Những vấn đề kinh tế chính trị cơ bản của brasil ngày nay

Hien phap nay thilt lap ra mgt nude cong hoa gdm 26 bang thanh vien va mot quan lien bang danh nhieu quyen cho nganh lap phap d l ddi trgng vdi... Hien phap - tir tirong chi dao trong t

VIEN KHOA HOC XA HOl VIET NAM VI&N N G H IEN CtJXJ CHAU M Y

DE TAI CAP B 0

BAO CAO TOM TAT CUA DE TAI

NHtJNG VAN DE KINH TE CHINH TRI

CO BAN CUA BRASIL NGAY NAY

C hu nhiem de tai Nguyen T hiet Som

HA NO l - 2010

MUC LUC

2 - Mot so nhan dinh -* **" 71

V e chinh tri: Brasil la mot n uac Ion d khu vuc va tren th§ giai 71 V§ v in dS kinh fe: Brasil la mot nu6c Ion khu vuc, co vi tri ngay cang lorn 71

trong toan cau hoa kinh te thS giai

Tai lieu tham khao

L d lN O I DAU

De tai nghien cun khoa hoc cap bo "Nhung van de linh te chinh tri co ban cua Brasil ngay nay" co muc tieu tim hieu cu the nhung v&n d l kinh te va chinh tri co

ban cua Brasil hien nay, xu hucfng phat trien cua chung, tren co so do, co nhung de

Cho den nay, viec nghien ctiu tinh hinh Brasil a nude ngoai c6 the noi la kha

da duefe thie't lap, tuy nhien c£c quan he chua ducrc thuc d^y phat triln tuong xung

\

Nhung nam g in day, nhilu nha lanh dao cao cdp cua Viet Nam da din tham va lam viec tai Brasil, muc dich ciia nhung chuyen tham nay la nham tang cuong cac moi quan he song phuong giua hai nuac, dac biet la nhung van de ma hai ben cung quan t3m nhu md rong cac moi quan he thucmg mai, dau tu, khoa hoc va cong nghe, phat tri In nong nghiep

N hilu kinh nghiem cua Brasil da dugc Viet Nam nghien cuu hoc tap, nhu cac kinh nghiem v l phong chong kMng hoang tai chinh tiSn te, dieu chinh phuc hoi phat tri In sau khung hoang, canh tranh tren thi tnrcmg khu vuc Chau My Dong thoi, Brasil cung da hoc tap nghien cuu nhieu kinh nghiem cua Viet Nam trong phat

\

Hai ben dSu rik mong mu 6 n mo rong cac moi quan he da co va phat trien hon

nay chung ta hau nhu co hilu biet con it ve d it nude Brasil, trong khi do, nuoc ta

vi?c nghien cuu nhung v ln dS ca ban ve kinh te va chinh tri hien nay cua Brasil la mot dieu het sue cap thiet.

D i dat dugc nhung ket qua nghi6n cun, phuang phap nghien cuu, tiep can cua

phan tich, tong hgrp, so sanh de neu bat nhung van de can nghien cuu ve kinh te va chinh tri quan trong va ca ban cua Brasil hien nay, dap ung nhu cau phat trien cac

Noi dung nghien ctiu chinh cua BS tai tap trung vp.o cac phan sau day:

- Nhung vdn d i chinh tri c a ban cua Brasil hien nay, trong do co trinh bay

Brasil.

- Nhitng vdn d i kinh t i c a ban cua Brasil hifn nay, trong do trinh bay nhung

- Phan thu ba cua de tai trinh bay ve nhitng danh gia chung ve nhung van de kinh t i va chinh tri ca ban cua Brasil hien nay va vai tro cua chung trong xa hoi

chinh tri - xa hoi; de tai cung trinh bay nhung kha nang mo rong quan he vai Viet

nuac.

PHAN I:

TONG QUAN VE DAT NlTOC VA CON NGUOI BRASIL

CHlTONG I: DAT N U tfC VA CON NGl/C*I BRASIL

I d A t NlTOC

1 Gioi thieu chung

Brasil la mot d it nuac rong nhat va dong dan nhat My Latinh, vai so dan

Nam My) Brasil co bien giai chung vai 10 nuac, gom Uruguay, Argentina, Paraguay, Bolivia, Peru, Colombia, Venezuela, Guyana, Suriname va Guinee Thu

do la Brasilia va thanh pho lan nhat la Sao Paulo Nhin chung, Brasil la mot dat

mpt thanh phd cang ldn tren song Rio Negro, gan nai hop luu vdi song Amazon; Balem, cung la mot thanh pho cang ldn phia BSc gan song Amazon; Portaleza va Percife d doc bd biln Dong Bac; Curitiba va Porto Alegree d mien Nam, Goiania d

m iln Trung va Guarulhos nSm sat vdi Sao Paulo.

Thien nhien tuai dep cua Brasil dugc khSc hoa vdi nhung dang ve tuyet dieu cua day nui Sugar Loaf g in Rio de Janeiro, cua thac nude Jguacu Fall, cua nhung day da voi ky vi Bang Minas Gerais vung Dong Nam Brasil cd su tuang phan hap din cua canh quan dia ly: luu vuc Amazon rung ram nhiet ddi va cao nguyen Brasil

rong Jon d phia Nam Ben canh khi hau nhiet ddi, co noi tren dat Brasil co khl hau

on ddi mat me Thuc vat nai day rat phong phu, tu thuc vat rang nhiet dai nhieu mua, din rung thong tren nhung thao nguyen rong Ion va nhung cay bui ram rap

tren d&t kho ckn Rung Brasil tao nen mot ngudn gd rat phong phu Brasil duy tri

mot nln nong nghiep da dang, san xu&t ra nhung san phlm cay trdng nhiet dai nhu mia, ca phe Trong nhung nam gan day, nhieu nha moi trudng hoc da ngay cang quan tam din tuang lai cua vung Amazon, nhat la viec han che con ngudi de doa

den su phat trien cua rung nguyen thuy ldn nhat the gidi nay.

Cac vung tu nhien

PMn ldn dit Brasil cd do cao tu 200 den 800 met Dai bo phan dat cao nlm d

da phlng, bi pha v a bdi nhimg doi thap, dinh trdn Phan Dong Nam map mo hon

Nhung day nui nay gom Serra da Mantiqueira, Serra do Espinhaco, Chapada Diamantina va Serra da Mar Serra da Mar hinh thanh mot gd cao doc bien, chay tu Nam Rio de Janeiro tren 1000 km (kho&ng 600 dam) d in Santar Catarina Sau lung Serra da Mar la mot cao nguyen rong, nSm tren bang Sao Paulo va xam nhap vao cac bang phia Nam Nhimg dinh cao nhat d Nam Brasil la Pico da Bandeira (2800 m) va Pico do Cristal (2798 m), ca hai nam trong day nui Serra da Mantiqueria.

hinh thanh nhanh thoat nude chinh, phan cach nhung song phia Nam chay vao luu vuc Amazon vdi nhung song chay vao he thong song Orinoco cua Venezuela d

theo mua o' nhung dai d it pMng, bun lay goi la varzeas Mot vung dat thap chinh

thu' hai la Pantanal d phia nam Manto Grosso, gan bien giai vai Bolivia va Paraguay Do la mot vung dat udt quan trong can dugc bao ton.

Ddng bang md rong d phia nam cua Rio Grande do Sul va lan sang Argentina.

Song va ho

Brasil cd mot he thing song day dac va phuc tap He thong gay in tugng nhat

la song Amazon va cac nhanh phu cd luu lugng ldn vao hang thu nhit cua the gidi Amazon la song dai thu hai the gidi, sau song Nil cua Ai Cap Chi luu ldn nhat la Tocantins nhap vao Amazon d cura song Luu vuc ldn thu hai la luu vuc song

de la Plata tieu nude phin ldn cua vung Dong Nam, Nam va Trung Tay Song chinh cua m iln dong cao nguyen la Sao Francisco chay d phia BSc, qua nhung cao nguyen cua hai bang Minas Gerais va Bahia trudc ngoat sang phia Dong de do vao Dai Tay Duong Phin con lai cua d it Brasil dugc tieu nude bdi mot loat song nho

\

va ngin han chay theo bd biln Dai Tay Duong.

Song Amazon cd thl thich hgp cho tau be di lai tdi Jquitos d Peru, va nhung phii luu ldn cua Amazon thich hgp vdi luu thong thuy d noi dia Song Sao Francisco va song Paranas cung cd the luu thong timg phan Tuy nhien, chuyen chd

Brasil da tan dung d ! phat trien kinh te vi thilu nguyen lieu ran.

Dir&ng bit bien

Dudng bd biln cua Brasil cd rit nhieu dang khac nhau 0 phia bac, net noi bat

la cua song Amazon, vdi nhung dudng nude chinh, nhung dong lay bi ngap mua, nhimg d im cay su vet, va nhieu dao trong do ldn nhat la dao Marajos Bd bien d

v

Dong BSc phang han vdi nhimg bai va con cat doc theo dai phia Bac vdi nhieu hinh

thu khac nhau cdn cat, su vet, dam nuac man va doi - a phan Nam cua mui dat Sao Roque Nhung net noi bat chinh cua vung nay la cua song Sao Fraccisco va cua vinh Todos os Santos.

Bd biln Dong Nam cung mang nhilu hinh thu khac nhau vdi nhung dam nude man, dim liy , mui d it va bai tim Dac biet d nhung bang Espiritp Santo, Rio de

Janeiro va Sao Paulo, va d nhieu nai khac cua mien Nam Brasil, nui rat gan bien,

de lai mot ddng b ing nho hep va nhilu vung lin at ca dong bing Chi den Rio Grande do Sul, ddng bing mdi md rong lai Nhung cang tu nhien la nhung cang cua Salvado, Vitoria Rio de Janeiro, Santos, Paranagua va Rio Gande Nhung ngudi nhap cu Bd Dao Nha da lap nhung cong dong dau tien cua ho doc theo bd bien va nhilu ngudi dan Brasil v ln song trong vong 300 km cua bd biln.

K hih au

Mo hinh khi hau dugc dinh hinh phan ldn bdi vi tri nhiet ddi va nhung net dia

nhung dilm cao, nhiet do xuong dudi muc do C5 nhung diem cao han, thay doi nhiet theo mua dam net han Phin ldn m iln B&c Brasil cd khi hau nhiet ddi im vdi mua mua ddi dao, it hoac cd khi khong cd mua han Nhiet do trung binh vao khoang 25 oC vdi chenh lech cao giua ban ngay va ban dem Lugng mua trung binh hang nam khoang 2.200 mm Vung trung tarn Brasil, mua mua ro ret han la dac diem ciia khi hau thao nguyen nhiet ddi va can nhiet ddi 80% lugng mua rod vao mua he (thang 10 den thang 3) O day cd nhieu thay doi theo mua ve nhiet do Lugng mua trung binh la 1.600 mm trong 1 nam CJ ngi dia m iln Dong B ic , mua theo mua cung nhilu han Vung ban kho can lugng mua chi dudi 800 mm va tap trung trong hai ho&c ba thang Them vao do, hoan toan khong mua, gay ra tinh trang han han nghiem trong.

C5 m iln Ddng Nam khi hau nhiet ddi bi thay doi bdi dg cao, mua dong nhiet

dg dudi 18 oC va lugng mua khoang 1.400 mm vao mua he Mien Nam lugng mua trung binh la 1.500 mm, khong theo mua Mien nay cung chiu bang gia khoang 10

ngay 1 nam va co the lam mua mang bi thiet hai 6 nhung dat cao hon, thinh thoang con co tuyet.

Dat dai va tai nguyen

dong cua nuoc nay, vung d it dinh cu cau dan nhap cu tu chau Au, dat dai cua mien

nay la nua kho can, goi la Sertao, giao cho cac trai chan nuoi nho le, khong co nhieu gia sue Phan Ion dan cu cua vung nay song trong ngheo tung Hai thanh pho ldn nhat cua Brasil la Sao Paulo va Rio de Janeiro deu nam a day Mien nui Dong Nam la trung tam dan so va kinh te cua ca nuac Vung nay chi chilm 1% dat dai

nhung co 43% dan cu sdng a day Mien Nam nho nhat khong chi dugc pan biet bod

khi hau on dai ma con vi da dugc nhung nguai chau Au nhap cu vao cuoi the ky

19, dem lai mot nln trong trot mang tinh Au chau nhieu hon so vai nhung vung khac M iln Trung Tay la mot vung khep km, dan cu thua that, trong do Brasilia la

Hai net dia ly dac trung chiem uu the phong canh Brasil: Luu vuc rong lan cua song Amazon, trai rong tren phan phia bac Brasil va mot cao nguyen Ion lan len dai bo phan cua mien Nam va m iln Dong Nam Luu vuc song Amazon la mot

rgng nhit cua tlil giai Dan cu v ln thua that, song rai rac do thuc vat moc day dac

va do khi hau nong ham hap va am uot Cao nguyen Brasil la mot cao nguyen bi bao mon co nhung mom nui nho len va nhung thung lung song chay ngang doc Cao nguyen Brasil chia cat vai noi dia bod mgt dong bang duyen hai chay dai tu Cearas a Dong BSc dSn bien gidi Uruguay a phia Nam.

> •>

han Ducmg xich dao chay xuyen Brasil va chay ke song Amazon Do dia diem nhiet dai va cao do nho, vung Amazon co khi hau nhiet dai va mua nhilu Di xa han ve phia nam, nhiet dg giam va tra thanh can on dai Bang Rio do Sul a dilm cuc nam co khi hau on dai hon va co khi hau mua giong nhu mien nam Hoa Ky.

Mua nhieu o Brasil, trir d Setao, mot vung ban kho can cua phan khu Dong Bac hay

bi nhung tran lu bat nga.

Brasil chua nhung nguon khoang san va thuc vat chua khai thac het, co mot

ddng co tru luong phong phu Nhien lieu hoa thach cua Brasil han che song sir han

ch <5 nay dugc bi dap boi tiem nang thuy dien doi dao cua mot con song Mac dau Brasil la nuac xuit khau chu yeu ve nong san nhiet dai, dat mau m a a Brasil co han

co moc, dat rung hoac khong canh tac, co nhieu trai chan nuoi Rung la nguon go, cao su va d£u eg Nam 2000 rung che phu 63% dien tich Brasil, ke ca nhimg canh ddng mua nhiet doi Nhung khu rung nay khong chi cung cap go va con mot loat san pham nhu cao su, dau eg, than cui va qua hanh nhan.

kl Da voi, mudi bien, kim cuong, phot phat ;a nhung tai nguyen khong phai kim

loai hang dau cua Brasil.

2 Lich sir hinh thanh va phat trien

Cung nhu cac nuac chau My khac, lich su can hien dai cua Cgng hoa Lien

va tilu diet nguai ban dia da do, xay dung va phat trien nhu ngay nay.

Dai Tay Duong ve phia Nam ban cau co bien giai chung vai h iu het cac nuac Nam

\

Sau chuyln di cua P Cabral den Brasil, nguai Bo Dao Nha da nhanh chong

B 6 Dao Nha da hoan tat viec chiem dong lanh tho Brasil hien nay keo dai tir ba biln Dai Tay Duong a phia Dong tai day nui Andes ve phia Tay, tu sat vung bien phia B&c tai song Itaipu phia Nam giap vai Argentina Lanh tho nay dugc chia

nguai co thl luc cao quan Nhimg nha cai tri dugc quyen khai thac b it ky san phim nao va dau tu vao bat ky linh vuc nao, mien la thu lgi.

chau Phi bang nhi§u con duong dua sang lao dong trong cac don dien trong mia

Vao thl ky 17, cac bang Dong Bac: Pemanbuco, Bahia, Praiba da trd thanh nhimg trung tam san xu it mla duong Ion nhit thl giai va cung la nhung noi din ngay nay,

san hg d l lai Ion nhit chinh la cac thl he nguai lai giua nguai da do, da den va da

nguai “co mau da nhanh qul” Tren thl gidi, co le Brasil la noi co su pha trgn

lan sang chau My Hau h it cac nuoc My Latinh, thuoc dia cua Tay Ban Nha tuyen

NSm 1807, Quan doi Phap cua Napoleon, xam chiem Bo Dao Nha Vua Bo

Nha Day la thu do thuoc dia d iu tien trd thanh Hoang cung cua chinh quoc May

giao quyln cai tri Brasil cho con trai la Hoang tu Regent Pedro.

Thang 10/1821, bi goi ve nu'ac, nhung Hoang tu Pedro khong tuan lenh, da d lai, dua vao sir ung ho cua giai quy toe Brasil tuyen bo tach khoi Vuong quoc Bo Dao Nha Ngay 7/9/1822, Pedro duoc giai quy toe va dan chung ung ho da tuyen

Pedro Tuy nhien do van duy tri quan he chat che vai chinh quoc, Don Pedro da dan

1831, Gioi quy toe Brasil da phe truat Pedro I va dua con trai ong ta luc do mai 5 tudi len ngoi Brasil trong thuc te da tach khoi su phu thuoc vao Bo Dao Nha Nam

1888, Brasil da tra thanh nude cuoi cung, tnrdc Cuba, xoa bo che do no le.

II CON NGlTcn VA XA HQl BRASIL

Dan cu Brasil rit da dang Do la k it qua cua sir tron lan giua dan My ban dia, dan goc Bo Dao Nha den lap nghiep va dan no le chau Phi tao thanh mot xa hoi phuc tap v l chung toe va dan toe thieu so Brasil la nurdc Nam My duy nhat co

nhilu bo lac ban dia d rai rac trong nude Brasil Vao giua the ky 16, Bo Dao Nha

Dan cu Brasil la sir pha tron nhieu chung toe: dan My ban dia, dan chau Au, dan chau Phi Nhung nhom nay da pha tr§n vdi nhau trong nhieu nam va tao ra mot

xa hoi da chung toe rat phuc tap Ngudi My ban dia la dan lau ddi nhit d Brasil, hien nay trd thanh nhom nhd nhat Ngudi Bo Dao Nha bat dau den vao nam 1500

va nhung nhom ngudi Au khac den sau 1850 To tien dan Brasil goc chau Phi la no

le, den Brasil tu giua thap ky 1500 va ket thuc vao nam 1850 khi viec buon ban no

le dugc xoa bd.

Dan Brasil tang trudng cao trong the ky 20, nhung bat dau cham lai tir thap ky

1980 Cho din gin day phan ldn la dan nong thon va lam nong nghiep Vao nua

Trong giai doan dau cua the ky 19, cd them hon 1 trieu no le nhap cu Sau khi

cu din tu Y, Bd Dao Nha, Due va Tay Ban Nha Thong ke dau tien cua Brasil nam

1872 ghi nhan mot dan so la 9.930.478 ngudi Den 1900, so dan nay len hon 17 trieu ngudi Sir nhap cu tilp tuc tang cho den thap ky 1930, trong do co nhieu ngudi Nhat din sau nam 1908 Tu do trd di tang trudng dan sd chu yeu do tang trudng tu nhien.'

Dan cu da trSng cd xu hudng chiem mot phan iru the d cac vung do thi con dan da den va nau slm dong hon d cac vung nong thon C> Dong B&c, noi da nhap

cu nhung sd lugng ldn no le trong thdi ky thuoc dia tren 70% dan chung la da den hoSc da mau sam vao nam 1999 0 Dong Nam, co 64% da trang va 35% da den hoac da mau; d m iln Nam dug,c dinh cu bdi nhung ngudi Au, tren 84% la dan da tring Brasil dugc nhin nhan la mot xa hoi cdi md ce chung toe, cd ft cang thang chung toe va khong co lich su v l phan biet chung toe Tuy nhien, dan da trang co chilu hudng chilm hang d iu trong co cau xa hoi, con dan da den thudng chiem nhung cap do kinh te thdp hon.

v

Ngon Ngir

Tilng Bd Dao Nha la ngon ngu chinh thuc va duoc hinh thanh d Brasil mac

du co mot so thay ddi theo vung v l cach phat am tu va dung tieng long Tu 1938, tilng Bd la ngon ngu: b it buoc d trudng hoc, nhung tieng Due va tiln g Y duoc noi trong gia dinh m iln Nam bdi con chau cua nhung ngudi nhap cu Tieng Anh va tilng Phap la nhtrng ngon ngu chinh thu hai cua dan Brasil cd hoc thuc.

Ngoai ra co tren 100 tilng noi ban xu, trong do quan tr<?ng nhit la tieng Tupi,

Ge, Arawak va Carib Tieng Bd Dao Nha muon mgt sd tu cua dan ban dia, nhilu nhat la trong giao thiep vdi cac nha truyln giao Jesuit va vdi nhieu ngudi dinh cu khac.Con ngudi dinh cu cung muon mgt sd tCr trong tu vung cua no 1$ chau Phi.

N

Ton giao

Dao Co doc La ma la ton giao uu the, vdi 90% dan cu la tin do tren danh

Nhung nam gan day mot sd nhom theo trao luu chinh thong, tin vao kinh nghiem cua tmh linh thieng, hoac su hoan hao cua Co ddc giao, da phat triln nhanh chong.

Phong trao Tam linh tin vao sir hoa than va sir giao tiep vai linh hon cua ngudi chet chi co mot sd it, chu yeu thuoc tang lap thuang luu a thanh pho Nhung tin nguang truyln thdng chau Phi do no le mang den da pha tron vdi dao Thien Chua giao tao

ra ton giao Phi-Brasil nhu dao Macumba, Candonble va Umbanda Nhung dao nay sap nhap sd huu cac linh hdn vdi viec su dung am nhac va dieu nhay cua chau Phi

va viec ton thd than thanh cua Tay Phi vdi cac vi thanh Thien Chua giao Nhung ton giao nay manh nhat d nhung vung trudc day cd nhieu no le, nhu Bahia d Dong

B ic Dan My ban dia theo mot so ldn ton giao khac nhau cua dia phuang, bien doi theo tung nhom mot.

Lien kit chinh thuc giua Nha nude va Nha thd Thien Chua giao da sa sut trong phin cudi cua the ky 19 Tuy nhien, Nha thd Thien Chua giao tiep tuc anh hudng din cong viec qudc gia Von la mot luc lugng truyln thong bao thu, song trong nhimg nam g in day, trong Nha thd Thien Chua giao da day len mgt phong trao ggi la phong trao tu do tin nguang gom mgt so thanh vien cua gidi giao si Thien Chua La Ma Phong trao nay day tin dd Thien Chua phai lam viec cho cong bing xa hoi va kinh t l cho mgi ngudi dan; khuyen khich Nha thd tham gia nhieu han vao nhung giai phap xa hoi, nhat la nhung van de tac hai den dan ngheo do thi

va nong dan khong co dat.

Giao due

Giao due tieu hoc la b it bu§c vdi tre tir 7 den 14 tuoi Giao due trung hgc la 4

1971 giao due cd mot cai cach ldn, do la sau khi hgc xong cac chuong trinh ca ban Hgc sinh sau do eo the tiep tuc hgc nghe hoac hgc cao hon Mac dau nhung dieu khoan cua H iln phap 1988 ban bo cap kinh phi cua Lien bang cho giao due, viec di hgc v ln thilu quy va con cd nhung chenh lech ca hgi ldn giua tre do thi va tre nong thon, giua cac vung va giua cac ting lap xa hoi.

H iu nhu tat ca tre em da hoan thanh bac tieu hgc va trung hgc Ty le nam va

nu la tuong duang nhau Nam 1950, mot nua dan cu tren 15 tudi la bilt chu Mac diu da phat dgng mot chien dich bilt chu vao nam 1971, ty le biet chir hien nay

mdi dugc 87% T y le bilt chu thay ddi theo vung, giua do thi va nong thon Ty le

mil chu cao nhat vao khoang 27% d Dong Bac, nai co dong nong dan ngheo.

Giao due phd thong cua Brasil co 12 lop, khong ke nhung nam hoc d bac giao due mam non Giao due pho cap bat buoc la 9 nam, het THCS Nam 2005 co 56,6 trieu hoc sinh cap tieu hoc va trung hgc ca sd.

Truong dai hoc Rio de Janeiro la trudng dai hoc dau tien cua Brasil, chia ra nhilu khoa rieng biet, ra ddi nam 1920 Tiep theo la truong dai hoc Sao Paulo thanh lap nam 1934 Nam 2003 cd them 125 trudng dai hgc ra ddi Trong nhung bang nhu Minas Gerais, Rio de Janeiro va Rio Grande do Sul, cd nhieu trudng dai hgc khac Trong dai da so cac bang d Dong Bac, Dong Nam va Nam, cd nhieu trudng dai hgc cua bang Hien nay, he thdng dai hgc co 224 trudng cong lap, chilm

cd 100,4 ngan ngudi Ca nude co 4,1 trieu sinh vien dai hgc (2,9 trieu sinh vien trudng tu thuc chiem 87,7%, 1,2 trieu sinh vien trudng cong lap, chiem 12.3%) Ty

le thanh nien trong dg tuoi tu 18 den 24 dugc vao hgc dai hgc chilm 10,4%

Nep song

V l mat lich su, xa hoi Brasil la mot xa hgi phu quyen, vdi mot truyen thong xa hoi trgng nam Truyln thdng nay ngay cang mat di do nhap cu, do thi hoa va su thu h$p cua khu vuc nong thon Dgc lap cho phu nu da gia tang anh hudng cua chu nghia nu quyen va do viec md rong nhung ca hoi kiem viec lam d do thi cho nu gidi Gia dinh van la mot dan vi xa hgi nong cot va quan h$ ho hang, mot loai quan

he huylt thdng con ton tai d nhieu noi ca d nhung do thi Mang ludi nay bao gom gia dinh than can, hg hang xa, bd me da dau, va ca ngudi hau cua gia dinh Nhung moi lien he nay ndi chung ch ic hon trong cac tang lap trung luu va thugng luu Trang phuc d Brasil khong qua cach biet Mac diu, tin g lap cao trong xa hoi chu trgng din trang phuc, chi cd cac nha quan ly cao cap va cong chuc m&c dung y phuc va thit cravat khi di lam d thanh pho, con thi mac quin ao binh thudng d

nong thdn, dien hinh 1& jeans, so mi va quan ao vai bong khong ton tien Dan chan

bo cua Rio Granda de Sul con mac loai quan ao dac biet gom ao choang va quin

phong, con dan chan bo o' Dong Bac, goi la va quieros doi mu, mac ao khoac, bang

da d Bahia, mot so phu nu van mac vay dai, khan quang nhieu mau va chit khan Nguai My ban dia mac it quan ao, dung nhung hat va nhung do trang tri khac lam trang sue ca nMn Ho co the son len than the va kieu toe rieng biet Tuy nhien, tru trong dip 16 hoi, nhieu dan My ban dia tiep xuc vai thai trang cua xa hoi Brasil da thay quan ao truyen thong de mac y phuc hap thai han.

Nhung thuc pham cua bira an Brasil gom hat dau, gao, thit va san mot giong cay trong a cac vung nhiet dai, con goi la cassava, tieu thu tren ca nuac, mac diu sin la mot thanh phan quan trong dac biet trong bua an cua nguai ngheo vung Dong Bac Thit, nhat la thit bo, dugc tieu thu rong rai, tuy nhien thinh thoang nguai ngheo mai an Mac dau ba bien dai rong va he thong song ngoi, muc tieu thu ca la thap thu d dgc ba bien Dong Bac va vung Amazon Nhung mon an truyln thdng gom co mon feijoada completa, nau lln thit lgn, dd den va gao; mon churrasco thit

mdn cay nhu vatajia, la ca ham vdi hanh, ca chua, dua va gia vi cay Ca phe la dd uong rat phd thdng, thudng tieu thu dudi hinh thuc cafezinho, la mot tach nho ca phe den pha nhilu dudng Mgt dd uong cd rugu quan trong ggi la cachaca, dugc cit

tu dudng mia, va rugu bia nhe dugc tieu thu rong rai Nhimg ngudi Brasil giau hon

cd thl uong rugu vang san xuat d Rio Granda de Sul Cac do uong nhe mang nhan qudc t l cung dugc tieu thu rong rai.

Van hoa

Van hoa Brasil cd ngudn gdc tu van hoa Bd Dao Nha Nhimg ke thuc dan va nhimg ngudi di cu Bd Dao Nha da mang tdi day due tin Ca Doc giao, ngon ngu Bd Dao Nha cung nhu nhieu truyen thdng va phong tuc cua ho v ln con d ! lai anh hudng trong vSn hoa Brasil hien dai.La mot nude da chung toe, van hoa cua hg cung hip thu nhieu anh hudng khac Nhung ngudi da do chau My cd anh hudng din ngon ngu va

im thuc, ngudi chau Phi, timg bi bat tdi day lam no le, cd anh hudng ldn din am nhac, mua, am thuc va ngon ngu Brasil Nhung ngudi di cu Y va Due da tung tdi

day vdi sd lugng ddng dao va de lai nhieu anh hudng d phia Nam Brasil.

Sau doc lap nam 1822, cac nha tri thuc bac bo di san Bo Dao Nha va tim kilm mau a noi khac Chu nghTa hien dai Brasil xuat hien de dap lai nhung phong trao

trai qua Sau khi gidi thieu chu nghTa hien dai da anh hudng manh me den van hoc Brasil, my thuat, am nhac va hoi hoa Tu 1968 den thap ky 1980, che do quan phiet cai tri Brasil da kiem che bieu hien cua nghe thuat Brasil bang kiem duyet bao chi,

am nhac dan gian, kich va thiet lap viec nha nude kiem soat phat thanh va truyln hinh Sau khi che do cai tri quan phiet cham dut trong thap ky 1980, chinh phu da

bd han che ddi vdi cac nghe si va cac nha bao.

r

My thuat va kien true

Anh hudng ton giao Bd Dao Nha thdng tri my thuat thuoc dia Trong hai thl

si Brasil Vi du, tuan le my thuat hien dai, mot lien hoan cua nhung my thuat qudc

t l td chuc nam 1992 d Sao Paulo da du nhap nhung y tudng hoa sT phong cach lap thl, tap trung vao cac tac pham nghe thuat truu tuong hon la mieu ta do vat gidng het nhu trong ddi sdng that Nhung nghe si hien dai quan trong nhu Manfattin Anita va Tarsilk do Amara la nhung ngudi tien phong cua my thuat hien dai Caanssdido Portinari ve con ngudi va phong canh tai que huong theo phong cach yeu nude, Lascar Segall giup vao viec mang den nhung buc hoa theo phong each chu nghTa b ilu hien trong m0t trien lam tranh nam 1913 d Rio Janeiro.

K iln true thuoc dia chiu anh hudng manh me cua cac tu sT ddng Ten (Jesuit)

va cua Nha thd Thien Chua giao La ma Trong thl ky 20, nhimg phong trao my thuat hien dai da tao ngau hung cho kien true cung nhu da tao ra cho my thuat, dac biet la chuyen di tham cua kien true su Thuy ST - Phap le Corbusiex da hgp tac vdi Oscar Niemeyer va Lucsio Costa la nhimg bo mat tieu bieu trong nen kiln true cip cao ndi tilng cua Brasil (xay dung trong thap ky 1950) Costa la ngudi dat k l hoach, con Niemeyer thiit k l nhilu toa nha cong cong Nhung kiln true su ndi tilng khac la Jorrge Moreira Machodo va Alfonso Reidy Nhimg cong trinh xay dung cua hai ong co khuynh hudng nhe nhang duyen dang va thanh thoat Hai ong

thuang xuyen phoi hop tai nang cua nhung nha dieu khac, nan tuong, hoa sT, thiet

ke phong canh va vudn, nhu Ropeto Burle Marx.

Am nhac va cac dieu nhay

Nhac vien quoc gia dugc thanh lap nam 1841, am nhac co dien soan theo truyln thing cua chau Au Trong cac ban nhac cua nhac si Antonio Carlos co tinh dan toe manh me.Heitor Villa-Lobos, nhac sT co dien hang dau, pha tron nhilu truyen thong va tinh ca vai am nhac Phi chau va My ban dia cua Brasil.

Hinh thuc am nhac dan gian dugc biet den nhieu nhat la samba, phat triln tu nhung nhac dieu va lai ca cua nhieu phong cach: My ban dia, Bo Dao Nha, chau Phi Dieu nhay Samba da ket hgp dac biet chat che vai nhimg cuoc thi khieu vu va nhac dien ra trong 1§ hoi Carnival d Rio de Janeiro Ngoai samba con co nhung vu

dieu co nguon goc chau Phi nhu cugc dau tranh capoeira, bat nguon tu dan no le

Bumba-meu-boi la mot dieu mua su dung bi kich, nhay, nhac cu va lai hat d ! k l lai cau truyen thin bi cua cai chit ca song lai cua mgt con bo.

Trong hai thap ky 1950 va 1960, nhac bossa nova ra dcri tu viec pha trgn nhac dan gian Brasil vdi nhac jazz cua My Nhung nhac sT chu chot cua boss nova la Joao Gilbeto, Antonio Carlos Jobim, Vinicus de Moraes Giua thap ky 1960, viec

co them dan guita dien va mot sd thanh phin cua nhac rock da hinh thanh nhac musica popurla brasileira (MPB), lien k it vdi nhac cong Chico Buarque va mot so ngudi khac Cuoi thap ky 1960, phong trao am nhac tropicalismo keo theo mgt loat truyln thing am nhac, ma Maria Bethania va Caetano Veloso la nhimg ngudi thuc hanh hang diu Tropicalismo k it hop nhimg truyln thing dan gian vdi nhimg phong cach nhac nhe dan gian va nhac Rock and Roll Lambada xu it xu tu vung Amazon trong thap ky 1970 la mgt am nhac ggi tinh dua tren nhimg nhip dieu Phi- Brasil Con cd nhimg thanh phan cua am nhac dan gian dia phuang, nhu dieu sertanejo d Nam va Trung Tay, giong nhu nhac dong que Hoa Ky vdi nhung ca khuc don gian va nhimg de tai tinh yeu, nhd nha va ndi v it va.

Kich khong phai la mot hinh thuc nghe thuat quan trgng cho tdi thap ky 1940 khi nhung nha soan kich nhu Nelson Rodrigues va Affredo Dias Gomes b it diu sang

tac nhung tac pham doc dao hon Trong thap ky 1950, nha hat co nhieu thu- nghiem

va duoc xa hoi chu y din nhieu hon va nha hat Teatro de Areno a Sao Paulo da tra

thanh noi sang tac quan trong va mot trung tarn phan khang xa hoi chong lai chi do

quan phiet trong nhung nam 1960.

Sir chu y dSn nganh dien anh co mot lich sir dai song viec san xuat phim bi han chd bdi thi trudng phim d Bd Dao Nha Tuy nhien, cinema novo (new cinema) giua thap ly 1950 b it diu thu hut su chu y cua quoc te thong qua nhimg bp phim nhu Vidas Secas (Nhung cuoc ddi can coi, 1963), mot bi kich hoa cua tieu thuyet cua Gracilano Ramos Mot bo mat ldn la Glouber Rocha lam nhieu phim ndi bat ve

den, 1964) G in day hon, Bruno Barreto da san xuat mot sd phim dua tren nhung tilu thuylt cua nha van Brasil Jorge Amado, va mot sd tiSu thuyet cua Paulo Lins

ve hai dua tre kowns ken trong khu nha d chuot cua Rio de Janeiro, quay thanh

phim Cidade de Deus 2002, Thanh phd cua thuang de.

Van hgc

Van hoc thuoc dia Brasil ndi tiep nhung truyen thdng cd dien, liy tu anh hudng cua Bd Dao Nha va cua dao Thien Chua Sau doc lap nam 1822, cac nghe si tim ngiu hung va nhung ngudn khac cd gang tao ra mot net dac trung van hoc Brasil Nhflng khai niem duoc rut tu van hoc Phap, Due, Anh Mpt b§ mat tieu bieu

thanh Jracema - Honey lips, a Legned o f Brasil, 1886) ta lai chuyen tinh giua mot cong chua ban xu va mdt ngudi thirc dan Tay Ban Nha.

Trong phifi cuoi cua the ky 19, nha van ldn la Joaguim Maria Machado de Assis Tac phim cua ong gdm Quincas borbo (1981); Triet gia hay con cho - Philosopher o f Dog (1954), Dom Casmurro (1899), da sd tac pham tim binh luan ve hoan canh con ngudi M<?t tac phim ldn khac cua thdi ky nay do Euclides da Cunha viet la Os sertoes (1902, Rebellion in the Blacklands 1944) mot tudng thuat manh

me cua viec ndi loan va tan sat d Ddng B ic.

Anh hudng cua chu nghTa hien dai da khuyen khich viec do tim tinh chat dan toe va rieng biet cua cac nen van hoa dan gian va moi quan tarn den nhung van de

xa hoi Tilu thuylt dac biet manh me d Dong Bac ma mot nhom quan trong nhieu van sT mieu ta sinh dong thien nhien cua que huong va nhung kinh nghiem cua dan

trong nhung nha v ilt tilu thuylt dirge dan chung nguang mo nhit la Jorge Amado

v ilt v l que huong sinh ra ong d Bahia trong mot so tac pham cua ong nhir Gabriela, Cravoe Canela (1958, Gabriela, Clove and Cinnamon, 1962) ta lai kinh nghiem cua dan di cu chuyln tu- Dong Bac den cang dua Ilheus Nhung tieu thuyet quan trong

Graciliano Ramos, Menino de Egenho (1932, Plantation Boy 1965) cua Joses Lins

do Rego Nha nu van sT diu tien quan trong la Rachel de Queiroz v ilt ve nhung thach thuc cua phu nu trudc xa hoi Brasil O quinze (1930); The year (1915)

Trong tha co nhimg bo mat ldn cua the ky 19 la Antonio Gongalves Dias va Antonio de Castro Alves v ilt v l d l tai ban dia Brasil Nhung thi sT quan trgng cua phong trao hien >dai chu nghTa la Manuel Bandeiria, Carlos Drummond de Andeade

giau nhit nhan dugc 64% thu nhap quoc dan con 20% ngudi dan ngheo nhat chi chilm 2% Ngoai viec vdi tdi giau sang, b it binh dang nay cung dugc phan anh trong giao due, cham soc sue khoe va nhung dich vu cung cap nude sach, thoat

Mae diu co tai nguyen phong phu, cd su phat triln nhanh v l kinh tl, cd quy

mo toan bg cua nen kinh te, Brasil co nhung van de ldn v l ngheo ddi, ve benh tat

ty le cao hon su' gia tang cua thi trudng lao dong Nhimg dich vu do thi khong du cho sir ton tai song du tien nghi cua dan.

Luiz da Silva thu nghiem, ong da de xuat mot chuomg trinh loai tru nan doi va tang ngan sach danh cho cac chuomg trinh phan phoi cong bang tung dugc dua ra trade

do, nhung co nhilu tranh cai ve hieu qua thuc su cua nhimg chuomg trinh do.

Trong nhung thap ky qua, tinh trang toi pham tren khip Brasil da tra thanh mot vin nan Ty le giet nguai a Brasil cao horn bon lan so vai My, va da so cac vu toi pham khong dugc kham pha Nhung vu toi pham duong pho la mot van de dau dau cho cac quan chuc dia phuang, dac biet vao buoi toi, trong khi d nhung vung nong thon, nhimg

vu cudp doc dudng xay ra thudng xuyen.

Dich vu xa hoi • • •

Chinh phu Brasil thanh lap di£u khoan an sinh xa hoi lan dau tien vao nam

1911 Trong thap ky 1930, nha doc tai Getulio Vargas thuc hien mot he thong an

cip bao hiem that nghiep va phuc lgi cho ngudi nghi him Trong thap ky 1960, mot

chg cip da thai da dem thi hanh bdi Vien Quoc gia trg cip x§ hoi (INPS) dugc tai trg bing tiln ddng gop cua thg va cua chu Nam 1988, nhung nha dinh khung cho HiSn phap mdi da tim cach cung cap binh ding trong an sinh, cham soc sue khoe va giup dd xa hoi Hg da md rgng binh ding hudng phuc lgi trong luong huu va sinh

de cho cong nhan nong thon va do thi.

Nhung khdng che tai chinh da lam chat lugng cua dich vu cong ve sue khoe

va nhilu ngudi chay sang cac co sd cham soc sue khoe cua khu vuc tu Viec hudng thu nhimg dich vu y te cung cd tinh trang b it binh ding rat ldn, uu dai nhimg thanh

Nhitng vdn de mdi trie&ng

Su quan tam ve moi trudng da tang de dap lai nhung lo lang toan cau doi vdi nhung v in de moi trudng Viec phat quang rung d luu vuc song Amazon de lay dat

cho nong nghiep va nhung noi dinh cu moi da thu hut su chu y cua quoc gia va qudc t l v l thiet hai co thl gay ra doi vod nhung khu rung mua nhieu Nhieu nha moi trudng lo ngai ring viec thuc vat cua rung nhiet dai ngay cang bi phat quang, mot ngudn cung cip Ion o-xy co mot anh huong Ion den moi truong cua the giai Tuy the, hang nam rung Brasil bi mat di 0,4 % trong thap ky 1990.

d nhilu nai, moi truong tu nhien bi de doa bdi su phat trien Viec xay dung

dap lam ngap thung lung va nai cu tru cua dong vat hoang da, ham mo da lam mat

di phong canh Phat trien nhanh cua cac khu do thi cung gop phan gay o nhiem Mot sd cd gin g da dugc thuc hien de giai quyet nhimg van de o nhiem do thi trong

do la viec lam sach vmh Guanabara a Rio de Janeiro, song Tiete a Sao Paulo.

Brasil co nhilu loai hinh bao ve moi truong khac nhau trong khip ca nuac,

\

nhu cac vuon qudc gia va bang, khu rung cam, khu rung bao ve va nhung lau dai tu nhien Nhimg vuon quoc gia diu tien dugc thanh lap nam 1937 trong mot co gang cung cip viec bao ve moi truong Vuon quoc gia lan nhat cua Brasil la Jau a bang Amazonas rgng toi 2,3 trieu ha Nam 1973, thiet lap mot Bo Moi trudng Hien nay

da co hang loat khu bao ve them vao cac vuon quoc gia, nhu vuon rung, vuon sinh thai, lau dai tu nhien, khu sinh hgc, vung bao ve moi truong N h ilu chinh phu bang

da quy dinh nhung khu vuc bao ve, cung cap d it cho dan ban dia de tao ra nhimg

dy tru tu nhien.

2- Kinh te

Braxin la cpoc gia d nam My rong tren 8,5 trieu km2, giau tai nguyen khoang san, dan sd hon 185 trieu ngudi vai nen van hoa da dang Braxin co quy md kinh te ldn nhit va nln cong nghiep phat trien nhit d My Latinh, thu nhap tong san pham qudc noi GDP hon 1,6 ngan ty U SD / nam 2008, dung thu 10 tren thl giai.

Co ciu kinh t! GDP dich chuyen nhanh sang lmh vuc cong nghiep va dich vu:

pham thu nhap qudc noi nam 2008 du kien dat 1.631,2 ty USD Thu nhap binh quan diu ngudi dat 6.819 USD/ ngudi/ nam.

- Ngdnh Cong nghiep chu dao

Braxin co nen cong nghiep phat trien nhat My La tinh San luong cong nghiep

Real, cac cong ty Braxin va cac cong ty da quoc gia dau tu manh vao cong nghe va

N ln nong nghiep, khai mo, chi tao va linh vuc dich vu dat trinh do phat tri In cao GDP cua Braxin (tinh theo sue mua tuong duong PPP) vugt xa nhilu qudc gia

Brasil co quan he thuang mai chu yeu voi cac nuoc B ic My (30%), vdi chau

Nam Phi, Colombia, Iran Chi 25 nude tren da mua 75% lugng hang xuit khiu cua Brasil va ban cho Brasil 80% lugng hang nude nay cin nhap khiu.

jB&u tu

Brasil sdm co chinh sach cai cach, md cua kinh tl, thu hut d iu tu true tilp nude ngoai FDL Luat von dau tu nude ngoai tao khung phap ly dam bao cho nha

dau tir an tam dira von, cong nghe, bao ve quyen so huu tri tue Nha nude diu tu

ngoai te con lai dugc coi la lgi nhuan thu dugc, cung dugc phep dua ra nuoc ngoai sau khi npp thue 15% N guai nude ngoai hay doanh nghiep nude ngoai dugc phep mua b it dong san d ngoai khu vuc ven bien, bien gidi, khu an ninh qudc gia.

Tinh hinh Dau tu nuac ngoai vao Braxin

Braxin co the manh thu hut dau tu nude ngoai, co vi tri chien luge, la cua ngd thi trudng cua Nam My Tang trudng kinh te cua Braxin ben vung, kha nang doi mdi

chat lugng va nguon tai nguyen thien nhien giau cd.

Braxin co nen kinh te thi trudng phat triln kha day du, sdm cd chinh sach cai

nude ngoai tao khung phap ly dam bao cho nha dau tu an tam dua vdn, cong nghe,

sd vdn diu tu ban d iu da dua vao Braxin So ngoai te con lai dugc coi la lgi nhuan thu dugc cung dugc phep dua ra nude ngoai sau khi nop thuS 15% Cong dan nude ngoai hay doanh nghiep nude ngoai dugc phep mua bat dong san d ngoai pham vi ven bien, bien gidi, khu an ninh quoc gia Cac nha diu tu trong nude co du an diu

Dau tu cua Braxin ra nuac ngoai

Tir nam 1990 den thang 6/2007, Braxin da dau tu ra nude ngoai 31,2 ty USD,

c&c nude dang phat trien cd d iu tu ra nude ngoai Dau tu ra nude ngoai chu y€u tap trung d cac nude trong khu vuc Nam My Ngoai ra dong dau tu cd xu hudng t&ng nhanh sang cac nude B ic My, EU, chau A va chau Phi Khu v\rc tu nhan, cac tap

tu ra nude ngoai tap trung chu yeu vao nang lugng, thuy di£n, diu khi, cong nghiep may bay (d Trung Qudc), giao thong, xay dung, cong nghiep nhe san xuit hang tieu

24

dung nhu dien gia dung, det may, da giay, hoa chat, va cac chuyln giao cong nghe nang luong sinh hoc.

Nong - Lam - Nghiep

Tu 1930, nong nghiep da giain tam quan trong trong nen kinh te va viec lam.

Trong nong nghiep da cd hien dai hoa ldn thong qua co gidi hoa, su dung cac chat bon vao thuy nong, cai tien viec b£o quan va van tai Dinh cu da tiln bp tren ddng rupng d Trung Tay va vung Amazon, qua nhung ke hoach lap nghiep va khai thac tu phat Brasil cd mot sd ldn nong dan khong d lt canh tac va md hinh sd huu

d lt dai la rit khong binh ding.

Rung la mot tai nguyen quan trong trong san xuat phuc vu tieu dung trong nude va xuit khiu Go xe nhu giay va cellulose la nhimg mat hang xu it khiu chinh Nhieu lam san gom qua acai, hat babacu, spi piacava de lam chdi va day thung, yerba mate la dung lam tra thudc, than cui dung rong rai d l luyen s5t.

Ca cung cap mot phan khiem tdn cho bua an cua dan Brasil 2/3 san luong thu

cd tuong phan dam net N hilu cong ty thuang mai chilm phin ldn thu hoach ca

\

bien, cdn nhimg ca nhan rieng le lay phan ldn ca danh bat noi dia N gu nghiep dac biet quan trpng trong hai bang Rio de janeiro va Santa Cataring.

Khoang san

Khoang san la mpt ngudn cung cip song cdn ve nguyen lieu cho cong nghiep,

dung dau the giai va la mot nude xuat khau khoang san ldn nhat Dd cdn la mot nguon xuat khau quan trong ve vang, thiec, mang gan quang sat dugc lay tir Minas Gerais va gan day tir Serra da Carajas d Para.Misnas Gerais cung la nai san xuit ldn

ra mangan, boc xit, kem, vang, kim cuang va da ban quy Carajas cd vang, ddng Nhilu quang khoang san dang ke khac la thiec d Amazonas, mangan d Amapa, bde xit (quang nhom) d Para Mot loat ldn quang phi kim loai gom da vdi, do lo mit, phot phat va thach anh Than chat lugng thap dugc khai thac d Parana, Santa Catarina va Rio Grande do Sul song san lugng da tut xuong qua nua ke tu 1988.

Nganh che tao

Khu vuc che tao la mgt khu vuc then chot cua sir phat trien kinh te cua Brasil, vdi viec tang trudng nhanh nhat la vao cuoi thap ky 1950 va trong thap ky 1970 Mgt muc tieu chinh cua chinh sach cong nghiep cua Brasil la thay the che tao nhap khiu bang che tao cua chinh Brasil Do do cong nghiep da dugc da dang hoa cao

Da dang hoa nay gom nhung san phim nhu thuc phim, det may, xe co va hoa chit Cong nghiep hoa lam theo mot md hinh dau tu hdn hgp bang von trong nude; diu

tu cua chinh phu trong nhimg lmh vuc thep, hoa chat va dd dung dien K it qua la Brasil trd thanh'mot nude san xuat nhieu thep nhat va ch i tao ra nhieu o to Cac nganh cong nghiep din dau gom may moc va thiet bi van tai, c h i b iln thuc phim

va kim loai, o to, thep, hoa chit, det va quan ao Cong nghiep dugc tap trung cao theo vi tri dia ly nhu d Sao Paulo, Rio de Janeiro, Campinas, Port Alegre va Belo

3 Chinh tri

Chinh phu

Tu 1889, Brasil la mot nude cong hoa, song chinh phu dan chu da bi treo trong chi do doc tai cua Getuslio Vargas tu 1937 din 1943 va sir cai tri quan su cua mot loat tdng thong tu 1964 din 1985 Tu khi dugc thanh lap ch i dg cong hoa da thuc hien chuc nang dudi 5 hiln phap; hiln phap hien nay trd thanh thirc su trong nam 1988 Hien phap nay thilt lap ra mgt nude cong hoa gdm 26 bang thanh vien

va mot quan lien bang danh nhieu quyen cho nganh lap phap d l ddi trgng vdi

quyen cua tdng thong, chuyen trach nhiem va viec thanh lap tu chinh phu qudc gia sang cho cac bang va cac thi xa hien co quyen tu tri to lan trong cong viec noi bo cua ho Hien phap cung danh binh dang cho moi cong dan theo luat phap va co quyen bo phieu pho thong.

Brasil chia thanh 26 bang va quan lien bang Brasilia Moi bang co mot vi thong

mot tinh cua Hoa Ky, co mot tru so do thi va mot vung nong thon, tuy nhung thanh phd lan hon co the la nhung thi xa hoan toan do thi.

Tong thong phai duoc bau bang da so tuyet doi philu da bo N lu khong ung

cu vien nao kiem dugc da so trong vong bau cu dau tien, thi se tiln hanh biu vong hai Nhiem ky cua Tong thong la 4 nam Mgt tu chinh H iln phap thong qua vao nam 1997 cho phep Tong thong ra ung cur trong nhiem ky hai - Tdng thdng bd nhiem Noi cac d l chi dao chinh sach ngoai giao, co thl khoi xudng luat phap phuc

vu lam Tdng Tu lenh cua cac luc lugng vu trang.

Nganh lap phap

vien Qudc hoi phai la ngudi Brasil sinh ra trong nude Ha nghi sT phai tren 21 tuoi,

nam, mdi bang bau mot ngudi va quan lien bang Brasil bau ba ngudi Ha nghi sT bau cho 4 nam, theo he thdng dai dien ty le Ha nghi vien cd 513 nghi sT Mac diu

sd ha nghi sT cua mdi bang lien quan den dan sd cua bang v l ly thuylt song quan he nay khong dugc thuc hien chat che tren thuc tl Qudc hoi chiu trach nhiem v l moi cong viec noi bg cua bang, quan lien bang va thi xa, gdm: thul, ngan sach, hiep udc qudc tl, k l hoach qudc gia, khu vuc va dia phuang va nhimg cong viec giai quylt vdi luc lugng vu trang va ranh gidi lanh thd.

Nganh tie phap

Quyen luc tu phap chinh thuoc Toa an lien bang tdi cao hgp d Brasilia, gdm 14 thim phan dugc chi dinh sudt cuoc ddi Khi md ra ky hgp, Tdng thdng bd nhiem tham phan mdi vdi su chuin y cua Thugng nghi vien Tdng thdng cung bd nhiem

Toa an lien bang vung cho moi vung va quan lien bang Nhung toa an nay gom it nhit 7 thim phan lly tu dia phuang ma ho phuc vu, Nhung toa an chuyen mon xet

xu nhung vu viec lao dong, quan sir va bau cu Cac bang quan ly he thong tu phap rieng cua ho Cac thim phan va toa an hoa giai xu ly nhung vu vi pham hinh sir nho

va nhung vu viec dan sir.

Qudc phong

Quan doi la lire luong vu trang Ion nhat va gan 60% theo che do nghTa vu Nam tu 18 den 45 tudi phai thay phien lam nghTa vu quan sir tir 12 den 18 thang Hai quan va khong quan co ty le lam nghTa vu thap hon Cung con co mgt luc

da giam vdi viec k it thuc su cai tri quan sir vao nam 1985, quan he tdt vdi cac nude lang gieng, va it xay ra nhung vu bao dong chinh tri d trong nude.

' ,

Mgt Bo Qudc phong mdi da dugc thanh lap nam 1999, thay the nhung Bo rieng re v l luc quan, khong quan va hai quan, dung d iu Bg Quoc phong mdi la mgt ngudi dan s\r, k it thuc truyln thdng lau ddi giao quyln kilm soat luc lugng vu trang cho mot quan nhan Qudc phong hien nay tieu 3,5% cua chi tieu cua chinh phu, so vdi 4% cua chinh phu quan su.

PHAN II

N H fN G VAN BE KINH TE

VA CHINH TRI CO BAN CUA BRASIL

C H l/O N G II: NHU*NG VAN DE CHINH TRI C O BAN CUA BRASIL

\

I H$ THONG CHINH TRI CUA BRASIL - LICH SU' PHAT TRIEN

Nha di biln Bd Dao Nha Pedro Alvares Cabral phat hien ra Brasil vao nam

1500, tam nam sau ngay Colombus phat hien ra chau My Vao thdi dd, Tay Ban Nha va Bd Dao Nha - hai de qudc hung manh nhat chau Au - da phai cac nha tham hilm din chau My, chau Phi va An Dg Nam 1494, hai nude ky Hiep udc

28

Tordesillas thoa thuan phan chia nhung vung dat mai dugc phat hien Hai nude da vach mot dudng thang ngang qua Dai Tay Duong va thoa thuan rang nhung vung

d it nim phia Ddng cua dudng nay se thuoc Bd Dao Nha, phan phia Tay cdn lai thuoc ve Tay Ban Nha.

Quoc vuong Bd Dao Nha chua quan tam tdi Brasil, mai cho den khi nhan thly ring cac nude chau Au khac se chiem mat thuoc dia nay nlu ong khong ra tay hanh dong Ong cap dat phong hau cho cac quan than Brasil, va nam 1534 nhung ngudi dinh cu lap ra cac thanh phd Olinda va Victoria Sau do nha vua thanh lap chinh quyen thuc dan tai thanh phd mdi Salvador da Bhia vao nam 1549 Nam 1567, ngudi Bd Dao Nha xay dung thanh phd Rio de Janeiro ttai nai ma hg vua mdi true xuit mot nhom ngudi Phap khoi thuoc dia nay

Sau ba the ky lien tiep dudi che do thugc dia cua Bd Dao Nha, nam 1822, Brasil b it diu dugc hudng qui che doc lap tam thdi theo che do phong kiln cd Qudc vuong do Qudc vuong cua Bd Dao Nha bd nhiem Nam 1824, Brasil da cd ban Hien phap dau tien theo che do quan chu lap hien Mot su kien cd y nghTa lich sir trong lich sue phat trien cua Brasil dien ra vao ngay 13/5/1888 Vao thdi gian do Qudc vuong Dom Pedro sang Bd Dao Nha d l thao luan cac biln cd chinh tri va uy quyln cho Cong chua Isabel lam Nhiep chinh Dudi ap lire cua nhung ngudi ung hg viec bai bd che do no le, cong chua da ky ban hanh Luat Vang (Golden Law) bai bd

ch i dg no le d Brasil Day cung la ket qua cua chinh sach gay ap luc yeu clu bai bd che do no le cua D l qudc Anh thdi b iy gid Nude Anh mong mudn cac nude khac xoa bd chi do no le nhlm phat triln chu nghTa tu ban cong nghiep cua minh Sau mot sd bien cd chinh tri Qudc vuong Brasil bi phe truit bdi mot phong trao cach mang quan su vao ngay 15/11/1889 Su kien nay danh dau chim h it ch i dg phong kien cua Brasil md ra mot thdi ky mdi cua che dg Cong hoa Viec thay doi thl chi

i v ^ r r w

nay dien ra khong may khoe li$t Qudc vuong va gia dinh cung nhu nhung ngudi than can khong bi g ilt ma chi bi yeu cau di tan sang nude khac va hg da di tan sang Phap Nhieu quan lai da hgp tac vdi chi do mdi xay dung nln Cong hoa.

Hien phap dau tien cua nen Cong hoa dugc ban hanh nam 1891 Hien phap nay thilt lap nen che do nha nude lien bang trong lien bang Che do quan chu lap hien dugc thay bang che do tdng thdng Chinh quyen lien bang dugc thiet lap theo chi do Cong hoa tdng thdng vdi Qudc hoi bao gdm hai vien, Ha vien va Thugng vien Mot Toa an Tdi cao doc lap cung dugc hiet lap trong he thdng chinh quy In Nam 1934, mot ban Hien phap mdi lai ra ddi de cung cd che dg chinh tri non tre mang tinh dan chu rong rai vdi sir thua nhan quyen bau cu cua phu nu Su on dinh chi dien ra trong mot vai nam Nam 1037, tinh hinh chinh tri trd nen roi loan vdi nhieu hoat dong lat do buoc Tdng thdng Vargas phai tuyen bd tinh trang khan cip, giai tan Qudc hoi, thau tom mgi quyen luc thong qua viec ban hanh mot Dac lenh cd gia tri nhu mot ban Hien phap Chinh vi vay, Dac lenh nay cung dugc coi la mgt ban H iln phap trong lich sir Nhung nam tiep theo do he thdng chinh tri Brasil luon biln dong bdi cac khuynh hudng chinh tri khac Nam 1962 danh dau sir thong tri cua chu nghTa Mac vdi sir dac cu cua Tdng thdng Goulart vao ngay 31/3/1964,

b it diu mot thdi gian dai cai tri cua gidi quan sir.

Cac cuoc cai cach chinh tri theo hudng dan chu hoa dugc b it dau vao diu nhung nam 1970 Nam 1979 danh dau su khdi dau cua thdi ky cai cach manh me

v l chinh tri vdi s\r n&m quyen cua Tong thdng Joao Baptista Nhieu quyen chinh tri cua cong dan da'dugc khdi phuc cung nhu nhhieu ngudi ti nan chinh tri da dugc trd

v l nude Nam 1982, Brasil tai khdi dau viec bau cu true tilp cac thdng ddc bang da

bi gian doan tu nam 1965.

Cac hoat dong chinh tri diin ra ram rg ddi dan chu hoa ddi song chinh tri va to chuc bau cu true tilp Sau 21 nam gian doan, cugc bau cu tdng thong chinh tri diu tien dugc td chuc vao thang 1/1985 biu ra tuyln cu doan (Dai cu tri) d l blu Tdng thdng Ong Tancredo de Almeida da dugc bau lam Tong thdng dan sir dau tien sau chi do chuyen che quan su vdi tu cach la ung cu viencua d&ng ddi lap Tuy nhien, ngay trade thim nhan chuc ong nay bi dm nang va qua ddi Phd Tong thdng Jose Samey nim quyln tdng thong va tilp tuc dudng ldi chinh tri tranh cu xay dung mot dat nude dan chu thuc su Uu tien dau tien trong dudng loi chinh tri cua Tdng

thong dan sir dau tien la trieu tap mot Dai hoi Lap hien quoc gia de du thao va thong qua mot ban Hien phap mdi Chuomg trinh nghi sir nay dugc ung ho manh

me cua dan chung ca nude Sau 18 thang du thao, ban Hien phap mdi da dugc thong qua ngay 5/10/1988 Hien phap nay qui dinh nguyen tac bau cu true tiep va cac nguyen tic to chuc thuc hien quyen lire chinh tri bao dam xay dung mot nln dan chu mdi.

Thang 11/1989 cuoc bau cu tong thdng true tiep dau tien (khong biu qua dai

cu tri) dugc to chuc va ong Fernando Collor de Mello dac cu Ngay 29 thang 9 nam

1992, sau ba nam cam quyen vi tdng thdng nay bi Ha vien cam dam nhiem chuc vu trong thdi gian 180 ngay de dieu tra cac cao buoc tham nhung Ngay 29/12/1992, Thugng vien da to chuc phien toa cach chuc Tdng thdng va mac du ngay trade khi khai mac phien'toa dich than Tdng thdng da de trinh dorn tu chuc nhung Thugng vi?n van tiep tuc phien toa va quylt dinh cach chuc tdng thdng Sir kien nay danh diu mgt chucmg trinh mdi trong lich su chinh tri cua Brasil.

Chi do cong hoa tdng thdng cua Brasil dugc thiet lap tu do va ngay cang dugc hoan thien cho den ngay nay dua tren Hien phap 1988 Tai cuoc bau cu tdng thdng tthang 10/2002 ung cu vien Lula Da Silva cua dang Ngudi lao dong (PT) da danh thing lgi vdi 61,3% philu b iu va trd thanh Tdng thdng dau tien trong lich su Brasil

cd ngudn gdc la cong nhan.

H- CAC THIET CHE CHINH THU C TRONG HE THONG CHINH TRI BRAZIL

1 Hien phap - tir tirong chi dao trong to chirc, hoat dong cua he thong chinh tri va cao thiet che nha nude

Hien phap

Hien phap la dao luat co ban nhat cua mot nha nude qui dinh cac nguyen tac

co ban nhit trong td chuc va hoat dong cua he thdng chinh tri cung nhu cua cac thiet chi nha nude Trong gan 200 nam phat triln, Brazil cd tit ca 7 ban H iln phap

Dd la Hien phap nam 1824, 1891, 1934, 1937, 1946, 1967 va Hien phap hien nay dugc ban hanh ngay 5/10/1988 H iln phap 1824 la H iln phap quan chu H iln phap

1891 la hien phap dau tien cua nen cong hoa Hien phap nay thiet lap nen mgt chi

do tin g thing va ba nganh quyen lire doc lap la: hanh phap, lap phap va tu phap

cong hoa, ke ca Hien phap hien nay.

Cac nguyen tac cat ban

Hien phap Brasil 1988 qui dinh cu the cac nguyen tic ca ban lam ca sa cho to chuc va hoat dong cua chinh tri, cua cac thiet che nha nuac.

Nguyen tac cong hoa

Trong lich su phat trien cua minh, he thong chinh tri Brasil trai qua nhieu sir

trong lich su, vao nhimg nam cuoi the ky 19, Brasil da tra thanh mot trong nhimg nuac theo ch i do cgng hoa tong thong Che do dai dien thuc hien quyen lire da dugc th l nghiem dong thai vai nhieu nuac a chau My thai do Tuy nhien, nhieu phe phai chinh tri cung lam anh huong lan den to chuc thuc hien nguyen tac nay.

/ ^

Nguyen tac phan quyen

D ilu 2 H iln phap khing dinh nguyen tic quyen luc nha nuoc dugc thuc hien bai ba nganh lap phap, hanh phap va tu phap; ba nganh nay vua doc lap vua hgp tac trong viec thuc hien quyen luc.

K l thua va phat triln nguyen tac to chuc nha nuoc va he thdng chinh tri cua cac nuoc Bac My, mot trong cac nguyen tic co ban trong to chuc thuc hien quyen luc nha nude d Brasil la sir kiem che va doi trong giua cac nganh quyln Theo do, khong mot nganh quyen lire nao co thl dung tren va co anh hudng tuyet doi voi bat

toan bo hay tung phan cac du luat do Qudc hgi thong qua va gui den Tong thong;

Thugng vi£n phB chuan cac d l xuit b l nhiem thim phan lien bang, cac thing d ie, Ting chuong ly, Chu tich va cac giam doc ngan hang trung uong va cac chuc vu hanh phap khac theo qui dinh cua luat phai co sir phe chuln cua Thugng vien; toa

an co quyen xet xu cac quan chuc k l ca nganh hanh phap va lap phap vi pham phap

luat Tuy nhien, 0 day chung ta van chua thay ro dugc vai trd cua toa an trong viec tuyen bo vo hieu cac dao luat khong phu hop vdi Hien phap (bat hgp hien).

Nguyen tac bao M m thuc hien quyen cong dan

Cac quyen.cong dan tai Brasil dugc qui dinh cu the trong Hien phap lien bang

va hiln phap cua cac bang cung nhu dugc cu the hoa trong cac dga luat T it ca mgi cong dan Brasil cung nhu ngudi nude ngoai song tai Brasil dugc bao dam cac quyen ca ban bat kha xam pham nhu quyen sd hiru cung nhu quyln binh ding trade phap luat Viec to chuc va hoat dgng cua he thong chinh tri phai nham thuc hien nguyen tac nay.

Tuy nhien, Hien phap Brasil cung qui dinh cu the mot so chuc vu nha nude nhit dinh chi gianh cho nhimg cong dan Brasil Cac chuc vu nay bao gdm: Tdng thdng va Pho tdng thdng, Chu tich Ha vien, Chu tich Thugng vien, Thim phan Toa

an tdi caolien bang, cac chuc vu ngoai giao, va cac chuc vu trong quan dgi.

r '

Nguyen tac lien bang

Ngay tai dieu 1, Chuomg I, Hien phap Brasil 1988 da khang dinh r5 Brasil la mot nha nude lien bang khong thl bi chia nho thanh cac qudc gia rieng biet Viec thilt lap lien bang nhim b io ve chu quyen, cong dan, bio ve nhan quyln, bao ve cac gia tri cua

\

ngudi lao dong va ngudi su dunh lao ddng, va bao ve tinh da dang ve chinh tri Viec td chuc va hoat dong cua toan bg he thdng chinh tri cung nhu cua mdi thilt chi trong he thdng diu nhim bao dam th\rc hien nguyen tac nay.Cung giong nhu nude My, viec lien minh, lien ket chong ach thdng tri cua nude ngoai cung la mdt trong nhung nguyen nhan ca ban nhit din den viec thanh lap nha nude lien bang.

2 Cac thiet che nh£ niro’c

Lap ph ap

Ca cau to chuc va vai trd

Quoc hoi lien bang dugc td chuc theo chS dg luong vien Thugng vien co 81

ghe Moi bang co 3 g h l va 3 ghe dugc bau tu quan lien bang - khac vdi My

(Washington DC khong cd dai dien dugc bau cinh thuc taio Qudc hoi) - vdi

trong mdi nhiem ky Ha vien co 513 ghe dugc phan bo cho cac bang va quan lien bang theo ty le dan so Cac dai bieu trong Ha vien dugc bau theo nhiem ky 4 nam Cac dai bieu trong Thugng vien va Ha vien deu co the tai tranh cu vai nhiem ky khong giai han.

Che do cong hoa a Brasil da dugc thiet lap sdm nhung mai den nam 1946, vai

su ra ddi cua Hien phap 1946, Quoc hoi Brasil mdi thuc su la ca quan lap phap co quyen luc thuc su trong viec quyet dinh ngan sach, ban hanh cac dao luat va quyet dinh sua doi Hien phap.

Quyen han va hoat dong

Qudc hgi dugc toan quyen trong linh vuc luat phap H iln phap quy dinh cu thl cac chuc nang cua Qudc hoi vdi tinh chat la ca quan dai dien quyln luc trong linh v\rc luat phap, bao gdm: lap phap, quylt dinh cac vdn de quan trgng cua qudc gia, giam sat Theo quy dinh tai D ilu 49 Hien phap 1988, Qudc hoi lien bang cd cac thim quyen ca ban nhu: phe chuan cac dieu udc qudc te; cho phep Tdng thdng tuyen bd chien tranh, cho phep luc lugng quan su nude ngoai di qua lanh tho hay ddng quan tam thdi tren lanh thd; thdng qua cac bao cao tai chinh va xem xet cac bao cao ve viec thuc hien cac k l hoach cua nganh hanh phap; giam sat; kilm tra cac hoat dong cua nganh hanh phap,

Quoc hoi cd tham quyen xem xet, ban hanh cac loai van ban phap luat sau: (1)

H iln phap va H iln phap sua ddi; (2) Luat va luat sua doi bo sung; (3) Phap lenh; (4) Cac quylt dinh v l cac bien phap tam thdi; (5) Cac nghi quylt.

Dac quyen cua nghi si

Cac nghi sT cung dugc hudng nhilu dac quyen cu th l de giup hg co thl lam tdt nhiem vu Cac dac quyen nay dugc quy dinh cu thl trong D ilu 53 H iln phap Theo do, cac nghj sT dugc hudng quyln m iln tru hoan toan ddi vdi cac y kiln, ldi phat bilu va philu b iu cua minh, dugc quyln khong bi bat giam n lu khong cd y kiln chip nhan cua vien ma ngudi do lam nghi sT, tru trudng hgp hg pham cac toi d$c bi^t nghiem trgng khong thl dugc bao lanh Trong trudng hgp bi bat giam vi bi coi pham toi dac biet nghiem trgng do thi ca quan bat giam phai gui ngay hd sa v l

\

vien ma ngudi do la nghi sT va vien nay se nhom hop va bo phieu kin de quyet dinh

co cho phep xem xet ve hinh su doi voi nghi sT do hay khong

Hanh phap

Che do Tong thong Brasil hien nay lam cho the che chinh tri Brasil co nhung diem rieng biet so vai cac he thong chinh tri khac tren the gidi Cd nhieu quan diem cho r5ng the che tdng thong d Brasil tao cho Tong thong co quyen luc rit ldn trong

he thdng chinh tri vi Tdng thdng vua dung dau nha nude, vua dung d iu chinh phu lai vua lanh dao Dang cam quyen.

Tdng thdng la ngudi dung dau hanh phap Tdng thdng va Phd Tdng thdng

dugc bau vdi nhiem ky 4 nam va chi co the tai cu them mot nhiem ky.

Nganh tie phap

Quyen tu phap thuoc ve he thong toa an bao gdm:

- 1 Toa an tdi cao lien bang

- 1 Toa an phuc thim

- Cac toa an khu vuc lieng bang

- Cac toa an chuyen trach ve linh vuc bau cu, lao dong, quan sir va cac vin dS khac

- Cac toa an cua bang, quan lien bang va cac lanh tho lien bang

nhiem vdi nhiem ky suot ddi Tuy nhien, cac thim phan khong dugc giu bit ky chuc

vu nao d bat ky ca quan nao, ke ca khi da rdi khdi vi tri tham phan, tru viec dam nhan mgt chuc vu giang day Tham phan khong dugc nhan b it ky mot khoan le phi toa an nao vi bat ky ly do gi va khong dugc tham gia vao bat ky mot vu tranh tung nao Tuy theo cip toa an m i tieu chuan cung nhu thu tuc dugc bd nhiem lam thim phan co khac nhau Toa an tdi cao lien bang bao gdm 11 thim phan do Tdng thdng

bd nhiem sau khi dugc Thugng vien phe chuan sir d l cu vdi da sd phi€u tuyet ddi.

Chinh quyen bang va ccr sa

Chinh quyen bang

Co quan lap phap bang chi cd mot vien duy nhit ggi la Nghi vien bang Tdng

sd dai bilu trong nghi vien bang dugc quy dinh la gip ba lan tong sd cac ha nghi si

cua bang trong Ha vien bang Trong truong hop tong so dai bieu trong Nghj vien bang tinh theo nguyen tac nay vuot qua 36 dai bieu thi chi duoc lay 36 dai bilu cong vdi so luong ha nghi sT cua bang trong Ha vien lieng bang va tru di con so 12 Viec bau cu, bai mien cac dai bieu Nghi vien bang cung duoc quy dinh giong nhu cac nghi si lien bang, tuy nhien nhiem ky cua cac dai bieu Nghi vien bang duoc quy dinh

co dinh la 4 nam Luong cua cac dai bieu Nghi vien bang do Nghi vien bang quy dinh cho tung nhiem ky nhung trong moi trudng hop khong duoc qua 75% luong cua cac nghi sT lien bang Nguyen tac hoat dong cung nhu tham quyen, trinh tu lap phap cua Nghi vien bang do Hien phap lien bang va phap luat cua moi bang quy dinh.

hanh chinh dia phuong cd bo may chinh quyen rieng Chinh quyen dia phuong duoc quyen dua ra cac luat le ap dung trong pham vi dia phuong ve cac v in de do dia phuong quan ly theo phan cap Chinh quyen dia phuong cung cd quyen ban hanh cac van ban phap luat cu the hoa cac quy dinh cua lien bang hay cua bang trong pham vi dia phuong.

\

Chinh quyen quan va lanh thd lien bang

Co cau to chuc va thim quyen cua chinh quyln cac quan lien bang cung tuong

tu co cau to chuc va tham quyen cua chinh quyen bang Moi quan lien bang cung

cd co quan lap phap, hinh phap va tu phap tuong tu nhu mot bang Tuy nhien, don

vi hanh chinh quan lien bang khong duoc chia nho thanh cac dia phuong hay do thi gidng nhu bang hay khu vuc lien bang Viec b iu cii cac dai bilu co quan lap phap,

he thong cua bang va vdi nhiem ky cung la 4 nam.

Chinh quyen khu vuc lien bang

Chinh quyln khu vuc lien bang cung duoc quy dinh tuong tu nhu chinh quyln

quy dinh bat buoc phai co he thong Toa an xet xu tu hai cap tra len cung vdi cac co quan nhu Van phong Cong to va Van phong Tu van cong cgng.

Sic can thiep cua chinh quyen lien bang

Chinh quyln lien bang cd quyen can thiep vao cac hoat dong cua chinh quyen bang, quan hay khu vuc lien bang trong nhung trudng hop nhat dinh theo quy dinh cua phap luat nhim bao ve tinh thong nhat va vi lgi ich chung cua lien bang Theo quy dinh tai dilu 34 Hien phap lien bang thi chinh quyen lien bang co quyln can thiep vao cac hoat dong cau cac ca quan chinh quyen bang trong nhung trudng

hgp: nham duy tri su toan ven cua lanh tho quoc gia; bao ve khdi sir xam luge cua nude ngoai hay cua bang nay doi vdi bang khac; duy tri trat tir cong cong trong trudng hgp cd sir mat on dinh nghiem trgng; bao dam viec thuc hien quyen luc cd hieu qua cua cac ca quan chinh quyln lien bang;

Chmh quyln lien bang cung cd quyen can thiep de to chuc lai he thong tai chinh cua bang, quan hay khu vuc lien bang trong trudng hgp cac cip chinh quyen nay khong tra ng lien bang trong hai nam lien tiep ngoai tru trudng hgp bat kha

khang hay trudng hop khong chuyln du cac khoan thu nhap tir thue ve cho cac

chinh quyln dia phuong theo quy dinh cua phap luat Cung tuong tu nhu vay, chinh quyln bang cung co quyln can thiep vao cac hoat dong cua chinh quyln dia

phuang trong nhung trudng hgp nhat djnh nham dam bao tinh thong nhat va on dinh chung.

Ill - CAC THIET CUE PHI CHINH THUC CUA BRAZIL

1 Dang phai chinh tri

Brasil theo che do da dang Hien nay, cac dang phai cd chan trong Quoc hoi bao gdm: Dang Ngudi lao dong (Worker’s Party - PT), Dang Lao dong Brasil (Brasilian Labour Party - PTB), Dang Xa hoi chu nghTa Brasil (PSB), Dang dan chu xa hoi Brasil (PSDB), Dang Cap tien Brsil (PPB), Dang Mat tran dan chu Brasil (PMDB), Dang Mat tran tu do (PFL) va Dang Lao dong dan chu (PDT) Ngoai ra, nhilu dang khac khong co ghe trong Qudc hoi nhung cung cd vai trd quan trong trong ddi sdng chinh tri Viec thanh lap, sap nhap, lien minh giua cac dang chinh tri dien ra rat phd

bien Mot trong nhung nguyen nhan dan den tinh trang nay la do quy dinh phap luat rat thong thoang cho viec thanh lap, to chuc, hoat dong, giai thl cac dang chinh tri Cac dang chinh tri co vai trd dac biet quan trong trong he thong chinh tri No khong chi co anh hucmg quyet dinh den to chuc cua cac thiet che nha nuoc ma con anh huong den duoc loi, chu truong, dinh hudng hoat dong cua cac thilt chi nha nude Chinh dang vien cua cac dang la ngudi tranh cu: vao cac vi tri chu chdt trong chmh quyen va tu do co anh hudng quylt dinh den he thdng chinh tri.

Ddng Ngied'i lao ddng

Dang Ngudi lao dong la mot dang kha dac biet d Brasil Dang nay cd co ciu

td chuc tu co sd va dua tren he thdng td chuc cong doan Khi mdi thanh lap nam

1979, Dang nay (tham chi khong de cu cac ung cur vien cua minh tranh cu cac vi tri lanh dao trong chinh quyen giong nhu bit ky mot dang chinh tri nao khac Tuy nhien, dilu nay da gay b it lgi cho Dang va ngay sau do dang nay da phai nhan ung

ho 5 ha nghi si va 1 thugng nghi sT d l cd dugc tilng ndi trong Qudc hoi Ngay sau

do, Dang nay da chu trgng vao viec de cu, tranh ctr va da lien tuc giinh thing lgi do luc lugng ngudi lao dong rong khip la dang vien .

Ddng Doi m&i cap tiin

Dang ddi mdi cap tien dugc thanh lap tren co sd hgp nhit Dang Xa hoi Dan chu va Dang Dan chu Thien chua giao vao thang 4/1993 Dang nay cung nhu Dang Ngudi lao dong cd cuong lmh chinh tri kha dn dinh Dang nay hoat dong nhim bao

ve lgi ich cua cac chu kinh doanh d do thi va chii d it d nong thon Dang nay luon khdi xudng va ung ho viec tu nhan hoa, hien dai hoa nln kinh t l va giam su can thiep cua nha nude doi vdi n ln kinh tl Nam 1994, D in g nay cd 3 gh l thdng ddc bang, 2 gh l Thugng vien va 53 gh l Ha vien Nam 1995, dudi su lanh dao cua Paula Maluf, Dang nay da lien k it chinh tri vdi D in g Cip tiln v i sau dd s it nhap thinh mOt Dang mdi liy ten l i D ing Cap tien Brasil.

Ddng Lao dong Dan chu

D ing Lao dong Dan chu do ong Brizola sang lap vai thang 5/1980 sau khi dng

n iy khong giinh dugc vi tri lanh dao trong D ing PTB vdi cuong lmh hoat dgng vi