong can qua lam Iii quanh nam chi vi miSng cO'm,manh ao ma v~n bfra doi, bfra

no BQ m~t nong than va dai s6ng nong dan da duQ'ccai thi~n Vai S\l'h6 trQ'cua khoa hQc ky thu~t, nguai nong dan ngay cang tang them nhiSu nhfrng V\l mua bQi thu, cUQc s6ng cua nguai dan nong thon cling duQ'ceai thi~n r5 r~t Dan tri phat triSn, nguai dan s6ng cai ma va huang ngo~i, ngay dng co xu huang thoat Ii que huO'ngdi lam an, di hQc, canh quan lang xom duQ'c qui ho~ch, kiSn truc nong thon thay dbi nhanh m~nh tung ngay vai nhfrng v~t li~u mai mang tinh bSn vfrng va kien c6 Tuy chua thS co mQt cUQcs6ng dAy du vyn toan nhu mong mu6n, song, r5 rang vai nhfrng gi dang dien

ra hi~n nay, buc tranh nong than da co them nhfrng gam mau sang.

2 Trong mQt thai gian dai, nhfrng hinh anh cay da, bSn nuac, con do, nha tranh mai la, con trau, cai cay, d6ng ruQng, canh co , nhfrng biSu hi~n lam nen di~n m~o nong thon tuO'ng d6i bn dinh, t~o thanh net dyp tham my d~c trung khiSn cho nguai ta

du di dau cling danh tinh earn dS000' vS Nhung vai qui lu~t t~t ySu SlJ phat triSn,

nhfrng suy tuang dyp vS nong thon dang dAntra thanh h6i uc di VaGqua khu bai nong

thon trong hOTIhai ch\lc nam sau "dbi mai" va d~c bi~tillnam 2000 dSn nay dang chiu nhfrng ap l\l'c cua SlJcai hoa: do thi hoa, cong nghi~p hoa, hi~n d~i hoa, toan cAuhoa lam cho no biSn dbi a nhiSu m~t Tuy nhien, d~ng sau nhfrng ich lQ'icua dbi mai, nguai

ta v~n th~y nhuc nh6i mQthinh anh nong than dang dAnbi pha va bai SlJxu~t hi~n ao ~t cua van minh v~t ch~t lam biSn d~ng thuAn phong my t\lC va nSp s6ng van hoa lang truySn th6ng.

3 Trong vi~c xay dvng nong thon mai hi~n nay, quy ho~ch nong thon duQ'cd~t

ra nhu mQt sach luQ'c.Khong phai dSn th~p nien dAuthS ki 21, nha nuac mai d~t ra chu