Nghiên cứu dự báo tác động biến đổi khí hậu giai đoạn 2011 2020 và đề ra giải pháp ứng phó nhằm phát triển bền vững ở việt nam

Hi~n tU'JngkId h{tu ClfC tloan la trung binh cila s6 cac hi~n tUQTIgthai ti~t ClJCdoan tren mQt khoang thai gian nh§.t dinh, trung binh t\r no la qrc doan.. Hi~n tU'JngEl Nino vaLa Nina

"vIEN KHOA HOC XA Hal VIET NAMVltN NGHIEN CU'U MOl TR-(rONG VA PHAT TRIEN BEN VUNG

BAo cAo DE TAl cAp BO(Ma s8: CT 09- 20-07)

BAa cAa TOM TAT KET QuA DETAl

NGHIEN C(J'U Dlj BAo TAc DQNG BIEN DOl KHi H~U

NHAM PHAT TRIEN BEN VUNG OVI-eT NAM

ThuQc ChuO'ng trinh khoa hQc c~p BQ: "Nhfi.'ng v~n d~ co' ban v~ moi trU'<rng

nhiim phat tri~n b~n vU'ng ()'Vi~t Narn: thl}.'ctqmg va giai phap"

DONG CHU NHltM DE TAl: 1 Ths Ph~rn Thj Tr§m

2 Ths Nguy~n Song TiIng

cAc THANH VIEN THAM GIA:1 PGS.TSKH Nguy~n Xuan Hai

3 CN Ha Huy NgQc

4 CN Biti Thj Carn Tn

5 CN Nguy~n Thj Hoa

HA NOI - 2010

1 Tinh c§p thi~t cua d~ tai:

Bi~n d6i khi h?u (BDKH) chinh la SlJ n6ng len toan cftu va mvc nu6c bi€ndang, la m(>t trong nhfrng thach thuc 16n nhfrt d6i v6i nhan lo~i trong th~ k5' 21.BDKH se tac d(>ng nghiem trQng d~n kinh t~, xa h(>i va moi truemg tren ph~m vitoan th~ gi6i Theo danh gia cua Ngan hang Th~ gi6i (2007), Vi~t Nam la m(>ttrong

5 nu6c se bi imh huang nghiem trQng cua BDKH va nu6c bi€n dang, trong d6 vungd6ng b~ng song H6ng va song Me Kong bi ng?p chim n?ng nhfrt H?u qua cua

BDKH d6i v6i Vi~t Nam la nghiem tr<.mgva la m(>tI1guy ca hi~n huu cho m\lC tieu

xoa d6i giam ngheo, cho vi~c thlJc hi~n cac m\lC tieu thien nien k5' va SlJ phM tri~nb~n vung cua dfrt nu6c

Tuy nhien, hi~n hay vfrn chua co cong trinh nghien Clru m(>tcach h~ th6ng vachi ti~t cua BDKH d6i v6i nu6'c ta D?c bi~t, chua c6 nhi~u nghieri Clru danh gia tac

d(>ng v'~ m?t xa h(>i cua BDKH Vi v?y, vi~c tri~n khai d~ tai nghien clm "Nghien ciru d~ bao tac drng bi~n dBi kId It{tu giai dO(ln 2011-2020 va dJ ra giiii phap irng plto nltam pltat tdin bJn vimg 0' Vift Nam" la h~t suc c.ln thi~t ca v~ ly lu?n vathlJc ti~n

2 M'!c tieu nghien CITUcua d~ tai

M\lc tieu chinh cua nghien Clru d~ tai la: T6ng quan cae vfrn d~ v~ bi~n d6ikhi h?u to an c.lu; Xac dinh nhung tac d(>ng cua bi~n d6i khi h?u toan c.lu d~n kinh

t~, xa h(>i, moi truang a Vi~t Nam; Nghien cuu kinh nghi~m v~ ung ph6 v6i bi~nd6i khi h?u cua cac qu6c gia tren th~ gi6i Tren ca So' d6, d~ xufrt m(>ts6 quan di€m,giai phap ung ph6 v6i BDKH nh~m phM tri€n b~n vfrng aVi~t Nam d~n nam 2020

3 Phrro'ng phap nghien Clru

D~ tai Slr d\lng cac phuang phap nghien Clm tai li~u; phuong phap khao sat,thlJc t~ t~i m(>t s6 tinh nh~y dim (Tuyen Quang, Quang Nam, Ca Mau); phuangphap di~u tra xa h(>i hQc (ph6ng v§n ea nhan va thilO lu?n nh6m); phuo-ng phapchuyen gia

4 C§u trllC ciia d~ tai

Ngoai ph.ln ma d.lu va k~t lu?n, d~ tai g6m 4 chuo'ng:

Chuung 1: Nhfrng v§n d~ co-bim v~ BDKH

.Chuong 2: Tac d(>ng Clla BDKH d€n kinh t€, xa h(>iva moi truang 6"Vi~t

Chuang 3: Kinh nghi~l11ung pho v6i BDKH eua cac qU6c gia tren th~ gi6iChuO'ng 4: Quan di€m va giai phap lrng ph6 v6i BDKH 6' Vi~t Nam

CHUONG 1: NHUNG VAN DE coBAN VE BIEN DOl KHi H~U

1.1 Cae khai ni~m va eae ph~m fru eo' ban lien quan d~n BDKH

a quy mo h~mh tinh, tac dQng cila BDKH th~ hi~n r5 axu th~ tang cila nhi~t

dQ b~ m~t Trai d~t, tan bang tren cac dinh nui cao d~n d~n hi~n tUQ'ngnu6c bi~ndang va bi~n ti~n aquy mo khu VlJC,BDKH da tac dQng m~nh me d~n cac thien taihi~n huu v6i Hnh ch~t bi~n dQng ClJCdoan han, m~nh me han, di thm'yng han ca v~t~n su~t va cucmg dQ Bi~u hi~n cila nhfrng hi~n tUQ'llgClJCdoan nay ngay cang r5han vao thai ky ENSO

Hi~n tU'(Jng thili tiit ClfC tloan (an extreme weather event) la hi~h tUQ'llg hiim a.mQt nai cv th~ khi xem xet phan b6 th6ng ke Clla no Dinh nghla hiim co th~

duQ'c hi~u theo nhi~u cach khac nhau, nhung hi~n tUQ'llgthai ti~t ClJCdoan thong

thuOTI&duQ'c hi~u la t~n su~t xufrt hi~n cila no nh6 han 10% Theo dinh nghla nay,

cac tin? chfrt cila cai gQi la "thill' tiit qtC aoan" co th~ rfrt khac nhau gifra nai nay

va nai·khac

Hi~n tU'(JngkId h{tu ClfC tloan la trung binh cila s6 cac hi~n tUQTIgthai ti~t

ClJCdoan tren mQt khoang thai gian nh§.t dinh, trung binh t\r no la qrc doan

Biin itai kId h{tu la SlJbi~n d6i v~ tr~ng thai cila h~ th6ng khi h~u ma no co

th~ duQ'c nh~n bi~t qua SlJ bi~n d6i v~ trung binh ho~c SlJ bi~n dQng cila cac thuQcHnh cila no, va no duy tri trong mQt thai ky dai, di~n hinh la hang th~p ky ho~c daihan BBKH co th~ la do cac qua trinh tv nhien ben trong (h~ th6ng khi h~u) ho~c donhfrng tac dQng tir ben ngoai, ho~c do tac dQng thuang xuyen cila con nguai lamthay d6i thanh ph~n c§.ut~o cila khi quy~n

Hi~n tU'(JngEl Nino vaLa Nina

.EI Nino la tir dUQ'cdimg d~ chi hi~n tUQ'ngnong len di thuang cila lo'p nu6cbi~n b~m~t akhu VV'Cxich d~o trung tam va Dong Thai Binh Duang, keo dai 8-12thang, ho~c lau han, thucmg xuftt hi~n 3 nam mQt I~n song cling co khi day hO'nho~c thua hO'n

La Nina la hi~n tli'Q'ng 16p,mr6c bi~n b~ l11~ta khu vvc noi tren I~nh di dithucmg, xay ra v6i chu ky tuO'ng tv ho?c thtra hO'nEl Nino

'.

d~ co rihllng bi~n phap phong tranh hi~u qua, h~n ch€ va giam nh~ thi~t h~i doENSO gay ra.

Klti nlta kinlt va ltifU icng nhil kinlt

Trong thanh ph~n cua khi quy~n trai d~t, khi nitO'chi€m tai 78% kh6i 1ugngkhi quy'~n, khi oxy chi€m 21 %, con l~i khoimg 1% 1a cac khi khac nhu acgon, dioxitcacbon, metan, oxit nitO', neon, heli, hydro, ozon v.v va hO'i nuac Tuy chi chi€mmot ty 1~ !"fitnh6, cac ch~t khi nay co vai tro !"fitquan trQng d6i vai st}'s6ng tren traid~t vi chung co kha nang h~p th\1 buc x~ h6ng ngo~i do m~t d~t phat ra, sau do, motph~n lugng buc x~ nay l~i dugc cac ch~t khi do phat x~ tr6 l~i m~t d~t, qua do h~nch€ 1ugngbuc x~ h6ng ngo~i cua m~t d~t thoat ra ngoai khoang khong vu trv va gillcho m~t d~t kh6i hi l~nh di qua nhi~u, nh~t 1a v~ ban dem khi khong co buc x~ m~ttrai chi€u tai m~t d~t Cac ch~t khi noi tren dii t6n t~i tir 1au trong khi quy~n va dugcgQi 1a cac khi nha kinh tt}'nhien Hi~u ung gill cho b~ m~t trai d~t ~m hO'n so vaitruang hgp khong co' cac khi nha kinh dugc gQi 1a "hi~u ung nha kinh" Sv tang 1en

cua cac khi nha kinh dfin d€n gia tang hi~u ung nha kinh cua lap khi quy~n dii t~o ra

mot 1ugng buc x~ cuang buc vai dOIan trung binh la 2,3w/m2, lam cho trai d~tnong len

1.2 Di~n bi~n ciia BDKH trcn th~ gi6'i

Khi h~u trai d~t dii co nhllng thay d6i trong qua khfr Nhllng bi€n dong tvnhienco th~ gay ra nhfrng bi€n dong khi h~u Tir khoang gilla th€ ky XIX, nha dod~c chinh xac b&ng cac d\1ngcv, chung ta mai co dugc s6 li~u dinh 1ugngchi ti€t v~BDKH trong hun mot th€ ky qua

- Nhi~t dO trung binh toan du dii tang len dang k~ Thai ky tir gifra th~ ky

70 d€n 2005, nhi~t do trung binh tang nhanh nh~t vai xu th€ 0,17oC/1 th?p ky (trongtho'i ky 1906-2005, ty 1~tang trung binh la 0,07oC/1 th?p kY) Tir 2005, mirc tangnhl~t do trung binh giam d~n, m~c dli th?p ky cu6i cung nay vfin la th?p ky nongnh~t (!"fitco th~ la dao dong t~m thai) 6 thang d~u nam 2010 1a mot chu6i thangnhi~t dO to an du cao nh~t chua ttmg co (trong do thang 6 vtl'a qua la thang nong kylvc), bao g6m ca nhi~t dO tren d~t li~n va tren bi~n toan cAu k~ ttl' nam 1980

- Hi~n tugng mua cling co nhfrng bi€n dong dang k~, tang 5- 10% trong the

ky XX tren I\lCdia ban c~u B~c va giam 6' mot s6 nO'i, tuy xu th~ khong r5 r~t nhunhi~t dO Hi~n tUQug mua Ian tang 1ena cac VI do trung binh va cao Clla ban c~uB~c

- Bi~u hi~n cua BDKH con th~ hi~n 1'5 nh~t thong qua nhfrng thay dbi v~bang quy~n trong tho'i gian qua Nam 2007, lop phu bang bi~n 6 B~c evc d~t mircnh6 nh~t chua tung co van thang 9 (4,3 tri~u km2) va duy tri su6t tho'i gian, d~t t6ithi~u van l1am 2008 va 2009

Theo d\I bao cua 'Ngan hang Th.~ gio-i n~u nhu tinh hinh phat thai khi nhakinh khong giam thi vao nam 2030 m?t dQ khi CO2 trong khi quySn se tang gip doi

so vo-i thai k5' ti~n cong nghi~p Hi~u (rng nha kinh lam nhi~t dQ trai dit tang lenkeo theo hang lo~t cae y~u t6 khi h?u khac: lugng mua, dQ Am, buc x~, thay dbitheo Toan bQ m~t d~m, ca m~t dit va d~i duang d~u nong len d~c bi~t la acac VId<)cao d~n d~n hi~n tugng bang tan a cac vung ClJC,gay nen hi~n tugng nuo-c biSndang

,Ben c~nh do, t~n suit va cuang dQ hi~n tugng El-Nino cling tang dang kS,gay lU)vt va h~n han acae vung nhi~t do-i va a nhi~t dai Mua tra nen thit thuanghan, cuang d<)thay dbi D6ng thai vai SlJnong 1en cua toan c~u, nuo-c bi~n dang, SI)"thay dpi 1uQng mua la SlJsuy thoai cua t~ng ozon binh luu lam tang buc x~ qrc timm~t tr&i 1en trai dit, gay ra nhfrng anh huang 10-ncho loai nguai va h~ th6ng tl,fnhien.';

1.3.:,7'ac dQng cua bi~n d6i khi h~u tren th~ gio'i

1.3.1 Tac ttvng ttEn cae ngimh kinh tJ

a) Tde aong ain nganh n6ng nghi¢p

Bi~n dbi khi h?u va hi~n tugng thai ti~t CI)"Cdoan se anh huang tac dQng d~nnong nghi~p to~m c~u theo cac xu huo-ng sau:

- Bi~n dbi d~c tinh cua dit va anh huang d~n Sl,fthich hgp sinh truang cua caclo~i ca,y tr6ng Khi thai ti~t thay dbi, nhi~u cay tr6ng tr6 nen khong thich hgp ho~ckhong co 1Q'inhu~n do cac di~u ki~n san xuit cua chung thay dbi

- M§.t d§t co kha nang tr6ng trQt do Sl)"gia tang Clla d.lt kho dn di kem vffi m~nhoa, giam 1ugng nuac ng~m va SI)"dang 1en cua ml,fcnuo-c bi~n

-Rui ro tang len do 1U1vt bit thuang

- 'tJhfrng thay d'6i t~ong phan b6 ngu6n nuo-c cho san xu.lt tr6ng trQt, chan nuoi

vi sinh v:;it gay h~i Ben qmh do, BBKH ciing se d~n tai s~r dich chuy~n ranh giai phan b6 ca nu6c ngQt v~ 2 ClJC cung v6i vi~c m~t m6i truang s6ng cua cac 10M ca s6ng a.vung l~nh vi tang m6i truang s6ng cho cac loii ca s6ng a vung co nu6c ~m

hem

c) Tac d[mg t6'i nganh lam nghi'¢p

H~ sinh theE rung chi~m 53 tri~u km 2 tuc 40% b~ m~t trai d~t Trong mQt vii th:;ip nien tai, bi~n d6i khi h:;iu imh huang nghiem trQng tai sinh thai rung tren toin th~ gi6'i, d~c bi~t Ii a chau A, nO'i mi di~n tich rung, nh~t Ii rung nhi~t dai bi thu h~p mQt cach bao dQng Bi~n d6i khi h:;iu vai SlJ tang nhi~t dQ, thay d6i lugng mua

vi nuac bi~n dang anh huang d~n tham th\fC v:;it rung vi h~ sinh thai rung theo nhi~u chi~u hu6ng khac nhau.

Phan b6 ranh giai cac ki~u rung nguyen sinh cling nhu rung thu sinh co th~

dich chuy~n Nhi~t dQ cao k~t hgp vai anh sang d6i dio thuc dlly qua trinh quang

hgp d~n d~n tang cu<mg qua trinh d6ng hoa cua cay xanh Tuy v:;iy, do dQ b6c tho31 hui tang len nen dQ llm d~t giam, k~t qua Ii chi s6 tang truang sinh kh6i cua cay rung giam di Nguy cO' tuy~t chung cua thlJc v:;it gia tang, mQt s6 loii thlJc v:;it quan trQng nhu: Tr§m huang, hoing din, po' mu, g6 do, 131hoa, gl,l m:;it se co th~ bi suy ki~t Nhi~t dQ vi muc dQ kh6 h~n gia tang lim tang nguy Co' chay rtrng, ph31 tri~n

chay ru'ng di~n ra thuang xuyen han, vi rung abftc ll,lc dia A.u-A co th~ se bi~n m~t vio cU6i th~ ky niy.

d) Tew d9ng din cac linh v~rckinh dkhac

m~i, Trong d6, nganh du lich Ii mQt nginh chiu nhi~u tac dQng cua BBKH Cac

hi~n tugng thai ti~t b~t thuang nhu bao, lG, nftng nong Ii mQt trong nhltng nguyen

nhan giam doanh tlm Cl.:tanganh du lich Ngoai ra, can co dt nhi~u cu sa h~ t§ng du lich khac dugc xay d\mg A· klm Vl,fCyen bi~n se bi de do~ vi ti~m nang du lich thien

nhien cling bi anh huang, tnrac nguy Co'mrac bi~n dang,

1.3.2 Ttic ill)llg Clla BDKH (tin ml)t sa vall ilJ xii hl)i

a) C6ng b{mg XQ lu)i

V~n d~ c6ng b~ng ngay trong hi~n t~i cling dUQ'c d~t ra Ii mQt v§n d~ c~p thi~t c§n quan tam Truac h~t Ii cac d6i tugng d~ bi t6n thuang nhu: nguo'i ngheo phai chiu h:;iu qua cua bi~n d6i khi h:;iu n~ng n~ hun, phl,l nlt thuang ganh hQa n~ng hun so vai nam giai khi bi thien tai (do kha nang di chuy~n; ki~n thuc h~n ch~ do kh6ng dUQ'c giao dvc d§y dll; quy~n phap ly d6i vai d§t dai, tai san Iwn ch~ nen kh6ng ti~p c:;in duQ'c t6i nhltng khoan tin dVng khftc ph\lc h:;iu qua thien tai., ).

M<)t thlJc t~ cho thfry, d~i b<)ph~n 1u9ng khi thai nh::1kinh t6n t<;1itrong b~ukhi quy~n 1a do cac nu6c giau va nguai dan cua h9 ph:it thai ra Can cac nu6c

ngheo va nguai dan cua h9 l<;1iphai tra gia dit nhfrt cho bi~n d6i khi h~u N~u d~nhungnguai ngheo phai chiu ganh n~ng tu vfrn d~ bi~n d6i khi h~u ma h9 kh6nggay ra, tuc 1a chung ta dii t<;1odi~u ki~n cho bfrt binh d~ng va bfrt c6ng trong xii h<)iphM tri~n Day cling la khia c~nh d~o duc trong xii h<)i, vi m<)tph~n n~n tang d<;1oduc cua bfrt k5' xii h<)inao cling c~n duqc danh gia dva tren each xii h<)id6 d6i xuv6i nhfrng thanh vi en d~ bi t6n thuO'ng nhfrt cua minh ra sao

<Di~u nay dai h6i chung ta c~n cung nhau chia se d~ nganch~n m<)t cu<)ckhung hoang nhan d~o toan duo Day la bai toan kh6 v~ d<;1oduc xii h<)ima chi duqcgiai dap b~ng c6ng ly, c6ng b~ng, trach nhi~m va nghla V\,1

"

b) Ngheo doi

,Xet d~n cung, cac bi~u hi~n cua bi~n d6i khi h~u nhu da n6i atren 1a nguyennhan chinh gay d6i ngheo, dau kh6 cho con nguai va lam giam cO'h<)icua h9 D~c.,bi~t la'd6i v6i nhfrng nu6c dang phM tri~n, bi~n d6i khi h~u g6p ph~n lam tangngheo d6i t~i day

Nguai ngheo tren th~ gi6i dang phai d6i m~t v6i sv gia tang lien t\,1Ccuanhungnguy ~O' va t6n thucmg gin 1i~n vai khi h~u: D6i ngheo va ph:it tri~n con

nguai thfrp; Chenh l~ch trong ph:it tri~n con nguai; Thi~u cO'sa h~ t~ng bao v~ khi

h~u; Ti~p c~n h<;1nch~ d~n bao hi~m Khi chfrn d<)ngkhi h~u giang xU6ng se de cl9av~ slrc"'kh6e va dinh dUOng, mfrt tai san, ti~n cua ti~t ki~m, hu h~i nha cua v~t dl,mg,ho~c mua mang bi pha hO<;1i.N~u nguai giau c6 th~ d6i ph6 b~ng bao hi€m, ban tMsan ho~c rut ti~n ti~t ki~m thi nguai ngheo bu<)cphai thit ch~t tieu dung, cit giamdinh duong, bit con cai phai b6 h9C hay phai ban di chinh nhung tu li~u san xufrt

ma dva VaG d6 h9 m6i ph\,1ch6i duqc Di~u nay d~n d~n tinh tr<;1ngdii ngheo l<;1icang Iigheo hun Day chinh 1a cai vanK lufrn qUfrn khi~n nguai ngheo kh6 c6 th€tho:it ra duqc

c) Sll'C kh6e

Theo IPCC (2006), thi~t h<;1ido thien tai vi Bi~n d6i khi h~u trong 2 th~p kyqua 1a1113 tri~u nguai chet, 200 tri~u nguai bi anh hucmg Thi~t 1Wido thien taitrung binh 40 ty USD/nam Can theo s6 1i~u tu Guardian thu<)c T6 Chtfc di~n dannhfin d~o toan du thi trung binh m6i nam, 300.000 nguai thi~t l11(;lngva 300 tri~unguai:khac bi anh hu6'ng do BDKH T6i nam 2030, m6i nam c6 khoang 500.000ngU'a'(~het do n~ng n6ng, Hi l\,1t,bao va chay rung

Bi~n d6i khi h~u dii'va dang lam xufrt hi~l! nhi~u b~nh m6i 1<;1va dii "toim c~uh6a" nhi~u lo<;1ib~nh tru6c day chi xay ra trong nhfrng kllU Vl,rcdia ly nh6 (s6t ret,s6t vir,nt, s6t xu ~thuy~t, HIV, ta, cum ) Th~ gi6i dii ghi nh~n 30 can b~nh m6ixufrt hi~n trong 3 th~p ky qua, SlJ bung n6 b~nh m6i chua tlrng thfry k€ tu' khi cu<)c

6

cach m~mg cong nghi~p dua con nguai s6ng t~p trung vao cac do thi (cac b~nh do 0

nhi~in, tv ky, trfrm dim, ).

Theo WTO, trai d~t nong len co th~ se lam hon 150.000 nguai ch~t va 5 tri~u nguai bi m~c cac chung b~nh khac nhau.

e) Phat triin can nguo'i

Bao cao phat tri~n con ngua'i 2007/2008 diI xae dinh 5 co ch~ tac d<)ng chinh qua do BDKH co th~ ch~n dung va d~y llii qua trinh phM tri~n con ngu()'i nhu sau: (1) Sap xu~t nong nghi~p va an ninh luang th1Jc; (2) Khung hoang nuac va tinh tr(;1ngb~t an ninl;1v€ nuac; (3) Nuac bi~n dang dang va nguy co thien tai; (4) Cac h~ sinh thai va da d(;1ngsinh hoc; (5) Suc khoe con nguai

, Cac cO"ch~ mly co m6i quan h~ qua l(;1ivai cac qua trinh v~n h<:mhkinh t~, xii h<)i va'sinh thai t(;10cO"h<)i cho phat tri~n con ngua·i.

'Dinh dzd5'ng: Ch~n d<)ng khi h~u nhu h(;1nhan, h1ll,lt co th~ gay svt giam ghe gom tinh tr~ng dinh duang khi luang th1Jc khan hi~m, gia ca leo thang, va co h<)i vi~c lam thu h~p.

Giao dl;lC: U6i vai nhung h<) ngheo nh~t, ngu6n cung lao d<)ng gia tang vi phai dua tre em tu lap hoc ra ngoai thi truang laG d<)ng.

SZl'C kh6e: Ch~n d<)ng khi h~u de doa nghiem trong tai san quy nh~t ClIa nguai ngheo - suc khoe va slrc lao d<)ng cua hO.

, Ch~n d<)ng khi h~u la m<)t trong nhfrng nhan t6 lTI(;1nhme nh~t duy tri yang phat tri~n con nguai th~p (cling vai yang lu~n qu~n ClIa ngheo doi) Rui ro gia tang g~n li€n vai bi~n d6i khi h~u co ti€m nang lam tang them nhu'ng vang thi~t thai nay trong tuO"ng lai Nhu v~y, bi~n d6i khi h~u co anh huang tnrc ti~p d~n phat tri~h con ngua'i trong ca hi~n t(;1iva tuO"ng lai.

,

1.3.3 Tde d(Jng Clla biin dJi Idd !t{1ll din l110j tridmg

a) Tae d(mg din cac h¢ sinh thai t(f nhien VCt aa d(;mgsinh h9C

Cac h~ sinh thai tren trai d~t cLmg v6i muon loai khac nhau (da d~ng sinh hoc) la ngu6n gia tri kinh t~, moi truang va van hoa cua loai nguai Bi~n d6i kh1 h~u se lam dich chuy~n cac vLmg khi h?u Cac loai se phan (rng thich nghi v6i cac di€u ki~n khi h~u m6i S\r thay d6i cua cae loai se lam thay d6i thanh philn va phan b6 dia~)T cua cac h~ sinh thai nay.

<'M<)ts6 loai thich ung t6t hon v6i S1Jbi~n d6i khi h?u trong khi m<)t s6 khac khong:'thich (rng dUQ"cse bi suy thoai diln Kha nang cua cac loai dich chuy~n theo cae vlmg khi h~u se ph~l thu<)c VaG nhi€u di€u ki~n nhu S1Jphat dvc va sinh tnfo'ng trong cac di€u ki~n khi h~u mai, nhfrng di~u ki~n dinh duc5'ng, Bi~n d6i khi h~u v6i nhCi'ng di€u ki~n kh~c nghi~t h()'n~nhu h(;1nhim, chay rlrng, lil Ivt, se lam cho

cac loai c6 kha nang bl giam nhi~u hO'n nlia Cac vung nlli cao cling se chlU tac d9ng m~nh, nhi~u loai c6 \Ill va loai chim se bl gi,lIn do di~u ki~n sinh s6ng khong thich hQ'p, ngu6n dinh duang bl giam M9t trong nhling anh hu6ng cila S\I tang Inhi~t d9 mr6'c bi~n la tac d9ng d€n cac qn san ho Cac r~n san ho khong chi 1£1m9t d~ng sinh hQc ma can c6 tae dVng dt l6'n trong vi~c ch6ng x6i la, la moi tmang sinh s6ng cila nhi~u 10ai sinh v~t bi~n Nhi~u hon dao dang t6n t<;licling nha cac r~n san ho; Tuy nhien, cac r~n san ho r~t nh~y cam v6'i SlJ thay d6i cila nhi~t d9 mr6'c bi~n DlJ doan n€u nhi~t d9 ti€p tvc tang sau 40 nam nfra cac loai san ho se khong can song.

b) Tilc ili)ng ilin tinh trgng chily rz'tng tgi mi)ts6qu6c gia iliin hinh

T~i cac nu6'c nhu Canada, m6i nam trung binh c6 2,56 tri~u hecta rung bl thieu rvi so v6'i muc 1tri~u hecta ella nhling nam d~u th~p nien 1970 Nghien cuu chung cila cac nha khoa hQc My, Nga va Canada cling khiing dlnh hi~n tUQ'ng bi€n d6i khi h~u c6 lien quan d€n tinh tr~ng chay rung aXi-be-ri HO'n 11,6 tri~u hecta rung _.tuong duO'ng di~n Hch bang Pennsylvania aMy - dil bi thieu n,liaNga trong nam 2010 T~i Dc, bi€n d6i khi h~u, thai ti€t va h~n han dil lam thay d6i cac V\l chay rirng v~ tr~ng thai, mlrc d9 dli d9i va d9 dai Nghien cuu tu Cvc Khi tuqng cila

Dc va CO' quan khoa hQc Chinh phil Dc tien doan vao nam 2050 t<;lidong nam nu6'c

Dc, s6 ngay c6 cac tr~n chay rung l6'n anh huang t6'i dO'i s6ng con nguai se tang len g~p doi.

c) Tilc ili)ng clia BDKH il6i wyi tai nguyen &it

BDKH toan c~u gay ret d~m, ret h~i trong nhi~u ngay D~t v6n dil bl thoai hoa do qua l~m dVng phan vo cO', hi~n tUQ'ng kho h~n, ril'a troi do mua tang se d~n t6'i tinh tr~ng thoai hoa d~t tr~m trQng han Nhi~t d9 n6ng len lam qua trinh bay hO'i di@n ra nhanh han, d~t bi m§t nu6'c tro- nen kho dn, cac qua trinh chuy~n hoa trong d§t kh6 xay ra Mua ax it rua troi hoan toan ch§t dinh duo'ng va, vi sinh v~t t6n t~i trong d§t Cac hQ'p ch§t chlra nhom trong d§t se ph6ng thich cac ion nhom va cac ion nay c6 th~ h5p thv bo'i r@ cay va gay d9C cho cay Ngoai ra, BDKH c6 th~ d§n t6'i cac v5n d~ nhu b6i l~'ng, x6i man va xam nh~p m~n

Nu6'c bi~n dang cao cling c6 th~ gay ra tinh tr~ng x6i 10'ba bi~n a nhi~u vung ven bi)'. Duo'ng bo' bi~n dUQ'c 6n dlnh tlr tau nhu cac cAu trllc dla hinh nhu da cat ho~c cac h~ sinh thai nhu rirng ng~p m~n, nu6'c bi~n dang se lam cho qua trinh x6i 16 tang len Tuy nhien r§t kh6 dv dmln Cl,l th~ vi qua trinh x6i 16 can phv thu9C vao nhi€u y€u t6 khac nhau nhu mr6'c dang, dong chay V.V

d) Tilc ai)ng clia BDKH ilin tai nguyen nu6'c

Bi€n d6i khi h~u se lam thay d6i SlJ ph an b6 tai nguyen mr6'c, dong chay cae song, chth IUQ'ng mr6'c va vi~c cung c<1pmr6'c Tac d9ng ella bi€n d6i khi h~u d6i v6'i nu6'c la nghiem trQng nh5t, xet theo tirng khu vvc cling nhu tU'l1glUll v\rc.

Bi~n d6i khi h~u tac d<)ng d~n tai nguyen nu6"c tru6"c h~t la lam thay d6iItr<;mgmua va phan b6 mua a cac vung Nhi~t d<)tang se lam b6c hai nhi~u han va

do do mua se nhi~u han B~ic diem cua mua d6i v6"itung khu v\XccGng se thay d6i.Lugng mua co tq.e tang len hoi;ic giam di Mua mua cGng se co nhfrng thay d6i v~thai gian b~t d~u va k~t thuc Tuy nhien Sll tang lUQugmua xay ra khong d6ng d~u,m<)ts6 nai mua co the tang len nhung am<)ts6 nai khac mua co the giam di

Bi~n d6i v~ nhi~t d<)va mua d~n t6"i nhfrng bi~n d6i dong chay Dong chaytang 10- 40% vao gifra th~ ky a' cac vung VI d<)cao va nhi~t d6"i ~m u6"t bao g6mnhfrngvung dong dan aBong A, Bong Nam A va giam 10- 30% acac khu V\XCkhorao vId<) trung binh va nhi~t d6"i do luqng mua giam va ~uang d<)b6c thoat haitang Di~n tich cac vung h~n han tang len, tac d<)ng d~n nhi~u llnh VIlClien quan:nong nghi~p, cung c~p nu6"c, sIanxu~t di~n va suc khae

S\I thay d6i Clla cac vlmg bang tuy~t tren cac nui cao do khi h~u nong lencGng anh huang dang ke d~n dong chay cac song va do do anh huang d~n ngu6nnu6"c Nhi~t d<)tang len se la111cho tan bang tuy~t a nhi~u ngQn nui; d~n d~n tangdong chay a cac song va tang IG h,11oSau m<)tthai gian thi cac kh6i bang tuy~t 16"ntren cac dinh ntli tan h~t, ngu6n nu6"c cung c~p se bi qm, IG h,1tse giam di nlmngdong chay cac song cGng se giam di r~t nhi~u M<)ts6 song se bi c~n ki~t, n<;1nthi~unu6"c se xay ra tr§m trQng

BBKH se lam tang cac thien tai lien quan d~n nu6"ctrong do quan trQng nh~t

co Ie la IG Ivt va h<;1nhan S\Xthi€u nu6"c khong chi anh huang d€n nong nghi~p macon anh huang d€n nhi~u nganh san xu~t va sinh hO<;1txff h<)i

Nhi~u d\Xbao tren th~ gi6"iva 6 trong nu6"c dff cho th~y khi nhi~t d<)khong khitang binh quan 1,50 C thi t6ng lugng dong chay co the giam khoang 5% Ngoai r~, khitrai d~t nong len, bang tan nhi€u hon se lam mr6"cbi~n dang cao, mi;inse xam nh~p sauhon 6 nhGng vling d6ng b~ng th~p khi€n ngu6n nu6"cngQt phan b6 tren cac song chay1'abien se bi d~y llli d§n Tat ca nhGng di€u do se lam suy thoai them ngu6n mf6"c,khi€n khong co dll ngu6n mf6"cngQt d~ phl,lc Vl,lcho san xu~t dai s6ng

1.4 Phan tieh die nguyen nhan gay ra BDKH

1.4.1 Nguyen 1111[111 biin dBi kId h{tu trong thiJi kj; dia chat

Khi h~u trai d~t dfftrai qua nhi€u l§n bi€n d6i Khoimg 45 t1'i~unam v€ tm6"c,m<)tthien th<;1chkh6ng 16 va vao trai d~t lam b€ mi;ittrai dfit bi bao phll m<)t luVngkhoi bvi day di;ic,va trai d~t bi chim trong bong t6i 111<)tthai gian dai do khong coanh sang mi;itt1'ai Trai d~t bi l<;1nhdi va loai khling long bi tieu di~1oKhoang 2 tri~unam tnr6"c cong nguyen, trai dfit cling t1'ai qua nhi€u l§n bang ha l~nh leo va gian

bang am ap, v6i elm ky m6i l~n khoang 100 nghin nam Thai ky gian bang khoang

125 nghin d€n 130 nghin nam t1'u6"ccong nguyen, nhi~t d<)trung binh cua b€ mat

tnii d~t cao han thai k5' ti~n cong nghi~p (1750) khoimg 2°C va mlJc nu6'c bi~ntrung binh cao han trong th~ ky 20 tu 4 d~n 6m.

Thai k5' bang ha cu6i cling k~t thlic cach day khoang 10 -15 nghin nam SauthO'ik5' nay, tnii d~t ~m d~n len, cac sinh v~t m6'i d~n d~n phcit tri~n Nhfrng bi~n d6ikhi h~u xay ra trong tho'i k5' dia ch~t d~u do cac nguyen nhan W nhien, trong do chuy~u la S~fchuy~n d<')ngcua trai d~t, cae Vl)phun trao cua nlii lua va ho~t d<')ngcuam~t trai

1.4.2 Nguyen nhfm ciia bi~n oBi kId h{tu trong thiJ'i ky hi?n ilfli

Nguyen nhan clm SlJ bi~n d6i khi h~u hi~n nay, tieu bi€u la SlJn6ng len tofmc~u da duqc kh~ng dinh la do ho~t d<')ngella con nguo·i K€ tif thai k5' ti~n congnghi~p (khoang tir nam 1750), con nguai da su dl)ng ngay cang nhi~u nang luqng,chu y~u tu cac ngu6n nhien li~u hoa th~ch (than, d~u, khi d6t), qua do da thai vaokhi quy~n ngay cang tang cac ch~t khi gay hi~u ung nha kinh, lam tang hi~u ungnha kiph cua khi quy€n, d§n d~n tang nhi~t d<')cua Tnii U~t

Nguyen nhanham luqng khi nha kinh tang len la do vi~c su dl)ng nguyenli~u hoa th~ch trong cae Hnh VlJCsan xu~t va tieu thl) nang luqng cua th~ gi6'i tang

han 30 l~n tif nam 1750 Ben c~nh do, SlJsuy giam rung nhi~t d6'i, vi~c san xu~t va

su dVng h6a chfrt, ho~t d<')ngsan xu~t nong nghi~p va cac ho~t d<')ngkhac nhu d6t,chon l~p rac thai, cling lam cho ham luqng khi nha kinh tang len

Nhu v~y, tac d<')ngt6ng c<')ngClla cac nhan t6 khac, ngoai khi nha kinh, da t~o

ra lUQ'llgbuc x~ cuang buc am Vi th~, tren thlJc t~, SlJ tang len cua nhi~t d<')trungbinh toan c~u quan tr~c duqc trong thai gian qua dffbi tri~t tieu m<')tph~n, noi cachkhac, SlJ tang len cua rieng ham luqng khi nha kinh nhan t~o trong khl quy€n lamtreE d~t n6ng len nhi~u han so v6'i nhfrng gi da quan tr~c duqc, va di~u d6 cangkh~ng dinh SlJ bi~n d6i khi h?u hi~n nay la do cac ho~t d<')ngClla con nguai makhong th~ duqc giai thich la do cac qua trinh tv' nhien

1.4.3 Nguyenllhfm ciiallm)'c biin (liing

Nu6c bi~n dang la S~fdang mlJc nu6c cua d~i duang tren toan c~u, trong dokhong bao g6m tri~u, lllf6'c dang do bao Nuo'c bi~n dang t~i m<')tvi tri nao do coth~ cao han ho~c th§p han so vO'itrung binh toan c~u vi co S\f khac nhau v~ nhi~t d<')cua d~i duang va cac y~u t6 khac Ml)'c nu6'c bi~n co th~ do dUQ'cthong qua h~th6ng:{11i~tbi do tri~u ky d~t t~i cac tr~m Hai van ho~c cac may do d<')cao ttf v~

"

tinh ::;

Theo Bao cao danh gia l~n tht'r 4 cila Ban Lieit Chinh phil v~ Bi~n d6i khih~u (IPCC), "SlJ nong len Clla h~ th6ng khl h~u da r5 rang duqc minh chlrng thongqua s6 li~u quan tr~c ghi llh~n SlJtang len cua nhi~t d<)khong khi va nhi~t 0<')nuO'c

bi~n trung binh toim du, S\f tan chay nhanh cua lap tuy€t phil va bang, la111tangm\yc nuac bi~n trung binh to an c~u".

MlJc nu6c bi~n tang phu hQ'p vai xu th€ n6ng len do c6 S\f d6ng g6p Clla cacthanh ph~n chua nuac tren toan c~u duQ'c uac tinh g6m: Gian mr nhi~t cua cae d?iduong, d.c song bang tren nlli, bang Greenland, bang Nam C\fCva cac ngu6n chuanuac tren d§.t li~n

CHUaNG 2: TAc DONG CUA BIEN DOl KHI H~U

2.1 Di~n bi~n cua bi~n d&ikhi hall o· Viet Nam .,

2.1.1 Th~fC tr{mg biin ttJi kId h{LU trong nlurng niim qua

Theo s6 li~u quan tr~c cua B<)Tai nguyen va Moi tnrang cho thfry bi€n d6icua cac y€u t6 khi h~u aVi~t Nam co nhfrng di~m dang luu y sau:

• Xu th~ bi~n d6i cua nhi~t d<):

~ Trong khoang 70 nam qua (chu y~u 50 nam g~n day), nhi~t d<)trung binhnam da::tang 0,7oC (0,6 - 0,90C)

",;-Th~p k5' 1991-2000 la th~p k5' nong nh~t trong s6 li~u quan tr~c

- S6 ngay n~ng nong tang len trong cac th~p k5' gfin day a vung Tay B~c,

Nam trung B<),Tay Nguyen va Nam B<)

"- S6 ngay ret d~m, ret h~i giihn di trong th?p ky 1991-2000

- Bi~n d6i ngay b~t d~u va k~t thuc nhi~t d<)qua 20°C, 25°C

- DlJ Hnh d€n cu6i th~ ky 21, nhi~t d<)trung binh nam tang kl~oang 3°C 3,6°C), tang it hon 0-Tay Nguyen, Nam Trung B<)va Nam B<),tang nhi~u hon O·Tay B~c, Dong B~c va B~c Trung B<)so vo-itrung binh thai k5' 1980-1999

(1,6-• Xu th~ bi~n d6i cua lUQ'ngmua:

"

- LUQ'ngmua bi~n d6i khong nhfrt quan gifra cac noi: 0-Ha N<)iva TP.H6 ChiMinh, luqng mua trung binh nam clla cac th~p k5' sau 1970 co xu th~ giam so vo-itruo-c do 6 cae tinh Nam Trung B<),IUQ'ngmua co xu th~ tang, nh~t la th~p kX 1991

- 2000

,- S6 ngay mua phllll giinn r5 r~t trong 2 th~p k5' gfin day S6 ngay mua phun

a mi~~1B~c giam m<)t nLra, tll' trung binh 30 ngay m6i nam trong th~p k5' 1961

-1970 xu6ng can 15 ngay m6i nam trang th~p ky 1991 - 2000;

- S6 ngay va s6.dqt mua lo-n va mua lo-n trai mua tang len O·nhi~u nO'i, 1'5nhAt aHa N<)i

• Xu th~ bi~n d6i cua ml;ICnuo'c bi~n trung binh

- MlJc nuo-c bi~n trung binh co xu th~ tang 2,5 - 3,Ocm/l th~p k5' trongkhoang 50 nam qua Giai do~n 1993 - 2008, ml;rc nuo-c bi~n trung binh 0-Vi~t Namtang khoang 3mm/nam Trang khoc'mg 50 nam qua, ml;rcmr6'c bi~n t~i Tr~m hai vanHon DAu dang len khoang 20cm

- S6 dQ'tkhong khi l<;1nh<'tnhhuong to'i Vi~t Nam giam di 1'5r~t trong hai th~p

ky g§n day (cu6i th~ ky XX d§u th~ ky XXI) Nam 1994 va nam 2007 chi co 15-16dQ't kh6ng khi l<;lnhb~ng 56% trung binh nhi~u nam 6/7 truang hQ'P co s6 dQ't

khong khi I~mhtrong m6i th{mg mua dong (XI - III) th<1pdi thucmg (0-1 dqt) clingrai vao 2 th~p ky g~n day (3/1990,1/1993,2/1994,12/1994,2/1997,11/1997) MQtbi~u hi~n di thucmg g~n day nh§t v~ khi h~u trong bf>icanh BDKH toan c~u la dQikhong khi I~nh gay nSt d~m, ret h~i keo dai 38 ngay trong thang 1 va thang 2 nam

2008 gay thi~t h~i 16n cho san xu<1tnong nghi~p

Bao: Vao nhfrng nam g§n day, sf>can bao c6 cuemg dQ m~nh nhi~u han, quyd~o bao dich chuy~n d~n v~ cac VI dQ phi a nam va mua bao k~t thuc mUQn han,

nhi~u can bao c6 quy d~o di chuy~n di thuemg han Tru6c day, Clf 100 can bao hay

ap th§p nhi~t d6i d6 bQ vao Vi~t Nam thi chi c6 0,75% th6i vao DBSCL, trong 30nam g§n day, con sf>d6 da len t6i 2,85% I,

Anh huang cua nu6c bi~n dang: Khao sat clla Vi~n Khoa hQc Khi tUQ'ngThuy van va Moi truang cho bi~t, t~i Tinh B~n Tre, m\Ic nu6c bi~n da dang lenkhoi'mg 20 cm so v6i cach day 10 nam, hi~n tUQ'ngthe)'iti~t C\ICdoan da xu§t hi~ntrong vong han 5 th~p ky qua

sf> 1i~u quan sat nhfrng thang d~u nam 2010 cho th§y, tinh hinh xam nh~pm~n da xu§t hi~n s6m han khoang 1 thang so v6i nam 2009 Tinh hinh xam nh~pn~~n t~i mQt sf>tinh thuQc DBSCL nhu Ti~n Giang, B~n Tre, Tra Vinh, S6c Trang,

Ca Mau nhu sau: dQ m~n tu 11%0 d~n 26%0 xam nh~p sau t6i 30 km, tu' 4%0 d~n10%0xam nh~p sau t6i 40 km, va du6i 4%0xam nh~p sau t6i 70 km2.

Kjch bim biin ttBi khi h{lll U Vift Nam

Nh~m dua ra mQt S\f nhin nh~n t6ng quan v~ bi~n d6i khi h~u a Vi~t Nam,

thang 6 nam 2009, BQ Tai nguyen va Moi truemg da cong bf>van ban "Kich ban

bi~n d6i khi h~u, nu6c bi€n dang cho Vi~t nam", Theo d6 nhfrng d\I bao v~ nhi~ dQ,IUQ'llgmua va m\Ic nu6c bi~n dang d\fa tren phuang phap mo hinh d\I bao cua Banlien chinh phu v~ bi~n d6i khi h~u (IPPC) ma th@gi6i da Slf d~mg

• V~ nhi~t dQ:

Theo cac kich ban th<1p,Vll'a va cao, muc tang nhi~t dQ trung binh nam so v6itho'i ky 1980-1999 cho th<1yca ba kich ban' d~n nam 2020 va 2050 nhi~t dQ chuatang nhi~u va g~n nhu nhau gifi'a cac kich ban, nhung d~n nam 2070 va 2100 c6 s~rchenh I~ch 1O'ngjU'a cac kich ban Nhi~t dQ 0' Vi~t Nam c6 th€ tang 2,3°C so v6itrung binh tho'i ky 1980-1989 (khoang 1,6°C d~n 2,8°C 0' cac vung khi h~u khacnhau)

I Ky Quang Vinh, Thlch ling vo-i bi€n dbi khl h~u O' d6ng b~ng s6ng Ci:rll Long, T~p chi Hi ngllyen va M6i tmcmg, Ky I-l'hang 712010

'z TS Nguy~n Dinh Hoe, Chi:1uQng v6i Bi€n ubi khl h~lI, T~p chi Hi nguyen va M6i truo'ng, Ky 1- Thang 7/201

so v6i thai k5' 1980-1999.

.v~ mlJc mr6c bien dang

Phu hgp v6i SlJbi~n d6i cua nhi~t dQ, m1lc mr6c bien dang nhfrng nam 2020 va

2050 khong c6 SlJthay d6i 16n gifra cac kich ban So v6i dlJ ki~n clm IPCC thi mlJCnu6c bieri dang dv ki~n cho Vi~t Nam trong cac th?p ky s~p t6i cao h0'n nhi6u sov6i dv ki~n cua IPCC yao gifra th~ ky 21 m\Ic nu6c bien c6 the dang them khoang

30 cm va d~n cu6i th~ ky 21 mlJC nu6c bien c6 the dang them khoang 75 cm so v6ithiJi k5' 1980-1999

2.2 :"Tac ot}ng v~ kinh t~ cua BDKH (yVi~t Nam

2.2.1 Tac t/{Jng cila biin t/8i kId h{tu to'i ngill1h l1al1g nghifp va vimg nang

than

a) S~t"mdt adt n6ng nghi¢p:

Vi~t Nam hi~n c6 khoang 3.260km ba bien v6i khoang Itri~u km2 m?t nu6·cbien I(.6i v6i Vi~t Nam, n~u hi~n tUQ'ngn6ng 1en toan cfru lam cho mlJc mr6c biendang 1en thi u6'c tinh se c6 khoang 17- 19 tri~u nguai Vi~t Nam m~t d~ta,mN ph~nr~t 16n d~t t1'6ng t1'Qtcling se bi ng?p du6i m\fC nu6c bien M\rc mr6·c bien dang cao1m c6 th~ lam m~t 12,2% di~n tich d~t, 13n0'i cu t1'u cua 23% dan s6 Vi~t Nam 1aqu6c gia nong nghi~p nhung hftu h~t nong dan c6 1'~tit d~t canh tac: d?c bi~t 1a nongdan vlmg ven bien Do d6 vi~c m~t di mN philn 16n quy d~t t1'6ng t1'Qtse d?t Vi~tNam tru6c m9t thach thuc nghiem trQng v6 an ninh ltwng th\Ic Cac vung ven bi~nmi6n T,rung d~t dai bi b(;lcmau va kho c~n, nguai nong dan thi~u Sll 1lJachQn trongsinh k~, nen hQ 1uon phai di tim cac cO' h9i tham gia khai thac tai nguyen bien vaven bO:-

b) Gi6n tiip gia tang :>'1['d~mg hoa chAt BVTV trong san xudt n6ng nghi¢p

BDKH co th~ anh hu6"ng t6'i sv xu~t hi~n va tang tnr6'ng clm cae 10ai sau 1wi,

lam lay Ian dic dich b~nh va sau b~nh Sl,fphat tri~n va tang trucmg cua cac tac nhan gay b~nh rihu vi khu~n, vius, ky sinh trung, n§m, thucmg c6 quan h~ m~t thi~t vO'i cac y~u t6 khi h~u, thai ti~t Nhi~u loai can trung va sau h~i mO'i xuM hi~n d~t moi truang nong nghi~p va nong than truO'c nhfrng thach thuc r§t lO'n Vi vw, lUQ1lg phan b6n h6a hQc va thu6c bao v~ thl,fc v~t duQ'c Slr dl,lng ngay cang nhi~u Ben c~nh d6 la SIJ da d~ng v~ chung lo~i Cach day 30 nam, s6 h6a ch§t BVTV duQ'c Slr dl,lng chi c6 20 lo~i Nhung d~n nay c6 khoang 450 hQ'P chftt duQ'c dung la h6a ch§t BVTV vO'i nhi~u thu0'ng hi~u khac nhau va ch~c ch~n se khong du'ng 6 day f)i~u nay d~n den 0 nhi~m tai nguyen dftt va lam tang du lUQ'ng thu6c bao v~ thl,fc v~t trongdftt.

c) Tac ct<5ngctia biin ct6i khi hqu to'i thtiy hli va cdp thoat nlro'c 0' nong thon

- H~ th6ng de bi~n: ml,fc nu?,c bi~n dang len lam h~ th6ng de bi~n khong th~ ch6ng chQi duqc mrO'c bi~n dang do bao nhu thi€t k~ d~n den nguy cO' va de trong cac tr~n bao lO'n Ngoai ra, do ml,fC nuO'c bien dang cao, ch€ dQ ll,fc cua song va dong chay ven ba se c6 nhfrng thay dbi gay x6i 16 ba va h~ th6ng de bien, vftn d~ qufm ly bflO v~ de bi~n se phai d6i m~t vO'i nhfrng tinh hu6ng h~t suc phuc t~p.

- H~ th6ng de song, de bao va ba bao: ml,l'c nuO'c bien dang cao lam cho kha nang tieu thoat mrO'c ra bien giam, keo theo ml,fc nuO'c cac con song trong nQi dia dang len, k€t hQ'P vO'i Sl,fgia tang dong chay III tu thuqng ngu6n do h~u qua cua cac hi~n tU:Q'ngthai ti€t qrc doan se lam cho dinh Iii tang len, uy hi~p SIJ an toan cua cac tuy€n de song acac tinh phi a b~c, de bao va babao t~i cac tinh phia Nam.

- Cae cong trinh tieu nuO'c vung ven bien: cac h~ th6ng tietl nuO'c vung ven bien hi~n nay hfiu h€t d~u la cac h~ th6ng tieu w chay Khi ml,fc mr6c bi~n dahg len vi~c tieu tl,f chay se h~t sirc kh6 khan, d~c bi~t la VaG cac thai gian tri~u cuerng, gay ng?p l"mg t<;linhi~u khu vl,rc.

nh?p sau VaG nQi dia, cac tfing mr6c duO'i dftt vtmg ven bi~n ciing c6 nguy cO' bi nhi~m m~n gay kh6 khan cho cong tac l§y nu6c.

cho thfty BDKH 111abi~u hi~n r5 nhftt la thien tai da anh Im6ng n?ng n~ den lw t~ng nong than.

d)Tac a(mg clla biin c16ikhi lU;lU to'i tr6ng tr9t va an ninh lzwng th{t'c

San xuftt nong nghi~p se d6i mi;it vO'i rM nhi~u thach thuc trong cac th~p ky t6i Suy thoai tai nguyen d~t va nu6c la y€u t6 h~n ch~ lO'n nhftt d6i v6i vi~c thvc hi~n m\lC tieu an ninh lu0'ng tlwc Sl,f suy thoai nay se tr~m trQng h0'n trongdi~u ki~n bi~n dbi khi h~u Nang su§t cay tr6ng t~i cac vung nhi~t d6i va a nhi~t d<.')'i- nhii'ng yung c6 nhi~t dQ da g~n sat vO'i nguang chiu dlJng cua ca~ tr6ng - c6 th~

~'giam tai 1/3 trong khi d6 cac vung on d6i nfmg suitt dly tr6ng se tang 1en Ngoai ra,

nhu c~u nuac cua cay tr6ng se c6 nhfrng bi~n dQng gay kh6 khan cho vi~c tu6i tieu,vitn d~ h~n ung se tdm tn.mg hon gay thi~t h~i rittIan d6i vai sim xuitt nong nghi~p

Ben c~nh d6 thi cac hi~n tUQ'ng bao, 111quet, 16c cling gay thi~t h~i n~ng I

n~ d~n nganh tr6ng tr<;>t

Nuac bi~n dang se gay nguy co ng~p l1,1tt~i D6ng b~ng Song H6ng va D6ngb~ng Song Cuu Long la hai v\fa 1ua 1O'nnhitt cua ca nuac Theo mQt bao cao cua

Ngan hang Th~ giai, trong truemg hQ'P m\fC nu6'c bi€n dang 1en 1m, tren 7% di~n

Hch ditt nong nghi~p cua Vi~t Nam bi ng?p ~1,1t.Ty 1~mlY Ian thl! 2 trong 10 nu6c bianh htremg n~ng n~ nhitt Vai muc dQ anh huemg nhu V?y, n~u chi tinh rieng thi~th~i dO,mitt ditt san xuitt t~i cac vung bi ng~p thi u6c tinh t6ng san 1uQ'ng1uong th\fccua m.r6c ta seEgiam khoang 12% (xitp xi 5 tri~u titn) Ngoai di~n Hch bi ng~p l1,1t,m9t di~n Hch dt 1O'nt~i DBSCL va DBSH se bi nhi~m m~n N~u tinh t6i ca anhhuang cua xam nh?p m~n thi con s6 giam san 1uQ'llgluong th\fc cua nu6c ta se caohon g.1pnhi~u l~n

e) Tac a(mg t6'i ngimh chiin nu6i

- Nfmg suitt san 1uQ'ngV?t nuoi: nang suitt va san lUQ'ngmQt s6 lo~i v~t nuoic6 th~bi giam do bien dQ giao d9ng clla nhi~t dQ, OQfun va c~c y~u t6 ngo~i canhkhac tang len San 1uQ'ngluong th\fC giam cling lam cho ngu6n cung citp thtfC anchan nuoi giam di, anh huang d~n vi~c phat tri~n cua nganh chan nuoi Trong dQ'tret d~ln, ret h~i keo dai nhitt trong lich Slr t~i B~c bQ va B~c Trung BQ d~u nam

2008 da lam ch~t khoang 8.328 con trau bo gay thi~t h~i nghiem tn;mg d~n sanxuftt nong nghi~p, thi~t h~i n~ng nhftt 1a cac tinh Ha Giang, L~ng Son, Son L~, B~cK~n, Thanh H6a H~u h~t s6 trau, bo ch€t 1'oi van nhung con gia va con non (be,nghe) v6i hai nguyen nhan chinh 1a ch€t 1'etva thi~u thuc an

'::Dich b~nh: Nhi~tdQ t{mg dmg v6i bi€n d9ng v~ cac y~u t6 khi h~u va thaiti€t khac c6 th€ lam giam StfCd~ khang ClIav~t nuoi d6ng thai t~o moi tnr<'mgthu~nlQ'icho cac tac nhan gay b~nh phat tri~n bung phat gay ra nhil'ng d~i djch tren giaStIC,gia dm nhu djch 16'm6m, long m6ng; b~nh 1Q'ntai xanh tren l<;m gay thi~th(;1in~ng n~ ~ho nganh chan nuoi 1Q'nt~i nhi~u dia phuong Djch b~nh kh6ng nhunggay t6n thitt 16n cho nganh chan nuoi, mftt an toan th\fc ph<1mma con nguy cO'laynhi~m sang nguc)'i

j) ,Tac a(mg cua biin a6i khi h(lu t6'i ngimh tlnlY san

"Bi€n d6i khi h~u da gay anh huang tr~rc ti€p d~n vi~c phat tri~n kinh t~a cacvimg v'en bi€n Vi~t Nam Nuoi tr6ng thuy san a vung yen bi~n duQ'c coi lit nganhc6 tang truang quan t1'9ng, c6 gia tri xuflt kh<1ucao va cling 1a nganh chiu nhi~uthi~t l1(;1inhftt do bi~n d6i khi h?u Anh bucmg elIa bi~n d6i khi h~u t6i nganh thllYsan th€ hi~n 6' nhfrng m~t sau:

.Ann huang eua nhi~t dQ

6 Vi~t Nam, d?e bi~t la cae tinh mi@nTrung, hi~n tUQTIgn~ng n6ng di:llam

eho nhi~t dQ nuae tang len qua mue ehiu dlJng eua nhi@uloai sinh v~t, trong d6 e6 cae loai nuoi Nuae n6ng di:llam eho tom ea ehch hang lo<;\t,d?e bi~t nghiem trQng

d6i vai cae ao h6 e6 dQ sau thftp Nhi~u nghien euu eho thfty r~ng khi nhi~t dQ tanglen lam eho ham lugng oxi trongnuae trong giam m~mh VaGban dem, do SlJ tieu

th1,1qua mue eua cae loai thlJe v~t thuy sinh, ho?e qua trinh phan huy ehftt huu ca.

SlJ suy giam ham lugng oxi lam anh huang d~n SlJsinh truang va phM tri€n eua loainuoi, t6m e6 th€ bi eh~t ho?e eh~m Ian Di@unay d~ nh~n thfty qua hi~n tugng phudU5ng,cua cae ao nuoi, ea n6i d~u VaGbu6i sang trong cae ao nuol; thuy tri@udo vatao ehet hang ho<;\tacae vung ven bi€n

.'rhay d6i nhi~t dQ con la di@lJ,ki~n phM sinh eua nhi@uloai dieh b~nh xay raeho e~e loai nuoi Nhi~t dQ tang eao lam eho sue khoe eua cae loai nuoi, moi truemg

nuac hi x~u di, la di@uki~n thu~n 19i eho SlJphat tri€n eua cac loai vi sinh v~t gayh<;\i.Trong nhung nam gfm day do moi truang nuoi bi suy thoai k~t hgp vai SlJthayd6i kh~c nghi~t cua thai ti~t di:lgay ra hi~n tugng tom su ch~t hang lo<;\ta h~u h~tcac tinh,"nhu b~nh do nh6m vi khu~n Vibrio gay ra, b~nh do virus (vi dV nhu MBV(Monodon Baculovius)) Cae b~nh nay thong thuang xay ra va Ian truy@nr~t nhanh

va rQng, kh6 chua nen muc dQ gay rui ro rftt Ian

Ben c<;\nhnhung anh huang b~t lQ'i,tang nhi~t dQ cling la di@uki~n thu~n 19ieho miOi tr6ng thuy san SlJ tang len cua nhi~t trong khoimg cho phep tang nangsuftt sa cftp cho cac ao nuoi, t<;\odi@uki~n t6t cho SlJphat tri€n eua cac loai thuy sinh

la ngu6n thuc an quan trQng eho cac loai nuoi d cac tinh mi~n Bic, nuoi tr6ng thuysan bi giai h<;\nbO'inhi~t dQ mua xuan va ngQt h6a Cllanuac VaGmua he Nhi~t dQmrac tang vao xuan thtle d~y SlJph at tri€n cua sinh kh6i thuy vvc, ngucri dan c6 th€tha cqn gi6ng sam hun, eho nen e6 th€ tnlnh dugc rui ro tom ea ch~t do dQm?n ellanu6'c giam dQt ngQt

Anh huo-ng ella h<;\nhan va lU l1,1t

Ngu6n mr6'e la 111Qttrong nhG'ng yeu t6 quy€t dinh cho S\f thanh cong ehophM tri€n nuoi tr6ng thllY san Hi~n tugng n~ng n6ng keo dai di:llam e<;\nki~t ngu6nnu6'e ngQt, I::nntang mue dO b6c hai nu6e trong cae ao nuoi, l1hfttla d6i v6i ao l1uoicaeh xa ngu611nuac Mi~n Trung la nai e6 s6 ngay n~l1g, mue do b6e hui nu6'e 16nnhAt e~ mrac, eho nen h<;\nhan xay ra nghiem trQng nhftt Nhi@u ao nuoi tom ea di:l

bi bohoang vi khong c6 nuae d€ cung dp trong qua trinh nuoi MQt s6 ao nuoiehua d:~n thai gian thu ho<;\ehdi:lbi e~n ki~t ngu6n nu6'c trong ao, nen nguai danphai thu ho<;\ehs6'm ho?e bo nuoi

Mua nhi~u, gay ra hi~n tUQ'l1gJi:i l\lt, lam anh hu6ng d€n nang swh nuoi tr6ngthuy san D6i v6'i ngh~ nuoi thuy san m?n Ig, do m?l1 l<;\ila y€u t6 anh huang rftt Ian

d@nsinh tnrang vaphat tri~n Clla loai nuoi Khi xay ra mua 16'n, dQ m~n trong cac

ao nuoi giillTIxu6ng dQt ngQt vuqt ra khai nguang chiu dlJng lam cho tom ca'bi s6c,ch@tho~c ch~m 16'n.Lli xay ra con lam cho dQ m~n cac VlJCnu6'c g~n ba nhu cacclra song giam xU6ng, ngh~ nuoi nhuy~n th~, tom ca, rong d~ bi anh huang nghiemtrQng

Qua th6ng ke co th~ th~y trong nam 2009, rieng'cun bao s6 9 da lam 3.096

ha h6 nuoi tom ca bi vO' lam thi~t h~i khoang 17.971 t~n ca va pha huy khoang 268tau thuy~n danh ca cac lo~i 16'n

A.nh huang cua hi~n tUQ"nggiong bao

Bao va ap th~p nhi~t d6'i gay ra mua to gio 16'n,bao, 1Ul\1t anh huang nghiemtrQng d~n vi~c phat tri~n cua nganh nuoi tr6ng va ch@bi@nthuy san a cac vung venbi~n Vi~t Nam Chi Hnh rieng nam 2006, hai cun bao Chanchu va cun baoXangsane da anh huang trlJc ti@pva gay thi~t h~i n~ng n~ eho nganh ch@bi@nthuysan c~c tinh ven bi~n mi~n Trung: 3.974 ha d~m nuoi ea, tOm bi ng~p keo theo 494t~n ea tom bi pha huy, 951 t~u thuy~n danh ea bi chim, u6'c Hnh thi~t h~i hangnghin ty d6ng

BDKH khong nhfrng lam tang cac cun bao ma con gay ra nhung di thuo'ngtrong duang di eua bao Th~rc t@eho th~y, trong 5 th~p ky qua khong co bao di VaGd~t li~n cua Hnh B@nTre Tuy nhien, nhung nam g~n day bao, ap th~p nhi~t d6'i xay

ra thuang xuyen hQ'll VaG nhung thang cu6i nam, hu6'ng di ehuy~n cua bao clingphuc t~p va co xu hu6"ng dich chuy~n v~ phia nam hun da gay ra nhung tac dQngx~u t6"iphat tri~n kinh t@-xa hQi cua B@nTre

2.2.2 Tac drng dia biin dBi kId h{tu dBi vo'i niing hl'(J'ng

- Anh huang t6"i ho~t dQng ci'1acae dan khoan dUQ"exay dlJng tren bi~n, h~ ,th6ng 'd~n khi va cae nha may di~n ch~y khi dUQ"exay dV'ng ven bi~n, lam tang chiphi bao duang, duy tu, v~n hanh may moc, phuo-ng ti~n,

- Cae tr~m phan ph6i di~n tren cae diE ven bi~n phai tang them nang Im;mgtieu hao cho bum tieu mr6"c a' cae vlmg thc1pven bi~n M~t khae, dong ehay caesong 16"neo cong t1'inhthuy di~n eiIng chiu imh huang dang k~

- Nhi~t dQ tang ciIng gay tae dQng d@nnganh nang IUQ'ng:Tang chi phi thonggio, lam mat h~m 10 khai thac va lam giam hi~u su~t, san IUQ'ngeua cae nha maydi~n; Tieu th\! di~n cho sinh ho~t gia tang va chi phi lam mat trong cac nganh eongnghi~p', giao thong, thuung m~i va cac llnh v~rckhac cling gia tang dang k~

BDKH theo hu6"ng gia tang cuang dQ va IUQ'ngmua, bao, dong set cling imhhua'ng, tru6'c h@td@nh~ th6ng dan khoan ngoai khui, h~ th6ng v~n chuy~n d~u vakhi VaGbo', h~ th6ng truy~n tai va phal1 ph6i di~n, Yeu du h~n ch@t6c dQ tang

phat thai khi nha kinh (KNK) cung anh huo'ng d~n ho~t d9ng cua nganh nang.Iuqng.

Theo th6ng ke ClIa Van phong thuang tn,rc ban chi d~o phong ch6ng It}tbaoTrung uang cho thfry trong nam 2009 chi tfnh rieng can bao s6 9 da lam d6, gay4.469 cay c9t di~n cab th~, h~ th~ va lam dut 546.978 m day di~n, gay m~t di~n trendi~n r9ng anh huang x~u d~n dai s6ng, san xu~t cua nhan dan

2.2.3 Tcie tll)ng eua BDKH dili vui giao thong v{in tiii va CO'so' h(l tfmg

Theo danh gia cua IPCC, do tac d9ng cua bi~n d6i khi h~u toan c§u, cokha nang mgc mr6c bi~n se dang cao 1m van cu6i th~ ky 21, n~u Vi~t Nam khongnhanh chong xay dgng va nang dp hoan chinh h~ th6ng de bi~n d~ ling pho, thihang nam co d~n 40.000km2 vimg ven bi€n se chiu anh huang n~ng n~, trong do

bi~n Cae nguy Co' m6i v~ bi~n d6i khi h~u va mr6"cbi~n dang cao se de do~ d~n sgt6n t~i cac cua cong trinh phong thu vo cung quan trQng nay Tu sau nam 2005, debi~n da dUQ'ct~p trung tu b6 kha nhi~u Tuy nhien, do kinh phi con h~n h~p nenm6i t~p trung tu b6 nhling do~n de bi va va nhung tuy~n de xung y~u D~n nam

2007, h§u h~t cae tuy~n de song a B~c va Trung B9 can ban da du suc ch6ng duqc

1U.

Mgc nu6"c bi~n dang cao kem theo nma bao 16"nh0'n co th~ se gay ng~p h,ltcac tuy~n duang s~t a vlmg duyen hai, san bay, pha huy c§u c6ng va h~ th6ng 6ngdftn T~i nhi~u nai, ,cac cong trinh co' so' h~ t§ng nhu giao thong, de bi~n, c6ngngan m~n duq'c xay d~rng khong con phu hQ"Ptrong di~u ki~n khi h~u dang bi~ndbi, vi v~y nguy cO"t6n thfrt Ia rfrt 16n

Hi~n nay, tren 24·tinh thanh vimg duyen hai Vi~t Nam co 266 cang bi~n 16nnho HODnu-a, Vi~t Nam con la mro-c co nhi~u ti~m nang v~ d§u khitrong khu v~rc,cong 1cictim ki~m, tham do va khai thac d§u khi o' Vi~t Nam da dUQ'cti~n' hanheel tren dfrt Ii~n va vung th~m Il]c dja (t~p trung t~i vung bi~n Dong Nam va TayNam Vi~t Nam) Mgc mr6'c bi~n dang cao se de dQa d~n cac Co' So' h~ dng co y

nghTa quan trQng nay

2.2.4. Ttic tfl)ng eiia bi~1l dtH kId h{iu tf~n flu lieh, thu'o'ng m(ti WI dieh Vfl

BDKH co tac d9ng trgc ti~p d~n cac ho~t d9ng van hoa, th~ thao, du hch,thu0'ng m~i va dich V\l va co anh huang gian ti~p thong qua cac t{lCdOng tieu qrc

d~n cac T1nhV\fC khac nhu giao thong, v~n tai, xay dVng, nong nghi~p, slrc kh6ec9ng d6ng,

Nu6'c bien dang anh huang d~n cac bai t~m ven bien, m9t s6 bai c6 them~t di, m9t s6 kh,k bi d~y sau vao d~t li~n, anh huang d~n vi~c khai thac, lamt6n h9-i d~n cac cong trinh di 'san van h6a, l!ch su, cac khu bao t6n, cac khu dul!ch sinh thai, cac san gon 0' vilng th~p ven bien va cac cong trinh h9- t~ng lienquan khac c6 the bi ng~p, di chuyen hay ngling tr~, lam gia tang chi phi chovi~c cai t9-0,di chuyen va bao duong

Du Ijch la nganh kinh t~ mili rthQn cl:tanu6'c ta, v6'i hang tri~u nguai tham gia

va ki~~n s6ng nha du lich Vi~n nghien Clm Phat trien du l!ch da chi ra r~ng, bi~n

d6i khi h~u tac d9ng trvc ti~p t6'i phat trien du l!ch a3 hinh thue D6 la tac d9ng d~ntai nguyen du l!ch, diem h~p d§n du nch trong d6 c6 ca nhling tai nguyen du l!ch t~rnhien da hinh thanh, t6n t9-ihang tri~u nam qua nhu Vjnh H9-Long, vuan qU6c giaPhong Nha-Ke Bang Ti~p theo la cac h09-t d9ng du Ijch, d~c bi~t la h09-t d9ng lfrhanh bi anh huang, dinh tr~ th~m chi huy do di~u ki~n thai ti~t x~u lien ti~p, baol\1t, lU quet di bi~n d6i khi h~u gay ra Bi~n d6i khi h~u cling tac d9ng trvc ti~p d~nh9-t~ng, ca sa v~t ch~t k5' thu~t cua du l!ch nh~t la h~ th6ng giao thong, 'co sa luutrt1, khu vui chai giai tri Them vao d6, cac, chi phi de ung ph6 v6'i cac bi~n d6i b~tthuang Clla thai ti~t se khi~n cho gia tour du lich bi d~y len Day cling la nguyennhan lam cho khach du l!ch se Iva chQn nhling noi thu~n 19i va chi phi phil hgp hon.2.3 Tac dQng v~ xa hQi cua BDKH <r Vi~t Nam

Nhling h~u qua dang 10 ng9-i d6i v6'i xa h9i Vi~t Nam ma BDKH da, dang va

se gay ra la nghiem trQng va la m9t nguy ca hi~n hfm cho m\1Ctieu xoa d6i,giamngheo va vi~c tlwc hi~n cac m\1Ctieu thien nien ky va S\f phat trien b~n vfrng cuad~t nu6'c BDKH se gay ra nhling anh huang to 16'nva sau s~c d~n dc)'is6ng dansinh va, fmh huo'ng d~n 6n dinh xa h9i nhu: dich b~nh, vi~c lam, gia tang ngheo d6i,xao tr9n tr~t tv an toan xa h9i, hi~n tugng tj 119-nmoi trucmg Nh6m xa h9i d~bi

t6n thuong bO'inhlIng anh huang tieu cvc cua BDXH la: nguai ngheo, ph\1 nfr, tre

em va ngu(Ji gia

2.3.1 Toe lli)ng (1~nnh6m xii hi)i elf hi tlm tllll'O'I1g

* NglrCyi ngheo:

:,Nguai ngheo dang phai d6i m~t vo-i sv gia tang lien t\1C cua nhling nguy

co va ,t6n thuong g~n li~n vo-i khi h~u, nhu: D6i ngheo va phat trien con nguo'ith~p; Chenh l~ch trong phat tri~n can nguai; Thi~u ~asa h9-t~ng bao v~ khi h~u;Ti~p c~n h9-nch~ d~n bao hi~l11.Nhling nguy co nay dugc th~ hi~n C\1the nhu sau:

- Sinh kt cLla ngu'Cxi ngheo: Theo dV bao, BDKH se lam giam tai san sinh k~

Clla nhfrng nguO'i ngheo Ngoai vi~c anh huang n~ng n~ t6'i v~n d~ cu tr(1cl1a nguai

dan thi BDKH da gay m<)t anh huo'ng l<hong nho tai laG d<)ng san xw1t clla nguc)"i

dan o· khu v\rc nong thon- nO"ic6 ty 1~nguai ngheo Ian nh~t trong ca nuac. Nhungtac d<)ng cila bi~n d5i khi h?u lell cac ngu6n tai nguyen thien nhien se giam t6c d<)tang truo'ng kinh t~, gia tang d6i ngheo do giaill cO' h<)i t<;10thu nh?p cho nguai

ngheoa khu V\fCnay.

- Nhftng tac a(mg x6u cZla BDKH con lam giam kha nang tiip c(m Cl,languo'i ngheo ~ai: ngu6n nuac, cac dich V\l xa h<)i(d?c bi~t la dich V\l cham s6c suc khoe),nha clra, va cO' sa h<;1t~ng cua llguc)"ingheo Ben c<;1nhd6 con phai k~ to-i vi~c nguo'ingheo ding g?P nhi~u h(;1nch~ trong vi~c ti~p c?n ngu6n v6n, ap d\mg khoa hQc kythu?t.M<)t b<)ph?n khong nho nguai ngheo a nuac ta la d6ng bao dan t<)cthi~u s6.

HQ Cll tru o' nhfrng dia hinh phuc t<;1P,cO' sa h<;1t~ng th~p ketTI,di~u ki~n di l(;1iva ti~pc?n vai cac dich vv xa:h<)ivo dmg h<;1nch~

* Ph~ nfr:

d Vi~t Nam, phv nu da: va dang phai chiu nhfrng tac d<)ng tieu cvc do

BDKH Nuac bi~n dang, nhfrng thay d6i v~ luqng mua, h<;1nhan, ng?p Iv1, vo hinhchung da: t<;10ra sv kh6 khan, v~t va va s\r khong cong b~ng tai dai s6ng cila nguaiphv nu.' Di~u nay c6 nghTa r~ng, chinh nhung nguai phv nu a cac mro-c dang phcittri€ll (trong d6 c6 Vi~t Nam) la d6i tuqng phai chiu ganh n?ng ngay cang x~u diduai tac d<)ng cua BDKH va nhung nguai phv nfr ngheo a nhfrng khu vvc nay sephai d~u tranh va d6i m?t vo-i tac d<)ng cila bi~n d5i khi h?u Nhung h?u qua maBDKB c6 th€ gay ra cho phV nfr th€ hi~n trong mN s6 m?t nhu: Cham s6c va baov~ gia dinh; Lao d<)ngva vi~c lam; Binh d~ng giai

* Nguo'i cao tubi

Nhli'ng tac d<)ng cua BDKH len nguo'i cao tu5i Chll y~u gay ra nhli'ng anhhuang X~llto-iv~n d~ suc khoe Nghien cuu mo-inh~t Clla cac nha khoa hQc chau Aucho th~y, khi nhi~t d<)tnii d~t n6ng len VaGmlia he, s6 ca nh?p vi~n do cac v~n d~

v~ duang ho hftp tang cao, d~c bi~t la anguai cao tlibi Truac vi~n-canh v~ SlJthay

dbi khi h?u, S\f tang nhanh chong cua nhi~t d9 tnii dftt, va 0 nhi~m bfiu khong khi,d~c bi~t la tfing ozon, b~nh viem duang ho hftp de dQa con nguai ngay cang nghiemt1'Qnghan D~c bi~t, nguai cao tubi la d6i tugng xa h9i co suc d~ khang kem han ca

va d~ bi mitc b~nh n~u nhu khong co S\f phong ch6n'g thuang xuyen

Tom 19i, qua nhfrng phan tfch t1'en, chtmg ta co th~ thfty 1'5 cac nhom xa h9i

d~ bi t6n thuO"ng la nhfrng nguai ngheo, ph\! nfr, t1'e em va nguai gia T1'ong do,nhom nh~y cam nhftt la nguai ngheo Nguai ngheo bi anh huang Ian nh§t do cu9cs6ng c,ua hQ ph\l thu9C l6n VaGdi~u ki~n tai nguyen thien nhien Them VaGdo, hQkhong co du kha nang tai chinh d~ chuy~n dbi ngh~ nghi~p, khitc ph\lc sv c6 sau cactai bi~n moi t1'uang do BDKH gay 1'a

2.3.2 Tuc drng ciia BDKH din d6i ngheo va sinh ki dia ngu'iJ'i ([fill

Theo Tb chuc Bao t6n thien nhien th~ giai (IVCN), n~u'nu6c bi~n dang cao5m thi,Vi~t Nam se m§t tai 16% di~n tich d§t dai, khoang 35% dan s6 va 35% tbngsan ph~m qu6c n9i bi de do~ D~c bi~t, c9ng d6ng nguai ngheo s6ng t?i klm VlJCd6ng b~ng song H6ng va song CU'u Long se phai ganh chiu nhi~u nhftt nhilng anhhuang Clla S\f BDKH Bao cao "PhM t1'i~n con nguai" clla UNDP nam 2007-2008nh?n dinh r~ng: N~u nhi~t d9 t1'aid§t chi tang them 2°C thi 22 t1'i~unguo'i Vi~t Nam

se m§t nha va 45% di~n tfch dftt nong nghi~p cua d6ng b~ng song Cuu Long se bing?p flu6c

Tac d9ng cua bi~n dbi khi h?u va 0 nhi~m moi truang d6i vai cong CU9Cxoadoi giam ngheo thong qua m9t s6 hinh thuc nhu: Tac d9ng t6i Uli san, sinh k~ baog6111nha cU'a, ngu6n cftp nuo'c, strc kh6e va h~ tfing k9 thll?t Tinh t1'?ng thi~u.vi~clam acac nganh nong nghi~p, lam thuy san va du 1!ch dll d~n d~n m9t h?u qua t§ty~u la"gia tang ngheo d6i, tru6c h€t lit 6' c9ng d~ng nong dan va ngu dan ngheodang ngheo ho~c mai thoat nghco, lam cho chi€n lugc Qu6c gia v~ xoa doi giamngheo tro' nen kho th\IC hi~n va co nguy cO"pha san t?i nh(l'ng vlmg nh~lYCalll nhftt

tnr6c BDKH Giiu11 san l11Vngnong nghi~p, anh hu6'ng tai an ninh ltwng th\rc;

Thay dbi trong h~ th6ng' tv' nhien va tai nguyen thien nhien, h? tfing k9 thu?t vanang su§t lao d9ng co th~ lam giam cac cO'h9i tlm nh?p va anh huang t6i phM t1'i~nkinh t~; Cac strc ep xa h9i co ngu6n g6c tir suod\mg tai ngllyen thien nhien c6 th~d~n tai xung d9t, m§t 6n dinh cu9c s6ng va, sinh k€ bU9Ccac c9ng d6ng phai di cu.Nhfrng tac d9ng nay co th~ lam suy giam kha nang cua con nguai trong vi~c dambao cUQcs6ng, vugt qua doi ngheo

Nhu V?y, co th@thfty dng BDKH Clll1gvai nhfrng ta.c d9ng tieu qrc clla nodll lam dai s6ng nguo'i dan ngay cang kh6 khan M§t nha cua, thi€u vi~c 1::1111da d~nt6i tinh tr?ng doi ngheo cl1Gnhi1'ng h9 dfm v6n khong thu9c h9 ngheo va lam bfin