Hệ quan điểm về mối quan hệ giữa văn hóa và phát triển

Trong chương trình này có một đề tài tổng quát có lien quan đến các đề tài khác là: Hệ quan điểm về văn hoá và phát triển Mục đích, yêu cầu của công trình này là cung cấp một số quan điể

Chtrang tdnh khoa hoc-cong ngh~ c~p nha nu6c KX.06 tlvAN HOA, VAN MINH vi SlT PHAT TRIEN v A TIEN BO xA HOI"

gil1'a van hoa va phat trien"

LêI NãI §ÇU

Trong chương trình KX.06 do Nhà nước giao cho Trung tâm Khoa học xã hội

và nhân văn quốc gia, đồng chí giáo sư Hồng Phong được cử làm chủ nhiệm chung của 17 đề tài Trong chương trình này có một đề tài tổng quát có lien quan đến các đề tài khác là: Hệ quan điểm về văn hoá và phát triển

Mục đích, yêu cầu của công trình này là cung cấp một số quan điểm cơ bản làm điểm tựa về mặt nhận thức lý luận và về cách thức nghiên cứu vấn đề văn hoá

và phát triển mà các đề tài khác có thể tham khảo

tức một đề tài thuộc phương pháp luận Đề tài này, đồng chí giáo sư Hồng Phong đã giao cho giáo sư, viện sĩ Hoàng Trinh làm chủ nhiệm đồng thời là tác giả biên soạn

Tác giả công trình, giáo sư, viện sĩ Hoàng Trinh, đã căn cứ vào đường lối

văn hoá, văn nghệ của Đảng, đặc biệt là Nghị quyết IV của iHội nghị Trung ương khoá VII và Lời phát biểu của Tổng bí thư Đỗ Mười cùng nhiều công trình của thế

giới, đặc biệt là của UNESCO, để viết công trình tổng quan này

Trong quá trình nghiên cứu gần 2 năm, tác giả đã đi thực tế ở bảy tỉnh, thành phố (Hồ Chí Minh, Bình Định, Phú Yên, Nghệ An, Hà Tĩnh, Nam Hà và Thái Bình) để khảo sát Tháng 7/1994 nhân dịp sang Mỹ dự Đại hội ký hiệu học thế giới

lần thứ V tác giả, cũng đã bỏ tiền riêng đi tham quan 5 bang để tìm hiểu những thực tế có liên quan đến đề tài để rút kinh nghiệm nhất là tìm hiểu các nền văn hoá

đa dân tộc

Công trình này đã được Hội đồng nghiệm thu cấp cơ sở thong qua và đánh giá là xuất sắc (7/7) Tác giả đã sửa chữa lại một số điểm theo sự góp ý của Hội đồng nghiệm thu

Hà nội 20-2-1995 GS.VS Hoàng Trinh

TÓM T ẮT CÔNG TRÌNH VỀ ĐỀ TÀI NHÀ NƯỚC KX.06-01 TRÌNH BÀY TR ƯỚC HỘI ĐỒNG NGHIỆM THU

===*===

Hệ quan điểm và phương pháp luận về vấn đề Văn hoá và phát triển

Công trình này không nghiên cứu vấn đề Văn hoá và phát triển một cách chinh

diện (vì đã có hai công trình trung gian nói trên) mà ch ỉ nêu lên một số quan điểm cơ

bản và một phương pháp luận nghiên cứu tức: một số nhận thức về mặt lý lỵân về vấn

đề “Văn hoá là động lực và mục tiêu của phát triển” kèm theo một số thao tác nghiên

cứu và kiến nghị về đường lối và các chính sách trình lên Trung ương và Nhà nước Công trình này nêu lên 7 điểm:

(Kèm theo đây là hai công trình trung gian: “Lãnh đạo và quản lý văn hoá vì sự phát triển” và “Chủ nghĩa xã hội với tư cách là một chủ nghĩa nhân văn và văn hoá”)

1 Xác định hai khái niệm: Văn hoá và phát triển

2 Trình bày rõ vì sao văn hoá lại là động lực và mục tiêu của phát triển

3 Những yếu tố nội sinh và ngoại sinh của văn hoá

4 Văn hoá và công nghiệp hoá và hiện đại hoá

5 Văn hoá và môi trường sinh thái

6 Chủ nghĩa Mác – Lênin và Tư tưởng Hồ Chí Minh trong văn hoá và sự phát triển

7 Tinh thần nhân văn xã hội chủ nghĩa trong văn hoá vì sự phát triển

Theo tác giả đó là 7 điểm quan trọng nhất thuộc quan điểm và phương pháp luận về vấn đề văn hoá và phát triển và khi nghiên cứu vấn đề này có thể lấy 7 điểm

đó làm chỗ dựa và góc độ xem xét ở Việt Nam hiện nay

Trước hết là phần đặt vấn đề

Trong mấy thập kỷ qua ở các nước trên thế giới, người ta đều bàn đến vấn đề phát triển và mỗi nước đều đang thực hiện ở một chương trình phát triển quốc gia theo

những mô hình nhất định Ở nhiều nước và nhiều châu lục đã có những hội nghị quốc

tế lớn thảo luận về khái niệm về phát triển, nội dung của một sự phát triển và định hướng phát triển chung của các nước trong thời đại ngày nay UNESCO cũng đã tổ

Chlfc nhi6u cuoc hOi thao qu6c t6 va khu V\.fCva tlf nam 1988 eta dua ramot chuO'ng trlnh kyn v6 thap ky th6 giai phc1t tri~n van hoa trong do coneu ro hai phucrng cham Ian: "Y-an hoa va ph,H tri~n la hai m~t g~n li6nvai nhau" va: "Phc1t tri~n dm thua nh~n van hoa giU" mot vi trl trung tammot V<litro di6u ti6t xrt hoi" 1.

Hu&ng ling Chucrng trinh cua UNESCO 0- Vi~t Nam chung tacung eta mo- 3 cuoc hoi thao qU6c t6 t~i Ha Noi:

1 Van hoa va phat tri~n 0- Vi~t Nam hi~n nay (6/1991)

2 Phucrng phap lu~n v6 vai trb cua van hoa trong phat tri~n

"Kh~ng dinh t~m voc phat tri~n cua van hoa" trong do co van hoa cuaChau A va Vi~t Nam T~m voc do cua cac ngai la cua mot qu6c gia macung chlnh cua mot khu V\.fCv6n giau nhung gia tri tinh th~n va truy@n

th6ng van hoa Chung v6n b~t ngu6n tu n@n van minh xa xua nh~t cuanhan lo~i, nhung ngay ca nhu v~y, nhi@u y~u t6 van hoa vim bi xao tron

do tac dong m~nh cua S\.f phat tri~n kinh t~, cua cuoc cach m~ng thongtin va cong ngh~ Cong d6ng th~ giai, do nh~n th~y hi~m hoa cua S\.fphat tri~n ma b6 m~c nhung gia tri van hoa va tinh th~n, da hi~u duO'cr~ng phat tri~n kinh t~ hay chi phat tri~n gia tri v~t ch~t thoi la chua

du V~y chung ta phai lam gi d~ c6t 10i van hoa vai nghla rong nh~t cua

tu nay, co th~ t6n t~i mai mai trong chi~n luO'c va k~ hOc;lChphat tri~n "2

Nhu v~y trong ph~m vi th~ giai tu nay da luu hanh mot quanm~m mai: van hoa la dong l\.fc va ml,lC tieu cua phat tri~n, giua phattri~n va van hoa co mot quan h~ huu cO'

6 Vi~t Nam, tan thanh quan ni~m cua UNESCO va trong khi chi racho van hoa van ngh~ nhung nhi~m Vl,l trong d~i, Dang ta eta neu rotrong Nghi quy6t Hoi nghi l~n thti IV cua Ban ch~p hanh Trung uO'ng

1 Tuyen b6 cua T6ng giam d6c UNESCO mo- d~u " Th~p ky th~ giai phattri~n van hoa" & Paris, 1988

2 Xem phuO'ng phap lu~n v6 vai trb Ctla van hoa va phat tri~n NXB

KHXH, 1993, tr 17,18

Dang kh6a VII: "Van h6a la n~n tang tinh th~n cua xa hOi, mot dong Itrcthuc d~y Slf phat tri~n kinh t~-xa hoi, d6ng th&i la mot m\lC tieu cua chunghla xa hoi" T6ng bi thtr D6 Mtr&i cung eta phat bi~u t~i Hoi nghi I§nthtf IV Ban ch~p hanh Trung trO'ng kh6a VII: "Van h6a la n~n hmg tinhth§n cua xa hoi, th~ hi!Sn t~m cao va chi~u sau v~ trlnh do phat tri~n cuamot dan toc, la Slf k~t tinh nhtfng gh1tri t6t d~p nh~t trong quan h~ gitf a

ngtr&i vcfi ng~&i, vcfi xa hoi va vcfi thien nhien "N6 vua la mot dong

Ilfc thuc d~y phat tri€n kinh t~-xa hOi, vua la mot m\lC tieu cua chung

t "a

MOt th&i ky mcfi eta m& ra v~ m~t quan di~m va nh~n thtfc & t5tcac ntrcfc trcn th~ gicfi, nh~t la & cac ntrcfc dang phat tri~n trong d6 c6Vi~t Nam chung ta

Y nghla to Icfn d6ng th&i dt thi~t thlfc cua van h6a d6i vcfi C\lOC

s6ng cua con ngtr&i va Slf phat tri~n cua mot dan toc eta dtrcrc xac dinhmot cach ro rang, dtft khoat

Nhtfng di~u trinh bay tren day c6 th~ cho th~y r~ng hi~n nay khoahoc dn ti~p c~n v~n d~ van h6a va phat tri~n trtrcfc h~t v~ m~t phtrO'ng

phap lu~n ttfc la:

1 Dtra ra dtrcrc mot h~ quan di€m va mot phtrO'ng phap hcrp 11'd~

dm hi~u van h6a va phat tri€n dtrcfi mot s6 g6c dO cO' ban nh~t va giai

trinh v~n d~ dtrcfi g6c do 11'lu~n phu hcrp vcfi thlfc ti~n cua ntrcfc ta.

2 Cu6i cung neu ra nhtfng di~u ki~n giai khoa hoc c6 th~ giup lchcho vi~c xac dinh dtr&ng 16i va cac chinh sach cua Dang va Nha ntrcfc v~

v~n d~ nay

Theo chung tai phtrO'ng phap lu~n d6 yeu cau din phai xU- 11'nhu-ng v~n d~ sau day:

1 Xac dinh hai khai ni~m: Van h6a va phat tri~n

2 L1' giai VI sac van h6a l~i la dong IlfC va m\lC tieu cua phat tri~n

3 Nhll'ng y~u t6 noi sinh va ngo~i sinh cua van h6a va v~n d~ phat

tri€n Him s~c dan toc cua van h6a va v~n d~ truy~n th6ng va hi~n d~i Strti~p bi~n van h6a cua chung ta ngay nay va vi tri cua van h6a th~ gicritrong Slf nghi~p phat tri€n cua chung ta

4

4 Văn hoá và công nghiệp hoá, hiện đại hoá

5 Văn hoá và môi trường sinh thái

6 Vai trò của chủ nghĩa Mác – Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh trong văn hoá ngày nay

7 Văn hoá và tinh thần nhân văn xã hội chủ nghĩa trong cuộc sống

8 Kết luận và kiến nghị

Sau đó tác giả lần lượt đề cập đến 7 điểm thuộc quan điểm và phương pháp

luận xử lý vấn đề đã nêu ở trên

PHẦN THỨ NHẤT: XÁC ĐỊNH KHÁI NIỆM VĂN HOÁ VÀ PHÁT TRIỂN

Sau khi đã điểm qua một số quan niệm và định nghĩa về ovăn hoá và phát triển lưu hành trên thế giới hiện nay (UNESCO, Hội nghị Bộ trưởng các nước châu

Á, châu Âu, một sô nhà văn hoá học…) và đưa các quan điểm của Đảng ta, tác giả

đã đưa ra một số định nghĩa về văn hoá và phát triển của chính mình, làm căn cứ cho những luận điểm sẽ trình bày trong toàn bộ công trình

Văn hoá theo tác giả là toàn thể các hoạt động và giá trị do con người sáng tạo ra trong:

- Lao động và sản xuất, ăn, ở, mặc, giao tiếp, hoạt động giới tính

- Hệ thống các nhận thức, quan điểm và thể chế chính trị lưu hành trong một

chế độ và làm nền tảng chính trị cho chế độ đó

- Các tri thức đại cương và chuyên ngành về tự nhiên và về xã hội con người

- Các hoạt động văn học, nghệ thuật

- Khoa học kỹ thuật và công nghệ

- Nhu cầu và các hoạt động của thế giới tâm linh như tín ngưỡng, tôn giáo, đức tin

- Các đạo đức và nhân phẩm

Tính chất căn bản nhất của văn hoá là tính nhân bản Văn hoá đích thực là

văn hoá luôn luôn lấy con người làm đối tượng, mục tiêu và cứu cánh Bởi vậy văn hoá quyết định phát triển bao gồm cả tăng trưởng kinh tế, tiến bộ xã hội và hạnh phúc của con người Hai yếu tố kinh tế và không kinh tế hoà nhập vào nhau theo tinh

thần tương hỗ tương tác, không cái nào chi phối, quyết định cái nào theo thứ bậc thống lĩnh Bởi vậy không phải không có lý do mà có những nhà khoa học đã nêu

5lên ý kiến rất hay là phải “nhân bản hoá” khoa học và kỹ thuật, nâng khoa học xã hội

kỹ thuật lên trình độ “nhân bản”

Phát triển là tạo ra một sự vận động theo xu thế ngày càng tiến lên từ thấp đến cao trong cuộc sống của con người về mặt vật chất cũng như về mặt tinh thần,

vè mặt kinh tế cũng như về mặt xã hội và văn hoá Phát triển là tăng trưởng kinh tế

đi liền với tiến bộ xã hội và hạnh phúc của con người Ở đây tác giả phê phán một số quan niệm về phát triển lưu hành ở nhiều nước cho rằng nói phát triển là nói sản

xuất, năng xuất và tiêu thụ, tức là thiên hẳn về mặt kinh tế và khoa học kỹ thuật không tính đến những yếu tố gọi là “phi kinh tế” như đời sống trí tuệu và tinh thần và những hoạt động sáng tạo về mặt trí tuệ và tinh thần của con người Quan niệm này

lấy mô hnhf của các nước phương Tây làm chuẩn chỉ căn cứ vào GDP tính theo đầu người và tổng thu nhập quốc dân tính theo đầu người để qui định trình độ phát triển

của các nước

PHẦN THỨ HAI: VĂN HOÁ, ĐỘNG LỰC VÀ MỤC TIÊU CỦA PHÁT TRIỂN

Thực ra đây là một nhận thức được nâng cao và hoàn thiện từng bước Vấn

đề nẩy sinh không phải là ở khái niệm văn hoá mà chính là ở khái niệm phát triển và

vấn đề này phát sinh trước tiên là ở các nước phương Tây

Năm 1980, Uỷ ban Phần Lan của UNESCO3

- Ở trình độ đặc thù cần phải nghiên cứu sự phát triển văn hoá trong nghĩa hẹp nhất với tư cách là đối tượng của chính sách văn hoá

đã tổ chức một cuộc họp các chuyên gia để khởi thảo chính sách văn hoá ở châu Âu trong đó có vấn đề “văn hoá

là một hướng của phát triển (dimension) Một luận điểm quan trọng đã được ra đầu tiên đã được đưa ra: là việc quản lý và kế hoạch hoá sự phát triển có thể được nghiên cứu ở ba trình độ:

-Ở trình độ chung phải chú ý đến các mặt văn hoá của tất cả các quá trình

đó

- Ở trình độ riêng biệt, cần nghiên cứu các mặt nhất định của những quá trình văn hoá khác nhau – các nghệ thuật, văn hoá lao động v.v…

3 T ừ đoạn này trở đi cho đến câu nói của bộ trưởng văn hoá Pháp, đều được trích từ bài nghiên cứu:

“Các mục tiêu văn hoá: các từ trống rỗng ý nghĩa hay là chính sách cụ thể” của Carl Johen Kleberg, trong tuy ển tập các bài nghiên cứu của các học giả phương Tây được dịch ra tiếng Việt của Chủ nhi ệm chương trình KX06

6

“ưu tiên của tồn tại so với cái làm ra” (primauté de I' être sur I' aroir) Các mục tiêu văn hoá được xem là một trong những hệ quả của hệ thống dân chủ Và nói chung, tuy người ta vẫn nhấn mạnh vào những mục tiêu kinh tế và xã hội, và các

hướng vào tất cả các khu vực văn hoá, lao động, môi trường, giáo dục, bảo vệ xã

Như vậy nhận thức đã có chuyển biến nhưng trong khi thực hiện để dự

trong đó có cân bằng giữa các khu vực và câu nói nổi tiếng của ông: “Chính phủ

điểm trên vấn đề này cũng đã di ễn ra gay gắt và dai dẳng Theo KF.S Pinto

Cũng theo tác giả thì “mô hình phát triển hiện đại gợi lên các chính sách

van h6a trong d6 con nguO'l b6 sung cho cac nhu du v~t ch5t cua n6b~ng mot Slf ho~m thi~n tinh th~n qua cac ngh~ thu~H va cac khoa hocnhan van Theo nghIa d6 Slf th~ hi~n van h6a duqc khuy~n khlch choban than n6 nhung mot each ch~t che vdi cac chlnh sach duqc xay dlfngd~ phat dong phuc Iqi kinh t~ cua cac C<i nhan Van h6a vi khong duqcquan ni~m nhu mot ngu6n IlfC dan toc, ncn n6 duqc phat dong trongchllng m\fc ma n6 tang currng cac ngu6n lqi kinh t~ cua mot nudc TllS\f ki~n d6, chlnh sach van h6a, c6 lien h~ vdi cac gia tri cua mot dan tocdanh cho n6 la bi l~ thuoc vao gia tri cua Slf thbaman vat ch~t".4

Rut kinh nghi~m cua cac nudc va cac thap ky D~i hoi d6ngUNESCO hop thang 12 nam 1986 eta ra Nghi quy~t phat dong "Thap kyvan h6a th6 gidi vi S\f vdi b6n m1,lCtieu":

1.Nhan thlfc ro klch t~c van h6a cua S\f ph,H tri~n

2 Kh~ng dinh va phcH tri~n ban s~c dan toc cua van h6a

3 M& rong S\f tham d\f trong cong C1,lochqp tac van h6a & cac

4. O§.y m9.nh S\f hqp hie qu6c t~ v~ van h6a Theo Nghi quy~t d6cac nudc dang ph~n d~u d~ dua cac y~u t6 xa hoi-van h6a gia nhap vaoS\f phat tri~n qu6c gia tlfc la k~t hqp S\f tang tru&ng kinh t~ vdi vi~cd§'y m~nh ~ac h?9.t dong xa, hoi va va:" h6a nh~m b~o dam mot ~\f phattrien can bang ve m~t drri song vat chat cung nhu ve m~t tinh than nhu:nang cao hoc v~n, phat huy d9.0 dlfc xa hoi va d9.0 dlfc con ngurri, phathuy tinh th~n nhan ai va nhan d9.0 trong cac quan h~ gia dlnh va xa hoi,neu cao luat phap va cong b~ng xa hoi

Mot di~u dn xac dinh ro rang la trong phat tri~n vai trc>cua kinht~ bao g6m lao dong, san xu~t khoa hoc va ky thuat tlfc nhung y~u t6

ma ngurri ta goi la "kinh t~" c6 mot vai trc> va tac d1,lng dt cO' ban.Khong th~ n6i phat tri~n n~u trudc tien khong n6i d~n '~x6a d6i gi3mngheo", bing t6ng san ph§.m qu6c noi va t6ng thu nhap tfnh theo d~ungurri tlfc la tang mlfc s6ng cua moi ngurri dan

Trong ch~ do xa hoi chu nghIa nguyen S\f "phan ph6i cO' may" va

"phan ph6i thu nhap" ma xa hoi hoc eta n6i d~n, xet v~ m~t kinh t~ cungeta lien quan d~n mot 109.tv~n d~ "ngoai kinh t~" nhu cac ch{nh sach xahoi (lam nhi~u hucrng nhi~u, lam It hucrng It, chlnh sach luO'ng ) chlnhsach coi trong tai nang, cac chfnh sach nhan d9.o nhu d6i vdi thuO'ngbinh, li~t 51, nhlfng ngurri gia ca, nhung thanh thi~u nhi cO' nh6', cac ba

4 "Su phat tri~n hien dai va su th~ hien van h6a: hai mo hlnh van h6a"Rogerio Feital, Soares Pinto, trong cu6n sach dich n6i tren

hoá ở bên trong vì trước hết các chính sách xã hội của ta đều xuất phát từ tinh thần nhân văn xã hội chủ nghĩa, nền tảng tinh thần của mọi sự nghiệp trong chế độ của

xoá đói, giảm nghèo, dân giàu nước mạnh, xã hội công bằng và văn minh, tức nói chung là xã hội hoá sự giàu có và lối sống văn minh, vì mỗi người và vì dân tộc, thì

ở đây ta càng thấy vai trò của văn hoá với tư cách là một động lực và một mục tiêu

nước mà là toàn bộ những điều kiện sống, những giá trị vật chất và tinh thần, những tư tưởng và tri thức cần thiết cho sự phát triển và mở mang của con người và

năng tạo dựng ra xã hội, ra cuộc sống và ra bản thân mình

người (hai thành tố của văn hoá đưa ra làm ví dụ) để chứng minh một cách cụ thể

vă hoá là nguồn lực của phát triển đồng thời cũng là mục tiêu cuối cùng của phát

xã hội có văn hoá Phát triển trở thành văn hoá

PHẦN THỨ BA: NHỮNG YẾU TỐ NỘI SINH VÀ NGOẠI SINH CỦA VĂN HOÁ VÀ VẤN ĐỀ PHÁT TRIỂN, BẢN SẮC DÂN TỘC CỦA VĂN HOÁ VÀ VIỆC TIẾP THU NHỮNG TINH HOA VĂN HOÁ CỦA NHÂN LOẠI

Từ trước đến nay ta chỉ có khái niệm “bản địa”, “dân tộc” chứ không có khái niệm “nội sinh” (endogene) Khái niệm nội sinh là do UNESCO đưa ra và được các nước tiếp nhận Endogene là tiếng Pháp xuất hiện vào năm 1813 có nghĩa là sinh ra

cộng đồng dân tộc tự mình sáng tạo ra trong điều kiện địa lý, lịch sử, xã hội và truyền thống của bản thân Vấn đề phát triển văn hoá nội sinh có cả một lịch sử của

nó trên thế giới cũng như ở trong nước ta

nghiệp hoá ở thế giới thứ Ba gồm phần lớn Mỹ la tinh, Nam Á, Đông Á,

thanh congo Kh6 khan ch6ng chSt, nhi6u xung dot va cang thang vc XJ

hOi, sinh th~1i.Thai gian keo qua dai so vcii dtr ki6n

Tu thtrc t6 tren nay ra ba vSn d~:

N6u Str phc)t tri~n ngo~i sinh eta dtra d6n Str thSt b~i trong congcvoc hi\Sn d~i h6a cua Th~ gicii thtf Ba, thl cac ntrcic nay c6 kha nanghi\Sn d~i h6a b~ng Str phat tri~n n01 sinh khong ?

N~u hi\Sn d~i h6a khong phai la Tay phtrO'ng h6a thl van h6a tuy~nth6ng k6t hO'p vefi tinh hi\Sn d~i nhtr th~ nao ?

Va van h6a phtrO'ng Tay c6 vai trb gl vefi ttr cach la nhan t6 ngo~isinh trong qua trtnh hi\Sn d~i h6a & cac ntrefc Th~ giefi thtf Ba ?

Oa c6 mot thai, cai thai hi\Sn d~i h6a c6 nghla la Tay phtrO'ng h6a,ngtrai ta quan ni\Sm c6 mot nen van h6a truy~n th6ng hlnh thanh tu xahoi nong nghi\Sp l~c h~u, trt tr\S va chi phu herp vefi xa hoi d6 Xa hoicong nghi\Sp dbi hei mot n~n van h6a khac Nhtr v~y hi\Sn d~i h6a c6nghla la Tay phtrO'ng h6a, ISy van h6a nh~p thay cho van h6a truy~nth6ng Str ph.)t tri~n la mot dtft do~n v~ van h6a Chtnh VI th~ ma ngtre)']

ta di d~n x6a be gia dinh, x6a be quan h\S ho hang, x6a be du truc lang

xa, x6a be hoi h~, thO- cung t6 tien, x6a be nhung gia tri van h6a truy~nth6ng nhtr hi~u, d~, tin, nghla, l~, dn, ki\Sm, liem, chtnh

Van h6a khong thuoc thtrerng tfmg ki~n truc, n6 khong thay d6itheo Str thay d6i cua phtrO'ng thtfc san xu~t, cua cO' sO' kinh t~, xa hoi.Cac cuoc cach m~ng lefn, chan chinh d~u th~ hi~n tinh lien tvc v~ vanh6a, va van h6a chinh la dong Itrc cua cach m~ng Giua truy~n th6ng vatinh hi\Sn d~i c6 Str k~ thua va k~t herp

Ngtrai ta eta n6i v~ t~m gtrO'ng cua Nh~t Ban eta xu dvng cac gia

tri cua van h6a truy~n th6ng d~ phvc vv cho phtr<Yng thtfc san xu~t mefi,

xay dtrng ch~ do mefi V~n t§ng lefp quy toc Samurai eta lam cuoc caicach Minh tri cung dp nhung nha giao dvc, nha kinh doanh, nha quan

ly, nha quan Str d§u tien cho thai ky cai cacho Nh~t Ban eta hoc khoa hoc

va cong ngh\S phtrO'ng Tay nhtrng k~t herp vefi gia tri van h6a Nh~t Band6 la T5n Kh6ng giao

Hai trong 5 I&i th~ cua Minh Trj Thien hoang khi len ngoi la:

-B6 nhung t~p h,lC hu l~u cu, xay dtrng cO' d6 tren d~o tr&i d5t

- Htro-ng ra th~ gio-i d~ hoc t~p, ch5n htrng cO' nghi~p hoang tri~u.5

Khat vong hi~n d~i hoa ma khong tha hoa, van dam bao tfnh lientl,lCco & kh~p nO'i, trtro-c h~t & cac ntro-c co n~n van minh lau d&i

Cac dan toc dling trtro-c yeu du d6i mo-i d~ phat huy ngu6n ltrccon ngtr&i cua dan toe thtr&ng co xu htro-ng di dm trong ttr ttr&ng vanhoa truy~n th6ng nhung gia tri nh~m dong vicn, phl,lc Vl,lcho cong Cl,lOCd6i mo-i

Nha kinh doanh n6i ti~ng Nh~t Ban Shibusawa tung tham giaChfnh phu Minh tri eta vi~t tac ph~m Lu~n nglf va Blm t/nh ma d6n nam

1985 con dtrQ'c tai bim va doc rong rai, eta kh~ng dinh gia tri cua ttr

ttr&ng Kh6ng tu d6i vo-i phat tri~n cua ntro-c Nh~t

Phan Chu Trinh trtrerc yeu du d6i mo-i cua xa hoi Vi~t Nam d~uth~ ky, cung di dm nhung gia tri van h6a truy~n th6ng gfm gui vo-i yeu

du dan chu hoa, xa hoi hoa "Th~t ra xtra kia dan toc ta cung bi~t d~ndoan th~, bi~t d~n cong !ch, nhtr d&i Tr~n vua quan g~n dan, nh& v~y machi~n th~ng nay ntro-c ta mu6n doc l~p ttr do phid co doan th~, phaitruy~n ba chu nghla xa hoi trong dan"

Chu tich H6 chf Minh la ngtr&i d~ xtrerng va la hi~n than cua tfnhlien tl,lCvan hoa giua truy~n th6ng va tfnh hi~n d~i Ngay trong nam d~uhen cua ntro-c Vi~t Nam mo-i, Ngtr&i eta kh~ng dinh nhi~u gia tri cua d~odlic truy~n th6ng van la cO' sO' cua cuoc s6ng mo-i Nam 1946 Ngtr&i vi~t:

"V~y an cO'm, u6ng ntrerc, thO' kh{ tr&i d~ dem k~i cuoc s6ng cho conngtr&i thi d6 la nhung di~u khong khi nao tr& thanh cu ·ca Nhtr dn,ki~m, liem, ch{nh, ChI cong, vo ttr d6i vo-i d&i s6ng mo-i cung v~y" Tlnhnghla la ph~m tru trung tam cua d~o dlic truy~n th6ng dan toc, d~n th&i

ky xIi hoi chu nghla, H6 Chu tich van coi do la ph~m tru trung tam trongquan h~ ling xu giua nhung con ngtr&i mo-i cua ch~ do mo-L

"Bi6t chu nghla Mac-Lenin la phai s6ng veri nhau c6 tlnh co nghla.N6u thuQc bao nhieu sach ma s6ng khong co tlnh co nghla, thl saD goi lahi~u chu nghl'a Mac-Lenin"

5 Xem: "Nho giao va thao tac lu~n" cua Nguyen Hoa trong t~p chi Vanhoe ngh~ thu~t s6 125/1994, tr.30

D6i v6'i Ngtr&i, gia tri d~o dtfc cua Kh6ng ttt v~n c6 9 nghla hi6n

d~i trong C\lOCd~u tranh cho cong b~ng, binh d~ng va hoa binh huu nghi

cac dan tOc "Dtfc Kh6ng ttt vI d~i vi cia khO'i xtr6ng thuy~t d~i d6ng vaquy~n Sinh d~ng v~ cua cai Ngai n6i t6m l~i la "n~n hoa binh tren th~~gi6i chi nay nO' v6i mot n~n d~i d6ng trong thien hC;1.Ngtrai ta khong sO'thi~u chi sO' khong cong b~ng Slf cong b~ng se x6a nC;1nngheo kh6"

Ttr ttrO'ng H6 ChI Minh la Slf hoa nh~p gitfa truy~n th6ng, t{nhhi~n d~i va chu nghla Mac-Lenin UNESCO cia tuyen b6 v~ phep bi~nchtfng giua truy~n th6ng va tInh hi~n d~i "D6 la nguyen t~c dong chophep mot xa hoi bi~n d6i ma khong lam m~t hlnh th@ doc dao cua n6,ch~p nh~n Str thay d6i ma khong ttr tha h6a, do d6 ti~p t\lc qua tdnh lient\lC cua sang tC;1ocua n6, theo mOt phep cua bi~n chtfng lien t\lC cuatruy~n th6ng va tfnh hi~n d~i cua· tfnh lien t\lc va tfnh dtft dOC;1ncua disan Str d6i m6i "6

Day cung la phep bi~n chtfng cua nhan t6 ngo~i sinh trong Strphclt tri@n noi sinh Slf phat tri@n noi sinh khong khtr6c hr anh htrO'ngngo~i sinh Mot cO' th@ chi s6ng, tang trtrO'ng, ti~n tri@n thong qua Slftrao d6i v6i moi trtr&ng cua n6 Moi trtrang chi dC;10Str ltra chon ttrnhien It nh~t la & 'Str ti~n bo vi mo Day la phep bi~n chtfng giua ditruy~n va bi~n d6i Piaget giai quy~t mau thu~n trong ti~n h6a van h6ab~ng 19 thuy~t d6ng h6a thIch tfng (assimilation accommodaly)

N~n van h6a Vi~t Nam v6n la n~n van h6a mO' Tu- thai c6 xtra n6cia ti~p thu anh htrO'ng cua van h6a An Do, va su6t thai B~c thuoc vathai ky doc l~p n6 ti~p thu mot cach chu dong va tfch Ctrc n~n van minhTrung Hoa: Kh6ng giao, van ttr, th@ ch~ chfnh tri, hanh chfnh, giao d\lCthi ctt, van hoc, ngh~ thu~t, hoc thu~t Bi~n t~t ca thanh cong (\1, cong Cl,lngon ngu, cong Cl,lhanh chInh, cong Cl,lttr ttrO'ng, cong C\l tinh th~n d@phl,lc Vl,lcho vi~c xay dtrng nha ntr6c dan toc Vi~t Nam, lam phong phuthem n~n van h6a Vi~t Nam, tang ctr&ng 9 thtfc qu6c gia Vi~t Nam

Nhung nha trI thtfc tieu bi@u, nhung nha van h6a l6n cua Vi~tNam nhtr Tr~n Qu6c Tu~n, Nguy€n Trai, Nguy€n Ou vu-a la nhung nhaHan hoc uyen tham vu-a la nhung ngtraid6ng g6p to l6n trong vi~c xaydtrng 9 thtfc dan toc, bao t6n ban s~c dan toe

Otr6i thai phap thuoc, dan toe ta luon luon n6i d~y d@ch6ng thtrcdan, gianh l~i doc l~p, th6ng nh~t ntr6c nha, D6ng thai cung chu dongt{ch Ctrc hi6n d~i h6a n~n van h6a Vi~t Nam, ti~p thu cae gia tri dan chu,

6 UNESCO k~ hoach IIthai trung han 84-9 VK 4 XC/4.1983.p.45.

âm nhạc, kịch, điện ảnh, kiến trúc, đo lường…

Chúng ta đã tiếp thu rất nhiều văn hoá phương Tây trong công cuộc hiện đại hoá, nhưng như thế vẫn không phải là Tây phương hoá Dưới thời Pháp thuộc cũng có một phong trào Tây hoá, do phương Tây và những trí thức

người Việt tiến hành, xu hướng này đã thất bại Thời Bắc thuộc cũng diễn ra tình hình tương tự

Phải phân biệt khái niệm hoá và chịu ảnh hưởng, Việt Nam ngày xưa đã

chịu ảnh hưởng sâu sắc văn minh Trung Hoa như nước Gaule chịu ảnh

hưởng của Rome, như Ceylan chịu ảnh hưởng của Ấn Độ Nhưng Việt Nam

chưa có thời kỳ nào bị Trung Quốc hoá như có nhiều nhà sử học nước ngoài

và trong nước nhận định(sinisantion) Nếu chúng ta đã bị hoá theo Trung

Quốc thì laà sao văn minh Việt Nam lại trở thành văn minh riêng trong 34

nền văn minh nhân loại mà ông Toynbee đã kiểm kê dù ông ta cho là “văn minh vệ tinh”, là một nền văn minh đầy sức sống ở Đông Nam Á như nhà sử

học Braudel đã nói

Bàn đến những yếu tố nội sinh và ngoại sinh của văn hoá đương nhiên là chúng ta sẽ chạm vào một vấn đề rất lớn là: bảo vệ và phát huy bản sắc dân

tộc của văn hoá và tiếp thu những tinh hoa của văn hoá nhân loại theo tinh

thần “tiếp biến” (accult urat io n) của thời đại mới

Trong mấy thập kỷ gần đây, thế giới đã chứng kiến một sự kiện rất quan

trọng trong lĩnh vực văn hoá Trong hoàn cảnh hoà bình được củng cố, các dân tộc đã có thêm điều kiện xích lại gần nhau, tăng cường giao lưu văn hoá, hiểu biết, học hỏi lẫn nhau Mặt khác các dântộc, nhất là ở các nước đang phát triển, đã cố gắng giữ gìn và phát triển bản sắc dân tộc của văn hoá minh, xem đây vừa là một nhiệm vụ chính trị vừa là một nhiệm vụ văn hoá Nghe qua thì tưởng chừng đây là một nghich lý: vừa gia nhập trong cùng

một cộng đồng lại vừa cố gắng tự phân biệt, tự bảo tồn những cái của riêng mình, của từng dân tộc Thực ra đây là một quy luật đã có từ ngàn năm và ngày nay, chỉ được phát huy trên một bình diện mới của thời kỳ phát triển

hiện đại đang diễn ra ở mọi nơi trên thế giới Xu hướng hướng ngoại để tìm

biết nhau, tiếp nhận của nhau những cái gì mới lạ mà bổ ích và cần thiết không phân biệt ý thức hệ, là một xu hướng có tính khách quan lịch sử, phản ánh

một nhu cầu của tồn tại và phát triển Lịch sử văn hoá thế giới và lịch sử

của từng nước đã ch ứng minh điều này Lịch sử cũng đã cho thấy một nền văn hoá, văn minh đóng cửa, tự giam mình trong sự tù đọng địa phương, khu vực, do những điều kiện chủ quan hoặc khách quan nào đó, có thể đưa đến sự xói mòn và cuối cùng là sự suy vong của nền văn minh ấy Văn minh Inca và Maia của các dân tộc ở châu Mỹ trước Côlông, với nhiều di tích, đến nay vẫn còn gây sự kinh ngạc, là ví dụ điển hình Hiện tượng

“xâm nhập văn hoá” tức tác động qua lại thường xuyên giữa các nền văn hoá, với bao nhiêu vấn đề phức tạp bên trong, ví dụ tiếp nhận, điều chỉnh, đồng hoá, phản – xâm nhập … là một hiện tượng phổ biến đã đ ược các nhà

sử học, nhân chủng học, dân tộc học, tâm lý học – xã hội đề cập dưới nhiều góc độ

Hiện tượng xâm nhập văn hoá trước hết nói lên một điều rất quan

trọng: mỗi dân tộc đều có một cái vốn của riêng mình và chính cái riêng đó

là cái khác đối với các dân tộc khác, “cái khác” có thể tác động đến các dân tộc khác để tạo nên sự tiếp nhận khác nhau trong những điều kiện lịch

sử nào đó Cái riêng đó chính là bản sắc dân tộc

Có thể nói bản sắc dân tộc là tổng thể những tính chất, tính cách đường nét, màu sắc, biểu hiện ở một dân tộc trong lịch sử tồn tại và phát triển của dân tộc đó, giúp cho dân tộc đó giữ vững được tính duy nhất, tính

thống nhất, tính nhất quán so với bản thân mình trong quá trình phát triển

Bản sắc dân tộc thể hiện trong tất cả các lĩnh v ực của đời sống: ý thức

“thuộc về” một dân tộc (appartenance); cách tư duy , cách sống, cách dựng nước,

giữ nước, cách sáng tạo trong văn hoá, khoa học, văn học, nghệ thuật

Bản sắc dân tộc phát triển theo những điều kiện xã hội – kinh tế, thể chế và chính trị Nó cũng phát tri ển theo quá trình xâm nhập văn hoá như đã nói trên, trước

hết là theo sự tiếp nhận tích cực văn hoá từ ngoài vào

Nói chung lại, bản sắc dân tộc là một động thái, một sức sống bên trong của

một dân tộc, một quá trình thường xuyên tự ý thức, tự khám phá, tự tái tạo, từ mình và

từ sự tiếp nhận

Ngày nay trong “cuộc đối thoại văn hoá” phong phú và đa dạng giữa các dân

tộc, trong điều kiện “bùng nổ” của thông tin và sự phát triển cực nhanh, cực mạnh của khoa học và công nghệ, bản sắc dân tộc của các dân tộc đều đang phát triển theo xu thế

tiến hoá chung của loài người trên hai mặt thống nhất:

14

- Giữ vững và phát huy những cái hay, cái mạnh, cái đẹp của riêng mình và tự mình kế tục, sáng tạo trên mọi lĩnh vực đời sống, không ai có

thể làm thay mình được

- Tiếp nhận những cái hay, cái mạnh, cái đẹp từ ngoài vào theo tinh

thần tuyển lọc, lựa chọn và phê phán, nói chung lại là chủ động và tự chủ,

có lợi lâu dài cho bản thân mình, ngày càng bình yên, ổng định, tốt đẹp trên cả hai phương diện tinh thần và vật chất

Nếu tách văn hoá ra thành các mựt cấu thành của nó (sản xuất, chính

trị, học vấn, văn nghệ, khoa học…), chúng ta có thể thấy trên những quy

luật phát triển chung nhất và đại thể nhất của tất cả các cộng đồng dân tộc,

mỗi dân tộc đều có những phương thức sống và phát triển của riêng mình,

tạo thành chính bản sắc dân tộc và bản sắc dân tộc của văn hoá

Bản sắc dân tộc của văn hoá thể hiện ở những giá trị truyền thống kế

thừa của các thế hệ lịch sử trước đây và những giá trị đương thời, hiện đại

do chúng ta sáng tạo ra trong những điều kiện lịch sử mới Trước hết hãy nói về truyền thống Truyền thống là nơi biểu hiện của bản sắc dân tộc Truyêề thống là những cái đã trở thành những nề nếp được truyền lại và kế

thừa từ đời này sang đời khác theo tinh thần vừa lặp lại với một tần số nhất định vừa được cải tiến từng bước, từng lúc, từng nơi Truyền thống tồn tại thông qua lao động, sản xuất, lối sống, sự tìm tòi, xác định những giá trị và

vận dụng chúng vào các lĩnh vực sinh hoạt Trong văn hoá, truyền thống đều trải qua một cuộc vận động: bảo tồn và tước đi, kế thừa và phát huy theo quán tính (thói quen), theo ý thức, khuynh hướng và theo thể chế Truyền thống mang dấu ấn của từng thời đại và thường xuyên phát triển ngay trên bản thân nó Ví dụ truyền thống yêu nước của người Việt Nam là

thống nhất và nhất quán nhưng tuỳ theo hoàn cảnh và đối tượng, đấu trang

và xây dựng mà có những bước phát triển về chất và về lượng Truyền

thống nhân bản cao đẹp trong thơ văn Lý - Trần, trong thơ văn Nguyễn Trãi… đã được tái hiện và tái tạo trong Nguyễn Du, Nguyễn Đình Chiểu, Phan Bội Chấu, Phan Chu Trinh, Hồ Chí Minh, trên các bình diện khác nhau của các thời địa Người ta có thể tìm thấy ở nhiều nước những cái

tương đương, tương ứng với chủ nghĩa nhân bản trong văn hoá Việt Nam,

nhưng không thể tìm thấy những cái giống hẳn như nó vì nó đã tự phân biệt

ra bằng bản sắc dân tộc Nó cũng chứng minh tính đa vẻ, đa sắc của văn hoá nhân loại và góp phần làm giàu thêm cho văn hoá nhân loại bằng chính

bản sắc dân tộc và truyền thống đó

Nhu v~y, ngay nay truerc m~t ta, ban s~c dan toc cua van h6a dang

hi~n di~n gitfa cuoc s6ng va trong S\.f phat tri~n cua d~t nuerc dueri d~ngthai sau:

- Nhtfng truy~n th6ng va nhtfng cai hi~n d~i t6n t~i ben nhau vatrong long nhau N@u n6i day la mot hi~n tu<rng hoi nh~p (integration)

thi cung c6 cO' sa: trong dch s6ng gia dinh, trong cueri xin, ma chay, an

m~c, giao ti@p, tIn ngU6'ng, ton giao, van h6a, ngh~ thu~t (vI dl,l: ca muanh~c) trong l~ hoi ( l~ hoi truy~n th6ng va 1~ hoi meri) N@u mu6n mu<rnmOt khai ni~m cua c.L.Strauss, thi c6 th~ n6i day la mot n~n van h6a c6tInh ch~t "hai t6c do", t6n t<;li& hai khu V\.fc Ngay ca trong khoa hoc vacong ngh~ hi~n d~i, n@u c6 nhi~unha lanh d~o va doanh nghi~p nuercngoai sang ta thu6'ng khen ta c6 mOt doi ngu cong nhan va ky thu~t lanhngh~ va dong dao, thi di~u d6 cung cho phep ta nh~n thlic ra themnhtfng truy~n th6ng hi@u lam, hi@u hoc, hi@u dm toi cua cha ong trongcac th6'i d~i ma khoa hoc va ky thu~t con a tdnh do thu cong va ngaynay du<rc th~ hi~n trong nhtfng con ngu6'i lao dong do ch@ do meri daot~o

- Nhtfng cai hi~n d~i, thong qua S\.f th~ nghi~m trong cuoc s6ngcung dang trO' thanh d~n d~n nhtfng tuy~n th6ng meri mang tInh doc l~ptuO'ng d6i, VI dl,l cac sinh ho~t van h6a t~p th~, cac cach an m~c, ling xtYki~u meri (b~t tay, an m~c theo nghi thlic meri), ti~u thuy@t, kich n6i vadi~n anh trong ngh~ thu~t, thi ngu6'i d~p a cac dia phuO'ng va trongtoan qu6c

- Hai d~ng thai n6i tren cung dang du<rc th~ ch@ h6a tung buerc

do xa hOi t\.f dong ti@n h~mh, khong thanh van va m~t khac do du<rchuerng d~n va chi d~o bai bo may nha nuerc (hi@n phap, phap lu~t, cac

bo c6 trach nhi~m v~ m~t van h6a, cac cO' quan nghien cli'u khoa hoc xahoi va nhan van, cac cO' quan sang tac ) ChInh S\.f phat tri~n ngay naycua d~t nuerc la chu~n m\.fC, dong cO' va cliu canh cao nh~t cua ban s~cdan toc trong van h6a

- Cang gitf gin ban s~c dan toc cang phai lam giau them cho dantoc b~ng nhtfng cai meri ti@pnh~n tu th@gieri ben ngoai phu h<rp veri Slrphat tri~n cua ban than ta Ngoai khoa hoc va ky thu~t ngay trong 16is6ng, l6i an m~c, giao ti@p, th~ dl,lc th~ thao, van h6a ngh~ thu~t c6nhtfng di~u ma ta dn hoc t~p & nuerc ngoai thi meri dap ling duQ'cnhtfng yeu du meri cua cuoc s6ng vi dl,l stY dl,lng th6'i gian chfnh xactrong cong vi~c va trong giao ti~p, ch6ng l~ m~, tuy ti~n, du tha Bi@t

tlnh thai gian b~ng dinh ItrO'ng, b~ng nang su~t, kh6ng bo ph{ mot phut,mot gia trong lac dong, lam an, ngay trong giao ti~p xa hoi (ti~p nhau d~ban cong vi~c hay tham vi~ng, nghi thlic, xa hOi ) cung phai tfnh toanthl gi&, t~o ra mot Mc phong, n~ n~p khoa hoc, mlfC thtrefc, bi~t trongtho'i gian lao dong va th&i gian nhan roi cua nhau Trong ngh~ thu~tch~ng h~n cung phai cai bien tubng, cheo, kh6ng n~ c6, d~ co th~ ph\lcV\l t6t cong chung lefp tre C~n co mua, nhay trong cac cuoc sinh ho~tt~p th~ cua thanh nien Trong ma chay khong nh~t thi~t phai m~c ao xo,chit khan xo ma nen gian di hO'n, vi d\l deo bang tang den la dtrcrc Mua

he ph\l nrr tre co th~ m~c qu~n dui ho~c vay mi-ni vua mat, vua khbe

N6u van hoa la dong Ilfc cua phat tri~n thl tham gia vao d6 e6 bans~c dan toc cua van h6a th~ hi~n trong cac truy~n th6ng va trong nhrrngsang t~o mang tfnh ch~t hi~n d~i nhtr cia noi tren

Ban s~c dan toe cua van hoa kh6ng phai la mot y~u t6 khai quattlnh t~i No dong vai tro mot IlfC van h6a, mot di~m tlfa Girr vrrng vaphat huy dtrcrc ban s~c dan toc cua van hoa thl thuc dc1ydtrcrc phat tri~ndung htrerng No g~n b6, t~p hO'p, dong vien, giao d\lc cong d6ng dantoc, trong do co nhi~u dan toc ruot thit co van hoa rieng cua mInh N6luon khO'i gcri slic s6ng cua cN ngubn, tinh th~n "u6ng ntrerc nhefngubn" dbng thai cung neu cao truy~n th6ng k~ t\lC dan toc theo phtrO'ngcham: "Con hO'n cha la nha c6 phuc" Ban s~c dan toc cua van h6a th6ngnh~t dtrcrc hai m~t: girr vrrng ngon ngubn, g6c gac ma khong reft 19-isau,trai 19-ihba nh~p duO'c vao Slf tang tru&ng chung cua nhan lo~i b~ng str

"thtrc t~p" va th~ nghi~m cua chfnh mlnh No mang tinh th~n ph~n d~u

va tinh th~n ling d\lng trong gIn girr va t~o tac; do la mot h~mh dong,mot hanh vi, mot ti~m nang Slf g~n bo veri ban s~c dan toc, tin tu&ngvao tuO'ng lai, d~n d~n nhrrng hanh dong sang t~o tren moi lInh VlfCnh~m cai dlch cu6i cung lam cho dan giau nuerc m~nh Ban s~c dan toccia chuy~n hoa thanh mot Str phat tri~n tlf than, lu~t nhan qua va tuO'ngtac girra nhan va qua th~ hi~n r~t ra & di~m nay

N6i d~n nhrrng y~u t6 ngo9-i sinh cua van hoa la cia noi d~n vi~cti~p thu nhrrng gia tri van hoa cua th~ giefi d~ b6 sung va lam giau eho

van hoa cua ta va bi~n chung thanh ch~t dinh dU6'ng dn thi~t cho Slfnghi\Sp phat tri~n, nhung & day chung toi mu6n gianh ricng va thcm motph~n d~ trlnh giai v~ v~n d~ nay v~ m~t phuO'ng phap lu~n

Dang ta tu truefc d~n nay d~u neu vi~c ti~p thu nhrrng tinh hoavan hoa cua nhan 109-ithanh mot quan di~m lern co tfnh chi~n lucrc Di~u d6 chling to chung ta cia nh~n thlic dung vi tri cua nhrrng di san

van h6a clan toc trong dai s6ng d6ng thai cung nh~n thlic dung nhu diuhoc hoi & nhung gia tri van h6a cua nhan dim cac mr6'c. 00 tnr6'c day

bi th6ng tri, bi chu nghIa ngu dan cua thtrc dan bung bIt, co l~p v6'i th~gi6'i ben ngoai, chung ta eta bi h~mg di mot thai gian kha dai trong vi~cti~p xuc veri van minh va vim h6a th~ gi6i ChI c6 mot 56 It nguai duO'choc qua d~i hoc, h.i tai trong nu6'c va du hoc & Phap con d~i bo ph~nnhan dan ta mu chu, mot 56 con em thi hoc dO' dang Mot 56 dong trIthlic thuang la vien chlic, khong d6ng g6p duO'c gi cho vi~c truy~n thl,lvan h6a th~ gi6'i cho nhan dan Mot 56 nha xu§t ban va ta bao c6 lamduQ'c vi~c nay nhung quan di~m cling bi h~n ch~ va cung kh6ng duQ'cgiao luu cho ncn ban than cac t6 chlic d6 cling chu'a phai eta n~m ch6ccac ki6n thlic v~ th~ gi6i & b~ rong cling nhu b~ silu

Tti' sau Cach m~ng Thang Tam va nh§t la tti' ngay hoa binh duQ'cI~p I~i (sau Hi~p dinh CiO'-ne-vO') cho d~n ngay nay, du6'i Str tanh d~o

cua Dang, chung ta eta tti'ng bu6'c ti~p nh~n duQ'c nhi~u tac ph~m van

hoc, ngh~ thu~t va cong trinh khoa hoc cua nhi~u nu6'c, nh§t la cuaPhap, Lien XO, Trung qu6c, Anh, Dlic, My a cac tru&ng d~i hoc ta c6d~y van hoc nu6'c ngoai, nhi~u Nha xu§t ban eta ra nhung tac ph~m dichtieu bi~u, tti' van hoc c6 Hy L~p, Trung Qu6c, An Do, Trung c~n Dong,cho d~n van hoc hi~n d~i mot 56 nu6c M6'i day mot s6 tac ph~m van hocB~c Au trong d6 c6 ca bo truang ca VI d~i Kalevala cua Ph~n Lan clingeta ra m~t b~n doc

Nhu v~y trong g~n mia th~ ky ta cung eta kip thai b6 sung chominh mot 56 gia tri van h6a cua nu6'c ngoai ma ch~ do thtrc dan eta h~nch~ va dm ky, nang cao duQ'c ph~n nao nhung hi~u bi~t v~ nhan lo~icua nhan dan D6 la mot thanh ttrU l6'n ma ta c6 th~ ttr hao

Tuy nhien so v6i yeu du cua Str nghi~p d6i m6'i va bu6'c vaothien nien ky m6'i, thi nhung hi~u bi~t cua chung ta v~ van h6a th~ gi6'ivi1n con h~n h~p va ch~m tr~, nh§t la d6i v6'i nhan dan lao dong a nhatruang c6 nhung hi~u bi~t eta trO' thanh cu ky nh§t la v~ khoa hoc xahoi, v~ nhan van, v~ van hoc, ngh~ thu~t Vo tuy~n va Dai eta c6 g~ngdua tin v~ nhung thanh ttru m6'i trong van h6a nhan lo~i nhung d6cling chi m6'i la nhung thong tin dap ling nhung hi~u bi~t d~i th~ va v~chi~u rong ma cac phuO'ng ti~n truy~n thong d~i chung eta thtfc hi¢ntheo chuc nang cua minh Mot v§n d~ dn duQ'c d~t ra la trong nhungdi~u ki~n cua tinh th~n d6i m6'i hi~n nay lam sao c6 th~ ti~p nh~n nhanhh?,n, c~~c hO'n va kip thai hO'n nhun~ tinh ho? van h6a cua nhan lo~i dtcan thiet cho cuoc song va Str phat trien cua dat nu6c chung ta

NhlY th~ nao la tinh hoa cua van h6a nhan lo~i ?

h6a trong nhtfng I1nh vlfC nhu: ky thu~t san xu;h, sua chtfa may m6c,djch Vl,l,y t~, ngan hang, marketing, thucyng m~i, qu~m 11' giao tho~g v~ntih, truy~n thong d~i chung, du lich, bao v~ moi truo-ng sinh thai V.v Trong cong vi~c Ji€p bi€n phai chop thai cO', c6 mot m~ng luch thong tin

kip tho-i va c6 str nghien cuu dt nang dong trong ung dl,lng Tru"o"c m5t

dn ti€p bi€n nhtfng thanh ttru van h6a cua cac nuefc g~n gl,li ta, chungquanh ta nhu Nh~t Ban, Han Qu6c, Trung Qu6c, Singapore, Ma-lai-xi-a,nhtfng vi~c ma ta ern b~t d~u lam 86i vefi nhtfng nuefc nhu My, Phap,cung c6 nhtfng khu VtrC dn duQ'c ti€p bi€n nhanh ch6ng nhu y t€, nganhang, marketing, thj truo-ng chung khoan, tin hoc, djch Vl,lva du Ijch

Trong vi~c ti~p thu nhttng tinh hoa cua van h6a nhan lo~i clingnhu" ti~p bi~n van h6a, mot di~u r§tquan trong quy~t djnh Str thanh congcua chung ta la dn bi€t bi€n nhtfng cai cua nguo-i thanh nhtfng cai cua

ta thong qua mot str sang loc, chon Itra va thtrc ti~n h6a, Vi~t Nam h6a.H~m qu6c hoc ngh~ 0 to cua Nh~t d~ cu6i cung lam ra nhtfng 0 to cuaHan qu6c Nh~t hoc ngh~ lam d6ng h6 cua Thl,ly sI d~ cu6i cung lam ranhung d6ng h6 cua Nh~t, c~nh tranh ca vefi Thl,lYS1

Trong Bao cao ch{nh trj cua Ban ch§p hanh Trung ucyng kh6a VIt~i 89-i hoi c6 kh~ng djnh "Cac nganh khoa hoc ttr nhien va cong ngh~t~p trung vao vi~c cai t9-0 dbi mefi va nang cao tdnh do cong ngh~ trongnuefc hi~n c6, hi~n d~i h6a nhtfng cong ngh~ truy~n th6ng c6 l' nghIakinh t~-xa hoi cao, Itra chon ti~p thu nhung cong ngh~ mefi"

Cong ngh~ duQ'c hi~u la toan bo cac phucyng ti~n v~t ch§t duQ'c

su dl,lng trong vi~c san xu~t ra cac cua cai va djch Vl,l, trong giao thongv~n tai va tieu dung Nghla la cai nguyen v~t li~u (material), ho~c congngh~ duQ'c hi~u la nhung ki~n thtic ky thu~t chuyen mon,h6a dtra vaovi~c ap d1,lng cac k€t qua nghien ctiu khoa hoc vao Str phat tri~n cacphuong thtic ky thu~t cua san xu§t, n6 la ky nang (savoir-faire haylogiciel)

Nhu nghla thti nh§t cua djnh nghla cong ngh~ (Ie materiel) n6 g~nli~n vefi vai tro quan trong cua may m6c ern d5y m9-nh chuy~n bi6n xa hoiphtrcyng Tay hr phong ki~n sang tu ban qua cuoc cach m<;lng congnghi~p

Theo nghIa thti hai (Ie logiciel) cong ngh~ c6 th~ duQ'c coi nhu mothlnh thtic mefi cua ttr bim c6 djnh, ma t~m quan trong cua n6 ngay dmgtang nhanh

Cong nghp truy6n th6ng gom 6 y6u to: nguyen li~u, cong Cl,l va

d6la:

va ky thu~t ma n6 con la mot v~n d~ m~ng ti'nh ch~t chtnh trj , xa hoi vavan h6a.

Trong khi gitf tinh dilc thu neng cua n6 kh6ng c6 gI c6 th~ thayth~ duQ'c , n6 chi c6 th~ d6ng g6p vao Slf phcH tri~n va tang tnrcrng cua

h6a cu6i cung la dong IlfC va ml,lCtieu cua phat tri~n

Cong nghi~p h6a, hi~n d~i h6a la mOt cuoc t~n cong v~ glao d\lC,

xa hoi, van h6a, d~o dli c Dan toe ta c6 nhi~u ti~m nang tri thli c van h6an6u bi6t khai thac, dong vien, chung ta c6 th6 di vao hi~n d~i h6a nhanhb~ng nhlJng con du&ng ng5n nh~t

N6i chung hi~n d~i se la ml,lC tieu ma chung ta phai ph~n d~u, d~t

Hi~n d~i h6a khong chi la cong nghi~p h6a B&i VI ngu&i ta c6 th~tr& thanh nu6'c cong nghi~p h6a ma di nguO'c lai vcYihien dai h6a nhuLien XO trucYc day Ho~c c6 th~ ti~n hanh cong nghi~o h6a ma phan hi~nd~i h6a nhu Trung Qu6e th&i Mao

Mot xa hoi hi~n d~i khac vcYixa hoi truy~ng th6ng la & tfnh nangdong cua n6 Thay cho mot xa hoi d6ng, Nha nucYc bao trum toan h~th6ng, la Slf xu~t hi~n xa hoi m&, vcYiSlf xu~t hi~n xa hoi dan Slf MotSlf c6 k~t htfu cO' nhu Durkheim n6i, Slf c6 k~t cua nhtfng cai khacnhau, thay cho Slf c6 k@t cO' gicYi, ki~u quan h~ doc vcYi k~t du songsong, ma khong c6 quan h~ ngang 86 la Slf c6 k~t cua nhtfng cai gi6ngnhau

Ti~n d~ cua hi~I.l d~i h6a la Slf ra d&i mot cO' c~u kinh t~ hon herpvcYin~n kinh t~ thi tTu&ng, la nO'i khoa hoc va cong ngh~ tr& thanh IlfCluerng san xu~t trlfc ti~p, vcYin~n kinh t~ m&, hoa nh~p vao th~ gicYi,mOt n~n kinh t~ tang tTu&ng lien tl,lCva bi~n dbi nhanh Mot xa hOi s~nsang ch& d6n cai b~t ng&, va thfch nghi vcYimoi bi~n dbi, s~n sang thaydbi ban than d~ dap ling yeu du dbi mcYi

06 la xa hoi keu goi tinh th~n sang t~o, tu- bb moi giao di~u, luonluon c6 nhtfng gic1iphap doc dao dap ling cac thaeh thlic d~t ra lien tl,lCcho d~t nucYc Va cu6i cung, xa hoi hi~n d~i se la xa hoi ma cai van h6a

se nglf trj thay cho cai kinh t~, la van minh trf tu~ sc ra d&i NO'i van h6avu-a la ngubn IlfC vu-a la ml,lCtieu cho Slf phat tri~n, gia tri van h6a se lachu~n mlfC xa hoi d~ ki~m sOcHva di~u chtnh Slf phat tri~n

Trong slf nghi~p cong nghi~p h6a va hi~n d~i h6a c6 mot v~n d~n5y sinh, c6 lien quan d6n m6i quan h~ gitI'a St.r phat tri~n cua conngtr&i va moi trtr&ng sinh thai ma ngay nay th~ gi6'i r5t quan tam.

Ngay nay & t§t ca cac ntr6'c ngtr&i ta dang ra suc mO' rong khonggian dia ly, mO' rong moi trtr&ng d~ phat tri~n san xu§t, tang trtrO'ng

kinh tit do thi h6a, thi tr~n h6a, d5y m~nh du lich Giai quy~t n<Yisan

xu§t, ch6 & va nhlfng n<Yivui ch<Yi,giai tri tham quan, du lich, la ba nhuc5u dang phat tri~n m~nh c6 lien quan d6n moi trtr&ng sinh thai hoc Benqmh nhlfng thanh tlfu l6'n laa & cac ntr6'c, eta dicn ra r5t nhi~u canhttrQ'ng pha ho~i moi trtr&ng, 0 nhiem h6a moi trtr&ng, th~m chi de doalam thung t~ng a-don baa quanh khi quy~n N~n pha rung xay ra & t~t

ca cac ntr6'c mflc d~u baa chI eta lien tt:lCbaa dong va keu goi ngan chfln.Nhi~u h~u qua tai h~i eta d~n nhtr n~n h,lt, cay c6i thien nhien bi tan l1,1i,cac muong thli trang d6 c6 nhi~u thli quy hi~m bi di~t Vi~c do thi h6a,

thi tr5n h6a khong quy ha~ch, khong tInh taan can nh~c v~ mflt moitrtr&ng, vi~c xay dt tuy ti~n, Ion xon, bat nhao, vua lam tang m~t do dan

s6 cac thanh tht, gay ra baa nhieu kh6 khan cha d&i s6ng va Slf nghi~p

phat tri~n, d6ng th&i cung lam m§t Slf can b~ng sinh thai gilf a cuoc s6ngcan ngtr&i va thien nhien, anh htrO'ng x~u d~n suc kh6e va khong gianth5m my dn thi~t cha cuoc s6ng

Yeu du bao v~ va phat tri~n moi trtr&ng sinh thai eta tr& thanhmot yeu du dp bach ma cung la lau dai dang doi r§t nhi~u & khaa hoc.Trong m§.y th~p ky qua, song sang v6'i da phat tri~n cua man sinh thaihoc (sinh thai hoc tlf nhien va sinh thai hoc nhan van) man van h6a hocv~ moi sinh hay goi t~t la van h6a moi sinh cung phat tri~n r§t m~nh Dac6 nhi~u cong trinh nghien cuu tren blnh di~n r~t C\l th~ cua moi sinhnhtr:

- Khong gian va n<Yi&.

- T6 chuc khong gian

- Thi phap khong gian

- V~ khong gian can ngtr&i

- Lbm chu khong gian

- Tri giac v~ n<YiO'

- Tri giac v~ moi trtr&ng

- Qua hm cua do thi.

- NhtI'ng n<Yicong cong

- Xa hoi hqc v~ do thi.

- Tam Iy hQcv~ khong gian.

- Ly thuy~t giao ti~p v~ Str phat tri~n do thi V.v _

Cac nghien -ctiu nay dong gop cho cac ntr6'c nhung nh~n thtic,

quan di~m va Iy lu~n v~ moi trtrang sinh thai co IQ'i nh~t cho phat tri~n

Ngoai ra cling co dt nhi~u cong trinh nghien ctiu v~ van hoa thtrc

v~t, van hoa v~ nxng, v~ vtr&n ttrQ'c, van hoa dong v~t xu Iy rieng v§n

d~ bao, v~ cay c6i va muong thti co IQ'i cho sinh trtrO'ng ttr nhien va cho

cuoc song

Van hoa moi sinh eta dtrQ'c thtta nh~n la mot dong Itrc cua phattri~n trong khuon kh6 cua van hoa noi chung VI no gop ph~n:

- Ngan ch~n vi~c pha ho~i va 0 nhiem hoa moi trtr&ng.

- Gitip cho con ngtr&i bi~t cach di~u h~mh vi~c phat tri~n mOltrtr&ng mot cach t6i trU, co lQ'i nh~t ma Str tang trtrO'ng va d&i s6ng myquan doi h6i

BO'iv~y xu ly v§n d~ "van hoa va phat tri~n" cling phai d~ c~p d~n

van hoa moi sinh nhtr mot thanh t6 r§t quan trQng cua van hoa trong

th&i d~i ngay nay

6 ntr6'c ta do chi~n tranh keo dai ta chtra co thl glO' va di~u kienmO' rong ph~m vi bao ve moi trtr&ng mot cach khoa hQc Nhi~u v§n d~16'n cling dang d~t ra , yeu du dtrQ'c xu ly tung btr6'c:

-N~n pha rung nghiem trQng v~n dang ti~p dien

-Nhi~u th~ng canh thien t~o va nhi~u di tich lich su dang bi huy

ho~i vi d\l: ttrQ'ng Nang To Thi tren ntii da & L~ng SO'n

-Cong vi~c do thi hoa, thi tr~n hoa chtra co qui ho~ch, viec xay dt

nha cua con Ion xon nh§t la & cac thanh thi Ngay Ha Noi g~n day m6'i

co tri~n lam qui ho~ch thu do Nhi~u nO'i ngtr&i dan cO'i n6'i, lam themnha mot cach khong hQ'p phap va khong ton trQng my quan chung.Ngoai bai Phtic Xa ngtr&i ta l§n ra ca song H6ng

-Viec m& rong giao thong, dtr&ng xa trong ca ntr6'c dang doi h6iStr th6ng nh§t giua mot qui ho~ch t6ng th~ va nhung qui ho~ch cua cacdia phlflYng

-Vi~c xay dtrng nong thon m6'i, cac rang m6'i dm duerc chi d~otheo mot qui ho~ch khoa hoc th6ng nh§t cua I~nh d~o cac tinh.

-Vi~c san, b~t chua thtrc Str tuan thu lu~t phap Mot s6 thu hi~m

bj di~t d6 an, ban L~yda (Nhu & Huerng Khe, Ha Tlnh ma vo tuy~n ~dua )

-Cac vung cao chua thoat kh6i 16i song ttr nhien , chua lam chuduO"c moi tru&ng theo quan di~m m6'i

-Chua c6 mot cer quan ph6i hO"p cac ho~t dong chuycn mon Cllacac nghanh (nong nghi~p, lam nghi~p, thuy san, van h6a, du Ijch )d~VITaphat tri~n san xu§t VITa bao v~moi tru&ng sinh thai ttr nhien cungnhu v€ m~t van h6a

Do nhu du cua phat tri~n trong nhung th~p ky t6'i, chung ta dnlam cho van h6a tham nh~p d~n d~n VaG cac lInh VtrC cua moi tru&ngsinh thai k~t hO"p v6'i k~ ho~ch phat tri~n dan s6 tren 4 blnh di~n:

-Khong gian ttr nhien hay khong gian dja ly

-Khong gian san xu§ t

-Khong gian & (nha cua, thj tr§n, do thi, nong thon)

-Khong gian vui cheri, giai trl, tham vi@ng, du lich

86i v6'i Vi~t Nam ta hai quan di~m v€ khong gian dja ly va khonggian san xu§t luon luon g~n li€n nhau tIT xua d@n nay cho nen & daythi@t tu&ng nen xu ly hai quan di~m nay tren cung chung mot blnh di~n,khong tach r&i Tru6'c h@t, chung toi th§y r~ng v€ m~t nay chung takhong c6 tlnh tr~ng nhu n6i tren & cac nu6'c L~nh th6, khong gian dia

ly, moi tru&ng thien nhien d€u thuoc v€ nhan dan do Nha nu6'c quan lyb~ng phap lu~t va b~ng cac chlnh sach Nhung v§n d€ con t6n t~i va dnluu y trong van h6a moi sinh va Str phat tri~n la:

1. C5n quan ni~m quy€n sO' huu mot khong gian khong phai chidem gian quy€n sO' huu mot neri, mot khoang d§t, ma chu y@u la quy€nm& rong Str ki~m soat moi tru&ng va khai thac moi tru&ng c6 1000icho ttrnhicn va cho cuoc s6ng

2 Trong khi khai thac khong gian dia ly va moi tru&ng de m&rong san xu~t va phat tri~n giao thong, dn v~n dvng khoa hoc, ky thu~t,quan di~m th§m my va phap lu~t d~ c6 nhung giai phap t6t nh§t: vtXatang cu&ng san xu§t, m& mang d§t mr6'c, VITabao dam duO"c t6i uu quy

lu~t cua hr nhicn va cac dmh trC dmh v~t lam d~p cho dJt nucYc va mOl

dia di~m cia phai nghT ngay d~n quan h~ giua khong gian dja ly khonggian san xu5t va dai s6ng xa hoi chung quanh cua dfm Ctr bao g6m cacho O', v~ sinh moi trtrang va my quan "Khong gian cong nghi~p" c6nhung yeu du kh5t khe v~ m~t nay VI n~u chi th5y 100ilch trtrerc m~t thlsau nay se stra chua kh6ng kip.

4 Nhung vi~c lam tren dn dtrcrc bao dam b~ng lu~t phap va cacchlnh sach

v~ khong gian O', chung toi nghl r~ng & ta cling c6 r5t nhi~u v5nd~ dm nghicn nfu d6 thtrc thi cho t6t, phu hcrp veri Str nghi¢p d6i meri.Trong s6 cac v5n d~ quan trong va btfc xuc chung toi chi xin neu ba v~n

d~:

1. Hi~n nay cac do thi dang phat tri~n m~nh trong kh5p ca ntrerc vanhi~u do thi va thi tr~n m6i se xu~t hi~n O'cac tinh, cac huy~n, cac xa.Vi~c xli ly moi trtrang phai can clf vao tinh t6ng th~ cua n6, tinh ttrO'ngtac giua cac thanh t6 cua n6 Khong th~ chia c5t n6 thanh nhung khuvtrC bi~t l~p, khong c6 lien quan v6i nhau Do v~y cac nganh c6 trachnhi~m dn thong su6t v~ van h6a moi sinh va ph6i hcrp v6i nhau r§t ch~tche d~ htr6ng d~n cao trao do thi h6a va thi tr~n h6a tren cac m~t: quyho~ch, ki~n truc, xay dtrng, dan s5, my quan

2 Do moi trtrang ttr nhien cling nhtr xa hoi d~u c6 tfnh t6 chlfc vatinh h~ th5ng cua n6 (eco-organisation, eco-systeme) trong thtrc ti~n, moivi~c t~o ra khong gian m6i (m& mang, phat tri~n), d~u dn c6 '1 thlfc v~quan h~ huu cO', l6-gich giua trung tam va ngo~i vi, giua cac trung tamv6i nhau, giua ttr nhien, dong v~t va con ngtrai vi d\l moi vi~c dt xayphai qua mot cuoc di~u tra "ti~n va b~t ti~n" (nhtr & cac ntr6c cia c6 lu~tphap) tlfc la dtrcrc lam & dau, c6 lcri hay c6 h~i gl cho cac vung chun~quanh va moi trtrang di~u nay phai dtrcrc phap lu~t lam ro, khong thebuong long Ho~c la khi quan 1'1 mot do thi dn xac dinh C\l th~ m~t dodan 55 (nhtr Ha Noi, thanh ph5 H6 chi Minh, Hai Phbng, Nam Dinh),ngan ch~n vi~c nhung ngtrai & nong than bo ra thanh ph5 O', gay themkh6 khan v~ m~t dan 55 va v~ m~t xa hoi cho cac thanh ph5 d6 Nen c6chu trtrO'ng m& nhung thanh ph5 hay thi tr~n "v~ tinh" thay VI d6 chocac thanh ph5 16n clf chiu dtrng mai 5tr chen Chtlc nhau trong motkhong gian ngay dmg h~n Tren th~ gi6i, Ca-li-pho-ni-a & My la nO'icong vi~c do thi h6a cia bi~t h~n ch~ nghiem ng~t m~t do dan s5 trong cac

do thi va m& rong khong gian & b~ng cach thanh l~p cac thj tr5n v~ tinhdai 5u5t mi~n Vi~n Tay nay

3 Mot v5n d6 dM ra la, d~ phl,lc Vl,lt6t nhim dan, nhtfng ngu&i laD

dong, sau nhtfng ngay lao dong m~t nh,,)C, v~t va nh~t la & cac do thi, thi

tr~n, vi~c mO' rong khong gian vui cho-i, gUli tr{ la ca mot v~n d6 xa hoidoi hbi Slf tham gia nghien ctfu va ph6i h<rp cua nhi~u nganh:· ~an hoa,

du lich, Xd hoi hoc, ki~n truc, an ninh

Khong gian vui cho-i, giai trl, khai thac d6ng bo ca ba tinh eachtrcn cun khong gian, nh~t la & nucYc ta co bi~t bao nhieu no-i dap tfngdu<rc d§y du ca ba tinh each ~y 0- day ta VITa khai thac thien nhien VITa

tu b6 sua sang cho thien nhien, to di~m cho d~t nucYc, VITa gicYithi~u cho

nglr&i trong nucYc, ngu&i nucYc ngoai cimh vat nucYc ta, Ijch SIT ta, vcYi

bao nhicu net d~p va Slf tlch huy~n tho~i, SIT thi, lkh su

C§n nang nganh du Uch thanh mot nganh vim hoa - du lich, c6 tInhcach lien nganh khoa hoc va c6 Slf cong tac cua cac nha khoa hoc, trongd6 c6 nhtfng chuyen gia v~ van h6a moi sinh va cac nha sinh thai hocnhan van (ecologie humaine) M~t khac cung dn kien td giao dl,lC nhandan bi~t ton trong va bao v~ nhtfng d~c tinh cua khong gian, bao v~nhtfng khong gian cong cong, khong gian vui cho-i giai trl (cong vien),bai t~m, san Van dong, cac th~ng dmh, d~ tranh l~p l~i nhtfng Vl,l vi~cnhu tranh gianh khach & B~n Dl,lc (chua Huo-ng), m~i dam & S~m So-n,pha nang To Thj

PHAN THU SAU: VAl TRO CUA CHU NCHIA MAC-LENIN V A TU TUONC

HO CHI MINH vA VAN HOA NCAY NAY

N~u van h6a la dong IlfC va ml,lC tieu cua phat tri~n thi chu nghiaMac-Lenin va tu tUeYng H6 ChI Minh la tu tUeYng chu d~o cua van h6a.N~u khong c6 chu nghIa Mac Lenin va tu tUeYng H6 ChI Minh thi vanh6a eYnucYc ta khong c6 cai c6t loi v~ quan di~m, tu tUeYng va du&ng 16ichi~n lu<rc eYben trong, do d6 khong th~ nao dong du<rc vai tro dong IlfCcua phat tri~n va cung khong th~ treYthanh ml,lC tieu cua phat tri~n Vanh6a c6 th~ di ch~ch hUcYng, h~p thl,l nhlfng quan di~m va phuo-nghUcYng phat tri~n cua giai dp tu san va co th~ d§.n d~n con du&ng tuban chu nghla theo mo hinh cua phuo-ng Tay Ngay cac nucYc dan tocchu nghla thuoc th~ gicYithu ba, tuy chua di theo con du&ng xa hoi chunghla nhung sau m~y thap ky th~t b~i cung da phai ph5n d5u bao v~van hoa dan toe Trong mOt Cl,lOChoi thao khu VlfC ban v~ "Thanh nien vaSlf nghi&p phat tri~n eYChau Phi" t6 chuc eYNairobi, Kenya thang 12

con du&ng phat tri~n cua ban than minh xu~t phat tIT nhtfng truy6nth6ng va nhtfng khat vong ngay nay cua chlnh minh Thanh nien dtfng