Nhfrng thach thuc va kho khan tren se la nhfrng ''v~t can" trong qua trinh phat tri~n bSn vfrng a vimg d6ng boo cac clan tQcthi~u s6 noi chung, vimg d6ng bao dan tQcTay, Nimg, Giay aL~g
Trang 1VI~N KHOA HQC xA HQI VI~T NAM·
VIEN DAN TOC HOC
DE TAl
MOT• s6 VAN DE BUC XUC CUA DONG BAo DAN TQC TAY, NUNG, GIAy TRONG QuA TRINH
PHAT TRIEN KINH TE VUNG BIEN
(J LANG SON vA LAo CAI •
ChiI nhi~m dS tai: TS f)~ng Thanh Phuong
Co quan chiI tri dS tai: Vi~n Dan tQc hQc
HANOI, 2009
Trang 2I plIAN MO DAu
Tir trong lich sir ding nhu hi~ 41i,vimg bien gim Vi~t - Trung luon la dja ban chi€n luqcquan tr<;mgv6 kinh t€ - xa hQi, quac phong, an ninh va dai ngo~ cUa ca nuac Vi~t Nam V m lqi
th€ d6, phat tri€n vimg bien va kinh t€ vimg bien la "khau GQtpha quan tr9ng trong phat trdn
kinh ticUa cac tinh" nhu tinh thfut Nghi quy€t sa 37 cUa BQ Chinh tri Wixae djnh.
L~g San va Lao Cai la hai tinh bien gim phia B~c ti€p giap vm cac tinh Quang Tay vaVan Nam, nuac CHND Trung Hoa, cO cae cUa khAu qu& gia, qu& t€ va khu kinh W m6, la dAumai quan tr<;mgcUa h~ thang hai hanh lang mQt vanh dai kinh t€ Nam Ninh (Trung Quac) - L~gSan - Ha NQi - Hai Phong va Con Minh (Trung Qu&) - Lao Cai - Ha NQi - Hiii Phong Day lavimg cO giau ti6m nang v6 nong-lam nghi~, khoang san, du ijch, kinh t€ cira khAu va kinh t€ bi€n;c6 mai quan h~~t thi€t vm thu do Ha NQi Ngom ra, vimg bien gim Vi~t - Trung con la vimg cirango phia B~c cUa vimg kinh t€ trQng di€m B~c BQ Vi~t Nam
L~g San va Lito Cai Wiva dang la dja ban sinh sang CUatren 20clan tQc thi€u sa, thuQC7nh6m ngon ngi!; cO ngu6n g&, lich sir cu trU khac nhau Trong d6, cac clan tQc Tay, Nimg, GiaythuQc nh6m ngon ngi! Tay - Thai cO mai quan h~ ngon ngfr, van h6a, phong U)C~p quan gfut gilinhau; cO quan h~ v6 ~t tQc ngum va van h6a tQc ngum vm cac clan tQc khai Choang - D6ng 6Quang Tay va Van Nam (Trung Quac) tir lau dm Day cling la cac clan tQc c6 sa clan dong va cutrU 6 khu V\lCnay tir nit sam (ngum Tay, Nimg chi€m xAp xi 85% clan sa tinh L~g San; conngum Giay 6 Lao Cai chi€m han 50%t6ng clan sa ngum Giay tren toan quac)
Trong khoang hai mum nam gfut day, vAn d6 toan cAu h6a va khu V\lCh6a la mQt trongnhfrng xu huang chu ~o mang tinh ijch sir va xa hQi Wi cO anh huang ~ me va toan di~ d€n
dm sang CUacu clan tren toan th€ gim, va 6 chirng ml,lc nhAt dinh, vAn d6 nay dang tae dQng khongnh6 tm dm sang cae clan tQc 6 nuac ta dhai tinh bien gim L~g San va Lao Cai, vAn d6 toan cAuh6a va khu V\lCh6a cimg vm qua trinh pMt tri€n kinh t€ vimg bien (k€ tir khi hai nuac Vi~t Nam,Trung Quac b~t dAuthm kY binh thuang h6a va m6 cira, thang 11/1991) Wi410 nen th€ thang nhAtv6 thuang m~, ti€n van, tri thuc va nhfrng ti€n bQ CUakhoa hQCc6ng ngh~ thong tin gifra trunguang vm hai tinh, gifra khu V\lCthanh thi vm nong thon, gifra vimg nQi dja va bien gim; g6p phfutlam bi€n d6i 00 cAu kinh t€, tang wang kinh t€ thuang m~i, du lich va dich V1),h~ thang 00sO'~tAng duqc cling ca; dam bao nhu cAu luang thl,lC,thl,lCphAro cUa cu clan cae clan tQc trong tinh (giiiiquy€t duqc cai d6i); D6ng thm, tir khi m6 cUa bien gim Vi~t - Trung, Sl,lpMt tri€n m~ me cUathi tnrimg vimg bien Wila cAu nai giao luu kinh W,xa hQi, dap ling nhfrng nhu cAu buc xuc trongquan h~ tinh carn va giao lUll, moo ban trao d6i hang h6a gifra d6ng bao cac clan tQc thi€u sa n6ichung, d6ng bOOclan tQc Tay, Nimg, Giay 6 L~g San va Lao Cai n6i rieng
Tuy nhien, ben c~ nhfrng thl$llqi, d6ng bao Tay, Nimg, Giay 6 L~g San va Lao Caidang phiii dai m~t vm khong it nhfrng thaeh thuc v6 kinh t€, xa hQi, van h6a; quan ly bien gim,
an ninh chinh tri, gift vfrng an ninh quac phong va tr~t tv xa hQi D6ng thm, qua trinh phat tri€nkinh t€ vimg bien, pMt tri€n kinh t€ thi wang, cimg vm qua trinh cong nghi~p h6a va do thi h6adang difut ra 6 L~g San va Lao Cai Wi410 nen Sl,rcach bi~tvJphat tridn kinh td va phat tridn xii hQi gifta cac clan tQCva gifta cac dia phuang khac nhau (vimg cira khAu, bien gim va nQi dia, dothi va nong thon)
Trang 3Nhfrng thach thuc va kho khan tren se la nhfrng ''v~t can" trong qua trinh phat tri~n bSn vfrng a vimg d6ng boo cac clan tQcthi~u s6 noi chung, vimg d6ng bao dan tQcTay, Nimg, Giay a
L~g San va Lao Cai noi rieng.
Trong b6i canh do, vi~c ti&t hanh nghien CUllv€ "M(jt s6 win iJJ buc mc coo iJ{mg bao elfm t(jc TiJy,Nung, Giily trong qua trinh pMt triin kinh ti vimg bien a Lq.ng San va Lao Cai"
la mQtcong vi~c dn thi~t, nhfun cung cApmQts6 cu li~u cho vi~c ho~ch dinh cac chinh sach v€ kinh t~, xa hQi d6i vai d6ng bao cac dfu1tQCthi~u s6 a vimg bien giai trong qua trinh hQi~p
va phat tri~n.
- My.c tieu nghien CUu cUa d€ tai nhfun lam ro mQt s6 thach thuc ma d6ng bao Tay, Nimg, Giay a mQt s6 dja phuang thuQc hai tinh L~g San va Lao Cai dang phai d6i m~t trong b6i canh phat tri~n kinh t~ vimg bien, k~illkhi ma cira bien giai Vi~ - Trung tai nay.
- Dai tU'Q1lgva dja ban nghien cUu la cac dfu1tQcTay, Nimg, Giay a 05 ti~u vimg kinh t~ - xa hQi:
1 Vimg bien giai - cira khAuVi~t - Trung
2.Vimg nQidia, ngo~ vi thi 1:rful huy~nNa Sfun.
3 Vimg du lich - nQidja
4 Vimg do thi - nQidja
5 Vimg do thi - bien giai Vi~t - Trung
Mdu dugc khao sat la 295 hQ gia dinh, v&i 1321 nhan khAu a 5 dja di~m, g6m 8 thon
va 2 td dan ph6.
Trong qua trinh tri~n khai d€ tai, cac phlfO'Dg phap khai thac thong tin chi y~u sau day da dugc ap d\mg: Thong tin thu cAp; Thong tin sa cAp; Phong vAn sau; Thao 1~ nhom; Di€u tra bfulgbang h6i.
II pHAN NQI DUNG CHUONG 1: GIm TBI:E:u D~C DIEM TV NHIEN, DAN Clf, DAN TQC TiNH L~G
1.1.D,c di~m dja Ij, dan Clfva d,c di~m dan tQc Tay, Nimg tinh L~g SO'D
1.1.1 Dij.c iJiJm chung
L~g San la tinh mi€n nui thuQc vimg Dong B~c nu&c ta Phia Dong B~c giap tinh Quang Tay (Trung Qu6c), co dUOngbien giai chung vai nu&c CQng hoa nhan dfu1Trung Hoa dai 253 km, vai 2 cira khAuqu6c t~, 2 cira khAuqu6c gia va 7 c~p chg bien giai; la di~m nut cUaS\lgiao lUllkinh t~ vai mQt s6 tinh mi€n nui Dong B~c va d6ng bfulg B~ BQva thli do Ha NQi Tinh d&t nam 2005, L~g San co 727.081 ngum, bao g6m 7 dfu1tQc,trong do cae dfu1tQcthi~u s6 Tay, Nimg, Dao, Hoa, San Chay
1.1.2 Dij.c iJiim kinh ti - xii h(ji tinh Lr;mgSan
Trang 4- Neu khai quat vS h~ th<3ngHr;ztang cO'sa coo Lr;zngSO'fl nhu: Giao thong; Di~n - nu6c;
Buu chinh - vien thong;
- Neu khai quat vS: Ngu6n lao dQng; CO'cAulao dQngtheo cac nganh nghS; Giao d\lc va dao4to; Yt€
1.1.3 Khai quatv~ diin t6c TizyvG diin t6c Nung
a Khai quat vS dan tQcTay
Dan s<3:1.477.514 ngum, cu trU ~p tnmg a vimg thung lUng cac tinh Dong B~c; dong nhAt a tinh L~g San (252.800 ngum), cu trU nhiSu a cae huy~n LQc Binh, Trang Dinh, Chi Uing, Van Lang; it nhAt a huy~ Hiiu LUng Ngum Tay co m~t a Vi~t Nam tir rAts6m, co th~ tir mra cu<3ithien nien kYthtr nhAtw6c Cong nguyen Ngum Tay la cu dan nong nghi~p co truySn th<3nglam ruQng nu6c, tir Hiudm da bi€t tham canh va ap d\lllg rQngrai cac bi~ phap thuy 1qi Chit Nom Tay xay d\mg tren mfuItg tuqng hinh, g§n gifug chit Nom Vi~ ra dm khoang 1M kYXV; chitTay-Nimgd\ratren CO'sa chit emLa-tinh.
b Khai quat vS dan tQcNilDg
Dan s<3:856.412 nguai Ti€ng Nling thuQc nhom ngon ngit Tay - Thai (ngit h~ Thai
- Ka Dai), cling nhom v6i ti€ng Tay, ti€ng Thai, va gAn nhAt la ti€ng Choang a Trung Qu<3c.Ngum Nling cu trU chu y€u a cac tinh Dong B~c, nhiSu nhAt a tinh L~g San (302.415 ngum), cu trUnhiSu a cac huy~n Binh Gia, Chi Lang, Cao LQc, LQCBinh, Van Lang; it nhAt a
Hiiu LUng Nguai Nilng phftn Ian tir Quang Tay (Trung Qu<3c)di cu sang Vi~t Nam cach day khoang 200 - 300 nam Dan tQc Nling co chung ngu6n g<3clich sir v6i dan tQc Tay a
Vi~t Nam va dan tQc Choang a ben kia bien gi6i Vi~t - Trung Ngoai canh tac Ilia nu6c ra, ngum Nling cOn canh mc tren nuang r~y Ngum Nling thuang s<3ngxen ke vm ngum Tay Ngum Nling co chit Nom Nling dga theo chit Han, dQctheo ti€ng Nling va chit Tay - Nling tren CO' sa chit cai La-tinh radmnfun 1960.
1.2 D~c di~m dja Ij,dan Clf va d~c di~m dan tQc Giay tinh Lao Cai
1.2.1 Dijc iliJm chung
Lao Cai la tinh vling cao bien gi6i, thanh l~p tir ngay 12/7/1907. Phia b~c giap tinh Van Nam (Trung Qu<3c),co duang bien gi6i chung dai 203 km, trong do co 59 km duang dAt liSn va 144 km duang song, su<3i.Tinh d€n nam 2007 t6ng dan s6 toan tinh gAn 60 v~ nguai; trong do, s<3nguai trong dQ tu6i lao dQng: 314.520 nguai, chi€m khoang 53% s<3 dan toan tinh (theo k€t qua diSu tra dan s<3ngay 01/04/2009 dan s<3toan tinh la 613.075 nguai) Lao Cai cO 25 nhom nganh d§n tQc; d§n tQc Kinh chi€m 35,9%; cac dan tQc thi~u s<3 chi€m 64,09% dan s<3toan tinh, trong do: dan tQc Mong chi€m da s<3,22,2%, dan tQc Tay 15,8%, dan tQc Dao 14,05%, diin tQc Giay 4,7%, dan tQc Nilng 4,4%; con l~i la cac dan tQc d~c bi~t it nguai khac chi€m 2,9% (Phil la, San Chay, Ha Nhi, La Chi ) Cling vm Lai Chau, Lao Cai hi~ la mQt trong hai tinh ngheo nhAtVi~t Nam, vm han 70% d§n s<3s<3ngdum ngucmg ngheo.
Trang 5- Neu khai quat v~ h~ th<3ngHg tdng cO'sa cila Lgng Srm nhu: Giao thong; Di~n - nuac;BUll chinh - vi~n thong;
- Neu khai quat v~: Ngu6n lao dQng; Co cAu lao dQng theo cac ngimh ngh~; Giao d\lC vada041o; Yt~
1.2.3 Kluii quat vJ dtm t(JcGiciy
Dan s6: 37.964 ngum Ti~ Giay thu(>cngfr h~Thai -Ka Dai NguOi Giay tir Tnmg qu6c di cusang Vi~ Nam each day khoang 200 nam.dLao Cai00han 26.000 ngu(ri Giay (chi&n 500,!o1rongt6ngdfuJ s6 ngum Giay tren eelmroc va00s<3dfuJ dong thie tu trong g§n 20 dfuJ tQcthi~u s6 6 Lao Cai); cu tnlt@ tnmg 6 eac xa, phuOng: OOng Tuy&1,B~ CuOng, Ta Phm (thimh ph<3Lao Cai); xa Ta Van (huy~
Sa Pa); 3xa thu(>chuy~ MuOng Khuang va nhi~unMt 6 huy~ Bat Xat NguOi Giay 00nhi~u kinhnghi~ canh tlic lUanu&c tren nhUng triSn ruQng ~ thang Ngum Giay thuOng cu tnl qu§n tv vai hangtram n6c nha va thanh timg lu6ng (Icing),ban (ban), muang (muOng) tren eac dia hinh cm vUng 1Mp illnhUng nai 00nhi~u di~u ki~ lam ruQngnu&c.NguOi Giay chua 00van tt,r,chi00mQt s6nit it nguOi bi&chii' Han Do sfutg cimg tren mQt dia ban err tnl, theo ti€n 1rinh lich slr, ngum Giay dagioo lUllva chiuanh huemg van h6a cm eac dfuJ tQc cimg nhom ngon ngfr nhu ngu(ri Tay, Nimg, tir ngon ngfr d&t nhaCUa,trang phl)Cva mQts6 sinh h~ van h6a
1.3 f)~c eti~m t'1 nhien, dan cu, dan tqc va k~t ciu h, tAng cac eti~m nghien cthI iY
L,ng Son va Lao Cai (cip xa phuOng)
1.3.1 xa Tan Thanh, huy¢n Van Lang, tinh Lgng Son (vimg cira khdu)
Xa Tan Thanh la xa bien gim, thuQc khu kinh t~ cua khAu Tan Thanh - Po Chill; giaphuy~ Po Chill (Tnmg Qu<3c)v~ phia D6ng, co dUOng bien deli 8 kIn va co 4 cQt m<3c.Tan Thanh
00 n~n kinh t~ thuang m~i djch V\l kha phat tri& Xa Tan Thanh la nai cu trU cua 4 thimh phfutdfu1tQc: Tay, Nimg, Kinh va Hoa Tinh d~n thang 4/1999, t6ng s<3nhan khAu trong toan xa g6m
2221 nguCri, dong nMt la nguCriNimg (52,8%), ti~p d€n la nguCri Tay (32,6%), thie 3 la ngumKinh (14,4%)
1.3.2 xa Tan Lang, huy¢n Van Lang, tinh Lgng Son (vimg n(Jiata)
Xa Tan Lang la m<)t dOll vi hanh chinh dugc thanh l~p tu lau dm.TlV s6 xa cach thjtran Na sAm 2 kIn Tan Lang la noi cu tn'i cua 4 thimh phftn dan tQc: Tay, Nimg, Kinh vaHoa Tinh d~n thang 6 nam 2006, dan s<3toan xa co 2084 nguCri; trong do, nguai Tay la cudan ban dja, cu tn'i tir lau dai, co s<3dan dong nhat (65,8%); ti~p d~n la nguai Nung(31,8%), Kinh (18,7%) va Hoa (11 nguai) Nguai Tay dAu tien thuQc dong h<;>Chu d~n xaTan Lang vao khoang giii'a th~ ky 17 Nguai Nilng di cu d~n Tan Lang khoang giii'a th~ kY
19, sau nguai Tay
1.3.3 xa Td Van, huy¢n Sa Pa, tinh Lao Cai (vimg du Itch)
Xa Ta Van la xa vilng 3 ~ bi~t kho khan cm huy~n Sa Pa, wac day cOn ooten
la xa MuOng Hoa (thung lUng xoe hoa) Ta Van each tnmg tam huy~ 11 kIn v~ phia Dong ~ xa
Ta Van boo g6m 7 thon ban (Ta ChIDMong, Ta Van Mong, Giang Ta ChIDDao, SOOMy Ty, DSnThang, Ta van Giay 1 va Ta Van Giay 2); vai 4 thanh phfut dfu1tQc la Mong, Giay, Dao va Kinh,trong do nhi~u nMt la dfu1tQcMong (g6m 384 hQ, chi&n tY l~ 70,2%), tiq, d€n la dfu1tQc Giay (g6m
Trang 6134 hQ,chi&n 24,5%), cOnI~ 25 hQnguOiDao va 4 hQnguOiKinh Tinh den tMng 6/2008, dfu1 sd
xa Ta Van bao g6m-598hQ,3342 nguOi;trong do, nam cO2746 nguOi,nfr cO1596nguOi.
1.3.4 Phuimg Biie Cuimg, thanh ph6 Lao Cai (vimg aD thi-n(Ji aia)
Tnrac thang 9/1992 phu<mg B~c CU<mgthuQc xa Nam CU<mg(thi xa Lao Cai) Tir thang 2/2005, chuySn thanh phu<mg B~c CU<mg(thanh phB Lao Cai) T6ng di~n tich tt,rnhien trong toan phu<mg 1280 ha Tinh dSn nam 2007, phu<mg B~c CU<mgco 8 khu dan cu; bao g6m 1231 hQ, 5.039 khAu Trong phu<mg co 6 dan tQc la Kinh (78%), Giay (17,2%), Dao (3,8%), con I~i la cac dan tQc Mong Xanh, Tay, Nimg Tren dia ban phu<mg chua co chg, nguOi dan trong xa thu<mgdi chg thuQc phu<mgKim Tan (cach trung tam xa 1 kIn).
1.3.5 Xli D8ng TuyJn (vimg aD thi - bien giai)
D6ng TuySn la xa bien giai n~m phia Tay b~c thanh phB Lao Cai Tnrac nam 1982, D6ng TuySn thuQc xa CBc San, huy~n Bat XM; sau nam 1987, thuQc v~ thi xa Lao Cai va tir 2005 tnJc thuQc thanh phB Lao Cai Phia B~c giap huy~n Ha KhAu (Trung QuBc), co chi~u dai bien giai dai 2,1 kIn Tinh dSn nam 2007, xa co 1.097 hQ, 3648 nhan khAu; trong
do co 1875 nam gim va 1773 nfr giai; bao g6m 8 dan tQc anh em cung chung sBng tren 9 thon cua xa Dan tQc Giay co 219 hQ, 983 nhan khAu, chiSm tY I~ 27% trong t6ng sB dan toan xa.
1.4 Nhiing chi sA cO"ban v~ hQ gia dinh iI cac di~m nghien ct'lu (cip tA dan phA va
thon/ban)
Cac t6 dan phB va thonlban la dBitugng nghien CUllkhao sat bao g6m:
a Than Ban Thiu (xa Tan Thanh, huy~n Van Lang, tinh L~ng San) - vimg cfra khiu: n~m dQc hai ben tI'\lCdU<mgchinh ddn tm cira khAu Tan Thanh - po Chai; bao g6m
86 hQ, 356 nhan khAu, trong do: 47 hQ nguai Tay, 37 hQNimg va 2 hQ nguai Kinh.
b Than Ta Cooc va po Lau (xa Tan Lang, huy~n Van Lang, dnh L~g San) vimg nQi dia: bao g6m 68 hQ, 297 nhan khAu, trong do: 31 hQ nguai Tay, 34 hQ Nung va 3
-hQ nguai Kinh Thon Ta CODe chu ySu la nguai Tay, n~m c~nh trung tam xa, dQc theo tuySn dU<mghuy~n IQ,co mQt sB hQ ban nong nghi~p va can bQ huu tri Thon PO L6u la nai
cu tn'i chinh cua nguai Nimg, da sB hQ lam nong nghi~p thu§n tuy.
c Than Ta Van Giay 1 (xa Ta Van, huy~n Sa Pa, tinh Lao Cai)- vimg du ijch: la nm
cu tn'i cUa nguOi Giay va nguOi Hmong, bao g6m 81 hQ, trong do co 42 hQ nguOi Giay, vm
222 nhan khAu (con I~ la hQ ngum Hmong) Day la thon co dichV1) du lich soi dQng nhat xa
Ta Van, nk ngay chan thung liing MU<mgHoa.
d TA dan phA 13 va 15 (phuOng B~c Cu<mg,thanh phB Lao Cai) - vimg do thi: la nai
cu tn'i t~p trung cua nguai Ghiy 6 phu<mg B~c CU<mg,g6m 57 hQ vai 242 nhan khAu.
d Than Tong Mon va Giang Thang 2 (xa D6ng Tuy&, thanh phBLao Cai, tinh Lao Cai) vimg nong than - bien giOi:boo g6m 42 hQ(100% nguOiGiay), vm 204 nhan khAu;trong do, thon Tong Mon bi chiaeMlam 2 kllUV\fC: khu cu trUva khu canhtic
Trang 7-MfuIkhao sat d\ra tren miCeh<}gia dinha dp t6dan ph6 va thonlban theo cae ~ dick v€ dia
ty,kinh 18- xa h<}i.Cdc chis6ca banvJh(Jgia iJ'mhduqc thS hi~ a"Ph\ll\lC 2"trongPhdn Phtj /1JC),
baog6m: Co dugi6i tinh, lira tu6i cm chil h<}va s6 th~ h~ trong h<}gia dinh; Quy mo h<}gia dinh; Tyl~s6 ngum trong d<}tu6i 100 d<}ngva gi6i 1inh; Trinh d<}hQCv§n cm chil h<}va thanh phfut dan tQc;Ngh€ nghiw-vi~ lam, lira tu6i va thanh phfut dan t<}ccm chil h<};Tmh ~g hon nhan; Nai sinh cmchilh<}
CmfONG 2: MQT SO CmfONG TRiNH PIlAT TRIEN KINH TIt - XX HQI CUA BANG, cHiNH pHiJ VItT NAM vA TRUNG QUOC l>A BUQC TRIEN KHAI (JcAc TiNH BIEN GIro VItT- TRUNG
2.1. Chil tnrang thanh l~p Khu kinh t~ cua khfru a Ltlng Son va Lao Cai cila Dang
va Chinh phil Vi~ Nam
- Neu diM nghia cm cac kMi ni~ "Kinh 18vimg bien", "Khu kinh 18cua khfru"
2.1.1 Nhfmg iJi;iciJiim gi6ng va khac nhau ca bim cua khu v¥c bien giai hai nuac Vi~t- Trung
2.1.2 Vai tro cia Khu kinh tivilng bien (KTVB) vaKhu kinh ti cia kMu (KTCK) iJ6i vai S1l philt triin chung coo cac tinh thanh
2.1.3 Thanh /tjp va phat triin cac khu kinh ticia klu1u
- Thanh /tjp cac Khu kinh ticia klu1uaLr.;mgSan va Lao Cai: a) Khu kinh ticia kMu tinh Lr;zngSan (Khu kinh t~ cua khfru D6ng Dang - L~g San va Khu kinh t~ cua khfru Tan
Thanh); b) Khu kinh ti cua khau Lao Cai r<}ng79,7 km2 (Cua khfru qu6c t~ Lao Cai va Cua khfruMuemg Khuang)
2.2 MQt sa chmmg trinh phat triSn kinh t~ - xa hQi cia Bang, Chinh phi mro-c CHXHCN Vi~t Nam va nwc CHND Trung Hoa {fa{fuvc triSn khai ir viIng mi~n nui bien giro hai nwc
Tit khi th\lC hi~ chinh saeh cai cach, macira va d6i m6i, hai nuac d€u chu tr<;mgphat triSn kinht~ - xa h<}ivimg DTTS Dang va Chinh phil hai nuac da xac djnh, co xoa bi>chenh l~h v€ kinh t~ -
xa h<}igiiia cae DTTS va ca nuac, m6i cO thS th\lc hi~ binh dfutg chan chinh Hai nuac d€u dath\lc hi~ nhi€u chuang trinh xoa doi giam ngheo N6i b~t nhat la trong nhUng nam gfut day,
Trung Qu6c da th\lC hi~ Chuang trinh Hung bien phu dim, Vi~t Nam da th\lc hi~ Chuang trinh
philt triin kinh ti -xii h(Ji cac xii iJi;icbi~t kh6 khan miJn nui va vilng sau, vilng xa (chuang trinh
135)
N<}i dung cm nhUng chuang trinh mly kha toan di~ va sat v6i th\lc t~ cm vimg DTTS noichung, vimg bien gi6i noi rieng Nha do, sau m<}tthm gian ngfut, tinh hinh kinh t~ - xa h<}ivimgDTTS trong ca nuac va khu V\lC bien gi6i da pllat tri~n nhanh ch6ng so vm tnrOc Hi~ nay,Trung Qu6c va Vi~t Nam v§n ti~p f\lc t~ll!Chi~n nhUng chuang trinh nay Tuy nhien trong quatrinh th\lC hi~n v§n con nhUng bat ~p, m<}ts6 d\lan chua d~t duqc k~t qua nhu mong mu6n
2.2.1 MQts6chuang trinh qu6c cia Dang va Nha nuac CHXHCN Vi~t Nam vJkinh ti -xiih(Ji iJii iJU(Yctriin khai avilng dim tQc thiiu s6bien giai a tinh L(mg San va Lao Cai: nhfmg Mt qua iJ¢ iJut;1c.
Trang 8tren thlJc ti~n, Dang va Nha nu<YcViet Nam eta d~ ra mQt s6 chuang trinh cO m\lc tieu vabi~ phap C\l the, phil hQP vm ~c diem v~ kinh i€, xa hQi, van hoa cUa m6i d3n tQc, m6i ti€uviIng va m6i giai do~ phat tri€n kinh t€ - xa hQi cUa <tAtnu<Yc.C\l the, trong vang 20 nam qua eta
co cac chuang trinh ca ban dugc tri€n khai va co k€t qua ro r~t, gop phfut nang cao dm s6ng kinht€ - xa hQi aviIng d6ng bao cac d3n tqc thuQc hai tinh bien gim L~g San va Lao Cai
2.2.2 Mt3t s6 chuang trinh pMt tri~n kinh ti-xG Mi il6i vOi cac diin tt3c thi~u s6 vimg Tdy Nam cua Nuo-c CHND Trung Hoa va nhfmg kit qua ilgt ilu(J'C
a Chi~n loveHlfDg bien phu din
b Chmmg trinh Xiy d1}1lg''Xi hQikIuigia toimdijo" vUng Van Nam vaQuang Tay
CHUONG 3: SV PIlAT TRIEN KINH TE - xX HQI vUNG BONG BAo cAc DAN TQC TAY, NUNG, GIAy (} L~G SON vA LAo CM TRONG BOI cANH PIlAT TRIEN KIND TE vUNG BIEN
3.1 S"phattrl& kinh ~- xi hQii14mg Son
3.1.1 PMt tri~n khu kinh ti cia kMu (KTCK)
Vi~c trien khai thlJc hi~n cae ehinh sach uu dai d6i vm khu kinh te' em khAu da g6p phanquan trQng eho slJ phat trien cae ho;;tt dQng van h6a - xa hQi, em thi~n dOl s6ng v~t chat va tinhthan eua nhan dAn trong khu KTCK; d6ng thm, phat trien kinh te-ei'ra khAu da me dQng m~ de'nthi tnIOng nQi dia, hO;;ttdQng du ijch va cae dieh V\l khae, va e6 me d\lfig Ian t6a, thue dAy caevilng Ian e~ cu.ng phat trien, g6p phan tieh elJc vao vi~e quan ly bien gim va dam boo gift viingdUOng bien, m6e gim
3.1.2 PMt tri~n va tang truOng kinh dcOOfinh
- PMt tri~n nOng - him nghi?p, tgo ilt3ng l~c cho chuy~n dich cO' cdu kinh d,gap pMn aam bao an ninh luong t~c va xaa ilai giam ngheo
- PMt tri~n kinh ti cong nghi?p: eoi trQng dAu tu ehieu sau, d6i mm thie't bi oong ngh~,
nang eao sue e~ tranh eua tirng san phAm T~p trung phcit trien cae nganh, san phAm e61qi the'
- PMt triin win hoa -Xli hqi
Kinh te-pMt trien keo theo cae van de xa hQi cling dfi ~t duqc nhUng ke't qua quan trQng,g6p phan gim quye't vi~e lam va x6a d6i giam ngheo Ke't eau h;;ttang kinh te xa hQi da duqctang cUOng va em thi~n dang ke Di~n m;;to khu d6 thi, em khAu bien gim va khu VlJcn6ng th6nthay d6i ro ~t
- Thuc dily va tang Cl1itngtinh hiiu nghi gii1:anoon clan hai mtuc, t'!-odie-u ki¢n giu gin an ninh bien giUi
Xet ve quan h~ ca nhan, nha ma ei'ra "di~n m~ va dOl s6ng cu dAn eua vilng giap biencling thay d6i nhieu" VI v~y dOng bao eang ehu tam vao lam an nhfun nang eao dOl s6ng euaminh va g6p phan xay dlJllg que huong, gift gin an ninh bien gim
3.2.s.,phat trl& kinh ~ -xi hQii1I.itoCai
3.2.1 PMt tri~n kinh ti cia kluiu va du lich
Trang 9Vi~c t6 chuc triSn khai thgc hi~n kip thm cac co ch6 chinh sach cm Chinh phil v€ kinh t6cua khdu, qUlm19bien gi6i, xay d\lIlg 00 so h~ tAng da g6p phfuI cling c6 6n dinh xii hQi, giftvfrng an ninh, quac phong va bien gi6i quac gia.
3.2.2 PMt triin va tang truang kinh ti cUa tinh
Nhip d() tang tnrCmgkinh te (GDP) binh quan trong giai do~ 2001 - 2005 d~t 11,9%/nam(la muc pMt trien cao so vm cac tinh bien gim phia B~c)
- PMt triin hogt Q9ng thuang mgi va dtch ~
- Phat triin nong-Zdm-ngu nghi?p: Lao Cai dii d~t duqc m~c tieu dam bao an toanIuang th1;Tc,dffi song nong dan duqc thay d6i tUng ngay
- Pluit triin Janh ti cong nghifp - tilu thU cong nghiqJ vaxdy chfng cd sO'hq rang -xii lu?i
- Pluit triin van h6a - Xlihqi: Kinh te phat trien dii g6p phfuJ.vao cong cu()c xoa d6i giamngheo Ty I¢ h() ngheo giam xuong con 7,0% theo tieu chi cu
3.3 Tmh hinh kinh t~ -xi hqi iY cac diSm nghien Ctlu
3.3.1 Xii Tan Thanh, huy?n Van Liing, tinhLg.ngSan
a) Th\lC tI1IDgva bi6n d6i v€ kinh t6 - xii hQi; b) Th\lc tr~ng va bi6n d6i trong giao dvc,
y t6, van h6a-xii hQi: Dai sang cila cu dan Tay, Nung aTan Thanh duQ'c nang Ien ro r~t.Thu nh~p binh quan cila nguai dan a cac than trong khu KTCK Tan Thanh cao han binhquan chung cila Celtinh Tinh d6n thang 12/2005, thu nh~p binh quan dau nguai akhu V\lCnay d~t 3.600.000 (300.000 VND/nguai/thang) Trong 6 than cila nguai Tay, Nung, thuQcdi~n KTI chi con 8 hQ di~n ngheo tinh theo chudn ngheo maL
3.3.2 Xii Tan Lang, huy?n Van Liing, tinh Lgng San
a) Th\lc trl;Ulgva bi6n d6i trong dm sang kinh t6; b) Th\lC trl;Ulgva bi6n d6i trong giaodvc, y t6, van h6a-xii hQi: 1inhdfu thangl212006, fuu nlW binhqu§n dfuInguUi 1rongxii ~ 3 tri~VNDlnguOi/nfun(200.000VNDIthang);vfuIcOn29 hQdi~ nghOO1inh1heochufuJ.ngheom&i.
3.3.3 Xii Til Van, huy?n Sa Pa, tinh Lao Cai
a) Th\lc trl;Ulg va bi6n d6i v€ kinh t6 - xii hQi;b) Th\lc trl;Ulgva bi6n d6i trong giaodvc, y t6, van h6a-xii hQi: tinh d6n thang 12/2008, tY I~ hQ ngheo trong xii Ia 24,4%, trongd6 hQ chil hQ nft ngheo chi6m 9,2% Tir dau nam 2008 d6n gifta nam 2009 vfut con mQt sadai tuQ'llg Ien hit tuyen truy€n D~o tdi phep tren dja ban xii
3.3.4 PhuOng B& CUOng, thanh ph8 Lao Cai, tinh Lao Cai
a) Th\lc tr~ng va bi6n d6i v€ kinh t6 - xii hQi; b) Th\lc tr~ng va bi6n d6i trong giaod.vc, y t6, van h6a-xii hQi: dau nam 2007 cO 17 hQ trong di~ ngheo, d6n cuai nam cO 8 hQ thoatngheo, cOn I~ 9 hQ ngheo trong toan phuang (6 hQngum Giay,1 hQngum Dao, 1 hQngum Nilng)
3.3.5 Xii D6ng Tuyin, thanh pM Lao Cai, tinh Lao Cai
a) Th\lC 1rl;Ulgva bi6n d6i v€ kinh t6 - xa hQi; b) Th\lC 1rl;Ulgva bi6n d6i trong giao dvc, y t6,van h6a-xa hQi: dAu nam 2007 cO 58 hQ trong di~ ngheo, d6n cuai nam cO 13 hQ thoat ngheo, cOn
Trang 10I~ 45 hQ ngheo trong tom xa; trong do, s6 chu hQ la nil cO 9 nguai, chu hQ la nguai dan tQc la 3:5ngirai (chi&n 77,8% t6ng s6 hQ ngheo trong xa).
3.4 Di}i ngfi can bi} coosO'
3.4.1 D(Ji ngil can b(Jca s6' nguOi Tay, Nimg
3.4.2 D(Ji ngil can b(Jca s6' nguOi Giity
cmJONG4: NHiJNG THACH11IUCD~TRA CHOOONG BAOTAY, NUNG,GIAYO
~GSONV ALAOCAIlRONGQUA TRiNHpHATTRIENKlNHTE vUNG BIEN
4.1 Nhiing kh6 khan v~ nguAn v~t1\fCva nguAn nhin 1\fC
4.1.1 Nhfing khO khan vJngu6n wjt 11,fc
a S1,fphat triJn khOng it6ng itJu vJkit cdu hg tdng giua cac vimg Tir dOd§nt6i khoGng
cOch gifta ale vUngtrong~ tiip a?nWih4 th6ng Iu;z tdng casa.
Tir k~t qua nghien Clmmoo day v~ muc s6ng chung cUa hQ gia dinh Tay, Nimg va Giay a
7 thon va t6 dan ph6 da cho thAy lqi th~ phat tri6n k~t cAuh~ tAng too dai s6ng cUa d6ng bao Tay,
Nimg akhu KTCK xa Tan Thanh, va d6ng bao Giay akhu DTH, CNH phuOng B~c CUOng sov6i cac xa Tan Lang (vimg nQi dia), xa D6ng Tuy6n (vimg bien gi6i, khong cO ho~t dQngKTCK) va xa Ta Van (vimg du lich)
- Vimg dim t(Jc Tay, Nitng 6' Lgng San Thong tin thu dugc tir cac phuong phap h6i c6,
phong v§n sau, thao Il$l nhom da cling c6 them cho Il$l di6m v~ vai tro cUa "Dia - kinh t~" trong
phat tri6n kinh t~ - xa hQi cUa m6i dja phuong: nguai Tay, Nimg xa Tan Thanh do dugc huang ch~
dQuu dai d6i v6i Khu kinh t~ ci'ra khAu v~ h~ th6ng ~ tAng cO'sanen dai s6ng nguai dan aday co
sg thay d6iro r~t hon (trong vong 10 nam tri:JI~ day) so v6i nguai Tay, Nimg axa Tan Lang(vimg nQi dia) - la dja phuong cO dai s6ng kinh t~ - xa hQi phat tri6n hon (tir nhfrng gifra nhfrngnam 1990)
- Vimg dim t(Jc Giity 6' Lao Cai Nhin tir khia c~ tich cgc, sg dAu tu phat tri6n h~ tAngCO'
sa cho thimh ph6 Lao Cai va khu c6ng nghi~ Dong Ph6 Moo da lam thay d6i hfut dai s6ng cUad6ng bao Giay vimg ngo~i vi thimh ph6 (phuOng B~c CUOng) so v6i vimg bien gi6i (xa D6ngTuy6n) va vimg du ijch (xa Ta Van, huy~ Sa Pa)
b S1,fphan hOa itdt itai, la mQt trong nhfrng Igc can 1611nhAt trong qua trinh phat tri6n
kinh t~ - xa hQi vimg d6ng bao Giay va d6ng bao Tay, Nimg ahai tinh Sg phan hoa dAt dai da
dfu1too nhfrng h~ luy sau:
- Tinh trgng khOng co itdt san xudt,
- Di~n tich itdt canh tac bi thu hf;P, manh mun (la h~u qua cUa sg mua ban dAt canh mc va
t6c dQ tang dan s6 nhanh);
- Tinh trgng mua bim itdt itai, chu y~u do qua trinh giro phong m~t bfulg xay dgng khu
oong nghi~p, khu thuong m~ (amuc dQ nhi~u hon ahai di6m ClmkhAu va do thi);
-Tinh trgng tranh cluip itdt itai va itJn bit ru(Jng adt khong thoa itang: gia d6n bu va cac
vAn d~ nay sinh sau khi thu h6i dAt da gay ra kha nhi~u vAn d~ buc xuc cho cu dan Tay, Nimg xa
Trang 11Tan Thanh va cu dan Giay phuOng Btk CUOng, xa DAng Tuy~n (thanh ph6 Lao Cai) Vi~c tranh ch~p dftt dai, nh~t la d~t rimg ciing dang di~n ra kha ph6 bien & vimg dAng bao Tay, NUng do nhi6u nguyen nh§n, trong do phiii k~ den vai tro di6u chinh quan h~ xa hQi cua I~t tl,lc khong cOn dUQc d6 cao nhu trong truy6n th6ng; nang h,rc quiin Iy va vai tro di6u tiet cac m6i quan h~ xa hQi cUa dQi ngii can bQ c~p co sO'chua kip thich Ung v6i xa hQi nong thon ngay nay.
- Muc a9 phdn hoa v~adt aai bi~u hi~n khac nhau my theo d~c di~m tQc nguai va
viIng dia IY Do la:
+ S¥phdn hoa trong So' hfru cac loc;ziadt giua cac t9C nguai Ty I~% s6 hQ ngum Tay, NUng co rnQng nuac (Ia 10Q-idftt d~ canh me va cho nang s~t cao) cao g~p doi (71,2%,) tY I~ hQ ngum Giay c6 rnQng nuac (34,1 %) Tuy khong nhi6u, nhung vimg dAng bao Tay, NUng da c6 phfut dftt kinh doanh rieng, cOn vimg dAng bao Giay khong c6 10Q-id~t nay;
+ s¥ phdn hoa v~chUng loc;zi adt al«)'c biiu hi¢n ro khi so scinh giua hai vitng chiu tac a9ng rru;mhcUa kinh ti eu-a khdu (nguVi Tay, Nimg xii Tdn Thanh) va ao thi hOa (ngu-OiGUiy aphuirng Biic Czrong): tY I~%s6 hQ cOrnQng nu&c & Tan Thanh cao g~p 4,5 lfut so v6i & Btk CuOng Cae hQ gia dinh Tay, Nimg &Tan Thanh sir d\ll1g9 10Q-i dAt,trong khi do cae hQ gia dinh ngum Giay &Bftc CuOng chi cO 5 10Q-i dAt.(jTan Thanh cO dAtdanh cho kinh doanh, cOn&Btk CuOng khong cO 10Q-i dfttnay.
+ Lam pha va t@ qucin canh tac trny~n tMng cUa CU'dannhom Tay - Thai m6i vitng: Phat
tri~ KTCK va qua trinh D1H- CNH da lam pM va 1W> quan canh mc truy& th6ng cUa cu d§n &
vimg ClrakMu va do !hi D~ di~ chung v6 cu 1.rUcUa cu d§n nh6m Tay- Thai la nha gk li& v6i wOn va ao trong mQt khuon vien, va tir bao dm nay manh dAtwOn luon cOvi tri quan trQng v6 kinh
te trong dm s6ng cUa dAng bao, va la mQt trong ba thanh phfut co biin cUaC(Jdu bfra an hang ngay:Carn - rau - ca:
Cu d§n ngum Giay vimg bien gi6i cO di~ tich dftt wOn quanh nha cao nhM (92,8%); giiim d§n xu6ng cu d§n Tay, Nimg a vimg nQi dja (61,8%); cu d§n nguO'i Giay vimg du ijch (54,8%); ngum Giay &vimg do !hi (46,4%); va cO tY I~ di~ tich dftt wOn!Mp nhM - 43,0% (ngum Tay, Nimg khu V\fCClrakhAu ).
Qua chi boo v6 binh quan di~ tich dftt san ~t/dAu ngum va thu ~ tir nong nghi~ cUa
nhOm M giau ngu-OiGUiy animg Tuyin !My ro mQt th1)'c te: du&vimg nong thon hay do !hi, cira kMu hay nQi dja thi dAtdai va san ~t nong nghi~ v6i ngum nong d§n vfuJ.laill san va np ngh6 chudQ-o.
- Lam tCingS¥phdn hOa adt iJaigiua cae nhOm xii Mi
Tir S1)'da dQ-ngv6 10Q-idftt da dfuJ.t6i S1)'phful hoa giau ngheo cang tang gifra cae tQc ngum
va gifra cac hQ gia dinh trong mQt tQc ngum Nhom hQ kha, giau thuOng roo vao cac hQ c6 nhi6u dftt rnQng nuac, dftt wOn, ao hA S6 hQ ngheo ngum Giay a xa DAng Tuy~n (thanh ph6 Lao Cai)
va thon Tii Van Giay (huy~ Sa Pa) Mu het khong cOrnQng nuac va dftt wOn la nhfrng 10Q-idftt d~ canh mc va cho nang suM coo Nguyen nhan cua S1)'khac nhau nay chu yeu do tinh trQ-ngthila ke dftt dai cUa cha ong d~ IQ-ikhong gi6ng nhau, cUa tinh trQ-ngmoo ban rnQng dftt dang di~ ra, da lam tang them S1)'chenh I~ch v6 dftt dai gifra cac nh6m xa hQi.
Trang 12- H? lW xii Mi firtinh trqrzg thik &it va khOng co adt san xudt
+T~ n~ xi hQi miy sinh: m(>tsa t~ ~ xa h(>inhu 00b~, choi sa d8, nghi~ hUt da xuMhi~ va ngay cang tr& nen ph6 bien aeac difun nghien Clm,nMtla aClrakhfuI Tan Thanh Theo s6
li~u thang kS chinh thuc va chua chinh thuc, sa ngum nghi~ hutacae xa, phuang dugc khao sat cOt6ng sala 162ngu(ri (sali~u nam 2007).
+Lam tang khoang each gifra hQ giau va ngheo: xa OOng Tuyfu la m(>tvi d\l sinh dQngv8vi~ thi6u <tAth~ khong cOdAtIa nguyen nhfu11rgcti6pdfuJ.den ngheo doi
+ Thi~u dit, khong co dit vOi vin d~ vi~ Jam: v§n d8 hi~ nay dang ~t ra trong qua 1rinhphat trifu kinh W akhu \'\IC nay la sv thi6u d6ng bQ gifra chu tnrong do thi hoa, oong nghi~ hoa vacae chinh sach v8 dao ~ ngh8, ~ vi~ lam dai v6i ngum nong dfut Tay, Nimg, Giay bi mAt ho~thi6udAtsan xuftt
d Taisan citaM gia dinh: tai san (di~ tich va cM! lugng nha a, tai san cO gia trj, oong C\l
100dQng nong nghi~) la S\lthe hi~ CO'sav~ cMt coo h(>gia dinh, phan anh di8u ki~ kinh t6 cmm6i h(>.Trong nghien CUucm chUng to~ vi~ phan Io~ nhfrng tai san cO gia trj cOnphan anh S\l pM!trien kinhW~c tnrng cm m6i vimg (cua khAu,n(>idia, du ijch, bien gi6i va do thi) va dfut tQc
4.1.2 Nhfmg kh6 khiin vJ ngw5n nh£mllfC
a Nhfrng kho khan v81ao d(>ng- vi~ lam
vAn d8 n6i c(>m trong 100d(>ng- vi~c lam ngoai nong nghi~p cua cu d§n Tay, Nimg,Giay la, trong t6ng sa nguai ad(>tu6i lao d(>ng t~i cac h(>khao sat, sa lao d(>ng co vi~c lamchi chi6m 69,5%; va tY l~ nguai lao d(>ng lam thuS cao nhAt so v6i lao d(>ng trong cacnganh khac nhu ngh8 thu oong va cae ngh~ doi hoi cO 1rinh d(>chuyen mon va tay ngh8 , da chothAyS\lphat trien thi6u ben vfrng v8 ngu6n 11JCcoo cae dfut tQc nay
b Nhfrng kho khan v81rinh d(>hQCv§n va dao ~ ngh8
Noi den cMt lugng lao d(>ngla xem xet trinh d(>hQCv§n va trinh d(>chuyen mon ky th~t,cGng nhu kha nang quan ly, kinh doanh cm ngum lao d(>ng.Qua trinh pMt trifu kinh t6 vimg bien,qua trinh CNH, DTH aL~g San va Lao Cai diSn ra trong thm ~ each m~g khoa hQC-COngngh~,doi hoi kha cao v8 phfun chAt tri tu~ angum lao d(>ng,do la ngum lao d(>ngphai cO nang l\lc sang
~, kha nang thich nghi nhanh vakynang lao d(>nggioi
- Trinh dQ hqc vin cua 'nguiri lao dQng Khi chia trinh d(>hQc van coo chu h(>theothilnh phfut dfut tQc cho thAy, ngum Giay co trinh d(>hQCvan !hAp han d§n t(>cTay, Nimg: so v6it6ng sa h(>di8u tra, tY l~ chu h(>ngum Giay KBC chi6m 11,9% (25/295), con tY l~ nay angumTay va ngum Nimg la 0,7%. Di8u dang bao d(>ngaday Iii, tY l~ ngum Giay KBC ad(>tu6i laod(>ng sung man (lua tu6i 25 -44) chi6m t6i 43,6% (so v6i t6ng sa ngum KBC aca3d§n t(>c)vakhong co ngum nao co trinh d(>cao dfutg, trung cAp
Trang 13Trong t6ng s6 chu h(>nguOi Tay, Nimg, Giay ~ 5 dib khao sat chI cO 16,3% nguOi da qua
000 ~o ngh~ chuyen mono Tuynhien, n€u tinhtrong d(>tu6i tir 15 - 55, thit)r l~ nguOi lao d(>ngquadao ~ ngh~ giam xu6ng cOn 13,5% (8 nguOi da qua tu6i lao d(>ng),n€u so vOi tY l~ nguOi lao d(>ngDTIS 0 Lao Cai da qua 000 ~o (13.2%) thi tY l~ nguOi Tay, Nimg, Giay trong cae h(>khao sat caohanm(>tit
- f)ao q.o nganh ngh~ va tbj tnrimg Iao dQng: nhiing thach th.rc
Qua 1rinhchuyen d6i kinht€tir thOikYboodpva dong Clmbien giOisang thOikYphat trien kinh
t€bien rr$lva kinht€thi tn.r<mgdaWnhUng kho khan mang tinh ~ thiL Tnr<mg hqp nghien CUu0
5 di€m vimg bien giOi tinh Lao Cai va L~g San vila qua etachi ro m(>ts6 kho khan:
+Titphia nguOi 100iJ(mg (cung): Cac nghien cUu 1nr6c day va qua nghien cUu cUa chUng wi
da cho thfty, thach thuc 100 chmg la 0 nhUng rno can nl$l thUc h~u baodpcUa cae ~ ph\l huynh vagiOi tre nguOi dan tQc thi€u s6 vimg mifu nlii bien gi6i, d6i vOi giao d\lc - dao ~o va ngh~ nghiW.NguOi Giay quan ni~: vi~ cho con em hQ theo hQC0 cae b~ hQCcao hon llIPT la d€ dugc lamvi~ trong cae khu V\lCqu& doanh
+ Titphia thi tnrong lao iJ(jng(cAu): chua co ho~c cO it nhfrng nganh ngh~ c6ng nghiw doihoi tri thuc kinh t€ va kY nang lam vi~ cao Nhfrng nguOi theo hQCcae nganh lai may mc, thg ban,ngh~ may, duQ"Cta, lai xe thu<mg cO nguy CO'thAt nghi~ cao Tuy nhien, day khong hoan toan la
"16i" cUa cae doanh nghi~, ma sau xa hon la do c6ng mc huOOg nghi~ 0 dia phuang chua cO,nguOi dan thi€u nhfrng hi€u bi€t t6i thi€u v~ cae nganh ngh~ d€ di d€n quy€t diM cho con em hQtheohQc nganh nao
4.2 Nhiing thach th.rc v~ phan ting xi hQi
4.2.1 Phdn h6a giau ngheo
Danh gia S\l ngheo doi luon co S\l lien quan ch~t che d€n vAn d~ lao d(>ng - vi~c lam
va danh gia S\l an toan luang th\lc cho cac h(> gia dinh Boi, nhfrng thach thuc d~t ra chonguai nong dan cac dan t(>c Tay, Nimg, Giay trong b6i canh phat tri€n KTVB, qua trinhDTH la S\l mAt mat v~ ru(>ng dAt, trong khi do hQ l~i khong co cac ngu6n thu khac d€ bild~p cho S\l thi€u h\lt v~ luang th\lc do mAt dAt
4.2.1.1 Cac tieu chi xac dinh ngheo
a TieD chi xac djoh ngheo theo quy djoh cua BQLB-TB & XH
Chufut ngheo qu& gia Ia muc chi phi cho m(>tlo~ nhu dutieu dUng cae ~ hang luang th\lC
va phi luong th\lCthi& y€u, cho ph6p con nguOi cOm(>tcuQc s6ng kh6e ~
- chutin ngheo tip d¥ng cho giai iJoqn 2001- 2005
- chutin ngheo tip d¥ng cho giai iJoqn 2006 - 2010
b Cac tieD chi DCdjnh GiauJ Ngheo cua cQng dAng
- Cdctieu chi phan loc;zigiGu-ngheo theo c(jng iJ6ng iJuvc d¥a tren:
1)MUc thu nMp binh quCm/iJdu nguOi tren tluing; 2) Ca h(ji tiJp c(in vOi cae ngu6n b,rc vJ
adt aai, lao iJ(jng -vi~c lam. Ngu6n l\lc boo g6m nhi~u y€u t6 v~ tai chinh, dili:dai, thOi gian, c6ng