Những vấn đề lý luận cơ bản về cơ sở kinh tế của bình đẳng giới ở việt nam

V6'i vi~c can tra qua trinh tich luy v6n con nguai ngay trong h>gia dinh va ca tren thi truemg lao d>ng, vi~c g?t bi>m>tcach co h~ th6ng ph\l nfr ho?c nam gi6'i khong cho tiSp c~mv6'i ca

VI~N KHOA HQC XA H(>I VI~T NAM

VI~N KINH TE VI~T NAM

BAo cAo TOM TAT

DE TAl CAP B(>:

NHDNG VAN DE LY LU~N CO BAN VE CO SO

Chu nhi~m de tili: TS Tran Thf Minh NgQc

Cac thilnh vien : TS Tran Minh Yen

TS Le Anh Vii

eN Ph~m Si Thai

HA NOI 8/2007

I G iO'ithi~u 3

1 Ph<ittriSn kinh tS va cac quan h~ gi6i trong 1ich su 9

2 S\I ph<ittriSn LLSX qua cac cUQccach m.;mg KH-KT 9

3 Co sa ly lu~n vS kinh tS cua BDG trong kinh tS thi truOng 10

5 HQi nh~p kinh tS qu6c tS va gia nh~p WTO v6i BDG a VN 13

Phfin thrr 3: BDG trong IInh V\ICkinh tSamQt s6 nu6c tren thS gi6i 16

1 Quan h~ gi6i trong lInh V\ICkinh tSamQt s6 nu6c 16

2 Th\Ic hi~n BDG mQt s6 nu6c tren thS gi6i va khu V\Ic 17

3 MQt s6 kinh nghi~m rut ra tu th\Ic tS ho~t dQng cua cac nu6c 17

I GJ(~HTHltU

1 Tinh hinh nghien erru:

Thu~t ngfr "Gi6i" (gender) l~n d~u tien duQ'c nha nfr xa hQi hQc nguai Anh Ann Oakley dua vao nganh nghien Clm cua minh nhu mQt thu~t ngu' khoa hQc vao nam 1972, nh~m phan bi~t gifra gi6i tinh (sex) va gi6i (gender) Cling tir day khoa hQc nghien elm v~ gi6i m6i chinh thuc duQ'c hinh thanh Tru6c do nguai ta chi d~ c~p dSn vi thS va vai tro khac nhau cua nguai ph\l nfr va nam gi6i a mQt vai khia c<;1nh,ma kh6ng xem xet va phan tich chung nhu mQt llnh V\fCkhoa hQc c~n nghien cuu

Qua trinh va xu huang nghien Clm gi6i aVi~t Nam cho dSn nay da tnii qua

3 thai kY Thai ky d~u (nhfrng nam d~u cua th~p nien 90) chu ySu la hQc t~p, ph6 biSn va truy~n ba quan di~m gi6i Thai ky thu hai (nhfrng nam cu6i cua th~p nien 90) v6i trQng tam la tiSn hanh thgc hi~n CuO'ng llnh hanh dQng B~c Kinh va th\fC hi~n cac M\lc tieu phat tri~n Thien nien ky, vi~c nghien Clm ph\l nfr, cac ly thuySt, quan di~m gi6i duQ'c d~u tu va d~y m<;1nh.Day la thai ky cac chuang trinh, d\f an, d~ tai nghien cuu khoa hQCva th\fc tiSn theo quan di~m gi6i duQ'c tri~n khai ca v~ di~n rQng l~n chi~u sau Tho'i ky thtT ba (nhfrng nam cua thS ky XXI) tiSp t\lC phat huy nhfrng thanh t\IU nghien cuu v~ gi6i cua hai thai ky tru6c Song, cho dSn nay a

Vi~t Nam, nhfrng v~n d~ v~ gi6i trong nghien cuu khoa hQc xa hQi v~n con nhi~u tranh lu~n, chua th6ng nh~t v~ m~t ly lu~n va th\fc tiSn

Hi~n nay nghien Clm v~ gi6i aVi~t Nam co hai xu huang chu ySu:

1 T~p trung vao vi~c khao sat va phan tich thgc tr<;1ngb~t binh d~ng gifra nam gi6i va ph\l nfr

2 T~p trung vao vi~c d~n giai cac ly thuySt gi6i tren thS gi6i

Ca hai huang nay, ben C<;1nhnhfrng dong gop tich C\fCcua no con co h<;1nchS Ian la: sg thiSu h\lt cO' sa ly lu~n (thiSu S\f tim hi~u va v~n d\lng mQt cach co h~ th6ng cac quan di~m cua chu nghla Mac - Lenin v~ ph\lnfr) lam cho cac san ph~m nghien Clm theo huang thu nh~t kh6ng co tac d\lng xac l~p quan di~m dung d~n chi d<;1oth\fc tiSn va vi~c d~n giai cac ly thuySt gi6i theo huang thu hai thiSu tinh h~ th6ng, tinh phe phan

Xu~t phat tir nguyen ly phat tri~n kinh tS la: mQi n~n san xu~t d~u c6 g~ng t~n d\lng va phat tri~n duQ'Ct6i da suc san xu~t cua xa hQi Di~u nay co nghTa nSu mQt n~n kinh tS t~n d\lng va phat huy duQ'c cac ngu6n l\fc kinh tS: ngu6n v6n, d~t dai, tai nguyen thien nhien ,va d~c bi~t la ngu6n nhan l\fc thi se dem l<;1ihi~u qua cao cho n~n san xu~t xa hQi Nhu v~y, nSu t~n d\lng duQ'c mQt cach t6i da suc san xu~t cua v6n con nguai (ca ph\l nfr va nam gi6i) b~ng cach t<;10di~u ki~n cho hQ tiSp c~n t6t han v6i cac ngu6n l\fc san xu~t khac, t~t ySu d~n dSn tang truang va phat tri~n kinh tS cua toan xa hQi Tuy nhien, ca ph\l nfr va nam gi6i d~u la con nguai akhia C<;1nhnhan van, nhung d6ng thai hQ cung chinh la 19c luqng san xu~t

Va trong thai d<;1ingay nay, khi con nguai la trung tam cua S\fphat tri~n, thi cai gia

phai tra vS cu(>cs6ng con nguai cling la cai gia cho S\Tphat triSn - vi nfmg cao ch~t Im;mg cu(>cs6ng nhan dan la m\lc tieu cu6i cling cho S\Tph:it triSn Tir m6i quan h~ bi~n chung tren cho th~y chinh S\Tb~t binh d~ng gi6'i cling gay thi~t h?i cho nang

su~t, tinh hi~u qua va phat triSn kinh tS V6'i vi~c can tra qua trinh tich luy v6n con

nguai ngay trong h(>gia dinh va ca tren thi truemg lao d(>ng, vi~c g?t bi>m(>tcach

co h~ th6ng ph\l nfr ho?c nam gi6'i khong cho tiSp c~mv6'i cac ngu6n l\Tc,dich V\l cong c(>nghay cac ho?t d(>ng san xu~t, S\Tphan bi~t d6i xu theo gi6'i da kim ham kha nang tang truang cua nSn kinh tS va nang cao milc s6ng cho nhan dan Nhu V?y, du6'i goc d(>kinh tS, xet vS m?t chi phi - lqi ich, binh d~ng gi6'i se dem l?i hi~u qua cao cho nSn san xu~t xa h(>i

2. Nhi~m vI} cua d~ tai

US tai se t?P trung nghien cUu nhfrng v~n dS sau:

1 Lam r5 n(>iham (n(>idung) cua S\Tbinh d~ng gi6'i nhin tir goc d(>kinh tS va co

sa hay diSu ki~n dam bao cho S\Tbinh d~ng gi6'i du6'i goc d(>kinh tS

2 Tir do dua ra cach nhin vS binh d~ng gi6'i du6'i goc d(>kinh tS, lam r5 tinh ph6 biSn trong co sa ly lu?n, tinh d?c thli co tinh ch~t qu6c gia cua Vi~t Nam cho binh d~ng gi6'i

3 Kinh nghi~m cua m(>t s6 nu6'c co ch<;mlQc trong vi~c th\Tc hi~n co sa kinh tS cua binh d~ng gi6'i

3. DBi tUQ'ng nghien cuu:

Co 2 v~n dS tuong quan v6'i nhau: Giai va Kinh tS US tai phai lam r5 S\TbiSn d6i tuong quan giai trong qua trinh phat triSn kinh tS V~n dS c~n nghien cUu la:

- Lu?n giai co sa kinh tS cua binh d~ng giai la gi?

- Co chS cua S\Ttac d(>ngnay?

- Xu huang (co tinh quy lu?t) cua S\Ttac d(>ng?

4 PhuO'ng phap nghien cuu:

- Su d\lng phuong phap duy V?t bi~n chUng va duy V?t lich su dS nghien clm m6i tuong quan vS gi6i trong lich su phat triSn kinh tS cua nhan lo?i S\Ttuong quan vS gi6i cling dugc dS tai xem xet a net d?c thli cua Vi~t Nam, mang tinh lich su C\l thS

- Phuong phap nghien cUu lien nganh (kinh tS hQc, xa h(>i hQc, nghien cUu con nguai, khoa hQc vS gia dinh )

- Phuong phap phan tich t6ng h9P va so sanh (co h(>ivi~c lam, tang thu nh?p, kha nang tiSp c?n cac ngu6n l\Tcsan xu~t, co h(>iphat triSn v6n con nguai cua ph\l nfr

va nam giai)

- Su d\lng h~ th6ng tai li~u thil c~p: lam co sa quan tn;mg dS xay d\filg khung ly thuySt

II NQi dung

Ph§n thu' 1: Nhu'ng khai ni~m coo ban

Ph~n thu nhftt t~p trung nghien cuu nhfrng khai ni~m co tinh then ch6t nhftt, lam

co so cho cac ph~n tiSp theo: gi6i, binh d~ng va cong b~ng xa hQi, binh d~ng gi6i,

co so kinh tS cua BUG

1 Gio'i

Quan diSm tiSp c?n v~ gi6i tru6c hSt lam ro SlJkhac bi~t va d6ng nhftt gifra gi6i nam va gi6i nfr xet v~ cac d~c diSm tlJ nhien (khong thay d6i) va cac d~c diSm

xa hQi (co thS thay d6i dugc) Cach tiSp c?n nay luon chu y dSn m6i quan h~ gifra hai gi6i nam va gi6i nfr tren mQi m~t cua dai s6ng V?t chftt va tinh th~n, trong lao dQng va huang thv v~ quy~n 19i va nghla vv, trong gia dinh, ngoai xa hQi

Quan diSm tiSp c?n gi6i c~n dlJa tren SlJ phan tich khach quan, khoa hQc thlJc tr~ng cua gi6i nam va gi6i nfr v~ chuc nang tlJ nhien va chuc nang xa hQi, trong phan cong lao dQng(y gia dinh va ngoai xa hQi, nhfrng nhu c~u, nguy~n vQng gi6ng nhau va khac nhau, diSm xuftt phat di len cua tung gi6i nh~m kh~c phvc nhfrng diSm can bftt cong va thi~t thai cua tUng gi6i trong qua trinh phat triSn cua m6i qu6c gia

Quan diSm tiSp c?n gi6i can phili xem xet SlJkhac bi~t v~ vai tro, dia vi cua gi6i nam va gi6i nfr thuQc cac t~ng lap trong xa hQi, Ui~u do co nghla la, SlJ bftt binh d~ng gi6i khong chi dugc xem xet trong cac m6i quan h~ gifra nam gi6i va phv nfr, ma can dugc xem xet trong nQi bQ m6i gi6i va gifra cac t~ng lap khac nhau trong xa hQi

Cho dSn nay, khai ni~m v~ gi6i dugc da ph~n cac nha nghien CUu hiSu la:

Giai la mrt ph9m tru chi vai tro, vi tri va cac m6i quan h¢ xii hri giil'a nam giai va ph?l nil', Cac m6i quan h¢ nay lien quan ain hang la9t vein a~ thurc v~ thi chi kinh

ti, cac chudn m'lfC,tqp quan va luqt l¢ xii hri.

Thea chung toi, giai khong chi au(Yc hiiu la vai tro, aia vi cua nam giai va ph?l nil' trang aai s6ng xii hri, ma con la vai tro, aia vi va cac m6i quan h¢ cua nam giai va ph?l nu' trang aeii s6ng kinh ti, chinh tri va van haa Trang ao, vai tro, aia

vi va cac m6i quan h¢ giil'a nam giai ya ph?l nil' trang ao'i s6ng kinh ti co y nghza quyit ainh Va da ao, vai tro, aia vi giil'a nam giai va ph?l nil' con aU9'Cbiiu hi¢n ra S?l' khac bi¢t v~ m(zt tdng thu' trang xii hri (trang m6i gio'i va giu-a cac tang lap trang xii hri).

Nhu V?y, d~c diSm gi6i khong tlJ nhien sinh ra va khong phili la d~c diSm sinh hQc Vai tro va dia vi kinh tS-xa hQi cua nam gi6i va nfr gi6i dugc xac dinh trong mQt xa hQi cv thS va co thS thay d6i theo thai gian (no khac v6i cac vai tro gi6i tinh- mang d~c diSm sinh hQc va kh6ng thS thay d6i nhu: chi ph\! nfr m6i sinh con va chi nam gi6i m6i co thS lam cho thV thai )

Gi6i la mQt ph~m tru xa hQi ma trong mQt chung mvc lan, se quy~t dinh co hQi cUQc s6ng cua con nguai, x:k dinh dia vi cua hQ trong nen kinh t~ va trong xa hQi Cac vai tra va d~c diSm gi6i co imh huang d~n m6i quan h~ quyen Ivc gifra nam gi6i va nfr gi6i a mQi c~p dQ, do do co thS d~n d~n tinh tr~mg b~t binh d~ng gi6i trong nQi bQ m6i gi6i va gifra cac t~ng lOp khac nhau trong xa hQi ve co hQi va vi~c th\l huang cac thanh qua do qua trinh phitt triSn kinh t~- xa hQi mang l~i

2 Binh d~ng va cong b~ng X3 h{}i

6 day chung toi t?P trung xem xet v~n de binh d~ng va cong b~ng xa hQi vi chung la co sa cho sv binh d~ng gi6i

De tai da ph an bi~t sv gi6ng va khac nhau cua hai khiti ni~m: binh d~ng xa hQi va cong b~ng xa hQi DS la ro nQi ham cua hai khai ni~m nay de tai da t?P trung nghien Clm sv phat triSn cua cac khai ni~m mang tinh lich su va rlIt ra k~t lu?n:

Khai ni¢m binh acing XQ h9i, theo chung toi: ao la St;'binh acing v~ m9i m(lt trong ao'i s6ng kinh d- XQ h9i, S1;fbinh acing nay au:(Ychiiu la S1;faU9'Ca6i xu nhu: nhau

v~cac m(lt kinh d, chinh tri, van hoa, lugt phap khong ph6n bi¢t thanh ph6n, aia

vi XQ h9i, va gio'i a6i va-i m9i thanh vien trong XQ h9i, Vo'i m6i thanh vien trong XQ

h9i, nhung ph6m chat tt;· nhien, kha nang v6n co cua m6i ca nh6n la khac nhau, nhung tat ca a~u phai aU'9'Cbinh acing nhu: nhau v~cac cO'h9i, v~ cac quy~n l(Yiva nghfa V~l, nham aam bao cho m6i ca nh6n co thi phat huy co hi¢u qua nhdt nhung nang It;'ccua minh.

Tuy nhien, ph~m ch~t tv nhien cua m6i con nguai la khong gi6ng nhau nen ngay ca trong dieu ki~n co sv binh d~ng ve cac co hQi thi k~t qua cu6i cling cua m6i ca nhan d~t duQ'c cung khac nhau - do la sv b~t binh d~ng mang tinh tv nhien Hon nfra, trong dieu ki~n cua mQt nen kinh t~ san xu~t hang hoa theo huang thi

truong va mo' cua nhu a Vi~t Nam hi~n nay, tinh tr~ng b~t binh d~ng xa hQi la dieu t~t y~u, v~n de la a ch6: sv dieu chinh at~m VI mo cua Nha nu6c ve cac chinh sach kinh t~-xa hQi nh~m h~n ch~ d~n muc th~p nh~t nhUng khoang cach chenh l~ch cua cac b~t binh d~ng xa hQi, nh~m t~lOra sv binh d~ng xa hQi mQt cach tuang d6i gifra cac thanh vien va cac t~ng lOp dan cu trong xa hQi Binh d~ng xa hQi la mQt m\lc tieu Ian ma nha nu6c ta dang t?P trung r~t nhieu n6 Ivc dS huong to'i: cac van ki~n D~i hQi d~i biSu toan qu6c l~n thu IX va thu X cua Dang CQng san Vi~t Nam, trong Chuang trinh nghi SlJ 21 cua Vi~t Nam, theo do, Vi~t Nam thlJC hi~n m\lc tieu ''phat triin nhanh, hi¢u qua va b~n vUng, tang tru:ong kinh d ai aoi vo'i th1;fc hi¢n tfin b9, cong bang XQ h9i va bao v¢ moi tru'ong" da thS hi~n r~t ro dieu do,

3 Binh d~ng gio'i

Cac quan ni~m ve binh d~ng gi6i g~n lien v6i cac ly thuy~t xa hQi khac nhau trong cac nghien cuu ve ph\l nfr, Tieu biSu phai kS d~n cac thuy~t sau:

1 Thuy~t nfr quyen tv do (Liberal feminism)

2 Thuy~t nfr quyen tri~t dS ho~c c~p ti~n (Radical feminism)

3 Thuy~t nfr quyen ph an tam hQc (Psychoanalytic feminism)

6

4 ThuySt nfr quySn hi~n sinh (Existentialism feminism)

5 ThuySt nfr quySn da den

6 ThuySt nfr quySn xii hQi chu nghla

7 ThuySt nfr quySn Mac xit

8 each tiSp c~n giai va phM triSn

PhuO'ng phap GAD tim cach giai quySt cac nguyen nhan sau xa cua tinh tr~mg

b~t binh d~ng giai Chu thi tiSp c~n trong phuO'ng phap phan tich GAD nh~m cai

thi~n nhfrng m6i quan h~ xii hQi gifra nam giai va ph\! nfr trong cac hoan canh khac nhau, d~c bi~t dua v~n dS gia dinh tro thanh m6i quan tam chung cua toan xii hQi

vJ d6i tU<;mg phat triin, GAD nhin nh~n ph\! nfr nhu nhfrng nhan t6 tich qfC, chu

kh6ng phai la nguai chi don nh~n thanh qua phat triSn S\f tham gia va phM huy tiSm nang, kinh nghi~m cua hQ vao hO(;1tdQng kinh tS, xii hQi hay quan ly cQng d6ng co y nghla r~t quan trQng - vua tang cuang nang l\fC ca nhan, vua thuc d~y t6c dQ phat triSn chung cua qu6c gia (tang truang kinh tS, XDGN va quan Iy bQ

may co hi~u qua ) Phuong phap nghien Clru GAD xu~t phat tu cach nhin h~

th6ng va t6ng thS - diSu nay doi hoi phai xem xet toan bQ t6 chuc kinh tS, dai s6ng van hoa, xii hQi, tiSn hanh phan tich va I6ng ghep giai vao chu trinh chinh sach 0

cac nganh, cac c~p, chu trQng dSn mQi buac tiSn hanh c~n thiSt nh~m dam bao cho

mQi thanh vien trong xii hQi duQ'c huang th\! cac thanh qua phM triSn mQt cach binh d~ng,

Nhu v~y, BDG kh6ng chi dan gian Ia s6Iugng cua ph\! nfr va nam giai tham gia trong t~t ca cac hO(;1tdQng la nhu nhau, ma BDG co nghla Ia nam giai va ph\! nfr duQ'c c6ng nh~n va huang cac vi thS ngang nhau trong xii hQi, bao g6m sv binh

d~ng vS quyJn hgn, vJ cO'h(Ji (bao g6m ca sv binh d~ng trong thli lao c6ng vi~c va

vi~c tiSp c~n dSn cac ngu6n v6n con nguai va cac ngu6n Ivc san xu~t khac cho phep mo rQng ra cac cO' hQi nay), vS "Tiing noi" (kha nang tac dQng va dong gop

cho qua trinh phat triSn), vS thanh qua va cac kSt qua t(;10ra trong qua trinh phM triSn kinh tS- xii hQi

Khai ni~m BDG c~n duQ'c hiSu Ia: BDG fa m(Jtphgm tru xli h(Ji, chi Sl;ibinh

dling vJ vai tro va dia vi cua nam gio'i va ph1:lnft tren cac mgt kinh td,xli h(Ji, chinh tri va van hoa, trong do suy cho cung nhdn t6 quyit dinh chinh fa S1:l'binh dling vJ

kinh ti,noi chinh xac hon fa sv binh dling vJ dia vi kinh ti cua nam gio'i va ph1:l nil' Tit do, no xac dinh quyJn fl;iC,quyJn hgn vJ mgt kinh ti cung nhu cac mgt xli h(Ji, chinh tri, van hoa cua hai gio'i.

Ban than khai ni~m BDG neu tren d~t ySu t6 kinh tS va nhfrng ySU t6 khac

(chinh tri, van hoa, xii hQi) trong mQt m6i quan h~ tuong h6, chS uac nhau, thuc

d~y nhau, va m6i ySu t6 co tinh dQc l~p tuO'ng d6i cua no

4. CO' sO- kinh t~ cua binh d~ng gio'i

US tai da lam ra khai ni~m co sa kinh t~: la toan bQ nSn san xu~t v~t ch~t hay toan bQ sinh ho~t kinh t~ cua xa hQi trong mQt giai do~n lich su, tuc la bao g6m toan bQ ho~t dQng san xu~t, kinh t~, cac m6i lien h~ cua con nguai v6i t\I nhien va v6i nhau trong san xu~t Nhu v~y, co sa kinh t~ duqc hi~u la mQt h~ th6ng, m(>tk~t c~u phuc hqp N6 la mQt t6ng th~ bao g6m toan bQ qua trinh san xu~t va tai san xu~t ra dai s6ng v~t chfit v6i mQi khfLU,mQi linh V\IC,mQi dia ban khac nhau, v6i cac phuong thuc san xu~t khac nhau va cac y~u t6 cua chung va v6i nhilng diSu ki~n t\I nhien, xa hQi cua san xu~t T~t ca chung t~o thanh h~ th6ng kinh t~ cua xa hQi trong mQt giai do~n lich su va do phuong thu'c san xu~t th6ng tri d?c trung cho n6 chi ph6i

Vi v~y, n~u xem xet khai ni~m BUG du6i g6c dQ co sa kinh t~ c6 th~ hi~u

la: tren co so' cua cac hrc IU(Jngsan xucit va quan h¢ san xucit d~u co m(Jt thd chi kinh ti xii h(Ji tuang thich vo'i m6i hinh thai kinh ti xii h(Ji nhcit dtnh quy dtnh sv

BDG v~lu{itphap (binh dang v~quy~n sa hi1u tu li¢u san xucit, binh dang v~quy~n quan If;, di~u hanh kinh daanh ); BDG v~ ngu6n Ivc (binh dang trang giaa dZ:lc-phat tridn ngu6n v6n can ngu()'i, binh dang trang vi¢c tiip c{in cac ngu6n Il:l'csan xucit nhu may moc, dcit dai, thong tin, khaa h9c kY thu{it, cong ngh¢, tin dl:lng ); BDG v~ "Tiing noi"(binh dang trang vi¢c ra quyit dtnh, quan If; kinh ti ), Thd chi kinh ti xii h(Ji a day baa ham ca hai khia cc;mh:chinh thuc (Iu{it phap, chinh sach, quy tdc, b(J may quan If; va co chi v{in hanh ) va phi chinh thuc (tu tUOng, quan ni¢m, cac chucin mvc va t{ip quan xii h(Ji ) co tac d(Jng mang tinh chi ph6i tai cac n(Jidung cua BDG trang m6i hinh thai kinh ti-xii h(Ji do.

SO'dB nghien cU'u cO'sO'kinh t~cua Sl]'binh d~ng gi6i:

Th~ ch~, chinh sach kinh t~

NguBn hirc - Gi6i trong

vi~c ti6p c~n d6n cae

ngu6n h,rc SX, KHKT,

c6ng ngh~, s6' hu'u v6n,

ttat tt,,;

Qua trinh san xu~t kinh doanh - Giai tham gm vao cae ho~t d<)ngkinh t~

Ph an ph6i - Giai trong qua trinh phan ph6i thu nh?p, phuc IQ'ixa hQi".

Th~ ch~ phi chinh

thtfc

Ph~n th,l' 2: Co' sO'kinh t~ cua blnh d~ng giOi

1 Tir goc dQ thl}'c ti~n- Ph at tri~n kinh t~ va cac quan h~ gio'i trong lich sir Trong ph~n mlY, d~ t~ti se t?P trung xem xet qua trinh phat tri~n kinh t~ trong lich Sll', trong do trinh d(> phat tri~n cua Ivc Im;mg san xu~t v6i mQi y~u t6 c~u thanh cua no duQ'c bi~u hi~n qua cac cu(>cphan cong lao d(>ng xa h(>i,di cung v6i chung la nhfrng bi~n d6i clm cac quan h~ san xu~t Day la di~u ki~n quan trQng t~o nen sv thay d6i c~u truc xa h(>i(thay d6i v~ thi~t ch~ kinh t~ gia dinh, c(>ngd6ng, giai c~p ) Sv phat tri~n cua Ivc luqng san xu~t va cac quan h~ san xu~t cling d~n d~n sv thay d6i v~ cach thu'c phan ph6i ngu6n l\fc san xu~t va nhfrng cua cai trong

xa h(>i,t~o nen nhfrng muc binh d~ng kinh t~ khac nhau va duang nhien cling d~n d~n SlJ khac nhau v~ binh d~ng xa h(>i Qua trinh nay cling d6ng thai hinh thanh nen nhCing tuong quan khac nhau v~ gi6i, phu hQ'Pv6i tUng giai do~n phat tri~n cua n~n san xu~t xa h(>i Va nhu V?y, SlJ thay d6i vi tri clm phl) nfr va nam gi6i trong xa h(>icua tung giai do~n phat tri~n nhu la m(>t san ph~m cua SlJphat tri~n kinh t~, cua chinh tri (th~ ch~ ), cua van hoa,

2 8., phat tri~n cua ll}'clU'(~mgsan xu~t qua cac cUQccach m~ng khoa h9C -ky thu~t

D~ tai t?P trung phan tich sau hon SlJ phat tri~ncua cach m:;mg ky thu?t trong CNTB, lam cho IlJc lUQng san xu~t co SlJ bi~n d6i m6i v~ ch~t, d~n d~n nhling thay d6i can ban h~ th6ng san xu~t cua toan xa h(>i.Chinh nhfrng cu(>ccach m:;mg cong ngh~ nay da gop ph~n d~y nguai phl) nfr ra ngoai xa h(>i,t~o co h(>icho SlJbinh d~ng gifra phl) nfr va nam gi6i

SlJ phat tri~n cua cach m~ng KHKT lam cho LLSX co SlJbi~n d6i v~ ch~t,

d~c bi~t cu(>c cach m~ng KHKT l~n thu ba, KHCN da tra thanh LLSX trlJc

tiep

D?c di~m cua cu(>ccach m~ng KHCN l~n 3: cong ngh~ thong tin, cong ngh~ V?t li~u m6i, cong ngh~ sinh hQc, cong ngh~ vli tf\! va cong ngh~ h~t nhan da d~n d~n nhfrng bi~n d6i Ian v~ co c~u kinh t~ xa h(>i

Tren co sa kinh t~ do, n~n chinh tri xa h(>iva quan h~ kinh t~ cling co thay d6i sau s~c: vai tro cua nha nu6c nh m(>ttrung tam di~u ti~t vI mo, la nguo'i t6 chuc dai s6ng kinh t~ - xa h(>i

SlJ bi~n d6i quan h~ xa h(>id~n d~n bi~n d6i quan h~ gi6i: nguai phl) nfr da

"duQ'c d~y" ra ngoai xa h(>i, hQ cung tra thanh LLSX cua xa h(>i nhu nam

gi6i; xu~t hi~n nhi~u nganh ngh~ m6i da d~n d~n tang cung tren thi truang lao d(>ng, di~u nay lam cho gia ca suc lao d(>ngd~t do han, t~o nhi~u co h(>i vi~c lam cho ca phl) nfr va nam gi6i; xu~t hi~n nhi~u hang tieu dung co ham luqng KHCN m6i duQ'c su dl)ng r(>ngrai trong cac gia dinh, lam giam ganh n?ng cong vi~c gia dinh cho nguai phl) nfr

- vi tri va vai tro cua nguai lao dQng dqc thay d6i: tra thanh "con nguai d~t do", sa hfru tri thuc khoa hQc, d?t duqc nang suftt lao dQng xii hQi cao; con nguai tra thanh trung Him cua S\f phat tri~n; t~p trung d~u tu phat tri~n con nguai

- Hinh thuc sa huu duqc thay d6i: sa huu c6 ph~n duqc thiSt l~p, vi~c phan phf>i ngu6n 1\fC va cua cai trong xii hQi tra nen cong b~ng hon, la co sa huang tai cong b~ng XH

3 Cooso' Iy Iu~n v~ kinh t~ cua BDG trong kinh t~ thi tru'O'ng

3.1 Kinh t~ thi tnrO'ng va binh d~ng gi&i

Thi truong: la mQt h~ thf>ng kinh tS t6n t?i khach quan tren mQt trinh dQ phat tri~n t~ung Ung cua LLSX, tra thanh mQt bQ ph~n quan trQng cua quan h~ san xuat tuong Ung

Co chS thi truang v~n hanh theo S\f chi phf>i cua quy lu~t gia tri + chiu S\f tac dQng qua l?i vai cac quy lu~t kinh tS d?c thli cua phuong thuc san xuftt chu d?o

• NSn kinh tS thi truong la nSn kinh tS hang hoa phat tri~n dSn trinh dQ xii hQi hoa cao Trang nSn kinh tS thi truang cac quy lu~t kinh tS: quy lu~t gia tri, quy lu~t cung - c~u, quy lu~t c?nh tranh, quy lu~t tiSn t~ ho?t dQng khach quan Thong qua cac quy lu~t nay, thi truang th\fc hi~n chuc nang diSu tiSt, chi huy cac quan h~ kinh tS va phan b6 ngu6n l\fc phat tri~n cua qUf>c gia, day la dQng l\fCco ban t?O nen S\f phat tri~n va la cach thuc t\f dQng phan b6 tf>iuu cac ngu6n l\fc cua nSn kinh tS

• Kinh tS thi truang ho?t dQng theo co chS ngang gia, la diSu ki~n quan trQng

d~ cac chu th~ tham gia vao thi truang binh d~ng Co sa cua binh d~ng n~m trong nQi t?i qua trinh phat tri~n cua nSn KTTT

• Trong nSn KTTT binh d~ng co hQi duqc Ifty lam diSu ki~n, tiSn dS d~ nang cao hi~u qua cong b~ng xii hQi (m6i nguai dSu co co hQi va quySn lqi phat tri~n, huang th\l, sinh t6n binh d~ng: co hQi co vi~c lam, co hQi lam giau, co

hQi duqc giao dl;lC,co hQi tham gia cac ho?t dQng chinh tri, cac ho?t dQng qUlin ly dan chU )

D?c trung cua nSn kinh tS thi truang hi~n d?i: NSn KTTT co xu huang toan c~u hoa; d\fa tren thanh t\fU cua cUQc cach m?ng KHCN hi~n d?i; mang tinh c?nh tranh gay g~t nhung song ph~ng hon; g~n ch?t vai tro cua nha nuac

trong diSu tiSt, phan b6 cac ngu6n l\fc va phuc lqi xii hQi; con nguai la ngu6n l\fc quan trQng nhftt; cong b~ng xii hQi tra thanh dQng l\fc cua phat tri~n kinh tS Nhu v~y, NSn KTTT hi~n d?i t?O ra mQt co sa kinh tS vfrng ch~c hon bao dam cho S\f phat tri~n 6n dinh, hi~u qua, binh d~ng va bSn vfrng, t?O ra co sa quan trQng cho S\f BDG