yeu kern trong phat tri~n eon nguai, ky vQng eua nguai dan va nhii'ng gQ'iy giai phap ehoeae van de phat tri~n eon ngum Tay Bile3 T6 ehile 1 h¢i thao va 6 xemina khoa hQe d~ trao d6i, la
Trang 1VI~N KHOA HQC XA HOI VI~T NAM VI~N NGHIEN ciru CON NGUOI
CN Le MC;lnhHung
TS Dao Minh Huang ThS Nguy~n Thj Mai Lan TSKH Trinh Thj Kim NgQc ThS VU Thj Thanh
Trang 21 Tinh dp thi~t cua d~ tai
Qua trinh phat trien da duqc nh~n thuc l<;live CCi ban, tit vi~c d~t tn;mg tAm cua sl!
phat trien vao ml:lc tieu tang tru6ng kinh te sang ml:lc tieu phat trien can ngum Phat triencan ngum duqc coi la sl! m6' r¢ng ph<;lmvi ll!a chQn cua can nguai de d<;ltden m¢t cu¢cs6ng truang thQ, khoe m<;lnh,c6 9 nghia; theo d6, phM trien can ngum baa ham hai khfa·c<;lnhchfnh la m6' r¢ng cac CCi h¢i ll!a chQn va nAng cao nang 1l!Cll!a chQn cua can nguai(UNDP, 1990) SI! phM trien 6' dAy nhan m<;lnhyeu t6 ben vung D6 la sl! ph at trien cuacan ngum, cho ngum, bm can ngum va sl! phat trien hi~n t<;likhong phuCing h<;liden cactheh~ tuang lai (UNDP, 1995)
SI! phat trien can ngum hi~n nay t<;li8 vung cua ca nuac dang chua dl!ng nhung bat6n do dang t6n t<;linhung bat binh d~ng Ian trong CCi h¢i tiep c~n ngu6n ll!c va phat triennang 11!C.TAy Bk la wng c6 nhung dieu ki~n W nhien kh6 khan va cac CCi h¢i phat trienh<;lnche Vi~c phAn tfch cac s61i~u de tlm ra nhung van de, xu huang bien d6i va 19 giainguyen nhAn se giup dua ra cac kien nghi chfnh sach thu hyp khoang cach phM trien cuaTAy Bac vm cac vung khac la dn thiet
2 M\lc tieu nghien CU11cua d~ tai
Tren CCi s6' nghien cUu cac net d~c thu cua wng TAy Bac ve trlnh d¢ phat trien kinh
te, van h6a-xa h¢i va danh gia muc d¢ phat trien can ngum trong vUng, de tai lam r5
giai quyet cac van de dii duqc xac dinh nham phM trien can nguai 6' dia phuang theohuang ben viIng
3 each tiep c~n
(1) De tai sir dl:lng tiep c~n h~ th6ng de xem xet nhung van de CCi ban ve ph at triencan nguai TAy Bac tren cac chi~u qmh: milc dO binh d~ng, tinh b~n viing, nang su~t laodong (hay nang hJC) va tinh chu th~ cua nguai dan va cong d6ng theo cac linh V\IChinhthanh nen cac chi s6 thanh phAn cua HDI Tu ket qua phAn tfch dinh luqng, de tai t1mhieu nguyen nhan cua cac van de ph at trien can nguai TAy Bac, nhung mong mu6n cua
xac dinh De tai se xac dinh nhung van de CCi ban mang tfnh d~c thu cua phat tri~n cannguai TAy Bac va so sanh sl! phM trien can ngum Tay Bac theo thai gian va so sanh giuacac Hnh trong vung TAy Bk va cac vUng khac trong ph~m vi ca nuac
(2) f)~ tai sir dVng tiSp h~ th6ng Thong qua phan tich s6 li~u th6ng ke, phat hi~n
phap nhan hQc d~ phat hi~n va giai thich v~n d~
4 Phuong phap nghit~nCUll:
(1) Phan tfch dinh lUQ'ngve sl! ph at trien can nguai TAy Bac theo cae chi s6 phattrien can nguai tren CCi s6' cac s6 li~u th6ng ke, cae Baa cao ph at trien con nguai; phantfch, so sanh HDI va cac chi s6 thanh phftn cua cac dnh trong vung vai nhau va so sanhtheo theo thai gian;
(2) T6 chuc cac cu¢c thao lu~n nh6m nhanh, ph6ng v~n sau t;:ti 12 cong d6ng trong
Trang 3yeu kern trong phat tri~n eon nguai, ky vQng eua nguai dan va nhii'ng gQ'iy giai phap ehoeae van de phat tri~n eon ngum Tay Bile
(3) T6 ehile 1 h¢i thao va 6 xemina khoa hQe d~ trao d6i, lam r6 nhii'ng van de eO'ban phat triSn eon nguai Tay Bite, nguyen nhan eua nhii'ng ton t~i va de xuat cac giaiphap giai quyet cac van de dii xac dinh
s.Gi6'i h~n nghien c(m
De tM sir d\mg s6 li~u th6ng ke cua 4 tinh: Hoa Binh, San La, Di~n Bien va LaiChau va tiSn hanh khao sat t(;1i4 tinh n6i tren
Chmmg I MQt s& vfin d~ If lu~n va thl!C ti~n danh gia Sl! phat tri~n con nguOi if
m(;1nh,c6 y nghla va xung dang vai can nguai Phat triSn can nguai baa gomg phat triSnnang lvc nhu sue khoe, kiSn thuc va ky nang va sir d\mg cac nang Ivc d6 vao hO(;1tdQngsan xu~t, giai tri, "ho(;1tdQng chinh tri,van h6a va xii hQi (UNDP, 1990)
UNDP xem xet sv phat triSn can nguai theo 3 thanh t6: cua can nguai, cho cannguai va bai can nguai va sv phat triSn nay phai dSn vai cac thS h~ tuang lai B~ng mQtngon ngu khac di, Mahbub ul Haq (1995) dii dua ra 4 thanh t6 Co' ban danh gia sv phattriSn can nguai: tinh binhd~ng, tinh bSn vling, nang su~t cao va tinh tich cvc cua chuthS Nhling v~n dS cO' bfm vS phat triSn can nguai duQ'c xem xet trong dS tai nay duQ'cdanh gia thong qua ph an tich s6 li~u va tim hiSu nguyen nhan cua cac v~n dS thong quaphong v~n nh6m", phong v~n ca nhan can bQ cQng d6ng va can bQ quan ly khac t(;1idiaphuang va nguai dan Nhfrng v~n dS phat triSn can nguai Tay B~c duQ'c phat hi~n c6lien quan dSn cac chi s6 va eo ngu6n g6c tu diSu ki~n tv nhien, v6n va d~u tu, chinh sach
va quan ly cac dp, trong do co trach nhi~m cQng d6ng va d~c bi~t tinh chu thS cua nguaidan
Chuang nay can trinh bay mQt cach khai quat vS vi tri dia ly, moi truang tv nhien,tai nguyen thien nhien, dan s6 va d~c trung van hoa xii hQi cua vung Tay B~c Ben e<;mhd6, nhling v~n dS Co' ban vS h(;1t~ng kinh tS, tiSm nang so sanh, nhfrng lwn chS va khokhan thach cung nhu nhu'ng quan diSm va chinh sach cua Dang va Nha mrac ta vS phattriSn vung Tay B~c
Chuo'ng II Nhfi'ng v§n d~ CO' ban phat tri~n con ngu(ri Tiiy B~c
Day la ph~n nQi dung chinh cua dS tai
2.1 Nhfing v§n d~ phat tri~n con ngu'o'i Tiiy B~c qua s& li~u th&ng ke
2.1.1. rh'!c tr{lng pluit triin con ngu'ui ray Rac giai aO{ln1999-2006
khoang 8,14%, cao han nhiSu so vai muc tang binh quan chung cua ca nuac 8% trong
Trang 4cling ky), nhung gia tri tuy~t d6i cua chi s6 BDI vung Tay B~c thi l?i a muc th~p nh~t,tuang ung la 0,565 nam 1999 va 0,611 nam 2004 NSu tiSn hanh xSp h?ng chi s6 BDIcua 8 vung trong ca nuac giai do?n 1999-2004 thi vung Tay B~c luon giu vi tri cu6ibang xSp h?ng (vi tri thu 8).
Bang 2.1 BDI va cac chi s6 thanh ph~n avling Tay B~c, 1999-2004
HDI va 3 chi s6thanh phdn, 1999 HDI va 3 chi s6thanh phdn, 2004 C1;T;J" -GDP -Giiio -T~6T -ci;i~;r -GDP -Giiio -Tu6i ·
Nfll d\lc thQ Nfll d\lc thQ 0,689 0,49 0,83 0,76 0,731 0,56 0,85 0,78 0,750 0,61 0,85 0,80 0,792 0,70 0,86 0,81 0,721 0,46 0,89 0,81 0,757 0,55 0,89 0,83 0,676 0,42 0,85 0,76 0,722 0,51 0,88 0,78 0,669 0,45 0,79 0,77 0,702 0,52 0,80 0,79 0,662 0,37 0,86 0,75 0,704 0,45 0,89 0,77 0,640 0,37 0,83 0,72 0,684 0,46 0,85 0,74 0,598 0,40 0,77 0,64 0,646 0,43 0,83 0,67 0,565 0,32 0,68 0,69 0,611 0,40 0,72 0,71 0,637 0,34 0,86 0,70 0,666 0,41 0,86 0,73 0,549 0,31 0,65 0,69 0,606 0,40 0,70 0,72
0,486 0,31 0,60 0,60 0,529 0,35 0,57 0,66
Nguon: Vi~n Khoa hQc xii h¢i Vi~t nam - UNDP (2006), PM.t tri~n con
ngU<JiVi~t Nam 1999-2004, NXB Chinh tri Quae gia
Tolm quae
I Dong Nam BO
2 D6ng b~ng song H6ng
3 Duyen hiii Nam Trung BO
4 D6ng b~ng song Ciru Long
2.1.2 Mai quan hf giua HDI vo-i chi sa HPI va chi sa GDIO' vimg Tuy Bac
Trong khi chi s6 phM triSn con nguai BDI cua vung Tay B~c d?t muc th~p nh~t
so vai cac vung khac trong ca nuac thi gia tri chi s6 ngheo kh6 t6ng hqp BPI cua vungTay B~c l?i a muc cao nh~t, tuang lIng la 36,2 nam 1999 (g~p 2, 7 l~n so vai chi s6 BPIth~p nh~t cua vung Dong Nam Bl) va 32,7 nam 2004 (g~p 3,41 l~n so vai chi s6 BPIth~p nh~t cua vung Dong Nam Bl) So vai cac vung khac trong cei nuac, m?c du vungTay B~c co t6c dl) tang tnrang BDI cao nh~t (tang 8,14%) trong giai do?n 1999-2004nhung l?i co muc giam chi s6 ngheo kh6 t6ng hqp BPI th~p nh~t (giam 9,7%) trongcung kY SlJ khac bi~t nl)i vung Tay B~c v~ giam chi s6 ngheo kh6 t6ng hgp cling khaIan M?c du Boa Binh va San La la 2 tinh co chi s6 BPI th~p nh~t va nhi trong vungnhung l?i la 2 tinh co t6c dl) gielm chi s6 BPI nhanh nh~t (15,9%) va nhi (15,8%) tuangung trong giai do?n 1999-2004
Tnii vai xu huang gielm ch~m v~ chi s6 ngheo kh6 t6ng hgp BPI, chi s6 phat tri~ngiai GDI cua vung Tay B~c so vai cac vung khac trong cei nuac l?i d?t dugc t6c dl) tangtnrang cao nh~t (khoelng 8,9%) Di~u nay cho th~y tinh tr?ng binh d~ng giai avung TayB~c dii va dang co nhung ceii thi~n r5 r~t M?c du v~y, chi s6 GDI cua vung Tay B~c v~n
trong cei nuac Chi s6 ph at triSn giai GDI cua vung Tay B~c d?t muc th~p nh~t cho th~ySlJ b~t binh d~ng dang k~ giua nam va nu theo cac thuac do ml)t cul)c s6ng dai lau vakhoe m?nh, ml)t cul)c s6ng giau tri thuc, va ml)t cul)c s6ng v~t ch~t d~y du cua vung TayB~c con th~p han r~t nhi~u so vai cac vung khac trong Celnuac
2.1.3 van dJ pluit triJn con ngldJ'i lihl quan din chi sa GDP
Trang 5Vung Tay B~c khong chi c6 quy mo t6ng san ph~m qu6c nQi nho nh~t (GDP nam
2004 d~t khoang 4.970,132 tY d6ng theo gia c6 dinh) ma con ca mtrc GDP binh quan d~unguai cling th~p nh~t so v6'i 7 vung con I~i trong ca nu6'c giai do~n 1999-2004 Ngoai ra,cling con mQt khoang cach b~t binh d~ng Ian trong phan b6 thu nh~p cho nguai 1ao dQngkhi ph an theo gi6'i tinh tren dia ban cua vung Tay B~c
Cau hoi dm;yc d~t ra Ia t~i san thu nh~p cua nguai dan Tay B~c I~i th~p dSn v~y?Tren th\Xc tS thi c6 nhi~u ySu t6 anh huang t6'i thu nh~p cua nguai dan Tay B~c, tuynhien trong ph~ri1 vi nghien Clm nay chi nhfrng nhan t6 c6 anh huang c6 y nghla th6ng
ke t6'i thu nh~p trong giai do~n 1999-2004 se duQ'c d~ c~p chi tiSt
- Ca cdu kinh dchuy€n djch chgm, tY trong nong nghi?p con khci caD: Trong giai
tich C\XCIa giam tY trQng khu V\XCnong nghi~p, tang tY trQng khu v\Xc cong nghi~p va
trong ca du t6ng san ph~m qu6c nQi cua vung Tay B~c v~n can chiSm ty trQng kha cao
(52,72% nam 1999 va 45,28% nam 2004) Ca du kinh tS vung Tay B~c giai do~n
1999-2004 v~n Ia: nong nghi~p - dich V\l - cong nghi~p Tren th\Xc tS, cac tinh Hoa Binh, San
La, va Lai Chau d~u c6 tY trQng nong nghi~p trong t6ng san ph~m qu6c nQi chiSm tren45% giai do~n 1999-2004
- Ty I? ao thi hoa thdp: Do ca du kinh tS chuy~n dich can ch~m (ty trQng khuv\Xccong nghi~p trong t6ng san ph~m qu6c nQi cua vung Tay B~c chi chiSm 14,6% nam
1999 va 21,61% nam 2004) nen qua trinh do thi h6a diSn ra tren dia ban cac tinh cua
- Quy mo hor;r,tac5ng thuang mr;r,idich V(.l con nho: Do vi tri cua vung Tay B~c
thuQc vung mi~n nui nen h~ th6ng thuang m~i trao d6i thong thuang v6'i cac vung khacd~c bi~t Ia vung kinh tS trQng di~m phia B~c, vung d6ng b~ng song H6ng, cling tra nenkh6 khan han T6ng muc ban Ie hang h6a va doanh thu dich V\l tieu dung cua ca vungTay B~c trong nam 2004 chi d~t muc 3.894,1 tY d6ng, trong d6 d6ng g6p nhi~u nh~t Iatinh San La (1.6.18,1 tY d6ng) va tinh Hoa Binh (1.182,2 ty d6ng) Hai tinh can I~i Ia
- Kim ngr;r,chxudt khau hcmg hoa va dich V(.l con nh6: M~c du vung Tay B~c c6 IQ'i
th~ Ia giap v6'i tuy~n bien gi6'i phia B~c va g~n nhi~u clm kh~u qu6c tS dUCYngbQ thongthuang v6'i cac nu6'c Iang gi~ng nhu Trung Qu6c hay Lao, nhung tren th\Xc tS cac tinhtren dia ban vung Tay B~c v~n chua phat huy duQ'c hSt thS m~nh d~ khai thac cac ti~mnang v~ tai nguyen khoang san cling nhu d~y m~nh san xu~t hang h6a xu~t kh~u Kimng~ch xu~t kh~u tr\Xc tiSp cua vung Tay B~c trong giai do~n nay m~c du c6 xu hu6'ng giatang nhung gia trj tuy~t d6i thi I~i can dt khiem t6n, chua xung v6'i ti~m nang cua vungTay B~c (3.524 nghin USD nam 1999 va 18.356 nghin USD nam 2004) Trong d6, tinhHoa Binh d6ng vai tro chu l\Xctrong xu~t kh~u cua vung Tay B~c, v6'i kim ng~ch xu~tkh~u d~t mu'c 3.262 nghin USD nam 1999 va 16.941 nghin USD nam 2004
- Ty I? laD ac5ng khang co chuyen man con khci caD: Lao dQng duQ'c xem nhu Ia
mQt nhan t6 d~u vao quan trQng ben c~nh ySu t6 cong ngh~ va v6n c6 anh huang t6'i tangtruang kinh tS Muc dQ anh huang Ian hay 000 cua ySu t6 Iao dong t6'i tang truang kinh
Trang 6tS ph\! thuQc vao ch~t lugng lao dQng Trong giai do~n 1999-2004, ch~t luQ'ng lao dQng
vung khac trong ca nuac co thS th~y r5 ch~t lUQ'nglao dQngavung Tay B~c la th~p nh~t
tinh Lai Chau (93,5%)
- Ty f? d6u tu cong cho phdt tri€n co So' hg t6ng, di;ic bi?t fa d6u tu VaGgiao thong nong thon can aquy mo nho: Trong giai do~n 1998-2000, ty l~ xii thuQc khu VlJCnong
(84,6% nam 1998 va 89,2% nam 2000) DiSu nay cho th~y nhu d.u cftp thiSt trong vi~ch6 trQ'd~y m~nh d~u tu han nfraillcac chuang trinh d~u tu cong cua Nha nuac vao phattriSn giao thong nong than vung Tay B~c trong giai do~n tai nh~m kich thich tangtru6ng kinh tS Tuy nhien tren thlJc tS, tY l~ d~u tu giao thong nong than vao cac tinhtren dia ban cua vung Tay B~c giai do~n 2000-2004 can r~t h~n chS (chi khofmg 4%) vaxSp amuc th~p nh~t so vai 8 vung trong ca nuac
- Hg t6ng co So' kem phdt tridn va chua d6ng b6: Tren thlJc tS, Tay B~c la vung co
h~ t~ng Co' sa thuQC vao lo~i kern nh~t trong ca nuac M~c du tY l~ dan s6 tren dia banvung Tay B~c khong dung di~n th~p sang dii co xu huOOg giam xu6ng nhung no v~n
(cao han r~t nhiSu so vai tY l~ trung binh cua Celnuac tuang ling la 14,8% nam 2000,7,3% nam 2004 va 3,1% nam 2006) T6c dQ cM thi~n tinh hinh tiSp c~n di~n th~p sangcho nguai dan cua vung Tay B~c duQ'c danh gia ch~m han so vai vung Tay Nguyen va
Internet th~p nh~t so vai cac vung khac trong ca nuac YS m~t phat triSn Co' sa h~ t~ng,dil co SlJ b~t binh d~ng Ian vS Co' hQi tiSp c~n cua nguai dan vu~g Tay B~c so vai nguaidan cac vung khac trong cung thai kY
M~c du dil co nhfrng n6 IlJc tich ClJCtrong cUQc chiSn ch6ng doi ngheo, song t.Y l~
muc cao nh~t trong s6 8 vung cua Celnuac, tuang lrng dil gielm tu muc 46,1% trong nam
2004 xu6ng can 39,4% trong nam 2006 Tinh tr~ng ngheo tuang W cung di€n ra vai vitri xSp h~ng cao nh~t vSt.Y l~ ngheo chung thuQc vS vung Tay B~c (d~t muc 58,6% trongnam 2004 va gielm xu6ng can 49% trong nam 2006) so vai 7 vung can l~i trong ca mrac
trong cung k)T Nhu v~y, du xet theo tieu chi chu~n ngheo nao di chang nfra thi vung Tay
B~c v~n duQ'c danh gia la vung ngheo nh~t so vai cac vung khac trong ca nuac, d~c bi~t
la t.Y l~ hQ ngheo hay t.Y 1~ngheo chung cua vung Tay B~c dSu a muc r~t cao (vuQ'1:xacac vung khac) Day co thS duQ'Cxem la mQt trong nhfrng v~n dS dang bao dQng d.n phelin6 IlJc t~p trung gieli quys't bai vi no co elnh huang 100 va tflJC tiSp tai xu huang phattriSn con nguai cua cac tinh tren dia ban cua vung Tay B~c khong chi trong hi~n t~i macan ca trong tuang lai g~n NSu ph an chi a chi tiSt han, co thS th~y r5 t.Y l~ dan s6ng duai
Trang 7Tolin quae
1 Dong NamBQ
2 D6ng b~ng song H6ng
3 D6ng b~ng song Cuu Long
4 Duyen hai Nam Trung BQ
5 Dong B~c
6 Tiiy Nguyen
7 B~c Trung BQ
8 Tay Bife
Ngu6n: T6ng C\.IC Th6ng ke, 2007.
Tren thvc t€, vai cung t6c dQ tang tnrcmg kinh t€ nh~t dinh trong giai do~n
2002-2004, nhung t6c dQ tang thu nh~p binh quan nam cua nhom 20% cao nh~t cua vung Tay
nh?p th~p nh~t m~c du cling duQ'chuang IQ'itu tang tnrang kinh t€ cao dem I~i song muc
dQhuang Iqi I~i th~p han so vai nhom co thu nh?P cao nh~t tren dia bim cua vung TayB~c
2004) so vai 7 vung con I~i trong ca nuac. V~n dS d~t ra a day do Ia t~i sac vung Tay
cao (tang 11,7% giai do~n 2002-2004) so vai 7 vung con I~i trong ca nuac nhung t6c dQ
duQ'c1;'giai mQt'ph~n bai vi tang tnrang kinh t€ a vung Tay B~c trong giai do~n nay coth~ co IQ'icho nhom nguai co thu nh?P cao nhiSu han Ia nhom nguai co thu nh?P th~p
Bang 2.2: Thvc tr~ng ngheo cua vung Tay Bac, 2002-2006
Ty I? hv ngheo Ty I? ngheo ehung
-T6c-d~ -T-6c-d6-gj~;;:; Nam Nam giam hQ Nam Nam ty l~ ngheo
2004 2006 ngheo 2004 2006 chung 18,1 15,5 -14,4 19,5 16,0 -17,9 6,1 4,6 -24,6 5,4 5,8 7,4 12,9 10,1 -21,7 12,1 8,8 -27,3 15,3 13,0 -15,0 19,5 10,3 -47,2 21,3 17,2 -19,2 19,0 12,6 -33,7 23,2 22,2 -4,3 29,4 25,0 -15,0 29,2 24,0 -17,8 33,1 28,6 -13,6 29,4 26,6 -9,5 31,9 29,1 -8,8 46,1 39,4 -14,5 58,6 49,0 -16,4
2.1.4 van ilJ pluit triin con nguui lien quan tlli chi sagiao d,!c
- Ty f? nguai fern bdt chit thap: So vai cac tinh khac trong ca nuac giai do~n
tang (tang tnrang 3,6% trong cung k5') song gia tri tuy~t d6i d~t duQ'c thi I~ia muc th~p
82,4% so vai ty I~ nguaj Ian bi€t chu tinh binh quan chung cho ca nuac) D~c bi~t trongnQi vllng Tay B~c, tY I~ nay con r~t th~p tren dia ban tinh Di~n Bien va tinh Lai Chau(khoang 55%) N€u phan tich chi ti€t theo giai co th~ nh?n th~y sv t6n t~i cua b~t binhd~ng giai lien quan d€n ty I~ nguai Ian bi€t chu cua vung Tay B~c Rieng nam 2004,trong khi ty I~ nguai Ian Ia nam giai a vung Tay B~c bi€t chu chi€m tY I~ kh<i cao(khoimg 83,6%) thi tY I~ nay a nu giai I~i kha th~p (chi khming 68,4%) Trong nQi vungTay B~c, tinh tr~ng b~t binh d~ng giai vS giao d\lc con diSn ra gay g~t han tren dia ban
Trong do, tY Ie ho ngheo duQ'c tinh theo thu nh~p binh quan mot nguoi mot thllng vai chdn mai clm Chinh phil glai doan 2006-2010.
trong d6 thanh thi 260 nghin d6ng, nong thon 200 nghin d6ng, da IOai tac dong tang gia. Chudnnght!o chungduoc tinh theo s6 lieu chi tieu binh quan d.1u nguoi 1 thllng bai T6ng C\lC Th6ng ke va Ngan hang th~ giai cho cac nam: ) 73 nghin d6ng cho nam 2004 va 213 nghin
Trang 8cua hai tinh la Di~n Bien (trong khi co 66,2% nam giai nguai Ian biSt chCi'thi chi co44,8% nCi'giai nguai Ian biSt chCi')va tinh Lai Chau (tY l~ nguai Ian biSt chCi'a nhomnam giai la 66,3% va nhom nCi'giai la 44,8%) Day co th~ dUQ"cxem la mQt trong s6
nhCi'ngv~n dS nong lien quan khong chi tai vi~c cai thi~n chi s6 giao d\lc ma can tai ca
S\I phat tri~n con nguai cua vling Tay B~c trong giai do~m tai
- Ty I? nhgp h9C thap: Ty l~ nh~p hQCa cac dp cua vung Tay B~c co chiSu
huang giam d~n khi chuy€n len dp hQc cao hem D6i vai dp I, tY l~ nay cua vung Tay
dUQ"ccai thi~n doi chut vai S\I gia tang tY l~ nh~p hQc cua vung Tay B~c tu 47,5% nam
1999 (so vai 67,9% cua ca nuac) len 48,3% nam 2004 (so vai 80% cua ca nuac) va len
l~ nh~p hQc cua vung Tay B~c giam tu muc 19,5% nam 1999 (so vai 32,1% cua canuac) xu6ng can 16,2% nam 2004 (so vai 40% cua ca nuac) va tang len 34,7% nam
2006 so vai 53,9% cua ca nuac NSu phan tich chi tiSt theo giai co th€ th~y r5 da xay rab~t binh d~ng lart vS ty l~ nh~p hQc cac dp giao d\lC trong nam 2004 anam giai (70,7%)
va nCi'giai (59,6%) S\I b~t binh d~ng can di~n ra gay g~t han trong nQi vung Tay B~c,d~c bi~t la trong 2 tinh Di~n Bien (70,8% a nam giai, va 52,3% a nCi'giai) va tinh Lai
v~n dS n6i cQm dp bach dn dUQ"cNha nuac quan tam va d~u tu thich dang han nCi'a
- Chi tieu cua h(j gia ainh cho giao d1;lcthap: MQt trong nhiSu nguyen nhan d~n
dSn tinh tr~ng th~p kern vS chi s6 giao d\lC cua vung Tay B~c thai gian qua do la do thiSuS\I quan tam dc1utu thich dang cua gia dinh tai vi~c hQc hanh cua con cai So sanh vai 7vung khac trong ca nuac trong giai do~n 2002-2006, Tay B~c dUQ"cxem la vung co mucchi tieu cho dai s6ng binh quan 1 nhan kh~u trong vong 1 thang thuQc lo~i th~p nh~t ca
2004) va 296,3 nghin d6ng nam 2006, trong do chi tieu cho dai s6ng cua nhom ngheo
chung cho dai s6"ng binh quan 1 nhan kh~u cua vung Tay B~c trong nam 2002)
Trong s6 8 vung cua ca nuac, vung Tay B~c khong chi co mu'c chi tieu cho giaod\lc, dao t~o binh quan 1 nguai di hQc trong 12 thang qua a muc th~p nh~t ma can co t6c
dQ tang chi tieu cho giao d\lC dao t~o cling th~p nh~t (tang twang 5,8%, th~p han r~t
r~ng vi~c dc1utu vao chi tieu mua s~m danh cho vi~c cM thi~n ch~t lUQ"nggiao d\lC cua daphc1n cac hQ gia dinh, d~c bi~t la cac hQ d6ng bao dan tQc thi€u s6 va cac hQ gia dinhs6ng anhCi'ngxa 'd~c bi~t kho khan can dt h~n chS
- TyI? h9C sinh luu ban va b6 h9C cao: 0 dp ti~u hQc, m~c du ty l~ hQc sinh luu
vung cua ca nuac) Trong nQi vung Tay B~c, tinh San La co ty l~ hQc sinh luu ban cao
Trang 9nh&t (5,55% nam hQc 2001-02 va 2,22% nam hQc 2004-05) va th&p nh&t la tinh HoaBinh (tuong ungla 1,34% va 0,73%) Khac vai tinh tr(;1nglUll ban, vung Tay B~c co tY l~hQc sinh b6 hQc thuQc vao 10(;1icao nh&t khi so sanh vai cac vung trong ca nuac (6,76%nam hQc 2001-02 va 6,17% nam hQc 2004-05) D~c bi~t trong nQi vung Tay B~c, tinhLai Chau khong chi la tinh co tY 1~ hQc sinh trung hQc ca sa b6 hQC cao nh&t ma candang co xu huang gia tang, tuong ung tu muc 10,13% trong nam hQc 2001-02 len taimuc g~n 10,46% trong nam hQc 2004-05 Nhu v~y, qua nhung s6 li~u ph an tich chi ti~t
co th~ nh~n th&y r5 r~ng tinh tr(;1nghQc sinh b6 hQc d~c bi~t la b6 hQCa dp trung hQCph6 thong tren dia ban cac tinh cua vung Tay B~c dang a muc bao dQng va la mQt trangnhfrng v&n d~ nong co anh huang tieu qrc khong chi tai chi s6 ph at tri~n giao d1,lcmacan tai ca ch&t luQ11ggiao d1,lCva chi s6 phat triSn con ngmJi cua vung Tay B~c
2.1.5 van dJ pluit triJn con ngrriti lien quan din chi sa tuJi thfJ va sere khoe
So vai 8 vung trong ca nuac, m~c clu vung Tay B~c co t6c dQ tang twang tu6i thQtrung binh kha cao (tang 2,58% trong giai dO(;1n1999-2004) nhung gia tri tuy~t d6i cuachi s6 tu6i thQ trung binh thi l(;1ir&t th&p, tuong ung la 65,9 tu6i nam 1999 va 67,6 tu6inam 2004 (x~p vi tri thu 7 chi sau vung Tay Nguyen) Trang nQi vung Tay B~c, khoangcach chenh l~ch tu6i giua tinh co tu6i thQ binh quan nam cao nh&t (tinh Hoa Binh) vath&p nh&t (tinh Lai Chau) dff co chi~u huang ngay cang cloffng ra (chenh l~ch khoang 3,6tu6i nam 1999 len tai g~n 3,9 tu6i nam 2004) Cling trong nQi vung Tay B~c, tinh tr(;1ngb&t binh d~ng giai v~ tu6i thQ ph an theo tinh ho~c theo giai cling dff co chi~u huang giatang
- Mue s6ng thap: Trong giai dO(;1n2002-2004 cho cluca du chi tieu cho doi s6ngbinh quan mQt nhan khflu trong vong 1 thang cua cac hQ gia dinh tren dia ban vung TayB~c cho y t~ (va chi tieu cho nha a,di~n nuac, v~ sinh) dff co xu huang gia tang tu muc
2,3%) trang nam 2004 va l(;1ixu6ng 4,5% (va 2,3%) trong nam 2006, nhung n~u so vai
ty 1~ chi tieu binh quan cho y t~ tinh binh quan cho mQt nhan khflu thuQc 7 vung khactrong ca nuac thi tY 1~ chi tieu cho y t~ tinh binh quan cho mQt nhan khflu cua vung TayB~c v~n a muc g~n th&p nh&t (chi dUng tren co vung Dong B~c trong nam 2004) Tinhtr(;1ngchi tieu doi s6ng cua hQ gia dinh danh cho y t~ a muc r&t th&p nay can di~n ratuang d6i gay g~t hon tren dia ban cac tinh Lai Chau va tinh San La hay a nhung vungmi~n nui co d6ng bao clan tQc thiSu s6 sinh s6ng ho~c a nhung xff d~c bi~t kho khan cuavung Tay B~c
- Khii niing tdp ec;incac djch v¥ nu'o'c st;lch va V? sinh thap: So vai cac vung khac
trang ca nuac, vung Tay B~c khong chi co tY l~ s6 dan khong duQ'c ti~p c?n nuac s(;1cha
Tay B~c, khoang cach chenh l~ch v~ tY 1~ s6 clan khong duQ'c ti~p c?n nuac s(;1chgiua
92,6% trong cung ky) dang ngay mQt doffng xa hon Th1,l'ct~, tren dia ban cua 2 tinh laDi~n Bien va Lai Chau, tinh tr(;1ngnguoi clan noi chung va nguoi ngheo hay clan tQc thi~us6 noi rieng thi~u nuac s(;1chdff cli~n raamuc bao dQng d6
Trang 10So vai cac vung khac v~ kha nang ti~p c~n v~ sinh cua ngm':ri dan, vung Tay B~cdung d~u trong ca nuac v~ tY l~ s6 dan khong duQ'c ti~p c~n v~ sinh (vai ty l~ cao nh~t83,8% nam 1999, 85,5% nam 2004va 54,8% nam 2006) D~c bi~t trong n9i vung TayB~c co 2 tinh la Di~n Bien va Lai Chau hi~n dang atrong tinh tr~ng tdm tn;mg v~tY l~s6 dan khong duQ'c ti~p c~n v~ sinh (tucmg Ung la 90,5% va 93,1 % nam 2004) Nhu v~ythi~u nuac s~ch va it ti~p c~n v~ sinh la m9t trong nhung v~n d~ dn phai duQ'c Dang vaNha nuac d~c bi~t quan tam han nua vi no anh huang tn,fc ti~p tai suc khoe cua nguaidan Tay B~c.
- Ty suat sinh tho (%0) va tY suat ehit So' sinh (%0) khil eao: So vai 7 vung khac
sinh tho (t6c d9 tang twang -21,3% giai do~n 1999-2006) nhung gia tri tuy~t d6i cua ty
Tay B~c, tinh Lai Chau khong chi duQ'c xem la tinh co t6c d9 suy giam tY su~t sinh thocao nh~t (giam 27,3%) ma con la tinh co muc ty su~t sinh tho Ian nh~t vung trong cungthai ky (d~n nam 2004 thi tY su~t sinh tho vfrn con amuc 28 ph~n nghin) Ben c~nh do,vung Tay B~c cung la vung co tY su~t ch€t sa sinh thu9C vao lo~i r~t cao, cao g~n g~pdoi muc binh quan chung cua ca nuac trong cung kY (vi tri x€p h~ng cua vung Tay B~cdung g~n cu6i bang va chi tren co vling Tay Nguyen)
- Thilp dan s6tre:
So sanh vai cac vung khac trong ca nuac nam 2005 co th~ nh~n th~y r5 vung TayB~c co dan s6 tre Ty su~t sinh chung (GFR - %0) cua vung Tay B~c trong khoang thaigian tu 4/2004-3/2005 dff d~t muc 65,56 %0 (cao han nhi~u so vai muc binh quan chungcua ca nuac: 50,86%0 va chi dUng sau co vung Tay Nguyen: 69,97%0) Trong n9i vungTay B~c cung di~n ra S\I each bi~t rAt Ian v~ tY su~t sinh chung cua tinh cao nh~t LaiChau (91,54%) vai tinh th~p nh~t Hoa Binh (50,01 %) N~u so sanh sanh vai cac vung
vung Tay Nguyen (78,77%0) Trong khu V\ICnong thon cua n9i vung Tay B~c dff t6n t~im9t h6 phan cach C\ICky Ian v~ tY suM sinh chung cua tinh cao nh~t Lai Chau (khoang96,5%) vai tinh th~p nh~t Hoa Binh (khoang 50,42%), g~p g~n 1,91 l~n Th~m chi Sl,fcach bi~t con tra nen Ian han nua giua klm V\ICnong thon va khu VI,fCthanh thi cua tinhLai Chau (g~p 2, 17 l~n)
M~c du co nhi~u nguyen nhan anh huang tai mirc sinh cao cua vung Tay B~csong trinh d9 dan tri th~p, d9 tu6i k€t hon sam va thi€u ki€n thuc v~ phong tninh thaicling nhu tY l~ sinh con thu 3 cao dugc xem nhu la nhilng y€u t6 quan trQng nh~t Thl,fc
trong nam 2005 (tuang Ung la 23,8 tu6i va 21,5 tu6i) duQ'c x~p h~ng muc th~p nh~t trong
ca nuac (so vai d9 tu6i k€t hon trung binh cua nam giai va nu giai tren ph~m vi d.nuactuang Ung la 26,8 tu6i va 23,5 tu6i) Trong n9i vung Tay B~c, cling co Sl,fphan hoa r5 r~tv~ d9 tu6i k€t hon trung binh l~n d~u giila tinh th~p nh~t la Lai Chau (nam giai: 22,6 tu6i
va nil giai: 20,5 tu6i) vai tinh cao nh~t la Hoa Binh (nam giai: 25,3 tu6i va nil gi6i: 22,7tu6i),
Trang 11NgOlli ra, s6 Im;mg nguai gia a vung Tay B~c chi~m tY tn;mg khong cao N~u sosanh vai 7 vung khac trong ca.nuac thi vung Tay B~c co tY l~ nguai dan dang s6ng tud9 tu6i 65 tra len a muc r~t th~p '(chi dung tren vung Tay Nguyen) Tinh tn;mg tuong t\1'cling diSn ra vai d9 tu6i tu 70 tra len ho~c 75 tra len tren dia ban cua vung Tay B~c.
vai cac vling khac trong ca.nuac (ngo:;J.itm vung Tay Nguyen trong cung ky) ma no conphfm anh vung Tay B~c co muc tu6i thQ binh quan th~p han so vai cac vung khac (ngo:;J.i
tm vung Tay Nguyen)
- Ty I? tre em du6'i 5 tu6i suy dinh du8ng va tj; I? nguai kh6ng kY vrng s6ng ddn tu6i 40 a muc rat cao:
nam 2004 va 28,4% nam 2006, d6ng thai chi dung tren vi tri x~p h:;J.ngcua vung Tay
khoang 23,3% trong ca giai dO:;J.n1998-2004 (dung tren vung D6ng b~ng song Ciru Longtrong bang x~p h:;J.ngv~ t6c d9 tang truang). Di~u dang 10 ng:;J.inh~t aday la khoang cachchenh l~ch v~ ty l~ tre em duai 5 tu6i suy dinh duang gifra vung Tay B~c vai muc binh
khoang 1, 13 l~n trong nam 1998 va khoang 1,20 l~n trong nam 2004) Trong n9i vungTay B~c, h~u h~t cac tinh d~u cotY l~ tre em duai 5 tu6i suy dinh duang amuc kha cao
- T6c d(J lay nhiim HIV tich lfiy tren 100 nghin dan a muc rat cao: M~c du vung
Tay B~c co tY l~ lay nhiSm HIV tich lliy tren 100 nghin dan trong nam 2004 chi dUng a
hang thu 5 trong s6 8 vung (chi dUng tren vung Tay Nguyen, vling B~c Trung B9, vavung Duyen Hai Nam Trung B9) khi so vai cac vung khac trong ca nuac, nhung di~m
cua vung l:;J.idUrig a vi tri cao nh~t (nam 2006 tang 3 l~n so vai nam 2002) D~c bi~ttrong n9i vung Tay B~c, di~m dang luu y la Hnh Son La co ty l~ lay nhi~m HIV tich lUy
a muc cao nh~t khi so sanh vai cac tinh khac trong vung C\l th~, n~u nhu nam 2002 cutrong 100 nghin dan dang s6ng cua tinh San La co 48,68 nguai bi nhiSm HIV tich lUy thid~n nam 2004 con s6 nay da la 130,46 (tang nhanh g~p 2, 7 l~n)
- H? thc5ng m(lng luai y td cap co So' thap kem: So vai cac vung khac trong ca
nuac, vung Tay B~c duCJc danh gia co h~ th6ng m:;J.ngluai y t~ dp Co' sa ph\lC V\l cong
nam 2002 tY l~ xa co bac sy cua vLmg Tay B~c chi d:;J.tmuc 22,2% thi d~n nam 2004 ty l~
Trong do, n6i c9m nh~t la tinh tr:;J.ngthi~u bac sy adp xa tren dia ban cua tinh Lai Chau(m9t ph~n la do Lai Chau mai tach tinh nam 2003) vo-i ty l~ xa co bac sy x~p h:;J.ngth~pnh~t trong canuac.
M9t d~u hi~u dang bao d9ng avung Tay B~c giai dO:;J.nnay la ty l~ than ban ~p co
th\fc t~, chi co khoang 89,4% than ban/~p tren dia ban cac tinh cua vung Tay B~c duCJcghi nh~n la co nhan vien y t~ C9ng d6ng dang hO:;J.td9ng ph\lc V\l cho cong cac cham s6c
Trang 12suc khoe ban d~u cho nguai dan Tinh tr~ng mly dil va dang c6 nhilng anh huemg h~nchS nh<lt dinh tai cong tac cham s6c va bao v~ suc khoe cua nguai dan n6i chung va bit
my - tre em n6i rieng tren dia ban cac tinh cua vung Tay B~c
2.2 Nguyen nhan cua nhfrng van de phat tricin con ngucli Tay Bac qua dieu tra th,!c
d,a
2.2.1 Nguyen nhiin cua nhimg win d€ trong phtit triln kinh te: xoti d6i giam ngheo
Tay Bile la vung c6 dia hlnh phuc tC;iPva bi chia cat, la nai sinh s6ng cua nhi~u dant(>c.Hau het cac t(>c nguai trong vung Tay Bile tir truck cling nhu hi~n nay von la nhii'ng
cu dan nong nghi~p M~c du dil c6 nhii'ng chuyen bien quan trQng, nhung chung ta veinquan sat thay each lam an kinh te truy~n th6ng c6 anh huang khong nho den tlnh trC;ingd6i ngheo hi~n nay cila nguai dan vung Tay B~c Trang khi nong nghi~p bap benh, chonang suat thap thl chan nuoi van con du9'c coi la m(>t nganh kinh te phl;! T~p qwin channuoi truyen thong vein con an sau trong hOC;itd(>ng chan nuoi cila nguai dan vung TayB~c KSt qua phong van can b(>c(>ng d6ng tC;ii12 c9ng d6ng cho th<ly nhii'ng nguyen nhand6i ngheo aday nhu sau:
1 Thie'u kien thuc va kinh nghi¢m lam nong nghi¢p (0'day la nong nghi¢p hi¢n dCJi vOi vi¢c ap dl;lng khoa hflC ky thurJt wji cac IOCJigiong cay, gio'ng con mlri cho niing suat cao va phil lu;rpv(Yinhu cd'u cua thi truClng)
2 Thie'u von dd ddu tu, mo' r(mg sim xudt
3 Dong nhan kha'u nlu(ng thie'u lao de)ng
4 Dar sdn xuar khong nhie'u, dar bCJcmau
5.Khi hrJu khdc nghi¢t
6 Thie'u nuoc v€ mua kho
7 Co sO' h.CJtd'ng kem phat trie'n, giao thong khong thurJn [(Ii
8 Dia hlnh bi chia cdt
9 M¢t b&ng dan tri thap, khong deu, that hflC
10 Chiin nuoi thieu ch6 chiin thd
11 Chua co dd'u ra o'n dinh cho cac sdn pha'm nong nghi¢p
12 T¢ nCJn XG he)i khci phe5 biin (nghi?n ru9U, hut thu6c phi?n)
13 B¢nh trJt nhi€u do phong b?nh kern
14 Niing blc can be)dia phuong hCJnche'
15 Kinh te' chu yeu la t~(cling t¥ cap (de)c canh cay iLia, cay ngo)
16. Y ICJi,nhClvcLOs~(giup d{Jcua nha nuoc.
Trang khi d6 ngU'ai dan cho biSt nhfrng nguyen nhan cua d6i ngheo cila gia dinh
va c(>ngd6ng nhU' sau:
J Dong con
2 Thdu nhan h;rclao d(jng
3 Thdu ddt san xudt
4 Thdu v6n
5 HflC vdn thdp
6 Thdu kiin thuc, kinh nghi?m san xUdt
7 Ca sa hCJtdng kern, giao thong kh6 khan
Trang 138 Tam if;y lc;li, hrai
9 Sue kh6e yiu
10 Thien tai
11 B?nh dieh
12 Gia ea, thi truO'ng kh6ng 6n dinh
13 DiJu ki?n tl! nhien, dia if; kho khan
14 Gia dinh kh6ng hoa thwjn
15 Thiiu gi6ng, phan bon
Khi phan Heh S1,1'phan hoa gi<'lUngheo va phat tri~n kinh te cua nguai dan vung TayBac thl c6 m¢t s6 nhan t6 c6 tac d¢ng rat 16n va mang tinh quyet d~nh, d6 la yeu t6 vanhoa, yeu t6 d~a kinh te, ngu6n v6n, ngu6n nhan h,rc va kha nang thfch U'ng v6i dieu ki~nth~ truang thai ma clla T~i nhfrng d~a ban ma nh6m nghien cuu ti~n h<'mhdieu tra trongqua trmh thvc hi~n de tai, co hai yeu t6, d6 la chat luqng cua ngu6n nhan Ivc va van hoalam an dii c6 st! anh huang mang tinh quyet d~nh den vi~c xoa d6i giam ngheo va phattri~n kinh te cua nguai dan Philn 16n nhfrng cu¢c phong van cho thay d~i da s6 cac h¢duqc coi la kha gia va giau c6 trong c¢ng d6ng thuang la cac h¢ c6 laG d¢ng, c6 v6n, v6itrf tu~ va tilm hi~u biet, c6 m6i qmln h~ xii h¢i r¢ng Ian hon dii biet kinh doanh, san xuatgioi, biet chuy~n d6i vi~c lam va biet ap dl;!ng khoa h<;>cky thu~1, Hon nfra, SIJ nhanhnh~y v6i kinh te th~ truang dii giup h<;>biet da d~ng hoa nganh nghe, v~t nuoi, cay tr6ng,t~p trung dilu tu va biet ap dl;!ng cac bi~n phap khoa h<;>cky thu~t thfch hqp va 11mdilu rat6t cho san phftm cua mlnh Nguqc l~i, nhfrng h¢ ngheo, c6 thu nh~p thap chiem m¢t s6luqng rat 16n, thu<'mg kh6ng bi~t lam an, thi~u hi~u bi~t, it quan h~ va thucmg thi~u v6n
va y~u v~ ngu6n nhan 11,1'c.M¢t nguyen nhan nfra khien cho tmh tr~ng khoang cach thunh~p gifra cac nh6m trong vling ngay dng 100 la do tinh chat cua dan cu, d6 la tlnh tr~ngm¢t s6 dan t¢c thi~u s6 thuang cu tru a nhfrng noi bat lqi trang cac ho~t d¢ng kinh te,hay n6i m¢t each khcic la v~tri d~a kinh te khong thu~n lqi
Ca cau kinh te cua cac dan t¢c thi~u s6 a vung Tay B~c van la nong nghi~p truyenth6ng, ngu6n s6ng chinh cua nguai dan vling nay la tr6ng tr<;>1,Dii tll' lau nguai dan g~nb6 v6i vi~c canh tac nuang dy va chan nuoi nho a cac h¢ gia dlnh Hilu het m<;>inghephl;!chi duqc tien hanh khi cong vi~c canh tac nuang ray dii xong va kinh t~ mang tinh tt!cung tt! cap n~ng n~ Trang nong nghi~p m~c dli dii c6 st! h6 trq nhieu tll' nha nu6c va caet6 chuc phi chinh phu, nhung van it c6 st! chuy~n bien trang ca cau gifra tr6ng tr<;>tvachan nuoi
M~c du hilu het cac dan thi~u s6 aTay B~c deu c6 nghe thu cong truyen th6ng vanhieu nghe a m¢t s6 dan t¢c d~t den trinh d¢ tinh xao, nhu d~t th6 cftm cua nguai Thai,nguai Lao, nghe ren cua nguai Hmong Nhung nhfrng nghe nay van con phat tri~n
san xu~t duqc, th~m chi th~ truang con b~ thu h~p Ph~n Ian do kh6ng da d"mg hoa duqcm~u ma, chua huo'ng tai thi truang, cai tien ky thu~1,
Van de phat tri~n thuang m~i, cong nghi~p va d~ch Vl;!cua \rung Tay B~c m~c duc6 duang bien tiep giap v6i Trung Qu6c khci dai, nhung hi~n van con g~p rat nhieu kh6
mu6n dilu tu van vling Tay B~c do duO'ng xa xa xoi, giao thong each lru, do d6 vi¢c thll
Trang 14ho'i von 6 vung nay cilng kho chu chua noi den vi¢c lam an co liii Chinh VI v~y ma
dap (rng nhung nhu cAu tieu dung thi~t y~u hang ngay cua ngmJi dan
M¢t trong nhfi'ng van de dan den tinh trl;lng kinh te cua vung Tay Bac kern phattri~n nfi'a d6 la tinh trl;lng thieu dat canh tac Hau het cac cu¢c phong van ngum dan vacan be> c¢ng d6ng deu cho thay thieu dat san xuat dIng la m¢t trong nhfi'ng nguyen nhangay nen tinh trl;lng d6i ngheo cua nguoi dan Neu nhu nguoi dan thieu v6n san xui1'tthi c6th~ huy d¢ng v6n, cho dan yay v6n Uti diii d~ phat tri~n kinh te, tuy nhien neu thieu di1'tcanh tac d6i vai nhfi'ng cu dan chu yeu lam nong nghi~p thl day th,!c sl! la m¢t bai toankh6 d6i vai phat tri~n kinh te va xoa d6i giam ngheo avung Tay Bac
2.2.2 Nguyen nhiin cua nhimg van de' trong giao d,!-c
nui, trong d6 c6 Tay Bac
Trong nhieu nam qua kinh phi danh cho giao dl;lCm~c du dii duqc ciii thi~n nhungvan chua dap ung duqc yeu cau th,!c te Ben cl;lnh vi~c xu6ng cap cua co sa v~t chat ahQCduong la d¢i ngfi giao vien aday khong chi thieu ve s6 luqng ma con yeu ve chat luqngnhat la d¢i ngfi giao vien ngum dan t¢c thi~u s6 Do d6 dan den tlnh trl;lng thieu truong,thieu lap hQC,khong dap U'ngkip thm nhfi'ng doi hoi cua giao dl;lCph6 c~p
trong khi vi~c cung dp cho m¢t dua con an hQc la m¢t ganh n~ng <?uagia dinh Wc nay M~t khac nh~n tJ:1uccua s6 dong cfing coi vi~c hQc hanh chua phai la nhu cau buc xuc,cai gay can va thiet th,!c nhat amien nui van la lao d¢ng danh cho tr6ng trQt, chan nuoi,thu cong nghi~p, san ban va khai thac lam th6 san V i~c dau tu cho hQc hanh dii t6n kerntien gl;l0, truong ky ve thm gian ma ket qua thl khong chac chan bing dau tu cho nongnghi~p T~p quan l~p gia dinh sam, c6 con sam r6i phai 10 toan vi~c nha cfing la m¢t suc
ep d~ hQc sinh alap tren phai tl! ghic sam rm ghe nha truong
Nhfi'ng cu¢c phong van dinh Hnh cua chung toi trong qua trlnh dieu tra aTay Bacd6i vai cac cap c¢ng d6ng va ngum dan phan nao dii 19 giai duqc nhfi'ng nguyen nhantren:
1 Giao thong khong thwJn ti¢n
2 TruOng h9c qua xa nha
3 Khong co tie'n dong gap do chi phi qua cao
4 Cac tnriJng nr)i tru giai hc;mso'luqng h9C sinh duqc nluJn h9c
5 N guiJi dan chua nhc;'inthac duqc tdm quan tr9ng CLlacong tac giao d~IC
6 Ra tnriJng kho xin vi¢c (H9c nghe' de xin viec hem)
7 Chat hrfrng dC;Zy h9c chua tot nen kho thi d6 dc;zih9C va cac truiJng cao d6ng
8 Khong co truye'n thong h9C tc;'ip
9 Ke't hon sam phai ba hQc
10 Tiing ph6 thong yiu
11 Thieu phuO'ng ti¢n dC;Zy va h9C
12 Dan tri thap, dan khong chju t~(ddu tucho con h9C, trong chiJvao nha nuac
13 Ddu tl{ cua nha nuac cho giao d~c thiiu va chua phu hqp
14 ChuO'ng trlnh giao d~ICchua phu hqp vai d(ic thu rieng da vung mie'n, dan tr)c