D~ tai dii t6ng hQ'P tu li~u, va van ki~n cua Dang CSVN v~ vai tro va su m~nh lich sucua giai c~p cong nhan Vi~t nam trong di~u ki~n m6i CNH-HDH d~t nu6c d~ xac dinh co sa cho nghien Clm
Trang 1VltN KHOA HQC XA HQI VItT NAM
VltNTAMLYHQC
Chuang trinh cAp BQ (2009 - 2010):
NHirNG vANaE co BAN vt TAM LY xAHQI CUA CON NGU<n VItT NAMTRONG GIAI aO ;N PHAT TRIEN aAT NtrOC 2011-2020
Bao cao Tom tit
us tili nghien cuu
CUA GIAI cAp CONG NHAN
NUOCTA
Chii nhi~m d~ tili PGS.TS Phan Thi Mai HU'ong - TS Le Van Hao
Trang 2M6' d~u 3
Trang 3D~ Uli duQ'c thl,l'c hi~n nh~m nh~n di~n mQt s6 v~n d~ tam ly xii hQi co bim cua nguai
CN nu6c ta hi~n nay va g6p phc1n lam co sa khoa hQc cho cac ho~ch dinh chinh sachcua Dang va Nha nu6c nh~m phlit tri~n 6n dinh va b~n viing ll,l'clUQ'llglao dQng eongnghi~p
DS tai dii khao sat hon 700 eong nhan t~i Ha nQi, Quang Ninh, Da N~ng va Khu eongnghi~p Binh Duong v6i cac nganh eong nghi~p chu y~u hi~n nay cua Vi~t Nam: xaydl,l'llg,than, may, da giay, thuy san va ky thu~t
Nghien Clm d~ c~p d~n 5 nQi dung chinh tra lai cho cac cau hoi
- CN c6 nh~ thuc nhu th~ nao v~ vi tri va vai tro cua minh trong xii hQi cling nhutrong doanh nghi~p?
- CN c6 thai dQ va ni~m tin nhu th~ nao v~ cac cac chinh sach va thl,l'c hi~n chinh sachv~ CN; HQ e6 ni~m tin va thai dQ nhu th~ nao v~ cUQc s6ng cling nhu vi~c lam cuaminh, d6i v6i ban than, xii hQi?
- CN c6 tam tr~ng nhu th~ nao tru6e cong vi~c, cUQcs6ng xii hQi va eUQc s6ng eua banthan trong b6i canh hi~n nay?
- CN e6 khli nang thich lIng nhu th~ nao d6i v6i cae yeu cAu v€ trinh dQ lao dQng, tayngh€, cae yeu du v€ van h6a lao dQng trong b6i canh hQi nh~p qu6e t~ hi~n nay?
- CN hi~n nay c6 nhiing nguy~n vQng gi v~ vi~c lam, v~ dai s6ng va v~ van h6a, chinhtri, xii hQi?
ChU'O'ng 1: T6ng quan v~ giai cip CN Vi~t Nam
D~ tai dii th6ng nh~t dl,l'aVaGkhai ni~m vS giai dp CN ma Nghi quy~t TW 6 kh6a 10
cUa Dang CSVN dua ra: "Giai cdp CN VN la m6t 11!cIU(YYlgxii h6i to lan, aang phat
tridn, bao g6m nhifng nguOi lao a6ng chan tay va tri oc, lam cong huang lucrng trong
va dich v¥ co tinh chdt cong nghi?p".
D~ tai dii t6ng hQ'P tu li~u, va van ki~n cua Dang CSVN v~ vai tro va su m~nh lich sucua giai c~p cong nhan Vi~t nam trong di~u ki~n m6i CNH-HDH d~t nu6c d~ xac dinh
co sa cho nghien Clm thl,l'c tien cua minh v~ nh~n thuc cling nhu theE dQ, ni~m tin vakha nang thich ung cua giai dp cong nhan ngay nay v6i thai d~i va nhi~m V\l chinh trixii hQi cua giai dp minh "Do la giai cdp CN ngay cang aU(lc tri thirc hoa, co kha
niing tidp ccjn va lam chit khoa h9C - cong ngh? lien tiin, hi?n aqi trong aiJu ki?n phat
nhanh v6i ca chd thi truang va h6i nhcjp kinh dqu6c ti" (Nghi Quy~t TW6, kh6a 10).
Trang 4K€t qua nghien Clru th\lc ti€n de tra lai cho cac diu h6i nghien Clru neu tren duQ'c trinh bay C\l the 6 cac chuang 2,3,4, 5, va 6.
ChU'O'ng2: Nh~n thLPCv~ vai tro va vi th~ cua GCCN
2.1 Nh~n thCPccua CN hi~n nay vi th6 cua giai cAp minh
Trong cac Uti li~u, CN thuemg duQ'c xac dinh la la l\lc IUQilg san xueit chu y~u, nong c6t
va la l\lc IUQilg Hinh d?-o S\l nghi~p cong nghi~p hoa, hi~n d?-ihoa
Tuy nhien th\lc t~ CN tv danh gia v~ ban than h9 c6 th~ reit khac Da s6 CN trongnghien CUu nay cho dng h9 dUng if vi tri giln nhu thlip nhlit trong xli hvi ciing nhu trong doanh nghiip. Nguai CN danh gia vi tri cua minh agAn cu6i bang x~p h~ng cactAng lap trong xa hOi, ngang b~ng v6i nong dan, va chi tren nhUng ngum lac dong ph6thong, ruc la nhUng ngum lam vi~c chan tay va khong 6n dinh v~ nhi~u khia c?-nh: cav~ thu nh~p, v~ cong vi~c, v~ di~u ki~n lam vi~c lfin nai lam vi~c K~t qua nay clingkhong khac v6i k~t qua mot di~u tra nam 2006 a Trung Qu6c - thee d6 trong b~cthang gia tri xa hOi, giai ceip CN Trung Qu6c da 1\1txu6ng vi tri thil 8/1 0 - chi dUngtren nong dan va nguai theit nghi~p (Vietnamnet 24/1/2006) Tren h9 la tAng lap quanchilc lanh d?-o, c6ng V\l vien, thuang nhan, xi nghi~p gia, tAng lap tri thuc (xemthem Duang Danh Di, 2010)
2.2 MQt s6 khac bi~t trong nh~n thCPcv€!vai tro cua giai cAp CN
- Giua khu V1!Cnha nuac va khu V1!Ctu nhan, nuac ngoai
Trong cac thang b~c xa hoi, CN nganh than tl;l'danh giti vi thi cua minh cao hun so vui CN cac nganh khac. Li~u c6 th~ n6i r~ng cam giac "lam chu" cao han, "lam thue"
it han?
CN nit co xu huung xip h(zng vi thi cua minh thlip hun so vui CN nam (DTB =5,16
so 4.73 v6i P <.05) a day cling nhin nh~n d~n d~c thli gi6i cua cac nh6m nganh ngh~.Nam chi€m t~i 2/3 trong doanh nghi~p di~n tic va chi€m t6i han 4/5 (84,7%) trongdoanh nghi~p xay d\IIlg NguQ'c l?-i, trong cac doanh nghi~p thuy san va da giay, ti l~
nu chi~m 2/3, rieng may m~c, ti l~ nu chi~m t6i han 4/5 (83%) Nen d~c thli cua nganh
va d~c thli cua gi6i d~ bi 1finv6i nhau Mot di~m d~ thc1ykhac trong mfiu ch9n la nh6mlac dong nu c6 xu hu6'ng chuyen mon, tay ngh~ h?-n ch~ han nam
Khi xem xet s6 nam lam vi?c (1-5 nam; 6-10 nam; 10-20 nam; 20-30 nam va tren 30
nam) thi theiycang Lam viic fau niim (thom nien cang cao) thi cang i/iinh giti/xip h{lng vi thi giai clip CN cao hun. Tuang tv, h!Jc vlin cang cao (tu- cao ddngld{li h!Jc xu8ng trung h!Jcph6 thong, trung h!Jc cusif)thi cang danh gia vi thi CN cao hun.
Trang 5a m9t muc d9 rdt 16n, hQc vdn cao c6 nghia la tay ngh€ va thu nh~p thubng kha hon, d~ gful b6 lau dai v6i doanh nghi~p hon ho~c c6 th~ dli duqc thang ti€n, gifr cac VI tri nao d6 trong doanh nghi~p.
2.3 Nh,n thCPccua CN v~ vi th~ cua minh trong doanh nghi~p
Trong chinh doanh nghi~p ma minh dang lam vi~c, CN lao d9ng tn;rc ti€p dUng thu 5, tren b9 ph~n kinh doanh (thu 6), b9 ph~ ky thu~t (7) va b9 ph~n tC;lPV\l (8) So v6i m~u nghien CUucua Phan Thl Mai Huong Huong va d6ng nghi~p (2008, tr 8), trong m~u chQn ClIachung toi, CN tl;rdaub gia VI th€ cua minh cao hon 1 b~c Tuy nhien, di€u dang ngC;lcnhien la b9 ph~n kY thu~t cua doanh nghi~p (la nhfrng ngum CN c6 trinh d9 tay ngh€ cao) thi duqc x€p a gful cu6i bang x€p hC;lng.
2.4 Nh,n thCPccua CN v~ vai tro cua minh trong xa hQi
K€t qua cho thdy nhin chung, CN nh~n thuc duqc r~ng hQ c6 vai tro tich ClJCtrong vi~c xay dlJng ddt nu6c: nh~n thuc nay dUng a VI tri dAutien PhAn dong nhfrng nguai lao d9ng cho dng CN chinh la nhfrng nguai xay dlJIlg va phat tri~n ddt nu6c, va cho r~ng vi~c lam cua minh c6 ich cho ddt nu6c Day la nhfrng nh~n thuc rdt tich ClJCcua nguai CN v€ vai tro cua minh, v€ m6i lien h~ cua CN v6i xli h9i.
K€t qua nghien CUucling cho thdy rdt it ngum duqc h6i co suy nghi tieu ClJCv€ vai tro cua minh d6i v6i xli h9i Nhfrng suy nghi tieu ClJCv€ vai tro cua CN d6i v6i xli h9i nhu nhfrng nguai nhu t6i chang co gi d€ dong gap cho xCi hQi, ho~c t6i lam con chua du cho bim than, lam saD co gi dong gap cho xCihQi, t6i thuQc tdng lOp thdp c6 be h9ng
v~y.
Nhfrng nguai co VI tri quan 1'1 trong doanh nghi~p co xu hu6ng suy nghi tich ClJChon Nhung nguai lam vi~c lau nam tC;lidoanh nghi~p (tren 10 nam) ho~c nhUng nguai nhi€u tu6i hon (>35 tu6i) co suy nghi tich ClJChon nhUng nguai c6 s6 nam lam vi~c it
va tn~tu6i.
2.5 Nh,n thCPccua CN v~ vai tro cua minh trong doanh nghi~p
S6 li~u dli cho thdy hAuh€t CN d€u cho r~ng hQ la nhfrng nguai lao d9ng cham chi va
la nguai lam ra lqi nhu~n cho chu doanh nghi~p Vi th€, d6ng luong hQ nh~n xUng dang v6i cong suc cua hQ Day la nhfrng nh~n thuc dUng a 3 VI tri dAutien trong bang
va c6 tY l~ d6ng thu~n danh gia rdt cao trong m~u nghien cUu.
Nhi€u nguai cling nh~n thdy minh chi la ngum di lam thue Day la nh~n thuc rdt ph6 bi€n v€ vai tro cua minh d6i v6i doanh nghi~p trong hang ngli CN hi~n nay Nh~n thuc nay dUng VI tri thu 4 trong bang nhung n6 khong cach xa vi tri thu ba la bao (DTB=
3,75 so v6i DTB = 3,73 cua VI tri thu 3).
Trang 6HQ nh~n thfty minh khong d~ dang bi sa thai, va cling khong nh~n thfty khong c6 hQ thidoanh nghi~p se g(lp kh6 khan, ho(lc hQ la nguai khong th~ thi~u trong doanh nghi~p.T6m l~i, nghien CUu dii cho thfty CN nhin nh~n minh avi tri thftp trong cac thang b~ccua xii hQi cling nhu cua doanh nghi~p CN cho rfulg minh c6 vai tro tich C\lCd6i v&icong CUQCxay d\lllg dftt nu&c, c6 vai tro trong vi~c th\lc hi~n nhUng cong vi~c duQ'cgiao trong doanh nghi~p nhung khong thfty minh phai lam chu trinh dQ va tay ngh~ cuaminh.
ChU'O'ng 3: Thai dQ xa hQi va ni~m tin cua GCCN
3.1 Thai dQ va ni~m tin dai vOi vai tro ciia CN trong giai dm}n hi~n nay
3.1.1Buc tranh chung
K~t qua phan anh mQt buc tranh dan xen MQt m(lt, co to'i 2/3 (66,3%) sa ngU'ui tin
r&ng CN liz nhii'ng ngU'ui xay dvng va phat triin diu nU'O'c,hon 1/2 (57,1 %) tin r&ng
hQliz f(rc fU'{1ngchilyiu va fiinh d'!o cong cuvc CNHva HDH, g~n mQt mia (44,2%)
tl,l'hao la nguai CN M(lt khac, nhi~u nguai tin r&ng CN chi liz giai cap fao dVng fam thue (53,1%), fa giai cap chi sang d(ra vao vi~c ban suc fao dVng (34,3%), tiing noi ch4ng co suc m'!nh gi (23,3%), bi boc fpt suc fao dpng (26,9%), thuQc t~ng lap thftp
c6 be hQng (29,9%) va n~u duQ'c ll,l'achQn thi c6 t&i 42,7% kh~ng dinh la "khong mu6nlam CN" N€u cQng ca s6 nguai mla d6ng 'I,mia khong d6ng 'Iv&i quan di~m "khongmu6n lam CN" thi con s6 nay len tm 76,6% N6i cach khac Clf 4 CN thi chi co 1 ngum th\fc s\f l\fa chQn lam CN (23,3%) ma thoi.
C6 th~ n6i r&ng, buc tranh chung v~ thai dQ, ni~m tin cua CN v~ vai tro, su m~nh vathan ph~n cua minh d~m 2 mau sang t6i Trong giai do~n hi~n nay, n6 phan anh nhfrng
milu thuJn gii1'a ff fu(in va th(rC tiln, gii1'a quan diim nhat quan cila Dang, nha nU'dc v€ giai cap CN va thai dv, ni€m tin cila chinh h(J v€ vai tro su m~nh cila minh.
Di~u co th~ dl,l'doan Ia ti I~ nhung nguai tin r&ng"CN la giai cdp lao a9ng lam thue"
trong doanh nghi~p phi nha nu&c (da giay, thuy san, may m(lc) cao hon gftp hon 2 l~n
so v&i doanh nghi~p nha nu&c (than) (61,2% so v&i 28,2%)
Nhftt quan v&i thai dQ, ni~m tin cho r~ng "CN la giai cdp lao a9ng lam thue", ti l~ CN
nu - v6n chi€m d~i da s6 trong cac doanh nghi~p phi nha nu&c (may m(lc, da giay, thuysan) - d6ng 'Ir~ng "n€u duQ'c chQn, toi khong mu6n lam CN" cao hon h~n so v&i cacd6ng nghi~p nam - chi€m da s6 trong doanh nghi~p nha nu&c (than) va xay d\lllg (54%
so v&i 35,2%) N6i cach khac, muc dQ hai long cua nhfrng CN nu - nhfrng nguai c6 xuhUOng tay ngh~ va thu nh~p h~n ch~, lam vi~c trong cac doanh nghi~p dn nhi~u lacdQng don gian - thftp hon so v&i cac CN nam trong cac doanh nghi~p
Xet thee thang b~c nhu c~u cua Maslow vS hanh vi trong t6 chuc, s6 CN tre, xuftt thantir nong thon, tay ngh~ h~n ch€, vi~c lam bftp benh dang phai v~t lQn v&i cUQc s6ng,vuOng VaGthang b~c rftt thftp (nhu du sinh hQc, an toan) Vu tien s6 1 cua hQ la lam
Trang 7sac d~ tf\l l~i duQ'c, du ti€n trang tnii va gui v€ giup do gia dinh Khong c6 gi ng~cnhien khi di€u lam hQ 10 l~ng nhfit la cong vi~c va thu nh~p Tuang Ung v6i thang b~cd6, hQ thubng bi gi6i chu cong ty nhin nh~n va quan ly thee tu duy illthuy~t X (coi
CN la khong thich lam vi~c, luai nhac, cfut ki~m soat ch~t che - coi con ngum gi5ngnhu may m6c) hon la thuy~t Y cua McGregor (xem Hampton, 1968)
3.1.2 M{Jt sa khtic bift
- Theo tieu chi tham nien lam vi~c
K~t qua cho thfiy lam vi~c cang lau nam thi ni€m tin r~ng CN la giai clip lao d(mg lam
thue va CN la giai clip xii h9i chi chi s6ng dva hoan toan VaG bim suc lao Q9ng cang
giam N6i each khac, thai d{J va ni€m tin tich qrc v€ vi thi, vai tro va su- mfnh cila
niim hun, thu nh{ip ho(ic vi thi cao hun trong ta chu-c (cong ty, nha may).
Theo tieu chi sa hfrn (khu vvc nha nlfac so vai phi nha nlfac)
M~c du v~y, ti l~ CN nganh than tin r~ng niu Qlf(YClva Ch9n thi kh6ng mu6n lam CN
cao han cac nganh khac, phi nha nu6c (57,6 so v6i 40,5 v6i p <0.001) N6i cach khac,
so v6i khu V\ICphi nha nu6c, bim than nhiing nguai c6 thai dQ va ni€m tin tich C\ICv€giai dp CN, dang lam vi~c trong nganh cong nghi~p c6 b€ day truy€n th5ng cua nhanu6c cling khong hai long v6i th\Ic tr~ng cua minh, du chuy~n cha truy€n con n5i (y
vung mo la mQt th\Ic t~ thubng g~p
Tuang W, "CN la giai clip th6ng trj vJ mijt chinh trj, liinh QC;lO toan xii h9i" khong h€
c6 S\I khac bi~t nao trong danh gia cua CN nganh than va cac nganh khac thuQc khuV\ICphi nha nu6c CU 10 CN duQ'c hoi trong m~u chQn thi chi co 2 nguai tin vao di€unay va khong co S\I khac bi~t gifra CN khu V\ICnha nu6c va phi nha nu6c
3.2 Thai dQ va ni~m tin dOi v6'i cac chinh sach va th,!c hi~n chinh sach v~CN
Theo k~t qua khao sat, nhling chinh sach duQ'c nhi€u CN danh gia cao v€ lQ'i ich thi~tth\Ic d5i v6i nguai lao dQng nhfit la ch~ dQ ti€n luang, ph\! cfip luang va thucrng; ch~
dQ bao hi~m y t~; bao hi~m xii hQi; quy dinh v€ ngay nghi va nghi phep nam cua nguailao dQng
Nhin chung, ngoai chinh sach v€ thu~ thu nh~p ca nhan ma da s5 CN trong m~u chQnkhong thuQc di~n phai nQP, cac chinh sach khac d€u duQ'c khoang 2/3 s5 nguai duQ'choi d6ng y cho r~ng dii va dang mang l~i lQ'i ich thi~t th\Ic cho hQ S5 ngum khong
d6ng y chi~m mQt ti 1~ rfit nhO Nhung dang chu y nhfit, dang ban nhfit la v6i chi d{J
ltlm vifc ban dem, them giO' chi co khoang % ngU'O'idU'flc hoi dang y va co t6'i1/5sa nguO'i dU'flc hoi khong dang y, sa con l(li nil'a dang y nii'a khong. MQt th\Ic t~ khac,
CN lao dQng tr\Ic ti~p la d~i da s5 CN deu co nhu du lam them d~ tang thu nh~p
Trang 8Nhung th\Ic t~ cuemg dO lao dong cua hQ thuemg a muc cao, d.t cang th~ng: 69% lam vi~c 48 gia/tuAn, 13% lam vi~c 49-56 giO/tuAn,6% lam vi~c 57-63 giO/tuAn,5% lam vi~c 64-73 giO/tuAn(Actionaid, 2009) MQt th\Ic t~ khong th~ phu nh~n va cling duQ'c
mQts6 nghien cUu gAnday (nhu Actionaid vira d~n) k~t lu~ la tiJn luang dJu cao han
muc luang t6i thiiu it nhiJu, nhung thu nhrjp khong tuang xung v6'i cong suc lao d(mg
b6 ra Cong nhan lam vao tinh th~ ti~n thocliluang nan: cAnvi~c lam them d~ tang thu
nh~p nhung cling r§.tsQ'tang ca ca tang gia vi m§.tqua nhi~u suc l\Ic, cuoc s6ng ngoai ngu va lam, lam va ngu hAu nhu chkg co gi hon Co th~ noi, v6i cuemg do lao dong nhu hi~n tt;li,nguai CN khong co dai s6ng rieng cua ca nhan, vi don gian, hQ khong con thai gian v~t ch§.tdanh cho no.
Lien quan t6i di~m vua trinh bay va cling la h~ qua cua no,mvt bVph {in CN - di,ic bi~t
fa nhimg ngudi dang fam trong doanh nghi~p co van ddu tu nuuc ngoai - it gdn bo
bi~n nong san! thuy san ) la nganh thu hut cong nhiSu nh§.t song trinh dO cong ngh~ chi a muc th§'p ho~c trung binh Muc luong re mt;lt,phuong phap quan ly ki~u Taylor duQ'ctai l~p, su d\lng 0 nhiSu doanh nghi~p 10t;linay lam cho CN tro thanh ph\! thuQc vao may moc va co th~ tro thanh may moc, bi d6i xu gAngi6ng nhu may moc Sau khi dii co tuBi, suc khoe giam slit nhanh chong, n~u co chut v6n va diSu ki~n hQ d~u mu6n mu6n ho~c b~t bUQcphai chuy~n nghS ki~m s6ng v 6i nhiing CN nay, co gia dinh la mot v§.n dS (ti l~ nu cao, it co hQi l§'y ch6ng vi ch~ dO lam vi~c ng~t ngheo) Khi co ch6ng con It;lixu§.thi~n v§.ndS tuang chUng khong th~ vUQ'tqua: khong co thai gian cham sac con Khi gui con cho ong ba ma m6i nam chi co th~ vS tham duQ'c 1, 2 l~n thi quan h~ cha m~- con cai se th~ nao? Th~ h~ tre em sinh ra trong cac diSu ki~n nhu v~y se ra sao?
khi cong vi~c va tliJu ki~n if khu cong nghi~p khong con dap U'ng tlu(1c nhu cdu cua
nhiing vung nong thon ngheo d~ con em nong dan co th~ ly nong nhung b§.tly huong nhu kinh nghi~m cua Trung Qu6c - hi mot chinh sach t6t Tranh lu~n nhu v~y boi vi mot trong nhUrig ll!c hut CN quay v~ que khong chi vi gia dinh (con nho, gk cha m~)
-ma con vi hQco th~ lam CN ngay tt;lique nha.
3.3 Thai de?va ni~m tin v~ quan h~ eN - doanh nghi~p va c6ng doan K~t qua tra lai tu bang 3.1 du6i day cho th§'y da s6 CN dSu tin r~ng CN va doanh nghi~p ph\! thuQc l~n nhau vS kinh t~ (78,6%), ca hai ben dSu cAn d~n nhau Tuy cAn d~n nhau, nhung cu 10 nguai duQ'choi It;lico t6i 6 nguai tin r~ng CN va doanh nghi~p
co nhung lQ'iich khac nhau, th~m chi la lQ'iich mau thu~n v6i nhau (30,4%) Mot diSu d~ hiSu la CN khu Vl!Cphi nha nu6c co xu huang tin vao diSu nay cao hon so v&iCN khu V\ICphi nha nu&c Quan h~ giua eN v&i cong ty - d~c bi~t la khu Vl!Cphi nha
Trang 9nuac thuOng la quan h~ chu thg; nguai lam chu nguai lam thue; nguai giam sat nguai bi giam sat Trang cac doanh nghi~p dff khflOsat, CN thuOng chi ti~p xuc va chiu S\1quan ly tf\1Cti~p cua nh6m nguai trung gian giila chu va thg Hon mQt mia s6
-CN dugc h6i tin r~ng "-CN va nhii'ng nguai qulin ly, van phong cua cong ty (nh6m trung gian gifra chu va thg) c6 cUQCsang, thu nh~p va 19i ich khac nhau" Va vi v~y, c6 tai hon 1/3 tin r~ng nh6m quan ly trung gian thUOngphai "an cay nao rao cay nfty" (phl,lcvl,llgi ich cua gi6'i chu cong ty).
17,027,336,032,4
Khong dangy
trung gian gifra chu va thq) c6 CU9Cs6ng, thu nh~p va Iqi ich khac
nhau
5 CN phai dinh cong d~ W bao v~ minh vi cong doan qua y~u
6 Cong dofm c6 cling nhu khong
7 Nh6m quan If trung gian thuO'ng phai "an cay nao rao cay n~y"
(ph\lC V\l Iqi ich cua gi6'i chu cong ty)
8 Cong doan da lam t6t vi~c bao v~ Iqi ich cua CN
9 Khi c6 thanh tra, CN thuong im I~ng vi c6 n6i cling chAng giai
quy€t duqc gi
10 CN la nguo'i thuang atrong tinh th€ "tren de du6'i bua"
Khi CN dn phai bao v~ 19iich cua minh hQse lam gi? Cau tra lai thuOng la thong qua
cong doan Nhung chi co glin 40% CN tin rang cong aoim ad lam tat vifC biio vi l(1i
ich cua CN, dli CN khu V\1Cnha nuO'cc6 xu huang danh gia cong doan cao hon so vO'i
CN khu V\1Cphi nha nuac (50,6% so vai 37,5%) Hun 18% CN tin rang "cong aoim
co ding nhu khong" Nghien Clm cua Actionaids (2009) cho bi~t 6% CN nil nh~p cu
trong mfiu nghien Clm cua hQ "khong bi~t doanh nghi~p dff c6 cong doan cO' So' hay chua" Ti l~ nay a Ha N9i va Da N~ng cao tai 10%, gftp 5 Iftn so vai a thanh ph6 H6
Chi Minh (2%) Di~u dang n6i hon la c6 to'i 1;4 CN nfr nh~p cu khong tham gia cong doan Trong nghien Cll'llcua chung toi, 43,7% CN tin r~ng chinh vi cong doan qua y~u nen CN phai dinh c6ng - phftn nhi~u la tlJ phat - dS t\1 bao v~ minh C(r 10 CN thi c6
tai gftn 4 nguai tin r~ng CN la nhUng nguai a trang tinh thS tren de duai bua va se kh6ng nge;tcnhien khi cung b~ng chimg d6 s6 CN kh~ng dinh r~ng nSu dugc chQn hQ khong mu6n lam CN.
4,413,633,610,4
Trang 103.4 Thai dQ va ni6m tin d6i vai cUQcs6ng cua ban than va X3 hQi
Khoimg 2/3 s5 CN tham gia nghien Clm tin r~ng cuoc s5ng cua hQ se 6n va h9 se vuqtqua duqc kh6 khan trong giai do~n khUng hoang kinh t~
M(zc dit hun 1/3 tin r&ng xii hpi hifn nay dang co nhiiu bat an nhlmg hun mpt nua
(54,4%) tin r&ng xii hpi ngay cang thjnh VU(J'ngva tat dfP hun va 2/3 tin r&ng cupc sang se tat dlin len. Trong b5i canh khung hoang, nhiSu ngum m~t vi~c lam hay giamthu nh~p ma v~n c6 thai do va niSm tin nhu v~y la diSu r~t dang luu y.
Nhung ph~n t<3icua buc tranh cung kha ra rang: 28,4% chua biit tuung lai clia minh thi nao; 22,9% tin r&ng cupc sang clia h(Jph,! thupc vao sa phpn va may rlii Or 3
CN thi 1 nguui tin r&ng "cu{ic sang la m{it cupc vpt l{in hun [Q ni€m vui". Thl,l'c t~nay phan anh r~ng, muu sinh - nhirng nhu ctlu i1 bpc thap trong thang b~c nhu ctlu clia Maslow - van la nhu cliu chli yiu clia nhi€u CN.
CU 4 CN thi c6 g~n 1 nguO'i tin r~ng vi~c lam chi la mot cong vi~c n~ng nhQc, duqc tracong re m~t va it mong dqi diSu t5t d~p se xay ra vai minh CN trong doanh nghi~pkhu Vl,l'Cphi nha nuac c6 xu huang tin nhu v~y cao hon so vai CN khu V\lCnha nuac(24,6% so vai 13,5%)
N6i cach khac, CN khu V\lC nha nu6'c c6 xu hu6'ng ll;lCquan hon v~ tuong lai cuah9 so v6'i CN khu V\lC phi nha nu6'c (67,9% so v6'i 51,2%). Cang lam vi~c Hiunam han, CN cang co xu hu6'ng ll;lCquan han v~ tuong lai cua minh (48,3%,56,4%, 57,6%, 65,2% va 71,4% v6'i s6 nam lam vi~c theo 5 muc)
4.1 Tam tr~ng X3 hQi cua giai cjp eN
Tam tN.-mgclia giai cap CN vi xii hpi
K~t qua cho th~y vai cac m~t cua xii hoi, nguO'i CN atrong tam tr~ng mia hai long,mra khong R9 hai long nhiSu nh~t vS Sl,l'phcit triSn kinh t~ d~t nuac (DTB =2,70) vatinh th~n tuong than tuong ai, giup do nguO'i ho~n n~n, nguO'i ngheo (DTB =2,74).Trang d6, Sl,l'hai long vS Sl,l'phcit tri~n kinh t~ cua d~t nuac nh~n duqc Sl,l'th5ng nh~t yki~n cua da s5 nguO'i tra lO'i.Tuy v~y, Sl,l'hai long nay chi amuc do trung binh
Ben c~nh d6, c6 mot s5 m~t trong xii hOi ma nguO'i CN con it hai long Dang kS nh~t lavi~c d~u tranh ch5ng tham nhilng (DTB =2,05) va giai quy~t cac t~ n~n xii hoi (DTB =2,18) VS cuoc d~u tranh ch5ng tham nhilng hi~n nay, CN th~ hi~n thai do tuong d5ithO'a. R9 dUO'ng nhu khong tin vao k~t qua cua cuoc d~u tranh nay dang dien ra a xiih9i ho~c chi quan tam d~n nhUng cai thi~t thl,l'cvai h9 hon
Tam trflng clia giai cap CN v€ cong vifC
Trang 11Chi mQt bQ ph~ CN th6 hi~n tuang d6i hai long - 6 muc dQ khong cao - VOl cong vi~c (DTB=2,63 va DLC=0,68) Ty l~ nguai khong hai long hoan toan vo; cong vi~c cua minh la con s6 dang suy nghi khi chi€m d€n ill 7 d€n 13% s6 nguai duQ'ch6i 6 nhiing khia qlnh khac nhau.
K€t qua cho th~y r~ng cu 10 nguai di lam thi chi c6 5 nguai an Himv6i cong vi~c, 3-4 nguai sgn sang "nhay" vi~c va 1-2 ngum con dang tinh tOlin chua c6 quy€t dinh gi Nhiing nguai yen tam v6i cong vi~c phdn Ian la nhilng nguai c6 tham nien cong tac, c6 trinh dQ tay ngh6, lam trong cac doanh nghi~p Nha nu6c CN lam vi~c t~i cac khu cong nghi~p thi tinh tr~ng khong yen tam v6i cong vi~c cua minh la r~t Ian.
Tam tr!lng cua CN vi cu{k sang co nhan
Nhin chung, di~u hai long nh~t cua nguai CN v~ cUQcs6ng ca nhan lien quan d€n cUQcs6ng gia dinh, d€n suc kh6e cua ban than, trinh dQtay ngh~ cua ban than, nhung di~u nhi~u nguai khong hai long lien quan d€n dai s6ng kinh t€ cua hQ (thu nh~p va nha 6') vaS1,1' nhin nh~n cua xff h9i d6i v6i hQ.
Nhgn ainh v€Slf hili long trong a&i s6ng gia ilinh
H~nh phuc gia dinh la khia c~nh khi€n nhi€u nguai th~y hai long, th~m chi r~t hai long (khoang 75% s6 nguai duQ'ch6i) Trong s6 nhiing nguai khong hai long v6i h~nh phuc gia dinh thi phdn Ian la nhilng nguai dffly hon, nhung nguai tn~tu6i, c6 tham nien lam vi~c ng~n (du6'i 3 nam) va nam gi6'i.
Nhin nhgn him than tit phia eel nhan
Lam vi~c t~i cac doanh nghi~p, cO'hQi thang ti€n ca nhan duQ'c nguai CN nh~n thuc nhu th€ nao s6 li~u thu duQ'ccho th~y, chi mQtbQph~n CN (chi€m khoang 35%) th~y duqc S\I ti€n than cua minh trong vi~c lam 6' cac doanh nghi~p, va phdn nhi€u (khoimg 65%) CN khong th~y, khong tin vao cO'hQi duQ'cthang ti€n ho~c chua bao gia nghi d€n di~u nay.
V6'i trinh dQ tay ngh€ cua ban than thi han 60% s6 CN duQ'c h6i bay t6 S1,1' hai long Trong s6 nhiing nguai nay thi CN nganh than chi€m tY l~ Ian nh~t, con th~p nh~t la nganh ky thu~t ·va ngfmh thuy san;
Tam tr!lng cang thdng va10liing cua CN
Cac v~n d~ CN ban khoan 10 l~ng nhi€u la: thu nh~p chua 6n dinh (chi€m 58% s6 nguai tra lai), 10l~ng v€ con cai (37,8%), 10l~ng v€ suc khoe ban than (36,8%), 10cho cha m~ (36,8%), cUQcs6ng gia dinh chua 6n dinh (32,1%).
K€t qua nay cho th~y di€u khi€n CN cang th~ng 10 l~ng nh~t lien quan d€n cUQcs6ng nhi6u han d€n cong vi~c cua hQ Trong d6, thu nh~p la y€u t6 duQ'cquan tam hang ddu hi~n nay.
4.2 MOitU'O'ngquan giCi'acac chi~u c~nh cua tam tr~ng
Trang 12K~t qua a bi€u d6 4.1 cho thfty 3 khia c~ cua tam tqmg co m6i tuang quan thu~n kha m~nh v6i nhau Nhfrng nguai co muc dQ hai long cao v€ mQt m~t thi cling quan sat thfty hQ co muc d9 hai long cao v~ cac m~t khac NguQ'c l~i, nhfrng nguai co muc dQ hai long thftp v~ mQtm~t thi cling thfty hQco muc d9 hai long thftp v~ cac m~t khac.
BiJu (/6 4.1 M8i tU'O'ngquan giita cae chi€u C{mh cua tam tr,!ng
M6i tuemg quan nay gifra cac m~t t~o nen sv th6ng nhftt tuemg d6i v~ Himtr~ng, co th€ t~o nen chi~u huang cua tam tr~ng xff h9i cua CN Nhfrng ngum co muc d9 hai long cao a cac m~t se co nhfrng tam tr~ng tich Cvc, con nhfrng nguai co muc d9 hai long thftp se co Himtr~ng tieu cvc hem
4.3 MlPC de> hai 16ng giCPa eN lam vi~c trong cac nganh khac nhau
Sv hili long vJ cong vi?c:
CN nganh than co muc d9 hai long cao nhftt va CN nganh ky thu~t co muc dQ thftp nhftt, thftp hem hin so v6i cac nganh khac Sv chenh l~ch gifra muc cao nhftt la muc thftp nhftt cua sV hai long a m~t nay la tuemg d6i 16n Trang khi do, muc d9 hai long cua CN cac nganh ch~ biSn thuy san, may m~c va da giay gfin nhu tuemg duemg nhau.
CN nganh xay dvng co muc d9 hai long chi cao hem nganh kg thu~t.
Sv hili long vJCelnhdn:
M9t buc tranh tuemg tv nhu a muc d9 hai long trong cong vi~c dff d~ c~p dSn a tren, trang do, CN nganh than v~n hi nhom nguai co muc d9 hai long cao nhftt Nhom nay phfin l6n hai long v~ dai s6ng ca nhan cua minh, va CN nganh ky thu~t v~n la nhfrng nguai co muc d9 hai long thftp nhftt: hQchi hai long m9t phfin v~ dai s6ng ca nhan cua minh.
v~ xii h(Ji:
Dfr li~u th6ng ke thu duQ'ccho thfty co sv khac bi~t co y nghia v~ m~t th6ng ke gifra cac nganh ngh~ v~ muc d9 hai long xff h9i K~t qua cho thfty: Muc d9 hai long xff h9i cua CN may va CN da giay cao hem so v6i CN cac nganh xay d\IIlg, than, thuy san va
ky thu~t di¢n tU.