thich nghi vai loi song do thi, giao tiep va quan h~ trong giadinh, cQng dong, va chien luQ'csong ca nhan.3.. 2.Nghien ctru d~nh lUQ1lg Nghien cliu dinh luqng su dVng bang hoi eo eau tru
Trang 1VI~N KHOA HQC xA HQI VI~T NAM
VleN TAM LV HQC
,
BAO CAO TOM TAT
Chu nhiem de tili: TS Phan Tht Mai Huung
Thu ky de tili: ThS Nguyen Tht Phuung Hoa
Hit NQi - 2006
Trang 2Do thl hoa Ia mQt qua trinh uft yeu cua mQt xa hQi phat tri~n Qua trlnhnay keo theo nhftng bien d6i 100 lao v~ mQi m~t: kinh te, xa hQi, van hoa clingnhu tam 19 con nguai Qua trinh do thl hoa a vilng ven Ha NQi wa mang densl! thay d6i mc;mhme tu dmh quan moi truang, hO<;ltdQng ngh~ nghi¢p, den sl!bien d6i loi song, phong tl;lc, t~p quan; tu bien d6i kinh te - xa hQi den nhftngbien d6i tam 19tren binh di¢n xa hQi Ian blnh di¢n ca nhan
Sl! bien d6i tren di¢n rQng nhung mang Hnh tl! phat, chua dUQ'cki~msoM ch~t che, nhung l<;lidi~n ra qua nhanh, v6'i toc dQ cao khien cu dan vilngven do da duQ'c do thl hoa chua thfch nghi ngay duQ'c v6'i nhlP song m6'i, nenben c<;lnhnhftng bien d6i tfch cl!c cling xuat hi¢n nhftng dau hi¢u cua sl! khiemkhuyet
Nhftng nghien CUllv~ tac dQng cua qua trlnh do thl hoa da duQ'ccac nhanghien CUllquan tam nhung chua nhi~u va chu yeu agoc dQ xa hQi hQc, kinh
te hQc ho~c van hoa hQc v6'i moi quan tam den qua trinh xa hQi hon la connguai - nhftng doi tuqng chlu imh huang tfl!c tiep cua qua trlnh nay D~c bi¢tnhftng nghien cUll tu goc dQ tam 19 hQc v~ tac dQng cua qua trlnh nay den
nguai dan la rat it oi D~ tai: "Nhfing bien d6i CO' ban vi miJt tam ly cua cUdan vung ven do dii duqc do thi hod" duQ'c thl!c hi¢n d~ gop phan phac thao nen
buc tranh chung v~ qua trlnh do thl hoa avilng ven do, nhftng tac dQng cuaqua trlnh nay den dai song tam 19 cua nguai dan Nhftng bien d6i tam 19nhusl! bien d6i v~ m~t nh~n thuc cua m6i ca nhan v~ boi canh xa hQi m6'i do dothl hoa mang l<;liva vai tro cua chfnh mlnh trong boi canh m6'i do, sl! bien d6inhu cau, sl! thfch nghi v6'i nhlP song m6'i, sl! bien d6i chien luQ'csong cua m6inguai cling nhu nhftng bien d6i quan h¢ nguai - nguai trong dO'i song cQngdong la trQng tam cua nghien CUllnay
1 TIm hi~u sl! bien d6i co ban v~ m~t tam 19cua cu dan vilng ven do daduQ'cdo thl hoa
2 D~ xuat mQt so kien nghllam cOsa khoa hQc cho nhftng chu truong,chfnh sach lien quan den van d~ cU dan vilng do thl hoa cua Dang va Nhanu6'c trong giai dO<;lnhi¢n nay
Nhi¢m Vl;l nghien ciru
1 11m hi~u tlnh hlnh nghien CUllv~ do thl hoa va tac dQng cua qua trlnhnay den vilng ven do
Trang 32 TIm hi~u nhfrng bien d6i v~ m~t tam ly 0 cac khia c(;tnhnhu cau, nh~nthuc, sl! thich nghi vai loi song do thi, giao tiep va quan h~ trong giadinh, cQng dong, va chien luQ'csong ca nhan.
3 D~ xWlt nhfrng kien nghi doi vai vi~c quan ly xff hQi va ho(;tch dinhchinh sach cho cac vling ven do trong qua trlnh do thi hoa
D6i tUQllg va khach th~ nghien cuu
D{fi tlt(fflg nghien ciru: nhfrng bien d6i tam ly (nhu cau, nh~n thuc,quan h~ gia dlnh - cQng dong, sl! thich nghi vai loi song mai, chien luQ'csong)trong qua trlnh do thi hoa
Khach thi nghien ciru: Cu dan vling ven do dff duQ'cdo thi hoa
B6CI;lC
Bao cao t6ng ket gom 4 phan (mo dau, ca sO ly lu~n, nghien cUu thl!cti~n va ket thuc) v6'i 7 chuang chinh Trong phan ket thuc chung Wi dff phacthao chan dung chung nhat v~ nguai ven do va mQt so van d~ trong cong tacquan ly xff hQi truac nhfrng bien d6i tam ly cua nguai dan truac khi di den ketlu~n va kien nghi
?,.-PHAN CO SO LY LU~N
ChU'ong 1: DO THI HoA vA NHUNG BIEN DOl xA HOI
VUNG VEN DO TRONG QuA TRINH DO THI HoA HI EN NAY
1 Qua trinh do thf hoa va nhiing tac dQng xii hQi cua no
Di~m qua mQt so huang tiep c~n v~ do thi hoa (nhan khftu hQCva dia lykinh te, xff hQi hQc, nhan hQC)cho thay nhfrng khia c(;tnhkhac nhau cua quatrinh do thi hoa ma cac huang nay quan tam Tuy nhien, nhfrng gop m~t cuatam ly hQc trong vi~c nghien cUu do thi nhu mQt chuyen nganh rieng hau nhuchua duQ'cquan tam nghien CUuva con sa luQ'c,chua mang tinh h~ thong
Cac nghien cUu v~ do thi hoa va cac tac dQng tren nhi~u m;)t cua nocua cac tac gia nuac ngoai la het suc phong phu Cac tac gia dff d~ c~p dennhi~u m~t, nhi~u llnh Vl!ckhac nhau cua do thi hoa (tien trlnh do thi hoa di~n
ra theo tien trlnh lich sir, nhfrng anh huong tich cl!C va tieu cl!c cua qua trlnh
do thi hoa, anh hu6ng cua toc dQ "do thi hoa nong" t(;ticac nuac thu ba, nhfrngbien d6i v~ dai song xff hQi, tam ly di~n ra trong qua trlnh do thi hoa )
T(;tiVi~t N am, cac nghien cUu chu yeu mo ta thl!c tr(;tngva nhfrng biend6i v~ m~t kinh te - xff hQi trong qua trlnh do thi hoa va cac bat c~p trong congtac quan ly do thi hi~n nay
Nhfrng bien d6i tam ly cua con nguai thi rat it duQ'ct~p trung nghien cUuho~c chi duQ'c d~ c~p thoang qua khi ban den moi quan h~ nguOi nguai vainhfrng chi so dan gian, chua lQt ta ban chat cua hi~n tuqng tam ly
Trang 42 Qua trinh do thf hoa &viIng ven do
Tfnh chat chuy~n d6i trong qua trlnh do thi h6a di~n ra a vung ven doduqc th~ hi~n rat r5 a mqi Iinh Vl!ccua dai song xa h¢i Ve m~t kinh te, m¢tb¢ ph~n nguai dan bi mat dat va sl! chuy~n dich co cau kinh te tu nong nghi~pchuy~n thanh phi nong la m¢t xu the tat yeu va can thiet Ve m~t loi song, dothi hoa keo then sl! chuy~n d6i tu loi song nong thon sang loi song do thi m¢tcach nhanh ch6ng va m(;lnh me Ve m~t van hoa, Sl! chuy~n d6i tu van hoalang xa thanh van h6a do thi di~n ra tuy khong nhanh va m(;lnhnhu chuy~n d6iloi song nhung chua dvng nhieu mau thu~n acac tang b~c khac nhau: tu nh~nthuc, cam xuc den hanh vi Neu nhu yeu to v~t chat trong Sl! chuy~n d6i dien
ra m(;lnhme va c6 th~ nh~n thay rat r5 qua sl! thay d6i b¢ m~t canh quan, moitruang, qua sl! xuat hi~n cua h~ thong dich Vl.l thay the cho sl! tl! cung, tl;fcapvan c6 cua khu Vl!cnong thon thi yeu to tinh than cua sl! bien d6i (tu phuongdi~n van hoa, tam ly) l(;lidi~n ra tu tu va rat kh6 nh~n biet ngay l~p tuc Chfnh
vi the, khi n6i den nhil'ng tac d¢ng cua do thi hoa den sl! bien d6i kinh te xah¢i, yeu to tinh than nay (nhat la yeu to tam ly) thuang duqc nhilc den tuongdoi ma nh(;ltso v6'i cac phuong di~n khac
Nhil'ng nghien cUll duqc thl!c hi~n ve tac d¢ng cua do thi hoa len Sl!bien d6i kinh te - xa h¢i acac khu Vl!ckhac nhau: nong thon - thanh thi - vendo; nhil'ng bat c~p trong cong tac quan lY da duqc de c~p chu yeu du6'i g6cd¢ mo ta xa h¢i hqc, trong d6 cac nghien CUllve vilng ven do chua duqc tienhanh nhieu Hon nfra do thi hoa da tac d¢ng nhu the nao den tam ly cu danvilng ven do: di~n bien tam ly cu dan vilng ven do hi~n nay ra san; c6 nhil'ngbien d6i gi ve m~t tam ly cua cu dan khu Vl!cnay khi qua trlnh do thi hoa da
va dang mang den m¢t lo(;ltnhil'ng bien d6i xa h¢i Ian lao, anh huang denchfnh cu¢c song va moi truang sinh hO(;ltcua hq; cong tac quan ly xa h¢i a
khu Vl!cnay phai quan tam chu y dieu gi la nhil'ng van de con dang bo ngokhong chi cho gi6'i tam ly hqc ma cho ca gi6'i nghien CUllkhoa hqc xa h¢i
nu6'c ta Chfnh vi the vi~c thl!c hi~n de tai "Nhiing bien d6i e(Jban ve'mijt tam
ly eua eU dan vung ven do dii dur;e do thi hod" se mang y nghia to Ian ca ve
m~t ly lu~n l~n thl!c ti~n Ket qua cua de tai se tra lai cho nhil'ng cau hoi tren
va phan nao d6ng g6p cho buc tranh nghien cUll ve qua trlnh do thi hoa dangdien ra het suc sinh d¢ng hi~n nay
Trang 5PHAN NGHIEN C(JU THl)'C Tn~NChuang 2: TO CHUC vA PHUONG PHAp NGHIEN CUu
ChQn rnftll
3 khu Vl!c thu9C dia ph~n Ha N9i va vilng giap ranh phil hQ'Pv6i yeucau cua nghien cliu duqc IVa ch9n la: Xa Yen My - huy~n Thanh Trl; Xa MyDinh - huy~n Tu Liem va PhuOng Yen Sa -qu~n Hoang Mai (dO'nvi m6i duqcchuyen d6i tu xa len phuOng trong nam 2004) Trong d6 My Dinh c6 muc d9
do thi hoa cao nhat va Yen My c6 muc d9 thap nhat
T6ng so mftu trong nghien cliu nay g6m 440 h9 trong d6 314 h9 (v6i1.215 khau) tra lai bang hoi, 10 h9 khong dien du thong tin; 59 nguai tra laiphong van sau va 57 nguai tham gia thao lu~n nh6m t~p trung
D9 tu6i trung binh cua chu h9 tra 1m bang hoi la 45,7 (tu 22 den 78tu6i)
2.Nghien ctru d~nh lUQ1lg
Nghien cliu dinh luqng su dVng bang hoi eo eau true g6m cac n9i dung:
Giao tiep va quan h~ ngum - nguai trong quan h~ c9ng d6ng, quan h~ giadinh; Nh~n thuc cua cu dan vilng ven ve m9t so linh Vl!c; H~ thong nhu caucua cu dan vilng ven va cach thuc thoa man nhu cau; Sv thfch nghi xa h9i v6iloi song do thi; Chien luqc song ca nhan the hi~n qua nghe nghi~p Ngoai rabang hoi con de c~p t6i cac thong tin ca nhan va h9 gia dinh cua nguai tra lai
So li~u dieu tra duqc xu Ii, phan tfch chu yeu bang cac phuO'ng phap
toan thong ke v6i sVtrq giup cua phan mem SPSS for Window phien ban 11.5.
3 Nghien ctru d~nh Hnh
Nghien cliu dinh tfnh su dVng cac phuO'ng phap phong van sau ban ed'u
true va thao lu(in nhom t(ip trung va du li~u dinh tinh duqc phan tfch v6i sl! trq
giup cua phan mem Nvivo
4 T6 chuc nghien ctru
N ghien cliu duqc tien hanh theo m9t qui trinh v6i cac giai do~n: chuan
bi, khao sat chinh thuc, t6ng hQ'Pva phan tfch so li~u Vi~c thvc hi~n nghiencliu duqc t6 chuc theo m9t qui trlnh ch~t che, 10 gfc, la co So'de thu th~p duqcnhfi'ng du li~u dang tin c~y tu thvc te
Chuang 3: NHUNG BIEN DOl TRONG HE THONG NHU CAU CUA CU DAN VUNG VEN DO TRaNG QuA TRINH DO THI HoA
1 H~ THONG NHU CAu CUA cUDAN VUNG VEN DO HI~N NAY
Nhll Call v~t chat cua ngum dan ven do
Trang 6Ket qua nghien cUll cho thay, nhu cau v~t chat cua nguOi dan neri daykhong chi don thuan la nhu cau an, miflc,0,di l~i thong thuOng ma no da nanglen mdc cao hon Cl;lth~ la, hQ quan tam nhi~u den vi¢c xay dl!llg, cai t~o nhaci'ra HQ mong muon co nha ci'ra khang trang, muon mua sam nhihlg do dungsinh ho~t dat ti~n Nhihlg dil li¢u da cho thay nhu cau v~t chat cua nguai danven do ngay mQt tang cao.
Nhll Call ve dat dai va th'!c tr~ng sir dl;lng dat dai cua ngum danviIng yen do
Nhu cii'usit d,!-ng ddt dai
Nguai clan ven do mong muon duqc so hOOdat nong nghi¢p d~ ph1;1CV1;1cac m1;1cdfch khac nhau cua mmh nhu trong trQt va chan nuoi; lam vuOn,trang tr~i, lam nha cho thue, cho nguOi khac muQ'll, thue, mQt so mong muonduqc nha nu6'c thu hoi nhanh d~ co ti~n ph1;1CV1;1nhu cau v~t chat cua gia dmh,rat it nguOi co nhu cau ban dat
Thl!c tr{lng sit d,!-ng ddt dai cua nguifi ddn ven do
Doi v6'i dat nong nghi¢p, hon mQt ni'ra so hQ dan duqc h6i van trungthanh v6'i ngh~ nong HQ si'r d1;1ngphan Ian dat nong nghi¢p d~ trong Ilia vahoa mau Tuy nhien, khong co kha nang hmh thanh trang tr~i
MQt so nguai clan da si'r d1;1ngdat nong nghi¢p vao cac vi¢c khac nhu:cho nguai khac thue l~i, cho nguOi khac lam v6'i m1;1cdfch giil dat hOiflcb6 dathoang
Nhu v~y giila nhu cau va thlJc tr~ng si'rd1;1ngdat dai cua nguai dan vilngven do co slJ chenh l¢ch dang k~ SlJ chenh l¢ch do phai k~ den thlJc tr~ng si'rd1;1ngdat dai vao san xuat nong nghi¢p chua tuong xUng v6'i nhu cau si'rd1;1ngdat cho m1;1cdfch nay
Nhll Call tinh than cua ngum dan yen do
Nhu cd'u vi¢c lam
N guai clan ven do chi mong muon 16'pthanh nien con chau hQ co vi¢clam 6n dinh, khong can luong cao Nhung thlJc te, da so chi lam ngh~ laodQng ph6 thong, theo thai V1;1,bap benh VI trmh dQ van hoa chua cao va chua
co ky nang ngh~ (so di hQc ngh~, cao d~ng, d~i hQc chi duqc 10% den 15%)
HQ khong mong muon con chau minh lam ngh~ nong boi hi¢u qua kinh tedIng nhu vi the khong cao cua ngh~ nay trong xa hQi Tuy nhien, nhi~u nguaichua biet cach nao d~ co duqc ngh~ khac
Nhu Ctl'ugiao d,!-c
Thay duqc slJ can thiet cua trmh dQ hQc van, d~i da so cac b~c cha myd~u san sang t~o di~u ki¢n d~ con cai duqc hQc hanh den nO'iden chon, nhat
Trang 7la hQc duQ'c mQt ngh6 d~ co th~ kiem song TInh tn;mg that hQC,bo hQCa cacdia phuong hau nhu khong con Ngoai dau tu hQc phi, dau tu thoi gian cho concai hQc hanh, hQ con dau tu cho ca cac phuong ti¢n hQc hanh cho con cai (may
vi tinh, xe may)
Nhu cii'u ve' van hoa va hUdng thlJ- CUf)C song tinh than
Nhu cau van hoa va huang thl.;lcUQcsong tinh than cua nguoi dan ven
do da nang len mQt buac dang k~ Chiem uu the nhat van la nhu cau giao luuchi a se vai gia dlnh, vai ba con xom gi6ng Nhu cau giai tri nhu nghi mat va
du lich cling duQ'c nhi6u ngum ua thfch cac hlnh thuc khac nhu th~ dl.;lc,th~thao, ren luy¢n suc khoe rat duQ'chuang Ung cua mQi tang lap Tuy nhien, mQt
so hlnh thuc sinh ho<:ttvan hoa tinh than ngoai gia dlnh nhu xem phim va canh<:tct<:ticac nha hat, cac r<:tpchieu phim it duQ'cba con chli y
Trong h¢ thong nhu cau cua CUdan ven do, da co sv chuy~n dich tu nhucau v~t chat thuan tuy sang nhihlg nhu cau tinh than Thu tv uu tien cac nhucau la: nhu cau hoc hanh cua con cai chiem uu the nhat, thu hai la nhu cauviec lam, thu ba la nhu cau vat chat, nhu cau van hoa tinh than va nhu cau dat. .dai duQ'Cxep cuoi cling vai vi tri ngang nhau
2 NHUNG BIEN DOl H-e THONG NHU CAU CUA CD DAN YEN DOTRONG QuA TRINH DO THl HoA
Nhfillg bien d6i ve nhll Call v:)t chat
Nhu cau v~t chat cua nguoi dan ven do da co sv chuy~n bien ca v6 soluqng va chat IUQ'ng.Sv chuy~n bien v6 m~t chat luqng cua nhu cau duQ'cthay
ra anhihlg dia phuong co toc dQ do thi hoa nhanh
Co sv chuy~n dich tu nhu cau v~t chat don thuan sang nhihlg nhu cauv~t chat mang nhi6u y nghia v6 m~t tinh than, th~ hi¢n doi song cua nguoi danngay mQt nang cao theo xu the phat tri~n chung cua xa hQi
Nhfillg bien d6i ve nhll Callsir dl;lng dat dai cua ngum dan yen do
Sv bien d6i nhu cau sir dl.;lngdat dai cua nguoi dan ven do theo xu
huang: nhfrng noi co toc dQ do thi hoa nhanh, m<:tnhthl noi do co nhu cau
chuy~n d6i ml.;lcdfch sir dl.;lngdat cao d~ kiem IQ'inhu~n nhi6u hon tu dat (lamnha cho thue, ban dat, xay dvng trang tr<:tiho~c tv kinh doanh tren dat cuamlnh) NguQ'c l<:ti,nhfrng noi co toc dQ do thi hoa ch~m hon thl trung thanhhon vai ml.;lcdich sir dl.;lngdat truy6n thong Do la sir dl.;lngdat dai vao trongIlia va hoa mau
Nhfillg bien d6i ve nhll Call tinh than cua ngum dan yen do
Nhu cau huang thl.;lvan hoa, tinh than cua nguoi dan ven do hi¢n nay da
co sv bien d6i rat Ian so v6'itruac kia ca v6 hlnh thuc Ian nQi dung Xuat hi¢n
Trang 8cac hlnh thuc gi,h tri m6i, va muc dQ hUOngthl;l tang dan theo muc dQ do thihoa.
Xu huang phat trien nhu cau van hoa la: tfnh ca nhan dan thay the chotfnh cQng d6ng cling v6i to dQ do thi hoa Nhfrng nhu cau sinh ho~t van hoatinh than lien quan den dOi song ca nhan, dO'i song tam linh duQ'c chli tn;mghon a khu VlJ'cco muc dQ do thi hoa cao, con nhu cau sinh ho~t mang tfnhc¢ng d6ng chiem Uti the a nhfrng vling co toc dQ do thi hoa thap
3 CAC YEU TO ANH HUONG DEN 8l! BIEN DOl HI;: THONG
NHU CAU CUA CUDAN VEN DO
Co rat nhi~u yeu to tac dQng den sl! bien d<Sih~ thong nhu cau cuanguO'i dan ven do trong qua trlnh do thi hoa, trong do phai ke den muc d¢ dothi hoa, ngh~ nghi~p cua ca nhan, ngh~ nghi~p cua h¢ gia dlnh, dQ tu<Si va cangh~ nghi~p, kinh te hQ gia dlnh, tu6i tac, giai tfnh va hQCvan
Anh hUOng ci'ta nghe nghi¢p den h¢ thong nhll Call
Nhfrng nguO'i lam ngh~ nong co nhu cau su dl;lng dat dai vao tr6ng Ilia
va hoa mau cao hon ro r~t Nhfrng nguOi co ngh~ nghi~p lam buon ban nha va
di lam thue cho nguO'i khac co nhu cau su dl;lng dat de lam nha cho thue Connhfrng nguO'i co ngh~ nghi~p la can bQ cong chuc, buon ban dich Vl;lva lamthue co nhu cau cho nguO'i khac su dl;lng dat nong nghi~p cao hon so vai cacnganh ngh~ khac
Nhfrng nguO'i kinh doanh dich Vl;lrat chu dQng trong vi~c tlm kiem vi~clam phli hqp v6i kha nang va trlnh dQ cua ban than hon, trong khi nhom thuannong l~i kha bi dQng
Can bQ cong chuc khong co nhu cau lam bat cu vi~c gl mi~n la co thunh~p, nguQ'ch~n v6i nhfrng nguO'ilam ngh~ nong
Nhu cau sinh ho~t t~p the duQ'c the hi~n ro net a nhom nhfrng nguOinong dan va nhom can bQ cong chuc
Anh hu6ng ci'ta kinh te he, gia dlnh den h¢ thong nhll Call
Kinh te hQ gia dlnh co iinh hUOngdang ke den nhu cau su dl;lng dat daicua nguO'i dan ven do Nhfrng gia dlnh co kinh te thap hon luon trung thanhv6i nhu cau su dl;lng dat dai de tr6ng Ilia va hoa mau Con nhfrng gia dlnh cokinh te hQa muc cao hon thl co gtmg xoay sa tu manh dat cua mlnh sao chosinh lqi nhi~u nhat
Nhu cau v~ dO'i song tinh than, nhu cau giao dl;lc con cai thl nhfrngnguO'i co kinh te hQ cang cao thl keo theo cac lo~i nhu cau sinh ho~t van hoatinh than ngay cang cao va phong phli hon
Trang 9Anh hUOngcua dQtu6i den h~ thong nhu cau
Phan dong nhii'ng nguai tre tu6i khong thich lam ngh6 nong hQ thichcho nguai khac su dl;lng dat nong nghi¢p hO'nnhii'ng nguai cao tu6i
V6 nhu diu hQc hanh cua con cai: Nhii'ng nguai duai 35 tu6i c6 Y thuchan v6 vai tro cua hQc thuc doi v6'i con cai trong tuang lai Vi v~y hQ co g:inglam vi¢c d~ c6 ti6n cho con an hQc
V6 nhu cau giai tri va tham gia cac ho~t dQng tinh than, nhii'ng nguai tretu6i c6 xu hUOOgthich su dl;lng dich Vl;ltrong khi nhii'ng nguai 100 tu6i han l~ithich cac ho~t dQng th~ thao, thich giao lUll x6m gi6ng, thich hQi hQp va thichcac cUQct6 chuc hQi he do dia phuang t6 chuc
D~ thoa man h¢ thong nhu cau cua minh, nguai dan da nl>Il!C,co g:ingtrong cong vi¢c nham tang thu nh~p va c6 duqc cO'may nha ti6n d6n bli dat,trong d6 ly do thu 2 la ph6 bien han
Chu'dng 4: NHUNG BIEN DOl VE MAT NHAN THUC XA HOICUA CU DAN VUNG VEN DO TRONG QuA TRiNH DO THI HoA
1 NHAN THUC CUA cVDAN VEN DO VE MOT s6 VAN DE xA HOI
Nh~n thuc cua ngum dan ven do ve qua trinh do th! hoa
C6 sl! phan cl!Ckha ro rang trong nh~n thuc cua nguai dan v6 nhii'ng lqiich va nhii'ng bat c~p cua qua trinh do thi hoa Nhii'ng van lqi ich v6 m~t kinh
te va nhii'ng van d6 chung cua cQng d6ng duqc nguai dan nh~n thuc mQt cachkha dung d:in Ben c~nh d6 nhii'ng bat c~p c6 lien quan trl!c tiep den dai songcua nguai dan thuang duqc nh~n thuc mQt cach thien l¢ch, doi khi mang tinhtieu CUc
Nh~n thuc cua ngum dan ven do ve cOhQi tim kiem vi~c Ulm va co hQi cua ca nhan
Nguai dan cho rang trong giai do~n hi¢n nay c6 nhi6u cO'hQi kiem vi¢chan, va cling c6 nhi6u cO'hQi hQc hanh cho con cai han HQ cling thay duqc cO'hQi cua ban than minh truac nhii'ng bien d6i xa hQi Ian lao Tuy nhien, nh~nthuc nay khong d6ng d6u 0 cac doi tuqng khac nhau nen muc dQ nang dQngcling rat khac nhau 0nhii'ng doi tuqng nay
2 NHUNG BIEN DOl TRONG NHAN THUC CUA cVDAN VEN DO
Nhfi'ng bien d6i trong nh~n thuc cua ngum dan ven do ve nghe nghi~p va co hQi Hm kiem vi~c lam
Ket qua nghien CUllda chi ra nhii'ng thay d6i dang k~ trong quan ni¢mv6 ngh6 nghi¢p cua nguai dan ven do Tu chl> d6ng nhat, ngh6 nghi¢p da tronen da d~ng han, phong phu han Vi the cua cac lo~i ngh6 nghi¢p cling c6 sl!
Trang 10bien d6i Nhi~u nguai co th~ san sang lam bat cu vi~c gl phil hQ'Pv6'i khanfmg va nfmg h;rccua ban than.
V~ sl! chuy~n d6i ngh~, den nay, nguai dan da thau hi~u nhihlg khokhan khi thu hoi dat canh tac Hi~n gia, cai hQ can duQ'c quan tam hon cakhong phai la vi~c giai phong m~t bAng, d~n bil bao nhieu ma quan tam m(>tcach t6ng th~ yeu to con nguOi: cu(>csong cua hQ bao gom ca ngh~ nghi~p Iandai song c(>ngdong, loi song van hoa cua hQ
Nhii'ng bien d6i trong nh~n thuc cua ngum dan ven do ve mQt sovan de trong dm song xii hQi
V~ nhihlg bien d6i nh~n thuc cua nguOi dan ven do doi v6'i m(>tso vand~ trong dOi song xa h(>i,ket qua nghien CUll chi ra rAng nhihlg noi co toc d(>
do thi hoa thap co nhting nh~n thuc kha kha quan v~ sl! tang truang cua cacm~t trong dOi song xa h(>i Trong khi do nhihlg noi co toc d(>hoa cao l~i conhting danh gia thap hon v~ cac van d~ nay M(>tso quan ni~m xa h(>inhu thenao la nguai co uy tin, quan ni~m v~ vai tro cua hQc thuc da thay d6i nhi~u
Trong Iinh Vl;fckinh te, co sl! khac bi~t r5 net gifra cac doi tuqng trongnh~n thuc v~ vai tro va kha nang nam bat co h(>i ca nhan tru6'c thai cu(>cnhung l~i tuong doi tuong dong trong nh~n thuc cac van d~ van hoa - xa h(>i,
va th~ hi~n phong cach cua xa h(>inong thon
Chudng 5: sll THICH NGHI val LOI SONG eo THI
CUA Cll DAN VUNG VEN eo TRONG QuA TRiNH eo THI HoA
1 Sl!THlCH NGHl THE Hl:eN TRONG DOl SONG KINH TE
Thich nghi vOi ho~t dQng nghe mOi
Sonh hanh qua trlnh do thi hoa la sl! ma r(>ngcua n~n kinh te thi truang,nguai dan ven do tra nen nang d(>nghon, tich cl!c hon va thfch U'nglinh ho~tv6'i nhting bien d6i cua hoan canh bAng cach thay d6i ho~t d(>ng ngh~ HQ coml;lc tieu r5 rang, cl;l th~ hon trong cu(>c song va dang dan tho at ra kh6i mohlnh U'ng xu mang tfnh chat cao bAng Day la nhting bien d6i v~ m~t tam lynhAm giup cho cu dan ven do co th~ thfch nghi tot hon v6'i nhting bien d6i cua
xa hoi
Thu nh~p va chi tieu
Nguon thu nh~p cua gia dlnh tra nen da d~ng han v6"ico cau ngh~ thayd6i trong do san xuat nong nghi~p khong con la nguon thu chfnh Nguon thu
co gia tri cao hi~n nay cua nguOi ven do hi~n nay la cho thue nha va ti~n d~n
bu Su dl;lng so ti~n nay cho cu(>csong ti~n nghi la cach thuc d~ thfch nghi v6'i
Trang 11loi song m6'i v6'i nhieu nhu cau ve chi tieu hon so v6'i xa h9i nong thon nhungchua ben vfrng Nhu cau tieu dling d~c bi~t tang cao, nhi1ng tai sfm c6 tinhchat bieu trung duQ'cua chu9ng.
Cu dan vling ven do da thich nghi nhanh ch6ng v6'i nhi1ng bien d6itrong hoe;ttd9ng kinh te ma do thi h6a mang le;ti.Tim nh~p tang khien nguaidan me;tnhde;tnchi tieu, nhung vi~c chi tieu rat tuong ling v6'i thu nh~p cuamlnh Tuy nhien, v6'i nhi1ng truang hqp ngu6n thu khong tu hoe;ttd9ng nghethl sl! phat trien d6 la chua hoan toan ben vi1ng va tiem iin nhi1ng nguy co choSl!bat 6n xa h9i
2 Sl)"THICH NGHI THE HI$N TRONG DOl SONG VAN HOA
Do thi h6a da ma co h9i cho h~ thong dich Vl;lte;ticac vling ven do duQ'cphat tri~n H~ thong nay da te;tOra nhu cau va th6i quen sinh hoe;ttcua nguaidan noi day Nhieu th6i quen trong CU9Csong hang ngay cua nguai dan da danduQ'cthay d6i nhu tang cuang su dl;lngh~ thong dich Vl;lhon la tl! cung, tl! cap.M9t so phong Wc t~p quan cli ma chay, cu6'i xin, c6 ban te;tidia phuongdang dan mat di va thay vao d6 la nhi1ng loi song mm van minh hon nhungcling thl!c dl;lng hon Cac phuong ti~n hi~n de;tiduQ'c su dl;lng trong sinh hoe;tthang ngay
Hoe;ttd9ng giai tri ca nhan da duQ'c nguai dan ven do chu tn;mg D~cbi~t, cac hoe;ttd9ng mang tinh chat giai tri cling v6'i gia dlnh nhu lien hoan giadlnh, cling xem ti vi, dQc sach bao, cling di choi, di nghi va cac CU9chQp giadlnh v~n duQ'c duy trl va dang c6 xu hU6'ng tang len Hoe;ttd9ng van h6a tinhthan ben ngoai gia dlnh va c9ng d6ng duQ'c thl!c hi~n nhieu hon tru6'c day.Ben ce;tnhd6, cac hoe;ttd9ng nhu th~ dl;lCthe thao ngoai trm nhu: cau le;tcb9dU6'ng sinh, cau long, th~ dl;lcthiim my, di b9 rat phat trien Thl!c te, day lanhi1ng hoe;ttd9ng cua loi song do thi ma nguai dan ven do da tiep thl;lva phat
:!
tnen
Dum tac d9ng cua do thi h6a, nhip song, co cau xa h9i va cac moi quanh~ xa h9i anong thon c6 th~ thay d6i m9t cach co ban Cling v6'i sl! thay d6icac chuiin ml!c van hoa C9ng d6ng la sl! thay d6i thai d9, hanh vi va cach lIng
xu cua m6i cU dan khu Vl!cven do trong dai song gia dlnh va xa h9i Do thihoa cling lam bien d6i cac moi quan h~ xa h9i cua khu Vl!c ven do Chungkhong con don gifm la cac moi quan h~ hQ hang, lang xa ma la cac quan h~ xah9i da chieu, phuc te;tpdo sl! pha tr9n nhieu tang 16'pdan cu va sl! chuy~n d6icac mo hlnh cu tru Do thi h6a lam khoang cach trong quan h~ nguai - nguaituy tang len nhung chua anh huang nhieu den quan h~ gia dlnh
Trang 12Cling v6i rnuc dQ do thi h6a, dmh quan duqc thay d6i tUng ngay Nha
cira, dmh quan, bai trf trong gia dinh rnang dang dap cua nha ado thi nhungloi sinh hO(;ltaday van dam net nong thon
Neu nhu sl! thfch nghi v~ hO(;ltdQng kinh te a nguOi dan yen do dien fav6i toc dQ nhanh, rn(;lnh thl sl! thfch nghi trong dO'i song van hoa, tinh thandien ra ch~rn ho'11,d~c bi~t vai doi tuqng trung nien va nguO'i gia Di~u naydan den khming cach the h~ va sl! phfm hoa f5 r~t Sl! thfch nghi v6i cUQcsong
do thi cua cu dan yen do con phl;lthuQc vao giai tfnh, rnuc dQ do thi hoa cuatUng vling
Giao tiep, quan h~ trong gia dinh
HO(;ltdQng chung cua gia dlnh xoay hi~n nay xoay quanh hai nhu cautoi thi~u la an uong va giai trf Nhfrng hO(;ltdQng khac (di choi - di nghi, hQpgia dinh) kern thuoog xuyen ho'11.Nhung c6 sl! khac bi~t giiia gia dinh tn~ vacac gia dinh khac Lap tre ngay nay c6 loi song phong phil thien v~ huang thl;lnhi~u ho'11nen nhu nhfrng hO(;ltdQng nghi ngoi, giai trf cua ca gia dinh clingthuoog xuyen ho'11.Trong khi do, lap nguOi Ian tu6i thien v~ nhfrng hO(;ltdQngnQi bQ ho'11nhu lien hoan gia dinh, hQp gia dinh
Trong so cac hO(;ltdQng chung cua gia dinh, cling lam woo ruQngkhong thuoog xuyen btmg chi a se vi~c nha, song dli sao lao dQng van la rnQthO(;ltdQng chung t(;lodi~u ki~n cho sl! giao tiep giiia cac thanh vien gia dinh
M~c dli co sl! khac bi~t giiia nguO'igia, nguO'itre song nhln chung, quanh~ huyet thong van duqc cU dan vling yen do chil trQng trong giao tiep th~ hi~nqua vi~c rnO'ic6 va rnuc dQnha rn~t thuQc ten doi vai nguO'i trong hQ Cu danyen do van c6 y thuc giii gin rnoi lien h~ hQ hang Gia dinh, hQ hang la ngu6n
trq giilp cua rn6i gia dinh khi g~p kh6 khan
Giao tiep va quan h~ cQng dong
Cac hinh thuc giao tiep lang xa van duqc luu giii nhu sang nha choi, tfq
giilp khi g~p kh6 khan, chu yeu la trq giilp v~ suc lao dQng va tfq giilp hang
ngay Tuy nhien tlnh tr(;lngnay giarn dan khi rnuc dQ do thi h6a tang cao
Khong gian giao tiep lang xa van duqc bao t6n vai sl! quen biet va giaoluu vai nhau gifia nguOi trong lang, trong xa
Trang 13Mqt s6 hlnh thuc giao tiep, quan h~ cqng dong kh,k lam phong phu hongiao tiep lang xff nhu l~ hqi, sinh ho~t cl;lm dan cui t6 dan ph6, sinh ho~t doanth~ chinh tri - xff hqi (hqi nong dan, hqi phl;l nfr, hqi ctJU chien binh, doanthanh nien ) Cac sinh ho~t phi chinh thuc nhu hQp hqi dong mon, dongnien
Trong cqng dong, xuat hi~n nhi~u nhom xff hqi m6i nhu hqi dong mon,hqi dong nien thu hut sl! tham gia hang hai cua nhi~u ngubi y thuc sinh ho~tdoan th~, sinh ho~t cl;lm dan cui t6 dan ph6 co ve kha t6t du muc dq thl!c hi~nchua th~t thubng xuyen Nhu v~y, nhln chung cac co hqi giao tiep trong giadlnh, dIng nhu trong cqng dong van dang duQ'cmara
Co sl! khac bi~t trong thai dq va hanh vi giao tiep gifra cac khach th~nghien cUu khac nhau v~ gi6i, dq tu6i, trlnh dq hQc van va ngh~ nghi~p
Nhln chung, sl! giao tiep trong gia dlnh thuan nong va cong nhan vienchuc thubng xuyen hon cac gia dlnh khac Trong giao tiep cqng dong, nongdan van gifr m6i lien h~ theo ki~u lang xff nhi~u hon (coi trQng hQ hang ruqtthit, quan h~ than thiet vai lang xom, tich cl!c tuong trQ'hang xom, mbi cuaichu trQng khach ngubi lang, biet nhi~u ngum lang, thich tham gia hqi lang).Cong chuc co m6i quan h~ tuong d6i toan di~n v6i cac d6i tuqng, tich cl!ctham cac sinh ho~t chinh thuc trong cqng dong Trong khi do, ngubi la congvi~c buon ban ho~c lam thue khong tich cl!c trong cac sinh ho~t doan th~.Giao tiep cua nhfrng ngubi khong co ngh~ nghi~p 6n dinh ngheo nan hon cacd6i tuqng khac
2 SV BIEN DOl TRONG GIAO TIEP VA QUAN H~ XA HQI TRONGQuA TRINH DO TH~ HoA
Nhfing thay d6i trong giao tiep, quan h¢ gia dinh
Giao tiep trong gia dlnh hi~n nay dff co nhfrng sl! thay d6i nhat dinh sovai thbi di~m truac nam 2000 Cac ho~t dqng lao dqng cung nhau co xu huanggiam, cac ho~t dqng nghi ngai giai tri co xu huang gia tang
Sl! thay d6i trong giao tiep vaquan h¢ cQng dong
Sl! phat tri~n kinh te gia dlnh keo theo sl! giup dO'h6 trQ'v~ v~t chat cua
hQ hang, hang xom, chinh quy~n co chi~u huang gia tang Sl! h6 trQ'v~ tinhthan cling v~y Tuy nhien, sl! h6 trQ'v~ suc lao dqng giam di kha nhi~u Nhi~udich Vl;lxu at hi~n dff lam giam cO hqi d~ mQi ngubi co th~ trQ'giup Ian nhau vacling chinh la giao tiep v6i nhau TrQ' giup v~t chat tang, trQ' giup lao dqnggiam la xu huang trong quan h~ cqng dong hi~n nay
Trang 14Trong b6i clmh do thi hoa, m6i lien h¢ v6i hang xom giam, d~c bi¢ttuong trQ' hang ngay giam m~nh do m~ng lu6'i dich Vl;l phat tri~n va do thaigian nh~mr6i bi thu hyp rat nhi6u.
Quan h¢ xa giao v6i cac m6i quan h¢ chuc nang da dan chiem ch6 cuaquan h¢ Hnh cam trong cac m6i quan h¢ cQng d6ng Btmg chUng la trong damcu6'i, b~n duQ'c mai tang len, con nguai trong lang duQ'c mai giam di DUO'ngnhu co sl! thu hyp giao tiep cua lang xa, tang cUO'nggiao tiep b~n be - d6ngnghi¢p
Khong gian giao tiep dUQ'cm6' rQng hon v6'i sl! xuat hi¢n cua nhi6u m6iquan h¢ m6i (nhom lam an, b~n d6ng nien ) da gilip m6i ca nhan m6' rQngph~m vi giao tiep khong chi t~i dia phuong cua mlnh va bat dau won ra khoikhung canh xom lang MQt ca nhan bay gia co th~ tham gia rat nhi6u nhomhQi (ca chinh thuc va khong chinh thuc)
Sl! khac bi¢t v6 giao tiep va quan h¢ xa hQi cua nguai ven do r6 net theogi6'i tinh, dQ tu6i va ngh6 nghi¢p
Giao tiep cua nguai lam ngh6 nong it thay d6i, quan h¢ cua hQ vanmang d~m 16i Ung xu lang que, khong gian giao tiep it m6' rQng D6i v6i can
bQ, cong nhan vien, cac m6i quan h¢ cua hQ tuong d6i b6n viing va co sl! m6'rQng Nguai lam ngh6 buon ban, lam thue dUO'ngnhu it co thai gian quan h¢v6'i mQi nguai
, • :' K? ? -' A';l
3 NHUNG YEU TO ANH HUONG TOl Sl!BIEN DOl
S.,ehuy~n d6i nghe nghi~p
Vi¢c chuy~n tu nong nghi¢p sang ngh6 khac dUO'ngnhu lam giam muc
dQ giao tiep gia dlnh, giao tiep lang xa; quan h¢ Hnh cam trong hQ hang, langxom cling co phan giam slit Tuy nhien, chuy~n d6i ngh6 nghi¢p t~o ra co hQim6' rQng cac m6i quan h¢ ben ngoai khung canh xom gi6ng Sl! thay d6i trong
hQ ket hQ'Pdu sao cling tfch cl!c hon hQ chuy~n d6i hoan toan
Kinh te"hQ gia dinh
Khong co nhi6u chenh l¢ch trong muc dQ giao tiep gia dlnh giil'a nhil'nggia dlnh co di6u ki¢n kinh te khac nhau Tuy nhien, kinh te ti l¢ thu~n v6'i muc
dQ quen biet va m6' rQng m6i quan h¢ Kinh te cang kha gia, m6i quan h¢ngoai gia dlnh, cac hlnh thuc giao tiep cQng d6ng chinh thuc cling nhu phichinh thuc cang gia tang
Toe dQ do th hoa eua d.a ban sinh song
Toc dQ do thi hoa d~c bi¢t anh huang m~nh t6'i giao tiep va quan h¢nguai nguai Nhln chung, Yen My - noi co t6c dQ do thi hoa thap nhat - vanmang dang dap cua lang que XUa.Quan h¢ gia dlnh, hQ hang luon duQ'c coi