Những vấn đề lý luận cơ bản về giới và kinh nghiệm giải quyết vấn đề giới ở một số nước

Cac nghien CUllda chil y gan ket giua ca sa, quan di6m Ii thuyet va dinh huang v~n d¢ng chinh sach, tlm kiem bi~n phap Cl;lth6 nham dap Ung tat han cac nhu cau th1.Jcte, lqi ich gi&ichie

VIEN KHOA HOC xA HOI VIET NAM

MUC LUC

Chuang 1 MQt so van de nghien c(ru Iy Im)n ve gi6i va phat tri~n 7

2M't. Q so van'" '" d"l'l'e Y u<;lncab?an ve gUll va p a".,., h'tt"?nen 8

•: Ly thuyet nil quye'n tl! do 8

.: Ly thuyet nil quye'n cap tien (con g(}ila nil quye'n win hoa) 10

•: Ly thuyet nil quye'n da van hoa (khJi ngu6n tu Iy thuyet nil quye'n da den) 13

.: Ly thuyet nil quye'n hrJu hi¢n dfli 14

3 Cac tiep c~n chinh sach phat tri~n doi v6'i phl;l nfi'va BDG : 14

Chuang II Kinh nghi~m ghii quyet van de gi6i tren the gi6i 18

I Boi canh, nghi slJ toan cau v6 van d6 phl;lnfi'va gi6'i trong phat tri~n: 18II.Kinh nghi¢m thuc d~y binh d~ng gi6'iat6 chuc Lien Hi¢p Quoc 19III Kinh nghi¢m thuc d~y BDG at6 chuc cap khu VlJc-T6 chuc H¢i dong Chau Au:.20

IV Kinh nghi¢m giai quyet bat BDG am¢t so quoc gia 22

Chuang III: Nghien cUu gi6i a Vi~t Nam - mQt so van de Iy lu~n va tht!C tien 26

I Nghien cUu Ii lu~n gi6'iaVi¢t Nam- M¢t so van d6 quan tam: 26

II Nghien CUuthlJc ti~n v6 gi6'iam¢t solinh VlJcUti tien: 26

DANH Ml)C cAe TUVlET TAT

Binh da.ng gi6i Cqng hoa xii hqi chu nghia Vi~t N am Gi6i va Phcit tri~n

T6 chilc Hqi dong Chau Au

Long ghep gi6i Lien Hi~p Qu6c Lien minh Chau Au

N gan hang The gi6i Phl;lnil trong phat tri~n Phl;lnil va phat tri~n Phuong phap nghien CUu hanh dqng Tien bq phl;lnil

Tn~ em gai Trung tam Nghien CUu Khoa hQc v~ Gia dinh va Phl;lnil

Uy ban Qu6c gia Vi sl! Tien bq Phl;l nil

Tiep c~n Giro va Phat tri~n duqc bat nguon tit Phuong Tay, chu yeu xuat phcitva

chiu anh huang ca sa n~n tang ly thuyet nu quy~n XHCN Cach tiep c~n m&inay cho rang, phat tri6n can duqc xem xet theo huang dam bao hai hoa giua tang truang kinh

te, cong bang xa h¢i, dan chu va phat tri~n b~n vii'ng Cach tiep c~n nay cfing nhan

m~nh rang s1.Jphat tri6n b~n vii'ngla d1.Jatren ca sa cong bang va hi~u qua, do d6 cac

chinh sach can quan tam den van d~ giro, hay n6i cach khac, blnh d~ng giro can duqc

coi vita la phuong ti~n va la m¢t trong nhUngml;lctieu phat tri~n xuyen suat.

Trong khoang 3 th~p ki qua, tren the giro c6 kha nhi~u cong trlnh nghien CUllgiro

ca v~ Ii thuyet va kinh nghi~m v~n dl;lngquan di6m tiep c~n gi&i trong th1.Jctien phat tri6n kinh te va xa h¢i Nhi~u cong trlnh Ii lu~n t~p trung phan tich va lam sang to v~ vi

the phl;lnu, s1.Jkhac bi~t di~u ki~n xa h¢i cua phl;lnu va nam giro, th1.JC tr~ng ca h¢i

blnh d~ng v~ kinh te, v~ tiep c~n nguon 11.Jc va tham gia cac linh V1.Jc chinh tri, xa h¢i trong qua trlnh phat tri6n.

Cac ho~t d¢ng nghien CUllg6p phffn hlnh thanh n~n tang hQc thu~t, giang d~y Ii

lu~n v~ gi&iva phat tri6n t~i cac trucmg d~i hQc.Tit giua th~p ky 1970, cac khoa hQcv~ giai tra thanh hQc phffn ca ban trong chuang trlnh giao dl;lCd~i hQcTay Au va Bac My

va m¢t sa nu&c khac nhu Uc, Nh~t Ban, Han Quac, Phillipin, S1.Jphcit tri6n B¢ man

gi&iva duqc th6 che hoa trong h~ thang nghien CUllva giang d~y d~i hQc,d~c bi~t duqc day m~nh do anh huang cua Ian s6ng tu tuang nu quy~n thu 2 (Pitcher J and Welleman 1,2004).

Cac nghien CUllda chil y gan ket giua ca sa, quan di6m Ii thuyet va dinh huang v~n

d¢ng chinh sach, tlm kiem bi~n phap Cl;lth6 nham dap Ung tat han cac nhu cau th1.Jcte,

lqi ich gi&ichien luqc nham ml;lctieu BDG trong th1.JC tien phat tri6n D~c bi~t, nhan m~nh bi~n phap lOng ghep gi&itrong trong cong tac ho~ch dinh chinh sach, phcittri~n th6 che, nham phcit huy m¢t cach hi~u qua ti~m nang cua nguon nhan 11.Jc nu va tang cucmg hi~u qua phcit tri6n kinh te-xa h¢i theo huang cong bang va b~n vii'ng Nghien CUll"Dua van d~ giro vao phat tri6n" neu nh~n dinh rang: "Khong nh~n thuc duqc khac bi~t gi&ikhi thiet ke cac chinh sach, c6 th6 c6 h~i cho hi~u 11.Jc cua chinh sach d6, xet

ca tren khia c~nh cong bang Ian hi~u qua" (Ngan hang the gi&i,2001).

Theo huang nay, tit khoang dffu th~p ki 1990, nhi~u nha nghien CUllbat dffUchil trQng xay d1.Jllg,phat tri6n h~ thong phuong phap lu~n, phuong phap, ki thu~t phan tich gi&i, tang cucmg v~n d¢ng ap dl;lngbi~n phap long ghep gi&i trong ho~ch dinh chfnh

sach, chien luqc, bi~n phap va ho~t d¢ng th1.Jcte cua cac quac gia nham ml;lctieu BDG

(Chau Au, Mi, Chau A) cfing nhu cac t6 chuc phat tri6n quac te LHQ (Ostergard

L.1992, Moser C 1993, Levy C 1996, Novib 1995, Sida 1995, Cida 1995, UNDP

1997, ADB 1998, WB 2002, UN 2005 ) Cac kinh nghi~m v~ chinh sach, bi~n phap

giai quyet van d~ gi&icua cac t6 chuc, quac gia tuong dai phong phil song nhln chung con it duqc khai thac va nghien CUll.

Trong kholmg han th~p ki phat trien gan day, nghien cUu va danh gia sv phlit triencac chuyen nganh hQc thu~t va thvc ti~n hOi;ltd¢ng cua m¢t so nuac phat trien (Tay Au,B~c Mi) va m¢t so quoc gia khac, cho thfiy quan diem 19thuyet giai d5 g6p phan tacd¢ng quan trQng tai tien trinh phat trien va chien hlQ'C16ng ghep gim nhu m¢t bi~nphap chu di;lOnham di;lt ml;}ctieu BDG dUQ'Cph6 bien tren to~m cau.Tuy nhien, sV dadi;lng, khac bi~t ho~c kh6 khan trong v~n dl;}ngquan diem Ii thuyet gim va chfnh sachthuc d~y BDG la kha Ian anhi~u t6 chuc, quoc gia vai cac di~u ki~n hoan dmh, giaidOi;lnphat trien Cl;}the.VI v~y, can tlm hieu nhUng hi;ltnhan tu tuang "hQ'PIi" mang tfnhchfit nhan ban, phu hQ'Pvai xu the tien b¢ x5 h¢i chung cua thOi di;li, phan tfch va h~thong hoa cac kinh nghi~m phong phu, de tham khao va v~n dl;}ng phu hQ'Pvai thvcti~n phlit trien va h¢i nh~p cua Vi~t Nam.

Ti;li Vi~t Nam, vi~c nghien cUu cac vfin d~ gim, d~c bi~t la v~n dl;}ngquan diem,tiep c~n giai trong phan tich, danh gia tlnh hlnh thvc tr~ng blnh dAng nam, nil' trongphat trien d5 duQ'c quan tam tu dau th~p ki 1990 (TTNCKHGDPN, 1995) Day la thaidiem Vi~t Nam b~t dau giai dOi;lnchuyen d6i mi;lnh me han sang kinh te thi truang,dinh huang x5 h¢i chu nghia va tang cuang h¢i nh~p kinh te quoc te va hi~n di;li hoa.Vi~c v~n dl;}ngquan diem giai la phu hQ'Pvm chu truang, dinh huang phat trien chung

va lau dai cua Dang va Nha nuac dUQ'Cthe hi~n trong Van ban Lu~t phap quoc gia vacac cam ket thuc d~y blnh dAng giai ti;licac di~n dan, h¢i nghi quoc te Tinh than cuacac van ban khAng dinh "d~t trQng tam vao phlit trien con nguOi (bao g6m phl;}nil' vanam gim), dam bao tien b¢ x5 h¢i, c6ng bang va phat trien b~n vUng"(UBGQVSTBPN,

2000, CHXHCNVN, 2002, UBGQVSTBPN, 2002)

Trong han 15 nam qua, trong linh vvc khoa hQc x5 h¢i nhan van Vi~t Nam, d5 c6kha nhi~u hOi;ltd¢ng nghien cUu, giang d~y, dao ti;lolien quan den linh vvc giai va phattrien M¢t so ket qua nghien cUu, fin ph~m khoa hQc d5 g6p phan nang cao nh~n thuc,

ki nang trong thvc ti~n nghien cUu, giang di;ly v~ giOi SV hlnh thanh va phat triennghien cUu giai vai tu cach la m¢t chuyen nganh khoa hQc mai (lien nganh) va thvchi~n 16ng ghep gim nhu m¢t quan diem, nguyen t~c xuyen suot, nham thuc d~y ml;}ctieu BDG trong qua trlnh phat trien kinh te- x5 h¢i va h¢i nh~p, ding d~t ra nhi~u vfind~ can quan tam ca v~ Ii lu~n va thvc ti~n

Vai tfit ca nhUng Ii do tren, d~ tai " Nhiing van de'nghien dcu Ii IU{lngibi va kinh

thvc ti~n, d~c bi¢t khi Vi~t Nam dang trong qua trinh chuyen d6i, h¢i nh~p quoc te saur¢ng va toan di~n, VI m¢t x5 h¢i dan giau, nuac mi;lnh, c6ng bang, dan chu va vanminh D~ tai t~p trung h~ thong hoa m¢t so co sa Ii lu~n va thvc ti~n nghien Clm gi6i vaphat trien tren the giai (v~9 nghia, trQng tam phan tfch Ii lu~n va dinh huang v~n d¢ngphat trien chfnh sach, cac kinh nghi¢m thuc dciy BDG) va gQ'ima m¢t so vfin de tiep

wc quan tam nghien CUuaVi~t Nam

II. Ml)C TIEU NGHIEN CUU CUA HE TAl

1 Khai quat m¢t so vfin d~ nghien CUu19 lu~n CO ban v~ gim: ngu6n goc, lich sircac truang phai 19thuyet, co sathvc ti~n, sv phat trien

2 Xac dinh cac kinh nghi¢m giai quyet van d6 giro chu yeu cua mQt s6 t6 chuc,qu6c gia tren the giro.

3 D6 xuat kien nghi nhiing uu tien nghien CUllIi lu~n va thl!c tien v6 giro aVi¢t

N am trong giai do<;\ns~p tro

- D6 tai v~n dl;lng phuang phap lu~n, cac nguyen t~c va quan di~m tiep c~ nghien CUllMac-xit d~ ly giai v6 nguon g6c, d~c di~m, qua trinh phat tri~n y tuang, cac truang phai lythuyet va v~ dl;lng quan di~m, ly thuyet giro trong dinh huang chinh sach phat tri~n

- Phuang phap phan tich nQi dung cac van ban, tai li¢u thu cap, ket qua nghien CUll

Ii thuyet va thl!C tien v6 gi6'i lien quan atrong va ngoai nu6'c

- Phuang phap phan tich dinh luqng nham phan tich va so sanh cac dii li¢u co san

qua cac cUQcdi~u tra, khao sat gan day

- Phuang phap nghien cUll dinh tinh, bao gom tham khao, trao d6i y kien vro caccan bQ, chuyen gia trong Iinh vl!c nghien CUllva giang d<;\yv6 gi6'i ph<ittri~n

IV Ll!C LDQNG CAN BO THl!C HItN I>E TAl

Nhom can bQ tham gia thl!c hi¢n d6 tai gom:

- Chu nhi¢m d6 tai: TS Ng6 Thi Tuan Dung - Vi¢n gia dinh va Giro

- Thu ki d6 tai: CN Vii Thi Cuc - Vi¢n Gia dlnh va Giro

Cac thanh vien:

- PGS TS Nguyen Hiiu Minh - Vi¢n Gia dlnh va Giro

- TS Tran Thi Van Anh - Vi¢n Gia dinh va Gi6'i

- TS Tran Thi B<;\chMai - Vi¢n Quan Ii giao dl;lC,BQ Giao dl;lCva Dao t<;\o

- CN Nguyen Phuang Thao - Vi¢n Gia dinh va Giro

- CN Tran Thi Hong - Vi¢n Gia dlnh va Giro.

- CN L6 Vi¢t Phuang - Vi¢n Gia dinh va Giro

- CN Le Phuang Thanh - Vi¢n Gia dinh va Gi6'i

Bao cao t6ng hqp ket qua nghien cUll cua d6 tai bao gom 3 phan: Phan ma dau;Phan nQi dung va phan ket lu~n Rieng phan nQi dung gom 3 chuang: Chuang 1 MQts6 van d6 ly lu~n ca ban nghien CUllgi6'i va phat tri~n; Chuang 2 Kinh nghi¢m giaiquyet van d6 gi6'i tren the gi6'i; Chuang 3 Nghien cUll gi6'i aVi¢t Nam - MQt s6 van d6nghien CUllly lu~n va thl!c tien

CHIIIJNG 1.

MOT SO VAN DE NGHIEN CUU LY LU4N vE Gun vA PHiT THIEN

Phan bao cao nay t~p trung h~ thong hoa va khai quat m¢t so ca sa Ii lu~n n~n tang cua nghien CUugi6'i va phat trien, bao gom nguon goc va n¢i ham cac khai ni~m ca

ban, cac h~ thong khung kh6 Ii thuyet nfr quy~n va dinh huang v~n d¢ng chinh sach chinh nham giai quyet van d~ phl;lnfrl quan h~ giOitrong ph:it trien hi~n nay.

1 MOT s6 KHAI NlE:M CO BAN:

De tai xac dinh f5 n¢i ham m¢t so khai ni~m lien quan den nghien cUu giOi bao gom Giro, Giro tinh, Vai tro gi6'i, Quan h~ giro, Blnh d~ng gi6'i; Cong bang giOi;Long ghep giro, Phan tich gi6'i Cl;lthe:

- Gi&i (Gender) ham y cac y nghia xa h¢i de chi ton t<;1i nguai la nam hay nfr; sl! khac bi~t "nam tinh" va "nfr tinh" vro nhfrng d~c diem, pham chat, vai tro, ki v9ng, hanh vi va quan h~ quy~n ll!c, nay sinh tutuang tac xa h¢i Gi6'i cling bao ham cac d~c diem, ca h¢i g~n vro vi~c con nguai sinh ra la nam hay nfr va quan h~ van hoa xa h¢i gifra nam va nfr ho~c gifra nh6m phl;lnfr Cac d~c diem, ca h¢i, quan h~ la do xa h¢i t<;10

ra (san pham cua kien t<;1o xa h¢i va duqc h9Choi trong qua trinh xa h¢i hoa a gia dinh,

khac nhau, ) Ngoai ra, "Gi6'i" la m¢t phan cua boi canh kinh te- xa h¢i r¢ng Ian han Khai ni~m "gi6'i",tuang tl! nhu khai ni~m "giai cap, dan t¢c, chung t¢c, tu6i tac, nh6m dan t¢c, ton giao, muc d¢ ngheo d6i " v.v duqc sir dl;lngph6 bien va r¢ng rai nhu ph<;1m tru phan tich xa h¢i ca ban trong cac nganh khoa h9C xa h¢i va nhan van.

Vai tro gim- Cac vai tro cua nam va nfr duqc "kien t<;10" bffi xa h¢i va y nghia xa h¢i ma cac c¢ng dong xa h¢i, thuang "gan cho" chung dva tren cac khac bi~t sinh h9C gifra nfr va nam Cac vai tro nay chiu anh huang cua cac yeu to chinh tri, xa h¢i, kinh

te, tOn giao, tu tuang va moi truang va do v~y, c6 the thay d6i theo thai gian, khong gian khac nhau.

Quan h¢ gi&i: cac wang tac (quan h~ bat can bang ho~c thu b~c) gifra nam va nfr duqc dinh hinh bai xa h¢i va van hoachiu anh huang cua cac chuan mvc, gia tri thinh hanh va chiem uu the, va xet v~ lich sir va tinh chat ph6 bien, thuang theo huang t<;10 ra Sl!bat lqi (phan bi~t doi xir) cho nfr (v~ tiep c~n nguon Ivc, cac quy~n, gia tri, chuan mvc va tham gia v.v.).

Binh dcing gi&i - cac chuan ml!c, gia tri van hoa, thai d¢ hanh vi ham y v~ muc d¢

vi the binh d~ng phl;lnfr va nam giOitrong xa h¢i, sVhuang thl;lcac quy~n,ca h¢i va Iva ch9n nhu nhau (bao g6m ca kha nang, nang Ivc tham gia dai song cong c¢ng); cong nh~n v~ m~t lich sir va thvc tien, phl;lnfr va nam gi6'i thuang duqc doi xu khac nhau m¢t cach h¢ thong, theo huang t<;10 ra Sl!bat lqi cho nfr va can tich cvc tac d¢ng t<;1O ra nhfrng thay d6i trong dinh gia v~ gia tri cong vi~c cua nfr va nam v.v.

C6ng bang gim - sl! cong bang va cong Ii the hi~n trong phan b6 cac nguon Ivc va trong tiep c~n, giam sat cua phl;lnfr va nam giro doi v6'i cac ngu6n Ivc; va ham y cac ket qua dai song phl;lnfr va nam gi6'i c6 gia tri nhu nhau, cong nh~n nhfrng khac bi~t ve

nhu cau, lqi ich cua nil va nam va doi h6i xem xet van de tai phan b6 quyen h!c vanguon h,rc trong xa h¢i Vi d1,1,nghien CUllva ap d1,1ngcac bi¢n phap tich qrc ho~c tl;\m

thai (affimative actions), gom cac qui dinh, dieu ki¢n, ca che dl;\i di¢n, che d¢ uu dai,

uu tien, khuyen khich, sang kien v.v.), nhAm bli dap nhG'ng bat lqi, thi¢t thoi m9t cachh¢ thong cua nh6m xa h9i nil ho~c nam (do hoan dmh lich si'r- van hoa ho~c dieu ki¢n,cau truc hi¢n tl;\i)va thuc dfiy dl;\tket qua BDG thl!C chat trong xa h9i

cach h¢ thong, phan anh trong vai tro nil va nam, cac nhu cau, uu tien, tiep c~n va giamsat cac nguon ll!c trong boi ciinh d~c thli va atlrng thai diem nhat dinh Phan tich gimnhAm g6p phan hieu biet ve y nghia cua cac can thi¢p duqc dl! kien va cac ket qua m1,1ctieu, tfnh den cac boi ciinh kinh te, chfnh tri xa h9i khi tien hanh cac can thi¢p clingnhu nhG'ng nguon ll!c can thiet de thl!C hi¢n can thi¢p ciii thi¢n quan h¢ giai Phuangphap phan tich gim t~p trung vao ca sa kinh te-xa h9i tl;\o nen nhG'ng khac bi¢t giilanam va nil va nhan ml;\nh nhu cau can xem xet va thach thuc ll;\inhG'ng vai tro va quanh¢ gim acac cap d9 khac nhau (gia dlnh, t6 chuc, xa h9i)

L6ng ghep gibi la chien luqc/bi¢n phap chfnh nhAm dl;\t m1,1ctieu BDG tren thl!C

tien C6 the n6i m9t cach day du theo dinh nghia LHQ Ia" Qua trlnh danh gia h¢ luy'anh huang doi vm ph1,1nil ho~c nam giOi cua bat kl hanh d9ng dl! kien nao, bao gomlu~t phap, chfnh sach, chuang trlnh a mQi linh Vl!c va mQi cap d9 D6 la chien luqcnhAm tang cuang dua mQi quan tam, kinh nghi¢m cua ph1,1nil, nam giai tra thanh chieuc~nh, thanh phan gan ket (khong tach rai) trong thiet ke, thl!c hi¢n, giam sat va danhgia mQi chfnh sach, chuang trlnh, trong mQi linh Vl!cchfnh tri, kinh te, xa h9i, dam baomQi ph1,1nil va nam giai th1,1huang cac lqi ich blnh ding va khong con ton tl;\itlnh tr~ngbat blnh ding M1,1ctieu cuoi cling la d~t BDG".( Ecosoc,1997)

2 MOT s6 VAN HE L Y LU!N co BAN VE GIOI V A PHAT TRIEN

Cac If thuyet nil quyen d6ng vai tro nen tang va quan trQng trong khoa hQc nghienCUllgiai va phat trien, xet cii ve If lu~n (phat trien tri thuc, dao tl;\Ochuyen nganh/liennganh ve ph1,1nil va gim), va ve thl!c tien (cung cap nhG'ng lu~n cu dinh huang chfnhsach va hanh d9ng thl!c tien), nhAm cM thi¢n vi the ph1,1nil va thuc dfiy blnh ding namnil trong xa h9i

Phan nay t~p trung khai quat nguon goc, d~c diem cac khung kh6 If thuyet nilquyen chfnh (phat trien y tuang, si'rd1,1ngkhai ni¢m, ph~m trli, xac dinh van de uu tien,trQng tam phan tich, diem m~nh va hl;\n che va dinh huang chfnh sach can thi¢p nhAmciii thi¢n quan h¢ gim trong thl!c tien xa h9i va phat trien), C1,1the:

.: Lj thuylt nit quye'n tl!do

Quan diem nil quyen tV do, bat nguon va chiuanh huang cua truyen thong triet hQc

tV do the ki 16-17 va trQng tam chfnh la lu~n ban ve van de quyen tl! do, blnh ding, banchat con nguai, cong bAngca h9i, cong If, van de ca che the che (phap If, lu~t l¢, quidinh), gianh giai va sl! phan chi a giila linh Vl!c cong c9ng va rieng tu V.v Nil quyen tV

do, t~p trung phat trien If lu~n, phan tich va If giM ve vi the ph1,1thu9C ho~c thap kerncua phl;!nil (trong tuang quan vm nam giai), chuylu thongqua fang kinh gibi, nghia la

xem xet cac d~c diem, dieu ki¢n van hoa-xa h9i tac d9ng tl;\Ora sl! khac bi¢t bat blnh

8

dAng giG'a nG'va nam trong xii hqi Mqt so d6ng g6p tich qrc cua Ii thuyet nG'quy6n tvdo:

Ve'l"y Lut;in.Thu nh~t, t~p trung nghien Clm, xem xet d~c di€m dutruc xii hqi chiu

"fmh huang gi6i " (Gender structure), S\I h~n ch~ cua vi~c phan chia, tach bi~t khonggian ho~t dong theo truySn th6ng (lInh V\ICcong cong va rieng tu), sv anh huang phancong lao dong theo gi6i ti~ va phan C\IC,tach bi~t giua hai nnh V\IC (cong cong varieng tu) doi v6'i phl,l nG'va thu hut cong d6ng tham gia d6i tho~i rong riii va dan chu vSnhUng v~n dS neu tren Thu hai, xem xet l~i quan ni~m truy6n thong vS nnh V\ICcongcong va rieng tu va d6 xu~t diSu chinh cAn thiet nham thay d6i nh~n thuc va nang caonang l\IC l~p phap, g6p phan dap (mg t6t hon cac nhu cAu cua ph\! nu, huang tm xayd\Illg mo hinh dap Ung nhu cAu thvc ti~n hQ'P Ii, trong d6 quan tam lqi ich d6i v6i canhan (quy6n con nguai phl,l nG')va nha nu6c

phl,l nu vao dai s6ng chinh tri, kinh t~ - xii hOi(ycong d6ng va qu6c gia; tim kiem, v~ndqng cac bi~n phap kh~c phl,lc (tac dong thay d6i thai dO, chu~n m\Ic, dinh ki~n ca trenbinh di~n l~p phap va trong th1,1'cti~n cuoc s6ng); phan tfch va xem xet tac dong, anh

huang chinh sach d6i v6i phuc lqi va ca hoi phat tri€n cua phl,l nu; cung c~p lu~n cudinh huang cac chinh sach, chuong trinh hanh dong, bi~n phap ho~c sang ki~n Cl,lth€,nh~m thuc dAy t~o ra thay d6i, cM cach ca ch~ th~ ch~ quan trQng, mang tinh th\Ic ti~n,thiet thvc (y xii hOi Phuong Tay, nhu: Thu nhdt, v~n dong thi~t l~p cac thiet che (Dy

ban d~c bi~t, Bo may ho~t dong vi S1,1'ti~n bo ph\! nu ho~c binh d~ng gi6i) trong chinhquySn, t6 chuc xii hoi, doanh nghi~p, nh~m thuc d~y dam bao lqi ich ph\! nu trong h~

th6ng kinh t~- xii hoi hi~n hanh Thu hai, nghien Clm chinh sach nh~m xoa be nhUng

th\IC ti~n lu~t phap, tl,lCl~ b~t binh d~ng, t~ phan bi~t d6i xu nam, nu trong t6 chuc, v~ndqng ap d\lilg cac bi~n phap hanh dong tich C\IC,t~m thai (affimative actions) nh~mthay d6i ho~c t~o ra ca ch~ th€ ch~ m6i, tich cvc h6 trq va dap (mg nhu du phat tri€n

binh dAng cua ph\! nu Thu ba, chu y v~n dS, ca che va giai phap tang cuang ti l~ ph\!

nu tham gia (y c~p chinh quySn hay vi tri dan bftu,vf dl,l, nghien CUu ap dl,lng ca che

quota, cac bi~n phap khuyen khich tich cvc va sang kien d~c bi~t khac v.v Thu tlr,

thuc dAy cac cai cach diSu ki~n van h6a-v~t ch~t va t~o ca hqi phat tri~n kinh te choph\! nu v.v

•: Lj thuylt nu quyin mac-xit

NG' quy6n Macxft tim kiem va kham pha ti6m nang If thuyet Macxit kinh di~nnham hi~u ra ngu6n goc ap buc tu ban chu nghia doi vm phl,l nG'va huang phan tich,

lu~n giai v6 tinh tr~ng, vi the b~t binh dAng phl,l nG'chu yeu thong qua Lang kinh giai

cap (ap buc giai cap, dau tranh giai cap, khodng cach chenh L¢ch giau ngheo).Giai c~p

la yeu to chfnh ap buc nguai laD dqng, va ml,lc tieu binh dAng nG' va nam c6 th~ thvchi~n neu xoa b6 n6n tang xii hqi giai c~p Theo huang nay, nG'quy6n Mac xft phan tich

va phe phan chu nghi tu ban - hinh thuc cua xii hqi giai c~p, b6c lqt va tu hG'u,ach6 n6

se tiep tl,lCduy tri tinh tr~ng phl,l thuqc phl,l nG',cung co sV phl,l thuqc kinh te cua phl,l nG'

vao nam gi6'i Khai quat chung, Ii thuy~t nu quySn Macxit c6 mqt so d6ng g6p tu tuang

va dinh huang thvc ti~n chfnh sach chu yeu la:

vJ Ii tuqn: Quan tam phan tich va gqi mbm¢t so v~n de OOumoi quan h~ giil'ah¢ gia dlnh va nen kiOOte, t~p trung lam r6 v~n de gia tq lao d¢ng gia diOO(chu yeu do phl,lnil'thl!c hi~n) d6ng g6p cho nen kinh te, xa h¢i va phat trien tu ban; nghien CUll,Ii giai ve thl!c tr(;1ng,nguyen nhan tac d¢ng hlnh thanh xu huang su dl,lngva thu hut ph\!

nil' nhull!c luqng lao d¢ng dl! tril'tren thi tfl1Ong,ho~c nhu ll!c luqng lao d¢ng dl! tril'b

h~ thong kinh te the gi6i (toan cau hoa); ll!c luqng lao d¢ng nil'va v~n de bi b6c l¢t bai h~ thong tu ban; Sl! khac bi~t va diem chung giil'acac nh6m ph\! nil' c6 vi the khac nhau (cac nh6m xa h¢i, giai c~p khac nhau) v.v; moi quan h~ tuO'ngtac giil'a giai c~p va nhil'ng yeu to tac d¢ng t(;10ra sl! phl,lthu¢c, vi the kinh te - xa h¢i yeu kern cua so dong phl,lnil',d~c bi~t la nh6m phl;lnil'vo san.

C\!th€ OOu:V~n d¢ng va tim kiem bi~n phap, phuang thuc h6trq phl,lnil'c6 CO'h¢i blnh d&ng,phat trien d¢c l~p ve kiOOt~; Nghien cuu, v~n d¢ng xay dl,lIlgcac chinh sach nh~m giai quy~t v~n d~ tach bi~t giai tiOOtheo ngaOOngh~/ 1100 V\l'C,c~u truc thi tfUbng lao dQng, chenh l~eh khoang cach muc luong cua ph\! nil' va nam giai, tiOOph6 bi~n cua n<;lnngheo d6i (phl,lnil' chiem so dong trong OO6mngheo d6i) va n(;1nphan bi~t d6i xu vai ph\! nil' tren thi tfl10nglao d¢ng v.v Vi the ph\! thuQc cua ph\! nil' duQ'c duy tri bai h~ th6ng kiOOte tu ban chu nghla (tinh eh~t b6c l¢t), do v~y, h~ th6ng nay

la d6i tuqng m\!c tieu chiOOcua hO<;lt dQng phong trao chiOOtri - xa hQi cua ph\! nil' Tuy OOien,quan diem nay thira OO~nr~t kh6 khan c6 th€ chil'a tri din ban v~n d~ nay ho~c d~u traOOth\l'c thi OOUngchiOOsach m¢t cach hi~u qua duai ch~ dQ tu ban Chu nghla tu ban phat tri€n c(;1nhtranh W do c6 th€ ma rQng IQ'iich cho mQt s6 OO6mph\! nil', song vi~e ma rQng kha nang, CO'h¢i cho da s6 ph\! nil' OOlimd(;1tduqc vi the biOO d~ng han v~ kinh t~, chiOOtrio xa hQi la kh6 khan va phuc t(;1p.Nil' quyen Macxit t~p trung v~n d¢ng t~p hqp, va t6 chuc ll!c luqng phl,lnil' lao d¢ng, theo huang kh6ng lien k~t ho~e hlnh thuc el!c doan nhu" t~y chay " ph\! nil' thu¢c giai dp tu ban (gia dlnh, ch6ng va con hQ, vi cho rling, hQ d~u chia se IQ'iich duy tri nguyen tr<;lng),nguqc l(;1i,

ma rQng lien k~t nam giai giai dp c6ng OOanlao d¢ng, d~u traOOxoabe M th6ng kinh

te tu ban chu nghla, huang t6i thi~t l~p va phat trien phuong thuc san xu~t nhan ban han - d6 la phuang thue xa h¢i XHCN, trong d6 nhlim ml,lctieu thu h~p khoang cach b~t blnh d&ng giai e~p xa h¢i va thiet l~p co So' biOOd~ng giai th\l'CS\l'trong xa h¢i.

H(;1nehe chlOOcua quan diem nay la b sl! thieu bao quat va toan di~n khi xem xet tuang quan vi the phl,lnil' (xet chu yeu b khia c(;1nhthong trioap buc giai c~p) va m¢t so bi~n phap v~n d¢ng xa h¢i dUOngnhu "cl!c doan" va gay tranh cai b nhieu xa h¢i hi~n

nay v.v.

•: Lj thuytt nit quyln cap titn (con gfJilQnit quyln van hod)

Nil' quyen c~p tien (tri~t de) chu trQng phan tich va lu~n giai ve vi th~ ph\! thuQc, b~t biOOd~ng cua ph\! nil',thong qua tang kinh giai tinh, giai va tinh dl;tC.Quan di~m nil' quy~n c~p ti~n quan ni~m va l~p lu~n fling, giai quyet tinh tr(;1ng,vi the b~t blnh d&ngcua ph\! nil' kh6ng chi ph\! thuQc vao m¢t so v~n de can ban la hiOOthuc th6ng tri,

ap buc giai dp, ma con bao gom nam tri (patriarchy) D~e bi~t, thiet ehe gia dlnh la m¢t linh vvc chiu anh hubng lau dai cua nam trioTrong tfl10ng phai nay,e6 OOieuquan

di~m khac nhau Ii gi.h v6 ngu6n g6c va ban chfit s\! ph\! thu<)c ph\! nil' nhu: Quan di~m

nhan mi;lnh sv ph\! thu<)c ph\! nil b~t ngu6n tir d~c di~m sinh hQc, bao g6m h~ th6ng va

chuc nang sinh san va cho r~.ng huang ap d\!ng cong ngh~ sinh con trong 6ng nghi~m,

c6 th~ giup ph\! nil d<;1tbinh d~ng, vi hQ se khong con ph\! thu<)c vao nam gi6i ho~c chutruang tach bi~t v6i nam gi6i (nh6m d6ng tinh nil.v.v.); Quan di~m khac cho r~ng,

nam gi6i va xli h(>i d.n quan tam va tOn vinh ph\! nil , vi Uti th~ tr<)i sinh hQc (kha nangmang thai va sinh con); Nh6m quan di~m thu ba cho r~ng, khong chi chu y ban chfitkhac bi~t gi6i tinh (d~c di~m sinh hQc nft va nam) ma can ban han la dn Ii giai nguyennhan, vi sao cac chuAn mvc, gia trt xli h<)i - van hoa, thuOng c6 xu huang h<;1thfip kha

nang, d~c di~m sinh hQc (va tinh d\!c) cua ph\! nil; Quan di~m thu tu quan ni¢m, sv ph\! thu<)c cua ph\! nil chu yeu b~t ngu6n tir ki~m soat cua nam giai d6i v6i chuc nang sinh san, tinh d\!c ph\! nil va co th~ ph\! nil Cac d6ng g6p chinh cua nft quy6n cap tien

gam:

tinh dl;lC va nam tri, giila d~c di~m sinh hQc (tmh dl;1c)cua con nguai g~n v6'i nhiing

x~p x~p van hoa- xli h<)i doi v6'i con nguai VS can ban, sinh san va tinh d\!c khongphai 11nh vvc rieng tu, ca nhan, ma thvc chfit, dn coi d6 la nhiing vfin dS mang tinhchat chinh tri -xli h<)i Sinh san va tmh dl;1cphl;1nftthuang duQ'c x~p x~p, t6 chuc ho~c

bt giam sat bai quySn Ivc nam trt (gia truang) M(>t so chu d6 quan tam chinh gam vand6 lam my (nhiing ap l\!c xli h(>i,kh6 khan doi v6'i l\!a chQn lam my ho~c khong lam mycua phl;1nft); quy6n W do sinh san, quy6n W chu, W giam sat cua phl;1nft vS sinh san,n<;1othai; d~c di~m, th~ ch~ th6ng tri va ki~m soat tinh d\!c cua nam gi6'i d6i v6i ph\!

quySn Ivc nam trt trong vfin dS tmh dl;1c;Cac hi¢n tUQ'Ilg,hinh thuc, nguyen nhan b<;1o

Ivc, d~c bi¢t la xam hi;li, li;lm dl;1ngtinh dl;1cd6i v6i ph\! nil va tre em gai; Cac co ch~ chinh thuc va khong chinh thuc nham tang cuang ti;lo quySn ph\! nil v6 nhiing van d6

neu tren v.v

phong trao phl;1nft v6'i khau hi¢u chinh:"vfin dS ca nhan la vfin dS chinh tri-xli h<)i",vachu y thuc dAy t<;10l~p cac thi~t ch~, chinh sach xa h<)i,cac chuang trinh, dV an d~c bi¢tnh~m cai thi~n, dap irng nhu du phl;1nft d~c thu nhu h¢ thong cham s6c suc kh6e sinh

san, suc khoe tmh dl;1cph\! nil, giao d\!c ph\! nil, dich V\! ho trq y t~ - xa h<)i cho ni;ln nhan bi;lOhanh va li;lm dl;1ngtinh d\!c (chu yeu la ph\! nil, tre em gai) v.v; Tim ki~m cac

phuong thuc, v~n d<)ng xay d\fllg chinh sach dam bim quySn sinh san, quySn W do IvachQn vi¢c lam my (ho~c khong lam my), quySn n<;1othai, chong ni;ln phan bi~t d6i xutren ca sa gi6i tinh va tinh d\!c (xu huang tmh dl;1c)nham bao v¢ ban s~c, cac quySn vanhu du cua nh6m gi6'i tinh khac nhau nhu d6ng tinh nft, nam, chuy~n d6i gi6'i tinhv.v.); dau tranh, v~n d(>ng phong trao, keu gQi cac nha hOi;lChdinh chinh sach xa h<)i

quan tam t6'i nhiing hinh thuc ph\! thu<)c d~c bi~t cua ph\! nil (v6 tmh dl;1c,ni;lnbi;lOl\!c),

huang tm xoa b6 nam tri va dam bao quy6n binh d~ng nam nft Hi;ln che chinh cuaquan di~m nft quy6n cap tien, la chu truang v~n d(>ng, dS xufit t<;10ra cac th~ ch~ xa h<)i

thay th~ - theo ki~u m(>t the gi6'i phl;1nft "bi¢t l~p kh6i nam giai", v6'i gia dinh "ph\! nil

co th~ tim cac giai phap dap irng nhu du ph\! nil" trong phat tri~n v.v.

.: Lj thuylt nit qUYe11 xii ht)i chu nghiQ

Quan di~m nay ma r¢ng phl;lmvi phan tfch va lu~n giai v~ vi the phl;lthu¢c phl;lnii'

phucmg phap lu~n nghien coo, g~n ket va bao quat phan tfch g~n cac van d~ phl;lthu¢c phl;lnii' vai hOl;ltd¢ng kinh te (san suat va tai san xuat xa h¢i), giai cap, nam tri, chu nghia tu ban Diflcbi~t, d~ xuftt phucmg phap lu~nphan tich va sI! phlf thu¢c cua phlf nii

kinh gi6'i (quan di~m nil quy~n t\f do) Nii'quy~n XHCN d~ xuat ap dl;lngti€p c~n phan tich t6ng th~ (holistic) va c6 tinh h~ th6ng v~ nguyen nhan, yeu to tac d¢ng phuc hqp

g6p phan duy trl tinh trl;lngphl,lthuQc, bftt binh d~ng cua phl,lnil, trong d6 chu y 3 dip

dl;lngnam tinh/nil tinh/ lU5'ngtinh (xu huang tinh dl,lcd6ng tinh) va nhiing nQi dung, diflcdi~m y€u t6 anh hUOngden hinh thanh ban s~cgiai a cac ca nhan; vJ khia cqnh

gien), tam Ii - sinh Ii hQc giila nam va nil, ma can di sau tlm hi~u va 11giai v~ h~ thong quan ni~m, gia tri xa h¢i va cach thuc IUQl1ggia, danh gia v~ khac bi~t c6ng vi~c nam,

nii'; nhii'ng ca ch€, nguyen nhan, vi sac nhiing khac bi~t nay thuemg tl;lora xu huang d~

cao hay hl;lthap gia tri c6ng vi~c, vi dl;l,thuemg d~ cao gia tri m¢t so IOl;livi~c nam gi6'i th\fc hi~n, kh6ng danh gia cao ho~c dinh hl;lthftp gia tri m¢t so IOl;livi~c phl,lnil dam nh~n v.v; vJ khia cqnh chinh tr i-xii h(ji, dn chu y nghien coo v~ tinh chu th~, nang l\fc hanh dQng chu th~ ca nhan (agency), phucmg thuc va qua trinh 1\f nh~n thuc ca nhan v6'i tu cach la thanh vien cua nh6m xa hQi (nh6m nam, nil, nh6m giai cftp, chung tQc) V.V.,nhii'ng yeu to mang tinh cftu truc da va dang tac d¢ng dinh hlnh quan h~ gi6'i cling nhu nhii'ng anh huang tac d¢ng qua ll;ligiii'aquan h~ giro doi vro toan bQh~ th6ng kinh t€ - chinh td n6i chung v.v M¢t so d6ng g6p chinh cua tutuang nil quy~n XHCN th~ hi~n Cl;lth~:

the phl;lthu¢c phl;lnii'; diflcbi~t vftn d~ tl;loquy~n cho phl,lnil (nang cao nang h!c , tham gia quyet dinh cac qua trlnh dinh hlnh dai song ca nhan va xa h¢i v.v.), giao dl;lCva thay d6i tu tuang, nh~n thuc nam giai; phan tfch va xem xet tac dQng cac di~u chinh, cai cach kinh t€ - xa hQi anh huang khac bi~t d€n nam va nil; hi~u qua chinh sach phan b6 can bfmg giii'avi~c lam va lac d¢ng gia dinh giila nam va nil v.v.

g6m: chinh sach xoa b6 tach bi~t gi6'i tmh trong lac dQng gia dinh, trong tham gia thi tfUemglao dQng, xoa b6 nl;lnll;lmd\lllg tinh dl,lc0 nai lam vi~c, dam bao muc luang binh d~ng cho c6ng vi~c gia tri nhu nhau, tang cuemg S\f giam sat cua phl,lnil doi vai di~u ki~n, m6i truemg lam vi~c, cai thi~n di~u ki~n xa h¢i d~ phl,l nil c6 th~ l\fa chQn quy~n san xuftt, tang cuemg trach nhi~m khu V\fCc6ng d6i v6'i hOl;ltdQng cham s6c tn~

em, ngum b~nh; thuc dAyquan di~m, ni~m tin, gia tri nil quy~n XHCN v~ hqp tac, chia

se, binh d~ng; tang cucmg hi~n th\fc hoa nhii'ngcam k€t chinh tri vao mQithoa thu~n xa hQi va x~p x€p cUQcs6ng hang ngay; thuc diiy phl;lnii' tham gia blnh d~ng a cac hOl;lt dQng chinh tri-xa hQi tl;licQng d6ng; dinh hlnh t~m nhin v~ xa hQi phat tri~n tuang lai, trong d6 thu hyp va lOl;litfl:rt6n tl;licftutruc gi6'i, giai cftp, chung tQc va mQih~ tu tuang

cOir€ m'tysinh va duy tri d.u truc bat blnh d~ng d6 Cac quan di~m NQXHCN th~ hi~n tinh than, gia tri nhan bim mang d~m chat "Ii tUOng",va qua trinh hi~n tht;rchoa cac y wOng, chien luQ'cv~n dQng xa hQi va bi~n phap hu6ng t&iml;lctieu BDG la phuc t~p, kho khan va lau dai a cac xa hQi.

•: Lf thuylt nft quye'n da van hoa (khOi nguon tit if thuylt nft quye'n da den)

dlf,c, giai cap va chung t9c. Chu y phan tich d~c thli dai song phl;lnit da den, da mau va nhiing anh hUOngtac dQng bat can Xll'ngcua quan h~ chung tQcdoi vro kinh nghi~m va quan h~ giro trong xa hQi da van hoa, chung tQcva gop phan lam phong phu them hi~u biet, tri thuc va da d~ng ban s~c trong phat tri~n Ii lu~n nit quyen noi chung.Nit quyen

da den keu gQi cong nh~n tam quan trQng va anh hUOngd~c bi~t cua yeu to chung tQc doi vro dai song phl;lnit da den, da mau va doi v&ikinh nghi$m giai cap va quan h~ gi&i.MQt so dong gop quan trQng cua Ii thuy~t nit quyen da den va the giro thu ba, th~ hi~n Cl;lth~:

tht;rctr~ng, kinh nghi~m, vi the bat lqi kep cua ph\! nit da den (do S\l g~n kSt va dan cheo giita d~c di~m gi6'i tinh, chung toc, giai dp), gop phan phat tri~n y tuOng va khai quat Ii lu~n nil' quy~n n6i chung, nang cao nh~n thuc, dinh hU6ng r5 rang cho chuang trinh nghi S\l, Ii thuySt va phong trao v~n dQngnil' quy~n n6i chung. Thu hai, d6ng g6p

nghi~m C\!th~ va da d~ng, coi d6 nhu mot tieu chufrn co y nghla, va dn su d\!ng d6i tho~i d~ danh gia, kh~ng dinh tfrm quan trQng, can thiet xay d\lllg quan di~m d~o duc,

"cai tam"va trach nhi~m giai trinh ca nhan trong nghien CUllva khai quat ve th\lc tS cuoc s6ng, vi thS ph\! nil', chu y ban chftt, lich su phlit tri~n d~c thu cua ph\! nil' da den,

da mau. Thu ba, xem xet hUOngyiu t6 chung t<5cd6i v6'i dai s6ng va kinh nghi~m da d<;tngcua ph\! nil', d~c bi~t g~n kSt v6'i cac tranh lu~n, phe phan ve tan tich chS do di dan no l~, cac anh hUOngbftt binh d~ng kinh tS toan du (tan tich chu nghla th\lc dan, h~u th\lc dan, chu nghla dS qu6c) va chu nghla phan bi~t d6i xu gi6'i tinh trong xa hQi n6i chung Cac khai quat chung ve Ii thuyet nit quyen can d\la tren kinh nghi~m, d~c di~m dai s6ng van hoa da d~ng cua ph\! nil' n6i chung, trong do can th~ hi~n r5 rang quan di~m, nh~n thuc cua phl;lnit da den, ph\! nil' thS gi6'i thu ba, dan toc so it, ban dia

v.v

chinh sach, chuang trinh d6i v6'i nhiing nhom ph\! nil' nguy co bat lqi "ben Ie", "d~ t5n thuang".v.v, trong do, cong nh~n va tinh dSn anh hUOngcac ySu t6 chung toc, dan toc, ban dia, d6i v6'i cac kinh nghi~m va quan h~ gi6'i; thuc diiy nghien CUuve nhu cfru, di~u ki~n, vi the kinh tS -xa hOi cua nhom ph\! nil' da den, da mau v.v nhiim thiSt kS cac chinh sach xa hQi phu hQ'P,thiet tht;rcdap ll'ngnhu du va IQ'iich phat tri~n cua hQ Trong cac bi~n phap, dac bi~t chu y v~n dQng va dinh hU6ng giao d\!c, truyen thong nhiim nang cao nh~n thuc, bao v~ ban s~c van hoa tQc nguai, tinh than tv ton, ch6ng mQihlnh thuc kl thi, phan bi~t doi xu chung tQcva gi&itinh.

.: Lj thuytt nil quye'n ht;iu hi¢n d{li

Phcit tri~n If thuyet nil quyen h~u hi~n dl;lichiu imh huemg cua chu ngh'ia h~u hi~ndl;li (cac quan di~m nghien CUllphe phan) n6i tr¢i trang KHXHNV nhiing th~p ki ganday.Theo d6, cu¢c dfru tranh tim ki~m tri thuc tang quat dii phan nao gillm di ho~c lu

mb, va b6 sung vao d6 la tim ki~m nhiing "ti~ng n6i khac", v6n bi "l~ng chim", khimgdinh suc ml;lnh, d~c thu imh huemg cua "ti~ng n6i, ngon tu"," d6i v6i phat tri~n cac trithuc, b6i canh va th\1'c ti~n mai, d~c bi~t quan tam d~n cac tranh lu~n (discours),phuong thuc sir dl.,mgngon ngil, ban s~c va kinh nghi~m v~" s\1'khac bi~t", vm tu cach

la nhfrng ca nhan khac nhau (ve di~u ki~n, suc ml;lnh quyen h!c, ve ban s~c, cac khuynhhuang nhin nh~n, danh gia khac nhau) v.v

Li thuyet nil quyen h~u hi~n dl;likeu gQi xay d\1'ng khung m~u phan tich m6i trongphe phan thl;l'cti~n xii hoi va nhiln ml;lnh r~ng Ii thuy~t nil quy~n va hanh dong phongtrao nil quy~n c6 th~ tiep thu va ba sung nhfrng tri thuc h~u hi~n dl;li thong thai, cacquan di~m phe phan v~ chu nghla n~n tang chinh th6ng (fundamentalism) ho~c chunghla ban th~ (essentialism) va t~p trung phan tich ve S\1'khac bi~t, m6i quan h~ giilangon ngil, quy~n l\1'cva tri thuc trong th~ gi6i hi~n dl;li.Ngoai ra, quan di~m nay clingcho r~ng, chu nghla h~u hi~n dl;li dn hQc h6i tu suc ml;lnh tri thuc nil quy~n, thu hutnam gi6i chu yva quan tam v~ vfrn d~ gi6i

Cho den nay, nhieu tu tuemg If thuyet nil quyen, c6 th~ bi phe phan duemg nhumang d~m chilt "If tuemg", th~m chi "khong hqp thai" ho~c k~ ca "cl;l'c doan" va vantiep tl;}Cgay tranh lu~n trong the gim hQC thu~t va phong trao phl;}nil hi~n dl;li Tuynhien, c6 th~ kh&ng dinh rang, trang mlli If thuyet deu th~ hi~n nhiing "hl;lt nhan" tutuemg hqp If, giup cho qua trlnh hQc h6i, nghien CUllva v~n dl;}ng xay dlfllg cac dinh

huang chinh sach blnh d&ng, tuy thu¢c b6i canh phat tri~n da dl;lng va phuc hqp hi~n

nay

3 cAc TIEP C!N CHINH SACH PHAT TRlEN DOl VOl PHl) NU V A BDG :

Trang khoimg 3 th~p ki gan day, nhiing anh huemg, quan tam If thuyet nil quyendUQ'cphan anh tfch cl;l'chon, g6p phan thay d6i nh~n thuc xii h¢i, hlnh thanh quan di~m

tu duy mai trong ke hOl;lChhoa phat tri~n va hi~n thl;l'ch6a acac tiep c~n chinh sach Cl;}th~ d6i vai phl;}nil va BDG trang chuong trlnh nghi sl;l'phat tri~n

1 Tilp qln Phi} nil trong phat triin (PNT PT) ra dai tren co sa ket qua tfch h<;>,pcua quan di~m phat triEm, tu tuemg khung m~u hi~n dl;li hoa va If thuyet nO' quyen tl;l'doe d~c bi~t chu Y tl;lora cac COh¢i phat tri~n kinh te blnh d&ng, nhiln ml;lnh vai tro sanxuilt cua phl;}nil,) va ket qua nhieu cong trlnh nghien CUllve phl;}nil va phat tri~n Khaini~m va tiep c~n PNVPT ph6 bien r¢ng riii tren toan cau trang th~p ki Phl;}nil dau tien

do LHQ phat d¢ng (1975-1985) va nll Il;l'ChOl;ltd¢ng thuc dAy" hoa nh~p phl;}nil" vaokinh te thi truemg

Trang khuon kh6 quan di~m tiep c~n "PNTPT", m¢t s6 chinh sach phat tri~n dapUng va giai quyet viln de phl;}nil duQ'c tri~n khai Cl;}th~ (tiep c~n phuc lQ'i, cong bang,hi~u qua, ch6ng d6i ngheo, tiep c~n hoa nh~p v.v.), vm nhiing di~m ml;lnh, hl;lnche, tuytheo ttrng giai dOl;lnphat tri~n khac nhau Vi~c ap dl;}ngtiep c~n PNTPT dii g6p phan

14