Nghệ thuật việt nam với sự phát triển nhân cách và văn minh việt nam

C6 nha ngh~ lhuatthe giGi tUng chu truOl1g ph:ln chia cOng chung ra thanh nhfrng d6i tuqng khacnhau, ma khOng phai la l~p hQ'P hQ l~i trong mQt mOi h... Tuy Van hQc Ngh~ thu~t cling phan

CIJlX5NG TRINH KIIOA HOC CONG NGHf~ CAP NHA NUnC KX.06VAN HoA VAN MINH vi SV PHAT TRIEN vA TIEN BQ xl\. HQi

NGHE THUAT VIET NAM VOl SUo

PHAT TRIEN NHAN CACH VA

(Baa cao tom Ult)

VAN HQC NGHtt THU~ T VOl SV PHAT TRIEN xA HOI

tim hieu tdnh dQ phat trien va bim sac cua mQt dan tQC, khOng c6 bi~n phap nao

cua xa hQi, nguqc l~i, chinh n6 la dQng Ivc va m~c tieu cua sV phat trien xa hQi.

phat tu dQng cO'va cach nhin van h6a.

Ky th~ giai van h6a vi sV phat trien".

Nhlttlg van h6a bao ham mQt ph~m vi rat rQng, g6m nhieu nganh va nhieu

bQ mOno V~y Van hQc N gh~ thu~t giG' vi tri nao trong cai ph<;lm vi bao 1a rQng rai

iy?

N~f-van h6a n6i chung la nen tang tinh than cua xa hQi, thi Van hQc N gh~ thu~it l~i 1a bQ ph~ trQng ye'u cua mQi nen van h6a &1i vi hon tat ca mQi tanh

nh~t tam hOn va nhfrng n6i khat vQng, cac gia tQ ve chan thi~n my cua mQt xa hQi.

thu~t d6ng g6p duqc nhfrng gi cho SV phat trien xa hQi ?

cua nhfrng con nguoi Cho nen chung ta dfi nhin nh~n Con nguOi Ia thanh to cau

trien , tu d6 can phai c6 Chie'n 1uqc con nguoi.

Nhu v~y moi quan h~ cua Van hQc Ngh~ thu~t vai xa hQi phai bat dau tu

noi "N guoi khOng de ra nguoi, dua tre chi tro nen ngum trong qua trinh giao dl;lc" nghia 1a khi n6 co van h6a ma thoi N6 c6 the 100 dan ve m~t the xac nho sua va bQt, nhlttlg chi co the co Tinh ngu6"i bat dau tu tiing hat ru cua m~, tu nhfrng

chuvCn C(~ tich huy6n tho;;ti cua h;I va rOi chung ta c() muo'n djnh nghia 1;1gi dinfra: ia dOng v~t hict lao dOng, hict tu cluy hay gi gi nua thi dinh nghia N gt!('ri 1;1dOng vat c6 tinh xa hQi vtin 1<1dinh nghi<l quan tn)ng nhit 8(Ji vi xa hoi hao gi<1c[jng chI xU{l'thi9n tu con so' Hai l11adi V;l khi d5 co so' Hai thi tit yeu c[jng xw1t

h i9n Meli quan h9 (mg xu cua con ngw1i vai nhfrng dOng loai xung quanh

Chinh thOng qua nhfrng ycu tei frng xu cung vai dOng C0 V<lm~c dich cuachung, m;l con ngtT<1itv tao clan Nhan dch cho minh, thOng qua nhung dinhhu6ng g ii tri m;1 con ngwyi hoc IQ tinh dch xa hoi cua minh

Tat nhien, khOng the ngh! gian don dng: d~ giup xic djnh nQi dung vaphuong hu(mg cho each frng xu va sv hinh th;lnh nh<1ndch cua can ngu<'1i, c6 thechI dVa vao rieng Van hge Ngh~ thuJ.t c') day, con rat can c6 tae dQng eua nhieunganh van hoa the a nghia rQng nlm : triet h9c, lU<1n1:5', ehinh tr~, khoa hoc Nhtrng khOng vi the rn<l coi nh~ hi~u qua d~c hi~t cua Van h9C N gh~ thu~t Nh6

sV kct h9'P gifra ly tri va t1nh dm, gifra tri tu~ va dm xuc, nha nhfrng hinh tmmgvua cu the vua khii quat, nh(1 gia tri chan thi0n my tu Iau Van h9C Ngh~ ttlU~t

da duC)'c thua nh~n la mQt l()~i hinh sac hen nhit, vai hi~u qua sau xa va hen vungnhat trong vi~c hun duc nh~n thfrc va tinh earn cun can ngu6i

Nhtmg t6'i day, l~i nay sinh m0t khia c;;tnh can Iy giai D6 la: qua trinhhinh thanh nhan dch clla can ngU<1ihao gi(1 cGng hi man~f o~m tlnh chit d hi~t,tinh co mOt khOng hai N6 dicSn ra l11<)tdch hoan toan khac nhau, tuy V;lO hO<111canh lich su Cl;! th0 v;l tuy ch6 ca nhan 06 thuQc mOi truang xa hQi nao

Nhung dieu chung ta mong mu6n Iai Ia ori'y m~nh su phit tri~n cua to<1nxah<)i chfr khOng chi riCng mQt ai Do d6 lai phai c6 mQt ye'u t6 can thic"t, 06 1;1sq'iclay li0n kct ve m~t tinh than giua l11<)ingu6i trong cQng dOng

Van hqc Ngh~ thu~t, ngoai tac oQng dC"ntUng can ngU<1i riCng Ie, cGng e6

th~ 06ng g6p dac Ivc v,lo vi<;c t'.t0 ra chit kct dl11h, s9'i clay li0n kct nay V~tn hqcNgh<; thu[lt Ia cua chung rnqi nguai mQt each rQng rai M<)t tac phim hay, du n6phan anh ve di<;n s6ng nao, cling khOng chinh~m vaa d<)c gia cua di~n s6ng d6Iml thoi Van h<;>cN gh~ thu~t khi da khac hQa s<1ut<1mkham con ngu6i thi thuangoat duC)'c ticng v<;>ngrQng rai (1lTI<;>inguai, do 11<)thuQc di<;n sOng naa va (1 oau(ren trai dit nay

Dflc trung cua thai o~i chung ta Ia th(1i o;;ti cua tri tu~, eua sv !lieu hie"t.Nhtrng theo XukhoIomxki: "Hieu hiet c6 nghia Ia hiet su dl.;mg nhfrng tri thfrc"Nhu v~y tu tri thuc to'i hieu hie't phai tdi qua mQt chicc cau nei; do Ia s~r thuchi¢n, Ia hanh dQng thlfc tien

Hanh dQng ooi hoi phai c6 y chi va cung vO'i no Ia khat v<;>llgd~l to'i hi~uqua Van h<;>cN gh~ thu~t vai nh~n lhue khach quan cQng vai sue thoi lhue cua

linh dm se g6p phan t~o ra chiec du nOt tu nh~n thue t(ri h<'mh dQng Noi m0l each hinh tuong: khoa hQc dem I~i mQt bo du6c nh~n thuc va Van hQc Ngh~ thu~t cham lua nhi0t tinh van h6 du6c d6.

nhay vot cho thai d~i chung ta thi sl! cuang d1~U qua tOn tho tu LUOng 10 gich, tri giae suy [y d6i hc)i mQi thttm d1nh l1 de)'i m\y d~u phai duqe chUng giai ddy du moi duae coi [;:\xae dang coi 1;:\xae dang, cling sc 1;\ rnQt di~u hit lQ'i cho lU liuy

khOng chi co 10 gich hinh thue m;) cc)n co tIl!c gi:lc nfra.

Neu (J' du sO cae ng<'lJ1hkhoa hQc thim dinh 5Uy 19, chUng giai 10 gich la quan trQng thi hinh nhu a cae Gnh vl!c tham my, d~o 19, x5 h<:>i,tOn giao I~i khOng th~ xem thuang nhfrng thim dinh tIl!C giac duQ'c.

Tu duy Van h9C N gh~ thU~Hla 51!dan xen chang chit gifra suy dien 10 gich

va thim dinh tdng hqp tn!c giae dl!a tr0n st! nam bar eae tinh chit, cac m6i quan h~, cac gi[m tiep hoa cua nhfrng hi~n Llrqng va sl! ki~n co suc khai gQ'i nhieu lien LuOng doi khi dan den m0t tr~ng thai bUng sang, mQt cam nh~n dQt ngQt.

ban th~ va yeu tel 10 gich Yeu t6 10 gich chi giup hieu duqe mQt ph~n nhe) cua yeu tei han th~ N gh~ thuflt phai c16ng gop van eh6 thieu h~t do bang t~'e gi:lc man cam cua minh Ngay nay, may tinh d5 ginh m<:>tph:ln 100 eho suy ly 10 gich,

cang cin thiCt cho nhfln [o~i.

dCn nay nguc)'i may rO - heit cling d5 c6 mQt bQ oc rat tinh vi, thi can nguoi th~.t van hon nguoi may e1che, co xue cam.

,

Van hqc N gh~ thu~t co phit huy dlIQ'Ctic d\lng cua minh khOng, l~i con 10

thuat.

hfru trieh.

Chung la deu bi0't, lli tnr6'c t6i nay Dang va Nha nUGc ta rit coi trono lac

d\:mg cua Van hQc N ght? thu~t Nhung trong vi,?c b6i duang cac can b() chI oaochung, h~u nhu thi0'u him vi,?c truy6n thu cac tri thuc ve Van hQe Ngh~ thu~t Vilh0' co the noi, nhin chung, nh~n lhuc a dc cip chI o~o con c1an gian va cOnglhuc Oich nhin Van hoc N ght? thu~t chI nhu nhfrng minh hoa cho oUOng lcJi chinhsach, nhu mQt cOng cy tuyen truycn cho du mQi thu c~n lhi0't (c10'n ca nhfrng kythu~t san xuit) Khi oanh gia Van hqc Ngh,? thu~t, chI co mQt h~ qui chi0'u chinhtri m~l coi nh~ gia tri ngh,? thuat

N0'u g~t bo nhfrng lhien kien, chung ta se thiy, ve ban chit, Van hQc Ngh~thu~t la sl;! lh~ hi~n kha nang thu dm va thdm my nguyen sa sam nhat cua connguoi tnr6c the giai khach quan (ma nguoi ta thuoog m~nh danh la ll;!cluqng banchit cua loai nguoi)

Trong mQt chUng mve nhit djnh, no nhu vi mQt mye c1ich tv than: myedich tv giai toa nhung niem earn xue cua minh, dap frng mQt nhu c~u nQi t~i, d6lim den mQt sv khU<1ynguOi

Qua sv thy d.m s<1usac va cach th~ hi~n dep oe cua nguoi sang l~o , n6bat g~p sl;!dOng vQng cua mQi nglI<1i va d~t tai mQt hi~u qua giao dye va gi<li tricho xa hQi Di~n tien ban ddu cua no thuOng la nhu v~y, nhung do hi~u qua 1611laG cua n() nen xa hQi off liy no lam cOng cy phan anh, giao dye, thdm my sacben cho cOng dOng Nhtr v~y , no da ui t11mOt nhu cdu nQi t~i ca nh<1n t6i oap frngnhu cdu khich quan cua xa hQi NhLfI1g rOi nguoi ue)'i l<;1ichI nghl tai ph~n sau.Nhan m~nh thy cam khach quan cua xff hQi ma coi nh~ ca tinh sang t~o cua ngU'oilam ra no Nhin m~nh yeu c~u xa hOi ma bo qua nhu c~u n<)i t~i va quyen tl;! do

sang t~o cua nguoi ngh~ 51.

Cling dn luu <; them Van hqc N gh~ thu~t va chinh tri, triet hQc c6 m6iquan h~ hfru co nhung khOng phai la mQt Khai ni~m Van hqe N gh~ thu~t rQngIan hem khai ni~m y thuc h~ Vi Y thuc h~ thuoog la <; thue cua mQt giai cap xffh<)i dff c1uQ'ckhach quan h6a, c!uQ'c giai ph6ng khoi nhan t6 ca nhfin, trang khiVan hQc N gh~ thu~t l~i doi he)i phai mang diu vet ca nh<1n cua nguoi ngh~ 51 v~ld6ng thai bao gio n6 cun,g chua dY'l1g m<)t nQi dung khach quan, c6 tinh tO~lnnhan lo~i

Van hQc Ngh~ thu~t va chinh tri, triet hQc deu 1a nhfrng cOng cy nh~nlhuc the giai khach quan d6 tli d6, mQt ben thi nhAm kien t~o ra nhfrng che c1Qxah<)i, con m<)t ben l~i nham xay dl!J1g ra nhfrng con nguOi M()t ben giai thich thigiai bAng nhfrng khai nit?m va quy lu~t va mQt ben qua nhfrng hinh tuqng NeudOng hoa Van h9c Ngh~ thu~t va chinh tIi, triet hQc 5e lam cho hinh anh thegi6i ngheo nan va kho cfrng hem

80n su c6 g~lng cua c[lC nh~l ngh0 thll[lt, vi0c n[lng cao trinh <.10thu(rngthuc cua xii h(>i cllng rit c~n thiC't M6i quan h0 sang to-o V~lthlIC1ng thuc )a mOtm6i quan h~ bi~n chUng Ngu(ri ta thuang noi tac gia nao elC fa clOc gia niy, V~lngu9c hi <.10cgia nao cung se sinh ra t£lCgia niy.

Ulu nay chung ta cHi thieu, neu khOng mu6n n6i la h~u nhu khOng c6, sif

gi£lOdl;lc th~m my va tri thuc nghQ thu~t trong cac truang hoc va ngoai xii h\)i. Do

la mOt bit lai cho Slf phat trien Vin hQc Ngh~ thu~u Canh h{m [oai tr~n thi trucJ'ngVan hqc Ngh~ thll~t g~n clay [am sao c6 the x~y fa V~lkcn dai, neu khOng c6 mOtsif cQng huang nhit clinh clh xa hQi?

Neu tren kia chung toi eEi n6i den su thang the cua tu duy duy [y trang

th0i clai hi~n nay, neu chung ta ngay c:'mg thiy r5 tinh thlfc dl;lng, nhip s6ng gipgap, thien huang Vl;lh:'1I1hd(>ng ngay cang phat trien, thi cung khOng nen quen,nguoi Vi0t N am chung ta vein thien ve Duy Ciim, nhin gia tri con nguoi truac hetC1Duc aT[lm hOn caa thuqng, v6'i m<)l nhjp s6ng lU t6n han, ca nghl he1l1

Ngay nay, do giaa h.ru Im1 rQng, sif khac hi~t nay c6 thu hyp 10-i,nhung diuvet cua no van con kha ro (1 mQi cip d(> Van h\lc N gh~ thunt la Nhnn hqc, khOngthe khOng [uu y to'i dieu d6

Truac dny ca <.1Tay va DOng deu da n6 ra nhfrng cUQc tranh ~.f'J~nquanh

Ly va Tinh, cai naa h\ chu d0-0 Thiet tlIC1ngIy va tinh deu tOn t~i trang can ngU'CJ'i.Neu tinh khOng co ly soi sang thi tinh se sai I~ch, ngu9c 10-i,Iy ma khOng co tinh

suai im va duong nuoi thi Iy se kho khan va cung de t:'111Il;1i.Tinh Iy hai h6a I~lthien tinh cua con ngu6i lanh manh nhit Van hQc N gh~ thu~t, vai kha nang kct

hq'P gifra tfi tu~ va xuc earn , vIm khai quat, vua Cl;lthe qua nhfrng h1nh tU911gsinhd<)ng, se gap ph~n t~o ra sif h~li h6a can d6i grfra ly vel tinh, mQt tr~ng thai 111<.1

nhfrng ai c6 y thuc deu !TIong !TIc)i.Cho nCn gi{lOdyc tfi thuc ngh~ thu~t, nang caotrinh d<) thy cam th~m my la t~o dieu ki0n thu~n 19i cho Van hQc Ngh~ thu~t phattrien va d£lP Ung nhu du cua chien IU9c xny dyng COilnguoi to~\n di~n

Trong cOng cUQc vun dap cho Slf ph£lt trien cua Van hqc Ngh0 thu~t,

chung ta c6 t.ru diem chftm 10 t6i phong tfao ho~t dQng van h6a quftn chung,nhlmg 10-ichua chu y clfty du tai vi¢c t.rutien hoi dU6ng va Slr dl;lng nhan Uii

Ljch Slr clff chUng minh, to-o ra sif dOng vui nhQn nhip la phai dua v~\ophong trao qudn chung, nhung de c6 chit luc,1I1gcao va lau hen thi 10-iphai d1;ravao nhfrng nhan tai trang dQi ngu chuycn nghi~p Chung ta rit mong cho mqinguai deu c6 th€:'tra thanh mQt Raphaen, nhung do cling chI la mQt u6'c mo Con

nguai cling nhu mqi sinh v~t khac, kha nang v~\ tu chit khOng d6ng cleu v~\ cung

khOng gi6ng nhau R5 rang oieu ki0n kinh te xa h<)i cua chung ta ngay Ilay c6thu~n 19i han cho slf niy na tai nang, nhung Uti nang khOng phai la h0 qua tuy¢td6i va tit yeu cua nhfrng dieu ki~n kinh te xa hQi nhit djnh

KhOng cham 10 h0i dVOng , Slr dung, tOn trqng nhan uti se khOng c6 phongtnlo phat triCn, vi phong trao sc khOng c6 mau 111l!Cue noi th~o Nhan t<li , nCu c6cling de hi l<ln Il;liva mai mOLvi lhieu str khuyCn khich.

Cll the c6 ngvcii nghl, thU<1xva c6 nhi0u nha ngh~ thu~:ltnghco kho ho~k hihac eHli, nhvng sao van sang t;;to ra uVQ'cnhfrng ki~t tac 86 la mQt sv that Nhvngphai chang phin l<tn nhling tac phri:m hay thUl)-tmac thvlmg J<\poe phan phil <.1inhcai xa hoi ma n() phan anh OJn hay gi6', trang che oQ ta, chung ta I~ij Chl)"liq'jnhling tac phri:m c6 tinh khllllg uinh va cO vLi chung ta xay uap cho che dQ n,\y -

du c6 phe phfm gi oi nua cling la ue cho che dQ nay t6t hlm len ma thoi Do vay,neu sl! hac dai la chat men kich thich cha sl! phe phan v,\ phu uinh thi sl! kh;ngdinh va cO vli l;;tid6i chat men cua sl! men mQ v,\ I1U ai

T6m l;;ti: nhan tai la dn thiet, nhvng la ke hiem v<\ thvong rat nh;;ty dm,nCn deJi hl)i phai c6 mOt su nhin nhan dung muc va d6i su thich <.lang

Dat lllI6c ta hi~n nay dang {1m0t giai <.lo;;tnchuycn minh c6 tinh qch sU'

Do do, h~c thang gia trt, yeu t6 chi ph6i mQi hanh vi con nglI6'i hau nhv dang hi

<.lao IOn Con ngvc'ri tra nen lung tung, khOng hiet nCn crng xu the n£io cho hqpth6i m<\ vfin yen On v6i Ivcmg tam cua ban than minh

Angghen da tung n6i rang, tic'n trinh lich Slr tu xa hQi phang kien chuyC'nlen xa hoi tu han chu nghla se ph<li Id, gia dat; c6 tien bQ cua khoa hQc thi clingc6 sl! thl;1t lui vC c1;;toduc Tuy chung ta khOng tien thea con Quang tv han chllnghla, nhung 1'0 rang dang c6 hi~tl tuong : v~t chat Ian at tinh than, kinh te Ian {Itvan hoa, thl!c dl;lng Ian {it IS' tvang, ca nhan bit chip xa hQi, ngo;;ti lai che m6 danIQC,hi~l1 d~i bo qua truy0n th6ng NhlI the nao la gill duq'c thang bang day? !

Neu Van hQc Ngh¢ Ihu~t khOng cung cae ngfl.l1h khoa hQc sam lam sang t{?)

va xac dinh <.llIQ'Ch~c thang gia Irt m6'i', dung suc m;;tnh cam h6a cua minh giupcon ngvcii ui0u chtnh nhfrng (mg xl'r cua minh cho uung thi con nglIai sc ral bo vel'lrang nhan thuc, cO uem trong tam tlIimg va hoang mang v0 m~t u~() uuc

<

Trang cer che thi Irtnmg yeu t6 lQ'inhu~n se chi ph6i rat m~lI1hmqi m[ltcua uoi s6ng xft hQi, khOng 10<,1itrir m~t Ir~n Van hQc Ngh~ thu~t Nhi0u hO<,1tdOng Van hQc N gh~ thu~t dft phai ch'.lY theo xu hu(mg thmmg m:,!i ho~c hi r~u ra

Kll0ng the hoan to<\n hao cap nhu tru6c kia, nhlIng phai Jam the' n<lo, d6 I;)oieu dn suy nghl

Ho~t dQng Van hQc N gh¢ thu~t XlIa kia thlIang phai dl!a van 51! tai trQ' cuaNha nlIO'c, cua cac to chuc tOn giao, cua cac nha giau haa tam yCu thleh Vanngh~ Van hQc Ngh~ thu~t hic'n thanh hang hoa ch:,!y then C(1che th~ tnnmg cOng

m{li ch1xuit hi~n cung v6'i sU phat trien cua khoa hQC ky thu:lt vi oi lien v6'i n{) 1;\ chu nghla tu han Song cho den nay, (1c{lC nu{}c tu han phat trien m;\ C('1 che thi Irmmg uil uuqc IOn slmg tu hao niim rOi, nhung Nh,\ nUtrc hing nam van phai l<li In,r cho dc thiCt che Van hoc Ngh~ thu~t tieu hieu cua minh nhfrng kho<ln tien r~1 km.

B(1i vi C('1 che thi tru<mg du c6 mu6n nhin nh~n san pham Van ngh<; cling

chi Ii mOl Ihu h,\ng h6a thi, do ban chit h;'-Lngh6a Van ngh~ cling khOllg theo quy lu~t phat trien cua h<\llg hoa thOng lhucJng ouqc.

Xet ve m~t hi?u qU<lvi tinh chit tieu thl,! san pham Van ngh? cling khac h.ang h6a thOng thmmg Hi<;u qua cua san pham Van ngh~ Ii vO hinh thuQC lqi ich cOng cQng vi c6 gifl tIi l:lu dii

Veri chinh sach ma cua, roi o;ly di?n m:;1ocUQc s6ng trang han th:ln xa hQi ta se thay 06i, phong phu ua d~ng' hon, nhung chac chan cling se phfrc t:;1Phon xua nhieu Anh huang hen ngoai qua giao luu ciing se oem l~i nhieu tac dQng.

nuoc ta mQt each cOng khai chinh lhuc nhu van hoa Trung Hoa, Phap va XO Viet tru0c o~y Cling khOng phai qua m0;:~Q lQc nghiem ng~l n<\o.

Dil nh~n hqp tac kinh te mi I~i mu6n oong ch~t cua ve van hoa Ia oieu kho thuc hi~n, nhtrng qua tdnh 4ch Slr cling oa oem l<;1.i cho chung ta nhieu kinh nghi~m thich nghi voi nhiIng nen van hoa ngo<;1.iIai Chung ta c1a tUng tu van hoa

han c1ia sang anh huang Hall su6t ng<'mnam Bac thuQc, tnJ ve DQC l~p d~n tQc, r6i

van gifr c1uqc ban sac d;ln tQCcua ta

minh nhan 10:;11.sa dl co quan ni~m nay vi, trong dl vang, Chau Au co phat trien

van minh Chau Au dil ouqc ap oftl Ien h~u het cac nu6c phl,! thuQc.

N gay nay, cac nha khoa hQc oil tien ooan: The ky 21 sap t6i se la the ky Chau A va v<'mhdai ll1ai Rinh DU<Jng Tlmc tien cling dang din din chfrng millh tlnh chinh xac cua nh~n o!nh d6 Mfrc tang truang kinh tehing nam <1 khu VI!C nay oil lien t':lCdan oiu the gi6i.

Trong chien luqc phat trien n6i chung va Van hQc Ngh~ thu~t n6i rieng ,

mQt dan t()c co long tv trQng khOng hao gia c1uqc quen c1ieu nay: Gin giiI va phat

tri0n h~in StlC v~ln h()a dnn [<)c, neu khOng mUcJn mi vilo hi kich cua ngmri d{lIlhmit linh h()n minh.

CHUNG QUANH VAN HERAN cHKr VAN HOC NGHlt THU~T

Van hQc Ngh9 [hu~[ c6 [{lCcll;lng [rang vi9c xny cll!l1g con ngw1i V~lphfll[riCn xi'i hoi Nhlmg han [h:\n Van hqc N gh9 thu~t phai lam nhfrng gi? Tru6c he[, 116d.n phai xac dinh ro han chn't cOng vi~c cua n6 la [h0' nao

Nhin chung, mqi nguai deu [hua nh~n : sang t~o Van hQc Ngh~ thu~t 1;:\

mQl khn nang m,! trong the gi6'i uQng v~t , chi rieng loai ngw1i m6i c6 NI1(1c{)

khn nang tu duy va Wang tuqng nCn lam gi lhi con nguai cling hinh clung th,1ytruac uUQ'cmo hinh cai minh can lam; va cling nha khn nang lU duy v~\ lwing

[uqng ma con ngw1i I~i co thC nghT fa nhi6u mO hinh khac nhau

Nhu v~y con ngm1i IUOn IUOn selng trang hai th0' gio'i, th0' gi(Yi lh~rc l~i V,llhe gi6i cua nhfrng biCu [uq'ng trong 6c minh Chinh kh,ln,lng tu duy va [r1 lW1ngLuong , ch1nh cai th0' gi6i biCu tu<;tng n'y dil giup con ngwli sang t~o ra Vrm hoc

N gh~ [hu~l.

Mqi nguai cling h~i thua nh~n: trong co' ch0' cua qua trinh sang t~o Van hoc

N gh~ thunt c6 hcin th,lnh tel quan lrong, do la cUQc s6ng (deli tuqng cua s\f s{mg[~()) l~\nh~l ngh~ thu~t (chu [hC sang t\to) 1<1nhfrng tmac t{lC Van hqc N gh~ thu~l(san phri'm cua s\f sang t~o) oQc gia va quan chung (0O'i tuqng hucmg thl;l s\f sangt\t0 Van hqc N gh0 thu~t)

Nhl1ng khi uanh gift vi tri cua nhfrng thanh tel 06 thi l\ti nri'y sinh mO[ sl!ph:\n h6a clai cling, kh() oieu hoa cho t6i hOrn nay Phai nhn'n m~nh yeu t6 hi9n

th\fC cUQc selng [hmtng uUq'c m~nh clanh la phai lai hi¢n. Phai nhn'n m\tnh vi [r1cua nh,\ ngh~ Sl, coi Van hqc Ngh~ lhu~t chi dC hiCu lQ cai th0' gi6'i nQi t:\m chu

quan cua nh,\ ngh~ thu~t, thU<1ng uU<;Jcm~nh danh la phai bilu hi¢n .

Phfli chi nhn'n m~nh d0'n tac dl;lng giao dl;!c cua Van ngh0 d6i v6'i cOngchung ma it chu y tai cac y0'u t6 ngh~ thu~t va tham my cua tac phri'm c6 tht coinhu phai rong dl;lllg

N0'u phai cOng Cl;!chi thien v~ nQi dung tu wOng, chi hu6ng ella tac phri'mthi lhuyrJlli/p lhu l~i coi nhe; han th:\n tac phri'm hay d(1 ra sao, m,\ chu trQng denhi9u quii Cl;lthe cua n6 trong sl! tiep thu cua cOng chung nhu [he n•.1.o

C'lC p!l£li da xuit hi<;n, hoflc cung Ihe)'i, ho~c tnr6c sau khOng ban xa, c()

khi song song, e6 khi dan xcn V:lOnhau C() khi e1muc dO On h6a, v:\ cling e6 luc

uuoc dri'y ICn 16i dO cue duan.

Quan ni<;m cua cac phtti cac Ihuyet deu c6 nhuoc diem hl phi0n di~n chi chu '1 dao sau V:lO mOt Ihanh to' nao 06, nhung khOng phai 1:1 sai ca, vi th:lnh to

ngh~ Be) qua nhfrng di0'm n:lo d6 c6 tinh cl!c doan, chung van giup la 1m:' rOng, d:lO sau Ih0m sl! nh~n thuc cua ta ve tUng thanh to' 00' c6 mQl cai nhin c~ln k0 hem

ve ca qua trinh sang t~o.

Nhu v~y, suy nghi ve ban chit eua quy trinh sang l~o van l1gh~ van la mt?l vin de can thiet va c6 tinh thai sl! nhat d~nh.

Tnrac het, chung tOi nghi rAng: Hi¢n lhl!c cUQc SOllg, Ilha ngh¢ lhu(a lac

trinh hoat dQng Van hQc N gh~ thu~t l1~icu di mQt thanh to thi qua trinh se b! te li~t ho~c kh~p khi6ng.

Vin de la cdn 1'1gdi nQi dung cua cac Ihanh to d6 cho th<Sadang,

Hi~n thl!c cu"c so'ng Ia baa la, mUOn hinh muOn ve, Ia thien nhi0n, Ia x5 h0i con ngu6'i, la hi~n t~i di' vang ;/a ttIo'ng Iai, 1,1t6 quo'c va ca the gi6i Tit nhi0n trang c[ti hao Ia ay, con ngu6'i van 1:1 trung tam, vi nhu ngu&i ta thLfCyngn6i Van hQc Ia N hall hflc; trong cai giong d0i cUQn cUQn ay qua lrlnh vcj.n dQllg pllal

n0n hieu mQt cach gian 0<111,d5 c6 cai chinh thi mQi cai khac deu lo~i bo. Cing khOng nCn thu gQn cu"c d6'i nay vao nguyen mQt di~n sOng cua mQt chinh sach x5 h0i nhit thc)'i naa d6 dang duqc thl!c hi~n Le naa eli vaa cUQc chien eliu thi tinh yeu ben phai dau m~t, chuy0'n sang h<'>abinh thi ngoai chuy~n " dc)'i thLfC'rng"

ra khOng can phai dOc Il;Tcele han gan nhfrng vet thuong va xay dl!!1g lai dat l1u6'c

? Le n,\o cUQc sting c6 luc chila:\n nhfrng dieu hay d0' ngq'i ca v:l c6 luc l~i toan

mau xtUTIel€ cha ta phi b£mg ? ! Th~rc ra nguyen nhfrn cua nhfrng hi¢n tuqng ay Ia

do c£ti nhin phie'n di¢n ve cu0c sOng va r6i I~iIiy mQt cai phie'n di~n nay de phan Crngl~i mQt c:ii phien di~n khac.

Hi~n thl!c khach quan duqc phan {mh qua mQt nen Van hQc Ngh~ Ihufrl baa quat va !anh m~nh thU<Yngla phong phu da d~ng, trai I~ti, khi di~n s6ng clh n6, du dung, nhung b6 h~p, nhit el~nh se do'n eli~u va kho khan

ma thOi, du chung fit quan trQng CUQc sOng cang phong phu da d~ng bao nhieu thi doi hc)i nha ngh¢ thu~t- ngu0i thl;ldm, cOng cl;l quan trae - eang phai tinh te',

mlin cam hiy nhicu Dflllh gifl v;\ hoi dwrng mOt nha Ngh~ thu~t, ngo,\i quandiCm In.p truc1ng, cc'm ph,li chL) '1 llen ca linh SC''fthich, u0 tinh te va nh~y d.m ;hCn tu tucmg cc)n c6 linh dm, ngo;\i 1'1tri c(m c() lll!c gi{lC, tiCm thue, vO thuc ;1H~()aiv6n scJng v;\ sU hiCu hiet c()n dn c6 trinh c10 nghC nghit::p Trong s~r chiimIc; phai c6 slf tOn tn;mg Dta vt cua nh;\ ngh~ thu~t UU9'c xac utnh thi efl tinh s{mgtao v;\ nhan each m(}ic() uieu ki~n ph{lt tri0'n C() nhan c{lch ngh~ sl"l(m m('fi t;~o radU0C mOt nCn Van nghe !(m. ~ .

Gi{l trl cua m0t tae phri'm cling khOng dl!a don thu:in vao n0i dung 111;\n)n c6 hinh thuc, khOng chi c6 tfnh {If lUr/17gIm\ ee)n e6 {fnh Ilgh¢ (hu(l!.

Neu tlm hi~u lich slr phat trien cua Van hc,JcNgh~ thu~t, hen c~mh ph;ln n0idung, ta se thn.'yd.m<)t qua trinh tim te)i dch tan v,\ phat hi~n ra hao nhieu hinhthue, ky thu~t ky X:lO m6'i Trang tung b0 mOn da them hao nhieu th~ lo~i , trongmoi th0' lo~i !~i co them hao nhieu d~ng ~huc

BectOn Breeh, nh,\ viit ktch v;\ c{lch tan san khn.'u n6i tiing (Duc) thuffllg

Ulm SI!, bao lau Ong chua tim ra m0t hinh chuc Cl;!th0', chi tiit, thich h9'P thi n0i

dung vii ktch e1trong Ong chi c6 th0' coi nhu mQt eai gi can m0 h6, bOng henh C''flrong d:iu ma thOi.v.v

G:in dn.y, e1nhicu hQ mOn Van hqc Ngh~ thu~t cua ta cling dang c6 nhfrngs~r tim te)i cl vISn<)i dung v;\ hinh thLrc tac phri'm Co nhfrng tim toi c1~tket qua v;\eung c6 nhirng thl! nghi~1l1 ccJn lung tung, th~m tri eo tac phri'm khOng clunghu(mg Chung ta c6 lh~ nh~n xet, phe hinh Nhung sl! tim toi la dn thict , n6cOng dn thiCt nhu trong khoa hqc, chinh tr! th~m tri ccJn d.n thiet hem nhieu,

vi Van hqe N gh~ thu~t Ia sang t~o va I,\m gi c6 sl! sang t~o, neu khOng c6 sl! tim1<)i.cJ day d.n tranh quan ni~m gan sl! sang t~o v6'i mQt s6 tac phri'm thanh eOngn;\a d6, coi chung nhu nhiIng " khuOn v;\ng thU(1Cngqc", tu d6 de dlin t('fi che)cOng thue Mqi tac phri'm gc,Ji Ia " m~u ml!c" cang chi nCn coi la nhiIng kinhnghi~m tham khao; vc U9P va c{li hay eua chung hi gan v(ti thl!c th0' nQi dung cuachung, chua chtlC khoac v;\o m<)t n<)i dung khic eOng c6 th0' d~t uuq'c hi~u qU;lnhu v~y Trau dOi sl! hieu hi0't ve hinh thuc, ky thu~t ky X:lo nhfrng gi licn quant(1i tinh nght; thu~t cua tac phri'm, song song vb'i nhfrng kham pha phat hit::n ve n<)idung, Ia mQt yeu c:iu khOng th~ thicu doi v(1i nguai sang tac va d.doi v6i nhfrngnh;\ 15' lu~n phe binh Van hc,Jc Nght:: thu~t nfra 51! so Ie ve hieu biet gifra ngual

S:lllg t~IOva nha phe hinh Ii mQt dilSu bn.'t19'icho sl! phat trien cua Van hqc Ngh~

mOt each sai l~ch ho~lc khac di de c() 100icho th(1i d~i minh Trcn hinh di~n dOngdai, nguc1i ta cling thuang phan hi~t 10ai cOng chung thOng thuang rQng rai V~l16p cOng chung tiCn phong, cOng chung linh hoa ve mfll trinh dQ Trong xa hQiphan chia giai cip, vi quyCn lqi khac nhau, ngo,li 51! chCnh 10ch vC lrinh dQ, laicc)n c6 mau thuin v6 quy6n lQ'i nfra ; h~h6c lQt va nguai hi ap huc cLIng rungdQng nhu nhau tn.tC1cmQt lac phdm h1 di6u kho khan Mong muOn Van ngh~ 5C l,ltieng n6i chung, chiec cau nOi cho toan nhan loai, chI c6 the xdy ra trang mQl sOtac phdm hiem hoi, o~t duqc mQt gift 11'1nhan ban th~t sau sac C6 nha ngh~ lhuatthe giGi tUng chu truOl1g ph:ln chia cOng chung ra thanh nhfrng d6i tuqng khacnhau, ma khOng phai la l~p hQ'P hQ l~i trong mQt mOi h<'Jadm chung ; di6u (10

khOng nhfrng khOng the thl!C hi0n oUQ'c trong nhfrng xa hQi phan chia giai cip,lh~m chi can c6 h<;1icho cUQc diu tranh Nhu v~y ngo,\i hai cau hoi: viet cai gi,

vie't nhu the l1ao can phai ngh! t6i vieT cho ai, Va khOng the gial quyet cau he)i d6

mQt each gian don, khOng c~n can nhac Ngay khi oa xac dtoh d6i tuqng r5 rang

1'Oiv:ln phai tinh den vi~c ph6 cgp va nQng eao Ph6 c~p de thu hut duQ'c mQt sO

sau cOng chung se oUng nguyCn t;,ti chlS va r6i se kim ham huo'c tien cua' Van hocNgh~ thu~t l;,ti

Trang cO' che thi trtrcrng, ma 19i nhu~n la mQt yeu t6 chi phOi, neu khOngmuOn noi la quyet dinh, vi~c dieu h()a gifra phO q.p v<ln:lng cao l~i cang d.n phaichu y V6i h<lng hoa thOng thuOng, nguai tieu thl,l c6 the duqc cOlla Thuc;mg de,nhung v()i san phdm van ngh0 ma hoan to<ln ph6 mflc cho cOng chung tuc 1<1thulieu vai tro chu the clla nha ngh~ thu~t, va tu d6 se din to'i vO hi0u hoa tac dQng

xa hQi clla ehinh ban lhfrn Van hQe Ngh~ thu~t Trong cO' che thi truOng, phai thuhut duqc dOng dao cOng chung de lam cho Van hQc Ngh~ thu~t khOng chet,nhtrng l~i phai dl!a vao ting 16p cOng chung tien bQ va hieu hiet mO'i hIm cho Van

hQc N gh~ thu~t co sl! sOng thl!c sl!

Hi0n thl!c cUQc sOng, tac gia, tac phdm va cOng chung la nhfrng thanh t6gan b6 vO'i nhau mQt each khang khit trong hO<;1tdQng Van hQc Ngh0 thu~t, nhung

de nham ml,lc dich gi ? noi mQt each khac, ehuc nang clla n6 ra sao ?

Lau nay nguai ta tDuOng n6i to'i ha chuc nang : Phdn anh Ciao d~c va Tha'm M.y clla Van hQc Ngh~ thu~t Thai gian gan day, nhi6u nguoi l;,tiIm1rQngthem nhi6u chue nang nfra, chuc nang giao tier, giai tri, dl! baa v.V Va ngtI<Ji taphai tl! hoi, chuc nang nao Ia chu yeu, (1c~p dQ h0 th6ng, ma thieu n6 thi Van hQcNgh~ thu~t khOng c6n la minh nfra

La phan inh chang? khoa hQe, 4eh st!, xa hQi hQc.v.v ci1ng c6 the 1<lmduqc vi~c d6

La giao dl.;lcchang? tam 15'hQc, luan 15'hQc, d~o duc hQc cling co the'lam De gi3i tri ? Ngay nay khOng thieu thu gi, nao nh~y dnm, choi the thao.clanhca, d~o chai cOng vien

MuOn dl! bao, thi cling da ra dm d mQt mOn tuang lai hQc Nhtrng Vanhoc Ngh~ thu~t khOng the thieu chuc nang th~ my duQ'c

Tuy Van hQc Ngh~ thu~t cling phan anh, nhung no khOng phan :inh nhu

khoa hQc ma bang mQt phuang thuc rieng Doi tuqng chu yeu cua no la buc chandung ve bQ m~t tinh than tinh cam cua xa hQi, khOng chi v6i thai dQ khcich quan

ma bang ca sl,Inh¥t thuc, d.m thlf chu quan ; thOng qua con duang tuOng tuqng

va hu ciu no nhao n ; l~i hi¢n thl;TCde sang t~o ra mQt hi~n thl,Ic m6i v6i nhfrng

hinh tlTqng v-ua khai tuat, dien h.inh mang tlnh quy lu~t, 1<:ilv-ua co net ca bi¢t,ngau nhien va tit ca tit ca la phlf thuQc vao 15'wOng, thi hieu, nang ll;Tcth~m

my cua nha ngh¢ thu~t Sl,I phan anh my van hi~n di¢n diy, nhLIng khOng phainhu mQt yeu to dQc ~p, rieng re ma chlU sl,Ichi phOi, nam trang h¢ thong cua cai

Th~mY·

Van hQC Ngh~ thu~t chan chlnh bao gia cling c6 tlnh giao dl.;lc,nhLIngkhOng nhu trong mQt bai rao giang khO khan tran tI1;Ii.Tlnh giao dt;lc truO'c het 1a

a ch6 no him cho ta bieu biet them ban chit cua cu<;>csOng mQt cach sau sac can

ke han Qua cai Anh hung, n6 lam sOng d~y !rong ta niem khao khat vuan to'i caicao ca ma mQi ngu6i deu kinh phlfC Qua caiBi vO'inhfrng tinh cach nhan vat dtly

sue m~ tinh than, lao VaGmQt eUQc diu tranh khOng khoan nhuqng vi nhfrng

nhu c~u tit yeu ve m~t 4ch Slr,du biet chua the thl,Ie hi¢n duac trang dieu ki~nthl;Tetien ; no dem l~i eho ta sl;Tthanh lQC va tay rua Qua cai H elf vO'i nhUngkhuyet t~t do sl,Ixa elrng ve m~t tinh than, khong thue th6i, khong thich lrng n6ivOi quy lu~t ban chit cua Sl,Iv~t va sl,I sOng, no khien ta ph<h tl! mlm cum vO'inhUng khiem khuyet phan nao 0trong ta, d6ng th6i 1<:ilvui thiy ban than minhcao han nhan v~t, vi da thoat sl,Iehe ngl,I eua cac khuyet t~t d6 Nhung tit dcaehi~u qua d6 khong tI¥c tiep den v6i ta qua nhUng 15'lu¥t suy 15'ma qua nhfrngxue cam th~ my N6 v-ua co gia tIi thuyet phlfC, l<;\ivila c6 sue mt;tnh thoi thucnoi theo ho~c tlr bo Nhu v~y, giao dt;lea da.y cling khong the la mQt yeu to dQel~p nhu tlnh giao dlfe trong mQt eUOn sach giao khoa, n6 van phfu thOng qua caiTh~ my de tro thanh tlnh giao dlfCvOi ve d~p eua Van hQe Ngh¢ thu~t

T6m 1<:il,chuc nang tham my la mQt ehue nang ban chit nhit, aeip dQ h¢

thOng, chi phOi mQi chue nang khac, va mQt khi thieu n6 thi m<;>tsan phfun, dli Iii

do nha ngh¢ thu~t lam ra, cling khong dang gQi la mQt tae ph~ ngh~ thu~t.Nguqe l<;\i,khi da la mQt rae ph~ ngh¢ thu~lt c6 gia tIi thnm my vOi tu cach lamQt sinh m?nh, mQt chlnh the eua chlnh n6, thi nhUng cQue nang khae chi con hlnhfrng yeu to trong ciu true d6

Ngo~li ra chung ta biet, noi dung cua cai Dr;p cai Tharn m.\'; gan lien v6i

thlIOng n6i Chan Thi¢n MS' la ba cQt tro vlnh hang cua sl! phat tricn van h6a

nhan loai

That the, trang cai the giOi diy r3.ynhfrng SlI xung dQr.ky thi va ip bfrc Iannhau, trang cai nhan lo~i con c6 sl! phao chia giai cip vOi nhfrng quyen loi dOctap neu co mQt cai dang goi la nnh N gum thi d6 hll phai la khat vQng vuan taicai ti~n bO, cai dep, niem khat khao d.i t~o thi~n nhi~n d.i t~o xa hQi va hoanthi~n ban than minh dti cho trai dat nay tra thanh nm ngl;l'tIi cua moi quan h~ nglIai vOi nglI61 la b~"

Nhung lam gi c6 cai tien bQ, cai d~p mim ngoai cai thi~n Nhieu nha nrnrang da n6i ;My hQc se la d~o duc cua nrang lai

CJ.i d~p can phai d6ng hfulh vOi cai Chao nua Xtanilapili, nglIai thay VId~i cua san khau the ky nay, cling nhlI nhieu nha nght? thu~t khac ca n6i, conduang di to'i cai D~p la con duang di qua sl! Chan thl:l'c

Trang cuoc s6ng ttIl!c cling the, cai chan thuc doi khi c6 thc tho thiCn vavung ve, nhung van qui han la sl! gia doi Trang sang tao khong thc khOng cotuang tUQ11gva hu cau; nhung co So' cho tuang nrang va hu cau van Ii hi~n thlICcuOc s6ng ; hlI cau thuc chit cling chi la Sl! nhao n~n l~i hi~n thl!C dc t~o ra mt>thi~n thl:l'c mOi, nhung hi~n thl!c mO'i d6, ngoai vi~c the' hit?n khuynh huang ttImang cua nha ngh~ thuat van phan inh cai hi?n thl!C xuat phat cua n6

Muc dQ phan inh xa, gin vO'ihi~n thl!c co thti tuy theo truang phai va xuhuang: tl;l'nhien, ta thl!c, hit?n thl:l'C,thi nrQ11g,sieu thuc khac nhau, song kinhnghi~m cho thiy, khi canh bay da qui xa thi nhieu khi mu6n quay l~i noi catcanh cling khong quay l~i dlIqc nua

Vi cai Chan thl!Ca day khong phai chi la cai Chan thl!c ve hinh thuc va

nhfrng chi tiet s6ng ; ve ditim nay chu nghia tl;l'nhi~n da d~t to'i muc !ch6 so sanh ;

tinh chan thl;l'ccao han Ii achiS c6 neu len dung ban chat va nhfrng quy lu~t cuadai s6ng hay !chOng

V6i xu huang quay lung l~i cUQcsong, bop meo va xuyen t~c sl;l'thuc, c6

Ie chi nen nhac lai 161cua nhi bac hoc Galile n6i vO'im~u61hoc tro luc cuoi dai :. . ~

ke nao !chOng hiCu chan 1:5' thi d6 chi Ii nguai ngu, nhtrng ke nao da bier ma l~ichoi bo n6 thi d6 la mQtke giet ngu61 !

Ban chat cua Van hQc Ngh~ thu~it Ii cai D~p, cai Thtlm my va cung vOi n6

Ii cai Chan, cai Thi~n, nhung de thuc hi~n duQ'c nhfrng dieu d6 nha Ngh~ thu~u

phai c6 mOt tim long Nhon dC;lO sou xa va mOt tinh thin Nhon van sou sac. N6i mOt cach van Ult vi nOm na Ii phai c6 " ChuTom".

cu hoin CaM nao, h<;>cling khong vi danh lai tien tai ma vi hanh phuc cua con nguoi H<;>hieu va on tht;rc hi~n cai Ie ma Heghen on n6i to'i: " Tinh thuang la st;r

oiu tien ta tim thiy ban than minh" Nha Ngh~ thuat nhat thiet phai c6 "Chfr Tam" , khOng chi gifr chfr Tam a trang long, ma dt;ra tren " Chfr Tam" mi sang tao.

Ban chit va chuc nang tha'm my cung ccii Chdn va ccii Thi¢n cua Van h<;>c Nght? thui,U se khOng bao gio thay 06i ouac. Vi nhu DOxtOiepxki on n6i: "Nhu d.u

ve c:ii D~p va st;r sang t~o the hi~n cai D~p 06 gan b6 keo san v6i con ngu6"i va neu khOng c6 n6, c6 Ie con ngum khong can muon song tren om niy nfra "

Van h<;>cNgh~ thu~t bao gi6" cOng gan lien v6i mOt ban sac dan toc nhat

Nhung m~t khac, vi Van h<;>cN gh~ thu~t la san phi'11 cua con ngum lam

tac pham phai c6 ban sac dan tQC o¥n di ; ho~c nguqc l~i, cho chieu cao Van h<;>c

chung cua toan nhan Io~i

thu~t mang tinh the gi6i Ii ttr oau, va theo ho, nhCing chu~n mt;rc ve nen Van hoc

N gh~ thui,U 06 Ii nhu the nao ? Ph~h chang no Ii ttr nhfrng nuac co mOt nen kinh

te phat trien, co uim 3.nh huemg fQng rai ve khoa h<;>cky thu~t doi v6i ca the gi6i,

phai theo guang h<;>,vi tinh the gi6i Ia lam cho Van h<;>cNgh~ thu~t cua cac nuoc hoa 06ng va gi6ng nhau !

Bill hQc cua cic nu6c DOng NamA, nhGng nu6c da di truac chung ta trencan du6ng ma cua va hqp tic quac te da cho thay Nu6c nao biet gin gifr nen vanh6a cua minh thi khong nhGng dat duqc muc tang truang kinh te nhanh ch6ng macan dat mQt sl! phit trien 6n d~h Neu nguoc l~i thi my co the d~t duqc mQt mucting truang nhat d~ nao d6, nhung ve cic chi tieu nhan ban trang su phat trienmoi mat cua xa hOi thi l<:ukhong 6n d~h.

M~t khac cling dn thay khOng the co mQt nen Van hQc Ngh~ thuat dQc l~pkhep kin ma l~i phat trien duqc Van hQc Ngh~ thu~t cling la mN co the song.MQi co the chi song, chi tien trien la nha thOng qua sl! trao d6i vai moi truO'ng;chinh moi tru6ng cm d~o sl! ll!a chQn ph£lttrien cho no Moi truO'ng gful la cai xahQi tI1!c tiep san sinh ra no Moi tru6ng xa la nen Van hQc N gh~ thu~t cua cacnu6c ma no co quan h~ giao luu

Kinh nghi~m 4ch su cua sl! phat trien Van hQc Ngh~ thu~t a nuac ta mayngan nam qua la nhu the Tren m~t tr~ kinh te thua xua, htiu nhu chung ta rat it

co sl! trao d6i v6i ben ngoai, chua bao gia hinh thanh mQt nen ngo~i thuang thl!csl! Nhung trai l<:u,ve van hoa, Van hQc Ngh~ thu~t thi l~ c6 sl! giao hru ma rQng;khOng co sl! ky thi, bai tnI, ma la mQt sl! tiep thu co chQn lQc nhGng gi co thed6ng hoa, khOng pha huy nen Van hQc Ngh~ thu~lt dan tQc

Chinh do thai dQ em ma, tiep thu mQt cach chon J;ec nhGng gi co lqi chovi~c the hi~n dat nu6c con nguai Vi~t nam ma nen Van hQc Ngh~ thuat chung ta

tll truac t6i nay van giG'duqc tinh lhucmg ion cua no

D6i theo 4ch su phat trien cua Van hQc Ngh~ thu~t, nhGng tac, phammang d~ ban sac dAn tQc, chua dl!I1gmQt tinh thtin nhan van sau xa va mangmOt 2ia tri n2he thuat hoan hao, tu no se dat t6i " tinh nhAn loai" Htiu nhu khOn2,,-, . "-' . "-'

co nha ngh~ thu~t 1611nao l~i chi 10 toan saG cho co tinh nhan lo~i ma bo qua bansac dan tQCcua minh Htiu nhu cling khOng c6 tac phfun nao d~t duqc tieng vangthe gi6i ma l~i chai vai khOng mang diu in cua mQt dan tQc nao ca

Do la tinh bi~n chfrng giG'a cii "ddn l¢C" va cai " nhdn logi" trong quatrinh sang t~o Ngoal ra , gifr dung moi quan h~ nay cling la gop phtin lam chonen Van hQCNgh~ thu~t nhfin lo~i them phong phu va da d~g, ban sac cac dAnt<?ccang d~ da bao nhieu thi di~n m~o nen van hQc ngh~ thu~t the gi6i cangnhieu mtiu nhieu ve bay nhieu Coi nh~ ban sac dan tQc, cUO'ngdi~u tinh the giaichinh la day nen van hQCngh~ thu~t the gi6i vaG canh don di~u va nhfun chan

Van hQc ngh~ thu~t tl! no d6i hoi ph2.i co ban sac dan (QC,v~y ban sacdan tQc Vi~t Nam noi chung va ban sac dAn (QCtrong Van hQc N gh~ thu~t Vi~tNam n6i rieng la gi ?

Suy ngh! ve dicu nay, chung rOi rhiy can tranh 16i ph~n tich c(mg nhac, chi dua tren nhfrng tien de kinh te hoc ( va cho d6 la quan ni~m duy v~t va khoa hoc)

cua no so v6i trinh dQ kinh te.

Van hoa cang nhu ban sac cua dit nuac ta d5 va can in dfun cho tOi hOrn

chung ta

nhin nh<1n minh la " con ro'ng chau Tien" hai hinh 3nh cao quy nhit Vi chi a

baa cua vua chua Can Tien ? tat nhien cang khOng thuQc the' gi6i pham tran.

VI, CUu Long Giang thi tit cang khOng the de cho ai de nen va phai bie't s6ng mQt

Hon nila l~ la can em cung sinh ra trong cung mQt " Bqc rrung" deu la "

Do'ng bao" thi phai thuong yeu dum bQc liy nhau, phm c6 rinh rhdn ccPng dong

ben chat, tfOng ba ke'f• CJ ' . ciu x5 hoi• caban Nha -Li ,g- Nuac.'-"

minh, cho minh mQt giong mau Uti vi~t, nen d5 liy vi~c " rho cung T6' lien" lam trang, liy " chl1 hieu" him dau Va T6 tien a da.y khOng chi la T6 Tien xa xua ma

hie'u khong chi la tinh carn huang ve di vang ma can la nghia vl;l huang ve ruong lai trang vi~c sinh de can cai, chu trQng "pho'n rhl!c" de duy tri noi gi6ng l~u dai d5 duqc t6 tien truyen l~i. Tu d6, tinh carn gia dinh cua giong hQ, (duqc ghi l~i trang " gia pha" ) tinh yeu vai que huong ban quan d5 tra thinh nhfrng gi thieng lieng ma vi cUQc mUll sinh, diu phai xa nhau, di d~u ve d~u thi khi c6 dieu ki~n, den ngay gi6 tet, cang c6 ve doan tJ lgia dinh, tham l<:1ique xua.

Ni~n ru hao v~ giong gi6ng, tinh earn d6i vcri que huang ban quin uuqc

ma rQng da tra thfu1h " long yeu !JUO'C"fly chi bdr khw1l qugl cUCJng" "cho'ng muu roan do'ng hoa" m6i khi t6 qu6c bi ngo~i bang xua.n ph~.

Co 1e khOng can noi nhi~u, chi can nhac lai: Chinh Vi~t N am La da c1inh

thuc da.n cu, va cung chmh chung La da dinh x~p chu nghia tht;!e da.n mai My qua chien dieh H6 Chi Minh 4ch suo

Nhi~u h<;>egia the gi6i da dung, khi h<;>nh~ dinh rang, My thua khOng chi do sue m<;mh qua.n st;! ma chu yeu la do truy~n th6ng van hoa cua Vi?t N am.

quq.t cUCJngbat khudt, doan ket hy sinh chien dau cua chung ta.

nay Ngaai ra, Vi~t Nam l~i thuQc vung gi6 mua, thien tai ll.:ltiQi va han hin xiy

ra luOn luOn, neu khOng co st;! can cu nhan nqi dap d~p, quai de thi cung khOng dam bao duqc mOt cUQc s6ng no im.

Cho nen iong yeu nucrc cua nguO'i Vi~t nam cung khOng phai la tinh yeu

than minh.

tOn giio va thin quyen tht;!c su chiem Iinh dia vi chi ph6i chinh st;!.

Quan ni?m: Thien. Dia, Nhdn dii c6 tll rat s6m, Tren la trm du6i Ii dit va

hoa va thea quy lu~t vai trm da'L Thien, Dia, Nhan ia ba chu the t~o nen the can

bang cua st;! s6ng trang vu tfl.:lnay Nhu the c6 the n6i, tu tudng Nhdn ban a ta da

duoc xac l~p ngay tll diu.

trong nhfrng cUQc ch6ng nga~i xuan, nhfrng nguO'i c6 cOng trang sl! nghi~p kinh

te va van h6a nhu nhfrng vi t6 nghe, t6 nghi~p.

Trang tu' tUOng nhful V:ln n6i chung, vai tro ph':l nii dITs6m duac coi tr<;mg Tuy Ii gia dinh phu h~ nhung chi phOi khOng phai la quan h~ cha con ma la quan

he va ch6ng, trong d6 ngum vCJ,ngum m~ giii vai tro quan tr<;mg D[tn ta thuang

dinh cho nam gi6i t1:1h<;>p,ngOi chua cho nii khin vai cling khOng bi sao nhang.

Nhung trong quan ni~m coi N gum Ii tr<;>ng,do che' dQ cOng hGu kef} dai

Tay (trir giai do<;U1g<in day) ca nhful thuang chi duQ'c coi nhu mQt te' bao trong cai co the xIThQi n6i chung cai ca nhful duCJc d~t trong khuon khO : "nghfa VI:'.

bdn ph¢n" d6i v6i xIThQi nhieu hon la vi quyen 1¢ cua ban thful minh Con ngum

a day cfrng khOng tV coi minh la mQt thl;TCthe dQC l~p t6n t<;ri,ma hau nhu chila

thanh va phat trien.

Cling do quan l nit?m " Dan fa goc" va co cau cOng xITnOng thOn nen ngay

trong long che'dQ quful chu phong kie'n, " Dan ehu fang xd" van c6 dieu ki~n phat

nghi Dien H6ng.

" Due trt" van dUQ'e khuyen khieh, vi lu~t phap c6 the lam eho nguO'i ta SCJ

ma tv nguy~n khong lam niia Ben cai " {y cua phcip" can c6 " tinh eua dU:e".

Vi nuac ta Ii mQt dat nuae da d[tn tQc, v6i nhieu ngOn ngii, phong t1:1ct~p quan khae nhau ; l~i n<im giiia hai nen van h6a Trung Hoa va .An DQ, ehua ke ta

tr<;U1gd6 buQc chung ta phai c6 mQt sl;Tthich nghi tho a dang, phai e6 due tinh ma

h<;>cgia Cao Xuful Huy g<;>iIi " tinh nurYc", mem nhu nuac ma eling clIng nhu

nh~ su da d<;U1g ve van h6a tinh than giiia cac vung mien xuoi nguQ'e Doi ngo~i, can ma cua va ti~p thu mQt eaeh eh<,m l<;>c.Qua trinh giao tiep thuang xuyen va lfiu dii d6 dIT t~o eho chung ta mQt phuong thue" tu duy lucmg hQ'P, dung hoa" mQt thai dQ " em md baa dung"

Ne'u trong qua Trinh dl1l1gnuac va giii nuac dful tQc ta da hinh Thanh mOt ban sac trong doi s6ng tinh than thi tren binh di~n Van h<;>cN ght? thuq.t eling dIT

Quan sit ngh~ thu~lttrang ky van hoa DOng Son, chung ta thay cha Ong ta

chu _v dln lhan thai chung ma khong Vf.:l cae chi liel.

Den giai doan sau DOng Son, linh each di¢u va tUQ'nglrung cang r6 net, no

cling la co so cho phuong phip sang t~o san khau tu6ng chea sau nay

Ngh~ thu~t DOng Son mang d~ tinh trang lrf v6i nhieu d(;mg do'i xung khac nhau No vu su can bang dang do'i hem La do7 xung luy¢l do'i (theo kieu toin

hoc) Trong van tho ngh~ thu~t sau nay ta cang thay r6 xu huang khoi gQ'ihon La

(tOt g6 hon tOt nu6c son)

DOi v6i ve d~p con ngum thich cai duyen be"n Lau hon cai lQng 1iy chong

Trang cii hay phai co phong vi crilr.Lyhot;ic hon nhien di dam.

Nhin chung Van hQc Ngh~ Thu~t xua cua ta nang tinh khuye/l giao thea phuong cham vein cfi cai {{I-0". Nhin cUQcsOng v6i con mat Lg,equan (dli dOi khi mQt cach ngay tho) thien ve nhUng klt thue co hej,u.xay dlfTIgnhan vat den trang

ro rang phan minh (nhieu khi mQt chieu) khOng tach bi~t the tai bi hai ma la

trong bi co hai trang hai co bi nhu cUQcdm v~y Lai dac bi~t thich chat hai hu6e

trao lOng Truy cau mQt sl! can bang giiia tinh va LY.giila diJi va dqo giila thl!r va

hu.

Rieng van hQc, tir Le Thanh TOng, co xu huang oi VaG chit bac hQc conngh~ thu~t tm6c sau viTI d~ tinh dan gian dg,i chung.

Va bao quat cho nhieu lo~i hinh Van hQc N gh~ thu~t, chung ta co mOt

ngon ngil giau am di¢u va hinh anh uyen chuye'n va chinh me.

0 tren chung wi da noi den vi~c dn tim ra bo gien cua Van hQc Ngh~thu~t dan tQc, nhung chung tOi cling quan ni~m, giOng nhu a mQi sinh thl!C v~t,

ngum ta viTI co the lai t~o khi cin thiet cho sl! phat trien cua no V6i trinh dQ

nh~ thuc hi~n nay, chae khong may ai nghi, trong cUQcdm thl!e te lue nay, baogio cai thi~n cling duqe thuang 1~ va mQi cai ac deu da bi trimg ph~t d ; ding

nhu trong nhin nh~ con nguoi, ·khOng ph,li luc nao cling thay xau tOt phan minh

r6 rang ngay tv bu6i ban (Hu Vi~c the hi~n cu\,>c song va con nguai theo loi

vOi hi~n thl!c ngay nay, ma dli muon khuyen thi~n cling phai tim ra m\,>t phuong thue mm.

Tien de cho sl! ciei mai phai Ia trinh ci\'>,nhu d.u nh~ thuc va hi?n thl!c

mcmg ciuQ'c Iai t~o ph~l.t trien, chu khong phai la lam eho no bien dang de khong eon 13 n6 nlla.

phong phil, khOng ph3.i Ia cie tri?t ti~u cai hi~n c6 ; va cai duQ'c b6 xung, theo quy lu~t, phai thich ling v6i moi tnrang m6i cua no m6i c6 the nay na.

tham thau vaG dat nuac ta D6 la dieu chac chan va khOng the tranh ciuQ'c Hi?n nay, athanh thi ca che th~ tnrang phat trien, giao tiep v6i nuac ngoai ma rong, da

co xu huang quay lung v6i truyen thong, t? n~ xa h\'>i phit trien, d':!o 15' xuong cip N guQ'c lai, anOng thOn l<;liquay ve v6i nhieu q.p quan cG, phl;lC h6i ca nhfrng

Chuyen l~n xa h\'>icOng nghi~p, truyen thong se b~ thu thach Gifr nguy~n ven Ia

x5 h\'>i Cho n~n chung ta: ph,Ii tmh tao g~ lQc, khOng n~n ehu quan Nhung cling

chung ta cia ph3.i tr3.i qua may Ian bien thi~n van h6a, chung ta da tich luy ciuQ'c

nhUng kinh nghi?m trong qua khu cie binh tlnh tien l~n m\,>t cach chu d\,>ng va

sang t<;lo.

trang bai "Ta6i Lan".

" Tu6i Lan sq tot co

N~n Lan chua the tum

Co vin chua the trir

Ban khoan khong dam quyet

Biet tinh sao bay gia? !

Chung ta cia chien thang hai cu\'>c ciiu tranh quan sl!, ba mum nam da cifrng vfrng sau bao nhieu nam bi bao vay kinh te, gia khOng the chu quan cie danh mat h6n minh tr~n m~t tr¥J Van hoa.

VAN HOC NGHI;: THUAT Val QUY LUAT

KETHU A PHA T TRIEN

Ke thua va phat trien Ii mQt trong nhUng quy lu~t tien len cua van h6a n6ichung va Van h9C Ngh~ thu~t n6i rieng KhOng c6 sl! ke thua thi Van hoc Ngh~thu~t se khai dQng tren con so khong Nhlffig neu khOng phat trien, chI mO phongnguyen si nhfrng nQi dung phuong phap, kinh nghi~m cua cha Ong xua, chung

ta se chIla nhUng ke an barn cua di yang ma thoi

Va chung ta c6 the rl.!hao de td 161ngay, chung ta da c6 mQt n~n di sanhet suc phong phu

Tat nhien, (; d<1y,chung tOi khong the nao diem her duqc ma chI neu ramQt s6 net chu yeu de chung ta c6 mQt cai nhin khai quat

Dong Son C6 tr6ng d6ng Ng9c La, th;;tp d6ng Dao Thinh, th3.nh c6 Loa, tranh

lang H6, Hang Trang, d6 gom Bat Trang, tho yang Dinh Long, thq d6ng Ngd Xa.

c6 chua MQt CQt, chua Tfly Phuong v6i nhUng pho tuqng La Han, chua But Thapv6i tuqng Phq.t nghin mat nghin tay, chua Keo v6i tuqng Ph~t ba, chua Trcln Qu6cv6i tuqng Trin V11,thap c6 Le, thap Ph6 Minh, khu Van Mieu Ve am nh~c c6quan ho Bac Ninh, xoan gh~o Phu Th9, hat d~ Ha Nam, tr6ng quan, hat chauVan Ve mua c6 mua ran Le Mfit, mua cheo Tau Tan HOi, mua Lao Phu Dong. . . ' r6i mua b6ng, mua Ian mua r6ng, mua senh ti~n Ve san khiu c6 Cheo, Tu6ng

va r6i nu6"c, dien xU6"ngdfin gian trong cac Ie hQi OimQt kho tang van hoc HannOm hang ram ngan quyen ma khOng mQt·nu6"cDOng Nam a oc\o bi lqp

xao", "Khun lu", "Nang Da", cac lo;;tihat luqn, hat khan, hat khap, bao xao, khap16ng t6ng, khap nhl;lmho, khap xu, khap chieu hat then c6 xoe vong, mua khan,mua quat, mua nh;;tC,mua n6n, mua khen, ken la, ken mOi, sao, tieu

g~o C6 Tu6ng Ngl!, bai Choi, ca lqch Hue, c6 cac di~u Ho, ly, Sac bua, Ll;lCcung, Ba v11cung dinh C6 kinh thanh Hue v6"ihang chl;lc cung di~n, c6 cac langtarn H? th6ng thap g;;tchnung, tuqng sa th;;tch, mua c6 dien Champa, v6"icac di?uhat giao duyen, hat bat chai, v6i nhUng di~u ken Xara nai, trong Baranung, dan

da, chieng da, cac lo~i mua qU;;tt,mua kiem, mua nhay ngl!a, mua roi Tay

nguy~n co Dam San", Dam Di", "Xinh Nh5 mua xoang, mua khi~n, muatrong, din t'nrng, kiong put, koni cac lo~i ruc.mgnha m6

Vung Vam Sf?: C6 ca nht;lCtli nI, san khiu cli luong, Du K~, R6 bam,mua bong, mua mam vang, hat mua Ayay, Sarikakeo, Umtuk, cac di~u mua trong

lC an hai, h~cum, Ie tang, cae nhae C1:lnhi gao, cha pay, khum , pay, trong xkot.cae ngOi chua Khome vai nhfrng bich hoa, phu di~u, tuc.mg than Phat ruc ra vaphong phu

51! diem qua tr~n day eon rai sa sai, d~c bi~t la ve phin van hQc (ke saGcho xiet !) nhung thiet ngh! cling co the cho thiy duqc hanh trang cua chung ta comOt suc n;;ing nhu the nao

Di san Van hQc Ngh~ thu~t c6 truyen cua chung ta phong phu va da dt;lTIgnhU the, nhung n6 da tien trien nhu the nao~ ? Ch6 manh va veu cua no ra saG. " ?

Chung toi C:lm thay, xet theo ca hai chieu 4ch dt;li va d6ng dt;li, nen Van

hQc N gh~ thu~t cua ta tmac sau van mang d~m tinh chit daTIgian.

Van hQe chI bat dau theo xu huang bac hoc la ttr Le Thanh TOng CanNgh~ thu~t, tuy d5 co chut manh nha tu Ly, Trio, Le Nhung ngh~ thu~t chi: thl!c

su di VaGxu huang bac hQc la mai sau nay, VaGthai chua Nguyen (Nguyen PhucNguyen) Dao Duy Tu d5..duqc giao l~p ra Hoa Thanh thl! vai ba dOi, doi mua, dOinht;lc va dQi ca mua mang tinh chat chuyen nghi~p Den nha Nguyen thi ca, mua,nh~c, san khau thl!c th1:lthanh ngh~ thu~t bac hQca chon cung dinh vm cOng laocua Dao Tan ; Gia Long, TI! Duc cho xay Duy~t thi duang, Minh Khi~m duang

Tinh bae hQc gifra Van hQCva Ngh~ thu~t khOng nhfrng s6m mUQn, truae

sau c6 khac ma can khac nhau ca a chieu rQng h~p Khi van hQc da di VaG xuhuang bac hoc thi n6 10i cuon tit c:i nhfrng van nhan song rai rac a cac noi ditheo.~ Nhung tinh bac hQc cua ngh~ thu~t chl dQng l~i a ch~ cung dinh, trongkhi cac phuang hat v5n keo dai phuong thuc dan gi5 cua minh

Nguyen nhan cua sl! chuyen bien ttr tinh dan gian l~n bac hQc hoi ch~,phai chang la do sl! ra dai cua chfr viet anuac ta qua mUQn

Phai chang cling do thieu chfr, thieu hQc ma Van duqc coi trQng hon Ngh~,

Ngh~ chIla xu6ng ca va [oai. ho:;icchI coi la rhO'.

Ve chieu d6ng dt;li, la mQt nuac da dan tQc, nhung tinh bac hoc cling chIhinh thanh a daTItQCda so nguai Kinh va hai dan tQc Champa va Khame, Tinhdan gian van la mau sac chu d~o acac dan tQc it nguai,

DQng Il!c thuc dri:ycho van ngh¢ dln gian chuyen len tinh chat bae hQCroring Ii do su min mQ cua cae vi vua chua ban thln Ii nhfrng ngudi hay eher nhu

Le Thanh TOng, Tl! Due Hoac vi tin nguong (Ph<1tgiao) mi c6 the dQng viennhfrng nha Ngh¢ thu<1tva nhan dan d6 cOng g6p sue, nlng Ngh¢ thu<1tdan gianlen mOt trinh dQ trau chu6t, tinh sao hem, mOt vi¢e ma tl! nhan dan, trong mOttrinh <1Qcon ngheo nin thieu th6n, e6 mu6n cling khOng thi giai quye't duoe

Hi¢n tuqng Van hQc dU9c nlng Ien tinh bac hQc truae Ngh¢ thu~t con chochung ta thay, phim 10<;1ihinh van ngh¢ nao mang tinh ca nh<1n,I<;1ikhOng bi l¢thuQc vao dieu ki¢n trang thiet bi ky thu~t, se c6 sl! chuyen dQng s6m hem va deding hem

Ve Van hQc, c6 Ie do cach dao t<;1on~g ve dui mai kinh su, cua Kh6ng sanTrinh, tam chuemg trich cu mi it di vao nhUng tri thuc khae, nen van Han 11;da s6

la tho ca tro tinh, carn than ve non sOng, dat nuac dQc I~p t1! chu ; Van NOm cophan dm hem, chu '1 tm cac mAu thuful xii hQi, than ph<?ncan ngum ch6ng th6i hut~t xau Nhung nhin chung, ngoai tho ca, da s6 Ia thu van, t<;1Pk'1, su k'1; nhfrngtruac rac ve hQc thu~t, lU<?nthuyet, tu tUOngkhOng nhieu so vai chieu dai 4ch su.ChI ttr khi chfr qu6c ngfr ra dm va 0 thai ky can d<;1i,tin van cling nhu cac cOngtrinh nghien CUll hQc thu~t cac m~t mm xuat hi¢n ngay cing nhieu hem

ve Ngh~ thu~t t<;1ohinh, n6i b~t thai xua vful Ia cae cOng trinh kien trucdieu khac hem la tranh ve

Ve Sln khau, tu6ng thuang chI de c~p nhfrng van de chinh sl! theo tu tuOngtrung quan ai qu6c, chua sang toi hien ChI co tu6ng d6 mm di vio nhfrng van dexii hQi, vai nhfrng nhan v~t binh dln nhu cheo san dinh, vm nhfrng de tai ve luanthuang d<;101'1theo tinh than khuyen thi¢n

Nhin chung [inh khuytn giao. truac cling nhu sau, vful la hoi tho chu oao.tuy la nen Van hQc Ngh¢ thu~t cua mOt dat nuac da dan tQe, m6i dan tQc l~i conhfrng dang ve rieng, c6 the b6 xung lim giau them cho nhau, nhung neu so sanhsl! th6ng nhat chinh tri trang toin bd c5i, nhit la trong nhfrng cUQc ch6ng ngo<;1ixuam, v6i sl! giao hru van hoa thuang xuyen gifra cac dAn tOc trong nuac, thi sl!giao lUllvan h6a c6 phan yeu hem

Chi tu the ky thu XIX, vi¢c giao lUll nay mai dU9c diy m<;mhva nha nuacphong kien trieu Nguyen dii c6 mQt s6 bi¢n phap baa tr9

Tim hieu quan ni¢m ve co ciu gia tIi trang Van hQc Ngh¢ thu~t c6 truyenchung tOi thay c6 ba gia tIi can lUll '1, d6 la gia [1'1 lh¥e dl:tng gia crt dc;zodue Wl

gia rrt lha'm my'. Suy cho cung chung van xoay quanh cai tl1;lcChan, Thi¢n, My,nhung nhan m~h t6i gia tIi thl!c d~ng la do dieu ki¢n kh6 khan khac nghi¢t cua

t t mOt xu so nOng nghi?p ngheo nill vi khi h~u nong im, mQi san pham d~ bi hu

h;p. mOt each nhanh chong

Tren a~y chung tOi aa kiem qua van di san d~n tOc, d6ng th6'i cling aatrinh bay mQt so net ve qua trinh, v~ dQng cua van ngh? c6 truyen Ml;lC dich la

de cung nhau hieu r6 hon doi tlIQl1gminh phai ke'thua, cling tU do m;:l suy nghi"to'i mQt phuong an phat trien thich hap nhit

TruO'c het phai c6 sl! phan vung (th~ tn ca tieu vung nfra) van hoa hQplV',danh gia trinh dO vi d~c diem cua tUng vung mQt cieh khach quan, tren cO'so'

do dinh fa nhfrng chu truong thich hap Sao cho phat trien nhung khOng him mitban sac cua cac vung mien, cua cac d~ tQc khie nhau, Phai thua nh;fn rang nuO'c

La la mQt qu6c gia thong nhat ve chinh tIi, nhung mai mai se 1:1mQt dit nuO'c davan hoa

wng dn xac dinh 10;;tihinh so.truang cua tUng noi mi phar huy no len,qua do lam cho m~t hang van ngh? cua ca nuO'c them phong phu va tUng noi c6nhUng o~c san rieng cua minh

Ngoii ra cling dn xac dinh Iai khai ni?m van hoa quin chung (ho~ckhOng chuyen) Ul.U nay nhieu nO'i, tuy goi h\ van hoa quan chung, nhung tietml;lc da phan I:;tiIi cua van ngh? chuyen nghi?p, duQ'c trinh bay mOt each kemhon vO'iky thu~t non hon Nhu the, tuy co ho:;ttdQng nhung khOng lam cho tiemluc sang t;;tOcua quan chung phar trien

ain tang cuang khau dao t:;tovan ngh? sl dan t<)c it ngu6'i, giup dO' ho c6dieu ki?n ,hoat dQng thuang xuyen, mang tinh chuyen nghi?p, qua d6 11QmO'ic6the nang dan van ngh? cua dan tQc minh len mQt cap dQ eao hon

Chung ta deu thua nh~n vi?c mo rQng giao lUll van hoa Ii rat can thier.song noi tai giao lUll, chung ta l:;tichI nghi" tm giao lUll vai cac nuO'c ngoii, macoi nh~ vi?e t6 ehuc giao luu van hoa gifra cae vung mien, gifra cie dan tQe ngay

trang dat nuae minh.

Trong co che thi truang, phi giao thOng, dich Vl;l ••• dat do, mue huang thl;lvan ngh? nhan dan eac vung sau, mien nui, hai dao cing xuong thip t:;ton~n mOtsl! bat eOng r5 r?t

dung kha nang cua hinh thuc phat thanh truyen hinh, c1i?n anh video Qua l~msong phat thanh tuyen hinh vi~c chuyen tai san ph~m van ngh? vua nhanh vuarOng rai hon nhieu

C6 mQt tinh trang ding 10ng~i lue nay, neu khOng kip thai nan tai, su ph£lltricn van ngh~ eua chung ta se phai doi d~u voi m()t sl! dm doan Hinh nhu thai

dO eua lap tre , doi vOi van ngh~, ehfulg phai e6 ma cling ehfulg phai kim

36i dU6ng thu carn thri:m my dan tbe eho nhfrng ngu6i mai 160 len la motviec lam lau dai va kh6 khan, nhung de' no mit di thi tai de dang va nhanh chong,. ~. - -Con c6 gi ding ng~i hon la trang tuong lai khOng xa, chung ta se phai doi di¢nvoi mQt lap nguoi giau c6 hon, sang trong hon, beo tot han, nhung eieh eam nghltai xa l~, lai cang, nhin v~ d'1vang vOi mQt e;,ipmat bac beo

Ban v~ doi tuqng aM hUOng cua van ngh~ , truae day chung ta thuangdung cai tu "quan chung" chung chung, ngh'1v~ su thanh cOng cua mQt tac phimcling thuang doi hoi mQi ngum deu thich

Trong ca che tht tuang ma quy~n l<;1icua m6i dng lap xa hQi khac nhau, tud6 de ra nhfrng carn thl:!ngh~ thuat cling khOng giong nhau thi vi~c xac dtnh doituong va doi nhu tren la khOng tht;rcte

Nhin qua cac nuae ta thiy c6 nhieu thiet chi van ngh~ khac nhau theo lo~ihinh va cung mQt 10~i hinh cling lai co nhfrng thiet chi cho nhfrng doi tuqng khicnhau, trong tat ca cic linh vue van, hQa, nhae, lQch

Nhung a ta e6 Ie ve bio chi xuit ban con c6 su phan nhinh it nhieu.Nhung v~ Ngh? thuat thi qui kh6 khan

Ke' cling l~ ~Cha Ong ta thuang n6i "S6ng ph3.i de duc cho con", "Ci chu6idam duoi vi con" nhung trong Ngh? thuat c6 truyen l~i rit it tic phim cho thiiunhi Va den chung ta ngay nay cling thi ~

De' gi3.i quyet nhfrng van de tren, chung tOi ngh'1,ngoai sl! co gang cua banthan nhfrng van ngh~ s'1va quan chung yeu thich ho~t dQng van ngh~, nhit thietphai c6 sl! cham 10 cl:!the cua Dang va Nha nuac

Tu khi Dang va Nha nuoc ra nhfrng nght quyet nhan m~h l~i vt tri cuaVan hQc Ngh~ thu~t, nhac nha vi~c gifr gin ban sac dan tQC uon nan nhDng l?chl~c , d6ng thai ban bo nhfrng chinh sich tai tra cho ho~t dOng van ngh?, tinh hinhthay d6i Tuy chit luong Ngh~ thu~t con chua cao, day d6 ve xu huang sing ticcon c6 nhfrng bieu hi?n l?eh lac, nhung ho~t dOng Van hQc Ngh? thuat di vao the'6n dinh dan Phong tfaO tra v~ vai coi ngu6n duae nhen day Cie euOe lien hoan, v lw- • 1

" Tieng hat hay Tu6ng, Cheo, Cai luong", " Dc trich do~ hay Tu6ng, Cheo",

"Lien hoan tieng hit ru", "Lien hoan tiing hit giao duyen" eic chuang trinh camila dan tQe cua nguoi 160, eua cie twang miu giao, miD non phat tfen vOtuyen tuyen hinh hang ngay, nil;l khOng c6 su khuyin khich va tai tra eua Dang

va Nha nudc cling kho be thl!C hi~n