Vi~c di ehuy~n lao dmg nCmgthon vao Ha NQi noi chung va qu~n Hai Ba Trung noi rieng la qui lu~t tat yeu kh,khquan cua sv phat tri~n kinh te, xii hQi.. ngoai nhc;tpcU vao dia ban quc;tnga
Trang 1VI€;N KHOA HOC xA H()I VIBT NAM
Vi¢n Xti hqi hQc
Baa caa tonl tilt de' tiJi cap B6 :
THlfC TRANG DAN s6 QU~N I-IAI BA TRUNG
DlJ6I TAc DONG CUA KINH TE THI TRlJ(JNG. .
" " /' ?? ~ - - ,,/ A"" '-'
VA CHINH SACH MO CUA - NHUNG VAN DE D~ T RA
Chu nhi¢ln de'tiJi: PGS TS Tnln Cao San
Trang 2LOi mudii'u
Qu~n Hai Ba Tnrng n~m 0 phfa Nam nQi thanh Ha NQi, di¢n tich 13 km2, tiepgiap cac qu~n Dong Da, Hoan Kiem, Thanh Xu an va huy¢n Thanh Tr'i Day la qu~n conhieu sl! thay d6i ve dia giOi, don vi hanh chfnh va dan cu
Tu nam 2003 tr6' ve truac, qu~n co 25 phuong: Nguyen Du, Pho Hue, Bili ThiXuan, Le D~i Hanh, Giap Bat, Cau Den, Mai DQng, Truong Dinh, Ph~m Dlnh Ho, MinhKhai, Bach Khoa, Quynh Loi, Thanh Luong, Thanh Nhan, Dong Nhan, Ngo Thl Nh~m,B~ch Mai, Quynh Mai, Tuong Mai, Tan Mai, Dong Mac, Dong Tam, Vinh Tuy, HoangVan Thl;l va B~ch D~ng (4 phuong co pho hoan toan, 21 phuong vua co pho, khu t~pth~, ng5, xom dan xen) Dan cU dU<;>'cchia lam 3 khu vl!c: pho cu, khu lao dQng va khuven ngo~i, vai da sola dan laD dQng va ti~u thuong
Theo thong ke cua UBND qu~n, tinh den qui I nam 2003 toan qu~n co 91.671 hQ,383.917 nhan khc1u, trong do nhan kh~u thuong tni gom 79.412 hQ, 320.015 nhfm kh~uchiem ti l~ 83,4% nhan kh~u trang toan qu~n so doi tu<;>,ngtu tinh khac den sinh songtren dia ban qu~n la: 10.887 nhan khc1u, chiem 2,85% dan so so nhan kh~u trong dQtu6i lao dQng co 265.013 nguOi (chiem 68% dan so), trang do co 54.054 nguoi chua covi¢c lam ho~c vi~c lam chua 6n dinh Qu~n Hai Ba Trung hi~n co 92 doanh nghi¢p nhanuac, 19 Cong ty Lien doanh, 6 doanh nghi~p dii c6 phan hoa, 403 doanh nghi~p ngoaiquoc doanh, 119 co s6' kinh doanh dich Y\l du lich, khach s~n, nha nghi, 21 nha cho nguoinUDc ngoai thue, 2 kf tuc xa sinh vien nUDcngoai, 905 hQ cho sinh vien thue D~e bi~t trendia ban qu~ co 4 truang d~i hQc lC1nla: Xay Dl!llg, Bach Khoa, Kinh Te, va D~i hQe Duqe.Duong nhien den nay con so nay dii co nhieu thay d6i
Qu~n duqc danh gia la dia ban phuc t~p ve an ninh tr~t tv va nCJit~p trung nhieudan cu tu cac tinh khac chuy~n den lam an, sinh song Vi~c di ehuy~n lao d(mg nCmgthon vao Ha NQi noi chung va qu~n Hai Ba Trung noi rieng la qui lu~t tat yeu kh,khquan cua sv phat tri~n kinh te, xii hQi Tlf nam 1992 den nay so nglfoi tu cae tinh den elltru tren dia ban qu~n ngay cang gia tang Tfnh den thang 3 nam 2000 so nguoi cae tinn
Trang 3ngoai nhc;tpcU vao dia ban quc;tngap 4,5 Ian so v6'i nam 1992 va den nam 2005 thi du lengap hem 6 Ian.
Tat nhilng dr;ng t!uii thay ddi vi dan s(/ trurk ale tac d(jng nia ne'n kinh te'thi truiJng va chinh saeh md erla d07 WJi cac khu V~(cdo thi d qtuJ.n Hai Ba Trung la m(Jl bang cluing ve' n!u(ng thay doi dan so' khu V~(c do thi trurk tac d(mg nia kinh te'thi truiJng va ehinlz sach md erla.
Tren cO sO tlm hi~u dQng thai phar tri~n dan so, dan cu trong xu the d6 thi hoachung cua lOan quoc cling nhu cua thanh pho Ha NQi tru6'c anh htrong cua kinh te thitrtrang va chfnh sach mo elTa, d~ tai nh~n di~n nhfrng d:;tiItrqng rieng tlf nhfrng d~c trLrngchuyen bi~t cua qu~n Hai Ba Trtrng dtr6'i nhi~u khfa c:;tnh so v6'i cac khu vl!c khac
- Dtra ra nhfrng net m6'i v~ co cau dan elf eua Qu~n dtr6'i tac dQng clla kinh te thitrtrang va chfnh sach mo ctra trong nhfrng nam gan day
- Nhfrng van d~ cO ban nit ra trang moi quan h~ va tac dQng qua l:;tigifra n~n kinh
te thj tnrang, chfnh sach mo ctra, sl! thong thoang v~ quan ly hQ khclu, nhan khclU (laudai va t:;tm thai), t:;to di~u ki~n cho S~fthay d6i di~n m:;to dan eU tren dja ban v6'i nhfrngthay d6i du va dang dien ra
- Nhfrng van d~ xii hoi ll<:lysinh va cac bi~n phap quim ly de) thj trong qu:;tnnhfrng nam qua
2 Phumzg phap nghien cUu
Phtrcing phap nghien cuu t6ng hqp: PhlfOng phap lich str, phuong phap th6ng ke.phuong phap so sanh Slf d~lllg eae s6 li~u djnh IWmg th6ng ke va cae sClli~u sUu tam t';tidja ban
1- l\!IQtbao eao t6ng hqp
Trang 43- M(>t h~ thong so li~u ve qu~n Hai Ba Tnrng va Thanh pho Ha N(>i ttr hai cu(>ct6ng dieu tra 1989, 1999 va soli~u thong ke 2005.
Pha'n thit nhtit: Khai quat ve SI!bien doi daD s6 thi Vi~t Nam
I Dij,cdiein ddn sodo thi Vi~t Nam trong qua trinh phat triin
Trong tien tdnh do thj hoa nira sau the ky 20, cac quoc gia kern phM tri~n e6chung rnQt d~c di~rn la agiai do~n dau, ty tr9ng dan so do thi tren t6ng dan so thap vasau d6 toe dQ phat tri~n dan so do thi nhanh, nhanh hem rat nhieu so vai cae quoe giaphat tri~n
M~c dli Vi~t Narn cling la rnQt quoc gia kern phM tri~n· nhlrng ehlra mang dtr<Jed~c trtrng thu hai do ho~m canh lich sir - xa hQi t~o nen, tuc la toe d(> do th~ hoa conch~rn, nhat la ttr dau th~p nien 90 tra ve trtrac (bangl)
Trang 5Ten khu vl!c 1950 1970 1990 2000
Khu vl!c kem ph at tri~n 17.8 25.1 34.7 40.5
Khu \1!c kem phat tri~n nhat 7.1 12.7 20.1 25.4
Nguon: - World Urbanization prospect 1996; New York 1997
- Nien giam thong ke Vi¢t Nam
Narn 1970, ty I¢ dan so do thi Vi¢t Narn la 20.7% t6ng dan so, nhung sau 30narn cung rnai chi d~t 6ty I¢ 24.5%
Neu so sanh vai cac khu vl!c kh::lc tren the giai thl dan so do thi Vi¢t Narn phattri~n ch:l\rn va khong 6n dinh Trang cung rn¢t quiing thai gian 30 narn nhu tren, ty l¢dan so do thi toan the giai la ttr 36,7% len 47,4%, khu vl!c kern ph at tri~n ttr 21,5% len40,5% va khu vl!c kern phat tri~n nhat cung ttr 12,7% len tai 25,4% (bang 1) Nhu v:l\yVi¢t Narn vfrn ch:l\rn han rat xa
Trang ti~u khu vl!c Dong Narn A Sl! khac bi¢t v~ ty l¢ dan so do thi cling rat dangk~ Vao dau nhfrng narn 1950, khi blnh quan chung cua toan khu v~rc nay la 14,8% thl.Vi¢t Narn cung dii co ty I¢ 11,6% Nhung den narn 2000, khi Vi¢t Narn d~t ty l¢ 24.50/£-thl khu vl!c DOng Narn A dii thanh 36.9% Hau het cac nuac trang khu vl!c nho nay deu
co ty I¢ cao han Vi¢t Narn, ngo~i trtr Thai Ian (21.6%), Lao (23.50/£-) , Carnpuchia(23.5%) (bang2)
2 Nhilng d~c diem cua do thi Vi~t Nam
Tien tdnh do thi hoa Vi¢t Narn trong lich Slr noi chung <.:lingnhtr trang hrin ntrathe ky qua n~rn trang tlnh tr:;tng trl tr¢, len xu6ng that thuang, dien bien ph(rc t:;tpb m\lithai di~rn duai tac d¢ng cua lich sir - xii h¢i cac khu do thi Vi¢t Nam mang m¢t d~c
Trang 6di~m chung la s'! dan xen hoa trQn giua nong thon, thanh thi & mqi phuong di~n (khonggian dia ly, co sa h~ tang, dan cu, tOn giao, van hoa, cac ho~t dQng kinh te).
Ok thanh pho thi xa Ion cua Vi~t Nam hau het deu mang chuc nang t6ng hqp,vua la trung tam hanh chfnh, trung tam kinh te, vua la trung tam van hoa Trong ho~tdQng kinh te thi co du thanh phan: kinh te cong nghi~p, kinh te thuong nghi~p, kinh tedich V1;1.Duong nhien chua co thanh phan kinh te nao du m~nh dap ung dung tam yellcau cua mQt do thi hi~n d~i
MQt so khu do thi khong phai la trung tam dau nao cua Trung uong hocTlccua dnhthi co nghieng nhieu ve cac ho~t dQng dcTlcthu Ok di~m do thi dqc ba bi~n dU<;1cxaydlJllg va phat tri~n tren co sa cua du lich thi van nghieng ve ho~t dQng kinh te dich Vl;l.Olc t1;1di~m n~m a cira kh~u dU<;1chinh thanh do nhu cau buon ban trao d6i thi vannghieng ve ch-uc nang buon ban
Nhung nhin chung cac do thi mang ch-uc nang ho~t dQng kinh te chuyen nganhcua Vi~t Nam nhu cac khu du lich hocTlccira kh~u van con nho ve quy mo, so lU<;1ngdankhong nhieu
Vi~t Nam chua co cac thanh pho cong nghi~p IOn nhu cac nuoc tren the gioi da
co Ok khu cong nghi~p Vi~t Tr'i, Thai Nguyen, Ba Ria - Vung Tau thi ty l~ cU dan lacong nhan hocTlcgiin chcTltvoi cac ho~t dQng cong nghi~p cling chi chiem mQt ty l~ nhotrong t6ng dan so d6 thi acac khu v'!c do
Do s'! phat tri~n yeu kern cua cong nghi~p va thuong nghi~p trong lich sir nen Clrdan do thi Vi~t Nam chu yeu la cac cong ch-uc hanh chinh, hltang Iltong Nha nuoc, ho~tdQng quan ly, ·ho~t dQng van hoa, giao dl;lC,mQt phan nua la thltong nhan voi buon bannho va th<;1thu congo Olc nganh cong nghi~p tuy da co som nhung khong ph at tri~n dochien tranh, do cach quan 1:9 cling nhlt do cac chfnh sach kinh te tnrac day Vi v~y, vi~ctang Cltang xay d,!ng do thi khong tr& thanh nhu cau thuc bach Nglrai dan khong d,!avan do thi d~ duy trl cUQc song ma phai d,!a vao nong thon vai nen san xllat nongnghi~p truyen thong Co sa h~ tiing do thi nho be, yell kern khong t~o Olt<;1cs~r6n o!nh
va ma rQng quy mo dan cu Vi d~l:0thanh pho Ha NQi, tinh den dall nam 1990 thl tren
Trang 780% co sO h~ tang (pho phuong, nha cua, duang xa) la nhfrng cai dii dtrqc xay dt!ng tuthai thuQC Phap H~ thong cung cap mrac do Phap xay dt!ng 1894 vai cong suat 26.000
m3/ngay dem chu yeu phl!C vl! cho dan cu pho phuong nQi thi vai quy mo chung 20 v~ndan dii duy tr'i suot gan mQt the kY Nam 1954 tuy co duqc sua chfra nhurrg khong dangkti Tu nam 1986 den nay, h~ thong cap thoat nuac sinh ho~t mai duqc cai t~o, nang cap
o quy mo Ian Nhi~u h~ng ml!c cong tr'inh thuQc co sa h~ tang ky thue;tt khac cling nAmtrang t'inh tr~ng tuong tt!
II. Nhftng thay d6i Dan so~do thi Vi¢t Nam trztuc tac dQng cua chinh sac h d6i mOi.
1 51! tang trltUng qui !nO va ty if dan so do thi :
Nam 1989 dan so do thi Vi~t Nam co 12.260.960 nguai chiem 19,9% t6ng dan
so Trong cUQc T6ng di~u tra Dan s6 va Nha 0 duqc tht!c hi~n ngay 01/04/1999, Vi~tNam co 18.149.000 nguai, chiem 23,49%
-\/l Sf)' IUf!lZg: tang them gan 6 tri~u, bAng gan 50% t6ng s6 dan cu do thi toan
quoc nam 1989
- V'l ty I¢: Tu 19,9% anam 1989; nam 1999 dii thanh 23,5% Hi~n nay dii d~t tren
Neu nh'in l~i ca qua tr'inh hon nua the ky thi 10 nam vua qua la thai gian co toc-dQ phat tritin dan so do thi nhanh hon rat nhi~u so vO'icac th?p nien trUac
2.M9t so' chi bao nhan kha"u hlJc dang chit y:
Theo bao cao ket qua dii duqc tfnh toan cac chi bao dan so hQc trong khu v~rc dothi thi trang 10 nam (1989 -1999) dii co nhfrng chuytin bien rat dang k~
Neu nhu ti suat sinh tho, ti suat chet tho va ti l~ chet so sinh cho 12 thang tnracthai ditim t6ng di~u tra dan so 1999 tuong ang la 19,9 %0 5,6 ?/oo va 36,7 %o,va ty suattang tI! nhien 14,3 %0 tfnh cho to an qu6c thi 0 khu vt!c do thi dii giam nhanh hem vaicac chi so tuang (rng: 15,9 %0,4,23 °/00' 18,33%0 va ti suat tang tt! nhien chi la 11,72 0/00
3 M9t so' nht;in xet.
Trang 8CUQc song do thi, loi song do thi vai nhiing tieu chufin, yeu cau da t~o choctt dan nhiing nh~n thuc mai tien bQ trong van hoa sinh san.
4 Tri~n vQngdo thi hoa Vi¢t Nam trong tuong lai
4.1 M~c tieu chitn lltlfc:
Quy ho~ch m~ng lttai do thi vai mQt so it thanh pho lan, nhieu thanh pho vtra vah~ thong do thi nh6 ph an bo hqp 19 tren cac vung, chu trQng mien nui Xay dl;tng vanang cap ket cau h~ tang theo quy ho~ch Dtta vi~c quan 19do thi vao ne nep, ngay cangvan minh, xanh, s~ch, dyp Khilc phl;lCach tilc giao thong a cac do thi Ian; cung cap dunttac s~ch, thoat nttac va xu 19nttac thai; xoa nha 6 chuQt, t~m b<;1.Dfiy lui cac t~ n~n xahQi, xay dl;l'ngdbi song xa hQi lanh m~nh"
CO th~ vao nam 2010, Vi~t Nam se d~t dtt<;1cty trQng dan so do thi 35% t6ng dan
so, vai quy mo khoang 30 tri~u ngttbi
4.2 Nhftng thilch thitc :
- Vi¢c hIm:
- Nlul if
- M 6i truiJng
5 Nhftng khuytn ngh! co tinh g¢ suy ve'gidi philp.
- Xac l~p khong gian quy ho~ch phat tri~n kinh te, do thi trong ph~m vi ca nttac.Tren quy ho~ch do, t~p trung xay dl;l'ng, phat tri~n cac nganh cong nghi~p thu hut nhieulao dQng acac thanh pho v~ tinh, quanh cac do thi Ian
- Xay dl;tng, hoan thi~n h~ thong ket cau h~ tang ky thu~t, h~ tang xa hQi thu~n lqi,giln cac thanh pho v~ tinh v& cac thanh ph6 trung ram
- Co chfnh sach thu~n l<Ji nham dieu tiet qua tdnh di dan vao cac do thi_ phi:l h<Jp
vOi co che kinh te mai, co chfnh sach khuyen khfch cac ky stt, bac sl, giao vien, ky thu~tvien den cac vung nong thon, mien nui, vung sau, vung xa
- Xay dl;l'ng va thl;tChi~n chien ltt<Jcphat tri~n kinh te- xa hQi theo vung lanh th6bang cac dl;t an dau ttt khai thac tai nguyen lao dQng va the m~nh cua moi vung, thl;tc
Trang 9hi¢n chuy~n dich co cau kinh te, cO Call lao d(>ng va Jan ClTtheo tien trlnh cong nghi¢phml, hi¢n d<;tihoci dat nlTac.
Pha'n thit hai: Dan56' Qu~n Hai Sa Trung dU'6'itac d9ng
cua kinh te th! tn.tdng va chinh sach rnd ctra
II Nhfing thay d6i dan s6 qm)n Hai Ba Trung truO'c cae tac dQng cua kinh tethi trubng va chinh sach macua
1 Mqt s{/ chi bao quan trqng ve'diin s{/
1.1 Bien dqng diin s{/ theo lao dqng va nghe' nghi¢p:
*Sau nam nam (1996 den 2000) dan so dil tang tu 333.816 nglToi len thanh358.800 nglToi, sollTqng tang them la 21.984 ngtroi, bang 6,58%
*D?c bi¢t so lao d(>ng tang len rat nhanh, tu 210.030 nguoi len thanh 274.657nglToi, tang them 64.627 nglToi, bang 30.07% Qua day ta thay vi¢c tang dan so tuy¢tdoi chu yeu dlTqc t~p trung 6 so IlTqng dang trong d(>tu6i laD dqng do di chuy~n ttr cacnoi den
*Trong so lao dqng tren thl lao dqng nong nghi¢p khong nhi1ng khong tang macon giam, ca ve ty l¢ va so IlTqng tuy¢t doi Neu nhlT nam 1996 toan qu~n co 842 laD
dqng nong nghi¢p thl den nam 2000 chi con 760, giam 82 nglToi.
*Trong ba nnh vl!c kinh te con l<;tila lao dqng cong nghi¢p, xay dl!ng va thtrongm~i - dich Vl;lthl so IlTqng lao d(>ng6 nnh Vl!Cthuong m~i - dich V9 la dang k~ hon ca,ttr 78.745 nglToi tang len thanh 84.853 nglTai trang cung IlTqng thai gian so tang tuy¢td6i la 6.108 nguai, bang tren 7% Ngoai ra llfc IlTqng cac lo~i hlnh laD d(mg khac cling
tang, tuy toc dq khong lan, trong nam nam chi tang khoang 5.000 nglToi.
*Nh)t trong nhi1ng van de dang quan tam la ty l¢ laD d(mg khCmg co vi¢c lamtang len dang k{ Nam 2000, ty l¢ lao dqng co vi¢c lam trong t6ng s6 laD d(>ng tren dta
ban Qll~n la chi d~t 91,130(,
Trang 10*Ty l¢ lao dQng chlra vi¢c llim co xu huang tang len ve s6 ltrqng tuy¢t doi Nam
1996 chi la 9.163 nguoi, chiem 3,83% t6ng so lao dQng, nam 2000 la 24.372 nglroi,chiem 8,87% Vi¢c lam cho lao dQng dang la mQt trong nhfrng van de cap thiet cua qu~nHai Ba Trung
1.2 Bien dtjng C(f hlJc.
Nh'in qua so li¢u bien dQng CC1h9C dan so trong qu~n trong hai nam 2002 va 2003th'i thay rat r5:
- so chuy~n di: 3.881 nguoi
- so chuy~n den: 8.972 nguoi
- so chuy~n den tang: 5.091 nguoi so vai so chuy~n di
- So chuy~n di : 5.630 nguoi
- SO chuy~n den: 9.929 nguoi
- SO chuy~n den tang 4.299 nguoi so vai so chuy~n diChi tinh rieng 2 nam 2002 va 2003, so ngl10i chuy~n den tang 9.390 nguoi
Trong so 25 phuong trong qu~n th'i nhfrng phuong co so luqng chuy~n den nhieunhat la:
- Vinh Tuy: 968/255 (so chuy~n den/ so chuy~n di)
Trang 111994/642;
971/358Hau nhu tat ca cac phucmg xa trung tam, niim a khu v~mh dai deu co so lU<;1ngchuy~n den Ian
Trong khi do cac phuong nQi thi thi thay d6i khong dang k~
131/208250/24479/ 32
M9t viii nhlj,n xet:
- Xet trong phC;lmvi to~m qu*n va theo xu the chung thi so lU<;1ngchuytin den theochieu huang tang tien Nhu v*y qu*n Hai Ba Trung la noi de~ cua dong nguoi di chuytinttr nhieu ditim xuat phat khac nhau Xu huang nay se tiep di~n khong ngtrng tmng wong
laL
- Ok phuong ngoC;livi chiem ty l¢ va so lU<;1ngchu dC;lOcua nguoi nh*p cu Quatdnh do thi hoa cac vung yen da tC;lodieu ki¢n cho sl! thayd6i nay Ttr nhung vung trangtf<;>ttruyen thong, chi sau may nam, cac ·phuong ngo~i vi da tn1 thanh nhfrng vung dan-'cu do thi vai hOC;ltdQng kinh te buon ban la chinh Sl! thay d6i chuc nang hOC;ltdQng kinh
te cua cac phuong tren se tiep tl;lc dien ra tmng nhung nam tai vai toc dQ ngay cang cao
- Do sl! ch*t chQi va chinh s,ich quan ly ch~t che ve m~t h<)kh~u nen cac phuongn<)ithi so lU<;1ngchuytin den khong dang kti
1.3 Cac dim t9c thilu sf) dinh clf trong qulj,n
Theo so li~u t6ng dieu tra DS va Nha 6 nam 1999 tren d!a ban qu*n da co nhieudan tqc cu tnt, tang vu<;1tb*c so vai truac day Trong t6ng so 287.652 nguoi ttr 13 tu6itra len, tuc ll!c lU<;1nglao d<)ng chu yeu, thi co 285.613 nguoi Kinh, con lC;li2.439 nguoithuQc cac dan t<)c khac Trir 16 dan tQc (Xo dang, Co Ho, Xtieng, Gie Chieng, MC;l,Cho