Một số vấn đề cơ bản về mô hình phát triển và quản lý xã hội việt nam giai đoạn 2011 2020

Xa hgi ben vung la xa hoi ma trong do cach song dugc xay dung theo 9 nguyen tac sau: 1 Ton trgng va quan tam den cuoc song cong dong; 2 Cai thien chit lugng cuoc song con nguai; 3 Bao ve

VIEN KHOA HQC XA H 0I VIET NAM

VIEN • XA HOI HOC • •

CHl/ONG TRINH NGHIEN CUU KHOA HOC CAP BO 2009-2010

“Mo hinh t6ng quat ve phat trien xa hoi va quan ly su* phat trien xa hoi

<y nuo'c ta hien nay”

PHAT TRIEN VA QUAN LY XA H 0I VIET NAM

GIAI DOAN 2011-2020

Chu nhiem De tai: GS.TS Trinh Duy Luan

Cff quan chu tri: Vien X a hgi hgc

1.1 Phat trien xa hoi va Tdng tru-ffng kinh te

Hieu theo nghTa rong nhat, phat trien la mot qua trinh chuyen bien cua xa

hoi tic miec do thap sang micc do cao han ve nang luomg, tinh hieu qua, chat luang, nang suat, tinh phuc tap, tinh toan dien, tinh sdng tao, tinh lam chu, hanh

phuc vd thanh dat (Jacobs and Cleveland 1999)

Ngucri ta phan biet phat trien xa hoi voi phat trien kinh te Phat trien kinh tl (hay cung thuang dugc ggi la tang truang kinh te) vai nhung khai niem nhu thi truang, cung va cau, thi dat muc tieu la gia tang san xuat, nang cao thu nhap, muc song, thi hien qua cac chi so nhu GDP Trong khi do, Phat trien xa hoi nMm muc

tieu cong bang, chat lugng song va hanh phuc cua con nguai, va de dat muc tieu

do, no mang tinh chat tai phan phoi hang hoa, cua cai va dich vu Dinh nghTa sau

day gan han vai cach hieu do: “Phat trien xa hoi la mot qua trinh dan din su biin

chuyen ca cau xa hoi theo mot cach thuc cai thien nang luc de xa hoi thuc hien

khat vong cua minh” ('http://en.wikipedia.org/wiki/social development: truy cap ngay 7/6/2010).

Vi vay, can co quan diem tong the han v l phat triln “Phat triln khong con

1.2 Phat trien ben vung

.Do la mot khai niem mai ve sir phat trien do Uy ban The giai ve Moi truang va Phat trien (WCED) dura ra lan dau tien “la sir phat trien de dap ung dugc nhu ciu hien tai ma khong phuang hai den kha nang dap ung nhu cau cua ca thS he tuang lai” Xa hgi ben vung la xa hoi ma trong do cach song dugc xay dung theo 9 nguyen tac sau: 1) Ton trgng va quan tam den cuoc song cong dong; 2) Cai thien chit lugng cuoc song con nguai; 3) Bao ve sue song va tinh da dang sinh hoc; 4) Han che den muc thap nhat viec lam giam cac nguon tai nguyen khong tai tao dugc; 5) Giu vung trong kha nang chiu dung cua Trai Dat; 6) Thay doi thai do va thoi quen song hoang phi cua moi nguai; 7) Cho phep cac cong

dong tu quan li lay moi truang cua minh; 8) Tao ra mot ca cau quoc gia thong nhat, thuan lgi cho viec phat trien va bao ve; 9) Xay dung mot ca cau lien minh toan cau.

6 Viet Nam y tuang PTBV cung dugc chap nhan rong rai trong Dang, Chinh phu, cac nha hoach dinh chinh sach, cac nha khoa hgc, quan ly, va nhan dan Sa di y tuang nay nhanh chong dugc chap nhan a Viet Nam vi no gan gui vai truyen thong van hoa ton trgng cong dong, thien nhien, va cac ly tucmg cua chu nghia xa hoi.

1.3 "Chu nghia tu do"- ca sa tu tuang cua cac mo hinh phat trien xa hoi va quan

ly xa hoi phuang Tay

“Chu nghia tu do” la mot he tu tuang, quan diem triet hgc, va truyen thong chinh tri Chu nghia tu do co nguon goc tu phong trao khai sang tai phuang Tay Chu nghia tu do nhan manh den tu do doanh nghiep tu nhan, quyen sa him tai san

ca nhan va tu do khe uac Cac nha tu do co dien cho rang b it binh ding kinh te la dieu tu nhien dien ra tu su canh tranh cua thi truang tu do va khong phai la ly do

de dua vao do ma co the vi pham quyen sa him tai san.

Mot so nguyen tac chung cua chu nghia tu do bao gom: 1) Chu nghia tir do chinh tri; 2) Chu nghia tu do van hoa; 3) Chu nghia tu do kinh te; 4) Chu nghia tu

do xa hoi.

Da so y kien cho rang "He thong kinh doanh tu do va nen kinh te thi truang

tu do hoat dong tot nhat cho lgi ich xa hoi khi no di kem vai nhung quy dinh chat che cua chinh phu" Dang chu y la a nhung nuac co truyen thong kinh te thi truang tu do lau dai nhu My, Anh, Phap, Due, Canada, ty le y kien cho rang chinh

phu can co nhieu quy dinh chat che han doi vai doanh nghiep lan cung la da so Cach thuc ma chinh phu a nhung nuac nay phan ung doi vai cuoc khung hoang tai chinh nam 2008 cung cho thay chinh phu a nhung nuac nay da thay r5 su can

thiSt nay va da thay doi cach nhin doi vai chu nghTa tu do kinh te Da so y kien a

Nga, Trung Quoc, va nhieu nuac dang phat trien khac cung ung ho viec chinh phu can co nhieu kiem soat han doi vai doanh nghiep lan.

Kinh te thi truang sir thuc da co tinh quoc te rat cao va da tra thanh thanh tuu chung cua tu duy kinh te cua nhan loai Tuy nhien, kinh te thi truang tu do thuan tuy theo nghTa co it hoac khong co su can thiep cua nha nuac thi lai tra nen loi thai.

1.4 Vai tro cua nha nuac trong phat trien kinh te-xa hoi

Vai tro cua nha nuac trong phat trien kinh te luon luon la de tai nong trong suot lich sir phat trien kinh te thi truang tir do Nhung nguai theo thuyet kinh te tan co dien (neoclassical economics) thuang nhan manh vai tro dong luc phat trien cua khu vuc kinh te tu nhan va ca che thi truang tu do chu khong phai vai tro cua nha nuac Ho cho rang viec nhan manh den vai tro cua nha nuac trong phat trien kinh te thuang de dan den khuynh huang bao cap cac doanh nghiep nha nuac, lam cho cac doanh nghiep nay kem hieu qua va y lai.

Nha nuac co the co vai tro to lan doi vai phat trien xa hoi Do la vai tro nguai khai xuang cac y tuang phat trien va la nguai to chuc thuc day qua trinh

phat trien dem lai nhung ket qua mong muon.

Nha nuac, tuy nhien, cung co the la tac nhan can tra su thai nghen hay thuc hien nhung y tuang phat trien tot dep neu giai lanh dao bao thu, giao dieu, thieu kien thuc va thieu nhay cam de danh gia dung nhung sang kien phat trien xuat phat tir cac ca nhan, cac to chuc quan chung, khu vuc tu nhan O nuac ta, cau chuyen ve khoan san pham “chui”cua Bi thu Tinh uy VTnh Phuc (ong Kim Ngoc) trong thai ky bao cap co the la thi du ve tra ngai cua nha nuac doi vai nhung sang kien phat trien

II MOT SO VAN DE PHUONG PHAP LUAN VA TIEP CAN NGHIEN CUU

MO HINH PHAT TRIEN XA HOI 6 NUi3C TA HIEN NAY

2.1 Til thuat ngQ “xa hoi”

C5 Viet Nam, khai niem/thuat ngu: PTXH dlfgc biet den va s i dung sdm nhat tur Hdi nghi thuang dinh the gidi ve PTXH hop tai Copenhagen 6-12/ 3/1995 Tie'p den la trong linh vuc xay dung cac Chien luge ke' hoach (5 nam, hang nam) phat trien kinh te' - xa hoi quoc gia Lin dau tien, thuat ngu PTXH da dugc sir

dung trong van ban “Bao cao Khung ke' hoach 5 nam 2011-2015 ve phat trien xa

hoi " do B6 KH va DT soan thao.

V i mat thuat ngfi trong khoa hgc xa hdi, cum tut PTXH bao g6m 2 tur ghep: phat trien va xa hoi Theo nguyen nghia (tir nguyen) cua m6i tir, co the tim ra

nhieu ndi ham khac nhau cua cluing Rieng thuat ngu “xa hdi” thi ft nhat co 4 nghia:

- Nghia rong, do la mdt quoc gia / nha nude, hay mot hinh thai kinh te' xa hdi nha't dinh.

- Xa hdi nhu mdt phuang dien phan tich, bao ham nhung chieu canh quan he giua cac nhom, tap doan ngucti vdi nhau thdng qua cac quan he xa hdi xuyen sud't moi linh vuc cua dcri sd'ng xa hoi Cach hieu nay gin vdi cach hieu thu: nha't cua khai niem xa hdi, song chuyen sau hon vdi cac quan he xa hdi va CCXH/ ciu true xa hdi.

- Khai niem “xa hdi” con dugc hieu nh la “xa hoi ddn s u ” - mdt bd phan ciu thanh

cung vdi 2 bd phan khac la thi trudng va nha ndc.

- Xa hdi nhu mdt linh vuc tuang dd'i ddc lip vdi cac linh vuc khac nhu kinh te',

chinh tri, mdi trucmg tu nhien, Khi do cum tir PTXH dugc xem la su phat trien

cua lmh vuc xa hdi.

Tuang ling vdi cach hilu tir “xa hdi” co the co cac cach hieu khac nhau ve PTXH hay md hinh PTXH

2.2 Phac thao cac khai niem

Phat trien xa hoi:

Nhu da d i cap d phan Tdng quan tren day, da co kha nhieu dinh nghia hay

cach hidu ve PTXH tir cac nha khoa hgc phuang Tay Chang han, James Midgley

(1995) cho ring, PTXH la mot qua trinh bien doi xd hoi co chu dinh nhdm nang

cao phuc loi cua con nguai trong su ket hap hoan toan vai tien trinh nang dong

cua phat trien kinh te (Midgley, 1995: 25).

Noi dung cua PTXH cung dugc nhieu ngudi hieu cu the gid'ng nhu nhiem vu

“Nang cao ddi sdng vat cha't va tinh than cua nhan dan” trong cac van ban ke hoach phat trien kinh te-xa hdi quoc gia hay dia phuang.

Trong sd' cac luan giai tren day, dinh nghTa cua Pham Xuan Nam sau day da bao g6m dugc kha nhieu chieu canh cua khai niem PTXH.

PTXH la “su van dong, bien doi theo huang tien bg hgp quy luat, (thuan long

nguai) cua cua ca cau xa hoi, cua cac thiet che xa hoi, viec gidi quyet cac nhu cau

cua ddi sdng con ngudi.” (Pham Xuan Nam, 2008).

Quan ly su PTXH:

Do la hoat ddng cua quan ly dieu hanh cua nha nude vai su phoi hap cua

cac to chuc ngoai nha nuac nham xay dung cac chmh sach, hoan thien the che',

huy ddng va phan bd cac ngu6n luc de giai quye't co hieu qua cac va'n de xa hdi co lien quan true tie'p de'n cudc sdng cua cac ca nhan va cdng ddng, nang cao mile sdng vat cha't va tinh than cua ngudi dan, bao dam cha't lugng cudc sd'ng ngay mdt gia tang, to chtic cuoc sdng ngay mdt hoan thien.

Md hinh PTXH la su md hinh hoa, he thong hda cac ye'u td' cua linh vuc PTXH

trong mdt he thd'ng hoan chinh va thd'ng nha't thdng qua:

- Cac ye'u td “thuc the” ca'u thanh md hinh

- Clitic nang, vai trd va vi tri cua tting ye'u td' trong md hinh dugc xac dinh

- Cg ca'u va tuang tac / lien ket giua tat ca cac ye'u to, cac mdi lien he ben trong va ben ngoai he thdng dugc dinh hinh

- Tinh cha't md va ddng

- Dugc lugng hda, co the dieu khien, giam sat, danh gia cac ke't qua va hieu qua tac dong.

- Co cac cdng cu giam sat hieu qua: cac thiet che', he thd'ng chi bao va cac

td chtic chuyen mdn theo ddi va giam sat danh gia dinh ky, dua trdn ke't qua

va tac ddng thuc te' cua cac linh vuc/ ye'u td PTXH.

2.3 Cac tiep can nghien cum vd dac tinh cua md hinh P T X H

Phat trien xa hdi va md hinh PTXH la nhfing khai niem phtic tap, vi vay mdt cach tie'p can dan le se la khong du de mo xe, phan tich va ly giai day du Nhfing cach tie'p can quan trong can dugc van dung trong tie'n trinh nghien ctiu va xit ly cac khai niem co lien quan la: Tie'p can kinh te', Tie'p can quyen, Tie'p can

phat trien con nguroi, Tiep cin phat trien ben vung, Tiep cin lich s i, Tiep can Ciu true chuc nang, Tiep cin He thong va Tie'p can dua tren nhu ciu.

Nhung dac tinh cua mo hinh PTXH

• KhOng thi hoan toan d6c lap

• Co xu hudng chuyen doi tur don gian de'n phiic tap.

• Luon “ma” va “d6ng”

• Phu thu6c vao chat lugng hoat d6ng cua cac ye'u t6' trong m6 hinh

2.4 Ba chieu canh nghien ctiu md hinh PTXH

• ChiSu canh Ca ciu xa hOi:

• Chic;u canh thiet che' cua PTXH

• Chilu canh “nhu ciu ” cua PTXH

Xet tren phuang dien “nhu ciu” cua mo hinh PTXH, co it nha't 6 ye'u t6' ca ban cua m6 hinh g6m:

1 Lao dong, viec lam va sinh ke', mire sd'ng va cdng blng xa hoi.

2 He thd'ng an sinh xa hoi va cac Chuang trinh XDGN

3 Hai dich vu xa h6i ca ban: giao due dao tao va cham soc sire khoe.

4 He thong cac dich vu c6ng

5 D6i sd’ng van hoa tinh thin

6 Thuc hanh din chu va su tham gia Cac t6 chuc XHDS.

Tuang ung vai cach hieu tir “xa hoi”, co nhieu cach nhin khac nhau d6i vai quan niem ve "mo hinh phat trien xa hoi".

3.1 Xa hgi dan su

Cach nhin thu nhat la mo hinh xa hoi dugc xem xet tu goc do quan he vai

thi truang va nha nuac Theo do, xa hoi tong the bao gom 3 tru cot la "kinh te thi

truang", "nha nuac phap quyen" va "xa hoi ddn su".

3.2 M d hinh an sinh xa hgi va bao tra xa hoi

Cach nhin thu hai cung kha pho bien la cach nhin tir goc do cach thuc phan phoi cua cai cua toan xa hoi Khac vai quan niem kinh t! de cao viec san

xuat ra cua cai vat chat cho xa hoi, cach nhin nay nhan manh mot mo hinh phat

triln xa hoi phai dugc dac trung bdi cach thuc ma no phan phoi cua cai cua toan

xa hoi.

ly ”)

Cach nhin thu 3 cung kha pho bien ve mo hinh phat trien xa hoi la each

nhin liet ke cac linh vuc quan trong cua phat trien xa hoi, noi dung va vai tro cua chung ddi vdi phat trien xa hoi Mo hinh nay phu hgp vai chieu canh “nhu cau” trong sd 3 chieu canh (CCXH, thiet che, nhu cau) dugc bao quat trong dinh nghTa

ve PTXH theo nghTa rong.

Thong thuang, ca ba cach nhin doi vai mo hinh phat trien xa hoi deu dugc cac tac gia d cac nuac sir dung, tuy thuoc vao diem nhan ma cac tai lieu muon chuyen tai Trong nhieu trudng hgp, cac tac gia ket hgp ca ba cach nhin nay trong viec phan tich va mo ta mo hinh phat trien xa hoi cua nude dugc nghien cuu.

3.4 Mo hinh quan ly su phat trien xa hoi

Nhin chung, cac nguyen tac quan ly su phat trien tot cung dong thdi la cac nguyen tie quan ly kinh te tot, va trong nhieu trudng hgp quan ly sur phat trien tot ddi hdi dong thdi ca quan ly kinh te tot va quan ly xa hoi tot Chinh vi the, trong phan nay mac du nhan manh khia canh quan ly su phat trien xa hoi, song nhieu diem neu d day cung dugc rut ra tir cac tai lieu ve quan ly kinh te tot, va nhieu diem neu d day cung ap dung tot cho quan ly kinh te 6 tam ly luan ve quan ly su phat triln, dudng nhu su phan biet giua quan ly kinh te va quan ly xa hoi hau nhu

da bi lu md.

3.5 Quan tri tot

5 nguyen tac chinh tri va 4 nguyen tac kinh te cua quan tri tot nhu sau:

Cac nguyen tac chinh tri cua quan tri tot:

1 Quan tri tot dua tren su thiet lap hinh thuc chinh quyen co tinh dai dien va

co trach nhiem giai trinh.

2 Quan tri tot ddi hdi mot xa hoi dan sir manh va da nguyen nai co sy ty do the hien va ty do hiep hoi.

3 Quan tri tot ddi hdi cac the che tot—bo cac quy tac quy dinh hanh dong cua cac ca nhan va cac to chuc va sy dam phan giai quyet cac khac biet giua ho vdi nhau.

4 Quan tri tot doi hoi viec tuan thu phap luat la toi cao dugc duy tri thong qua he thong phap ly hieu qua va cong bang.

5 Quan tri tot doi hoi muc do minh bach va trach nhiem giai trinh cao trong cac qua trinh cong cung nhu cac qua trinh cua cac nghiep doan/to chuc (public and corporate processes) Cach tiep can co sir tham gia rong rai doi vai viec cung cap dich vu cong la rat quan trgng de cac dich vu nay co hieu qua.

Doi lap vai quan tri tot la quan tri toi vai nhung dac trung ca ban sau day (Agere

• Thieu tieu chuan dao due trong quan ly cac van de cua nha nuac;

• Thieu cac gia dinh chinh sach dugc xac dinh mot cach ro rang.

CJ Viet Nam, tat ca nhung thay doi noi tren deu co the quan sat dugc a muc

do nay hay khac trong lmh vuc quan ly nha nuac trong khoang 20 nam qua, song

ve ca ban Viet Nam chua thiet lap dugc mo hinh quan ly hien dai, chua dat dugc muc do cua sir quan tri tot Da co nhieu thay doi trong quan ly nha nuac va su lanh dao cua Dang theo huang dan chu han, co su tham gia cua nguai dan nhieu han, co su cai thien ve muc do cong khai, minh bach, va trach nhiem giai trinh Tuy nhien, sue y cua kieu quan ly nha nuac kieu cu van con rat lan Nhieu ca quan nha nuac va cac quan chuc co trach nhiem quan ly van thuc thi mo hinh quan ly kieu "cai tri”, duy tri ca che "xin-cho", gay tra ngai cho phat trien Ve mat

ly luan, mo hinh quan ly su phat trien xa hoi kieu mai, phu hgp vai tinh hinh trong nuac va the giai mai, noi chung chua dugc thiet lap (Bui Thi Cuang 2010).

IV MOT SO KINH NGHIEM CUA TRUNG QUOC VA CAC NUCSC CHAU A

4.1 Phat trien can bang kinh te va xa hdi

Thuc tl cho thay, cac qu6c gia dlu co xu huang uu tien muc tieu phat trien kinh te han muc tieu phat triln xa hoi Ket qua la: tang truang kinh te cang cao thi bit binh ding ca hoi cang lan, cac van de xa hoi cang gay gat Giai phap la tim cach thuc dSy phat trien xa hoi tuang xung vai tang truang kinh te, dieu chinh, can bang lai lgi ich giua cac vung mien, cac tang lap cu dan de tao ra su on dinh

xa hoi.

4.2 Xay dung he thong an sinh hoan thien

An sinh xa hoi la la thuac do trinh do phat trien va tinh uu viet cua moi che

do kinh te - xa hoi, la mot bien phap giai quyet cac van de xa hoi, tir do thuc hien muc tieu chinh tri; dam bao ca ban cho viec duy tri cong bang xa hoi, tao phuc lgi, dua thanh qua phat trien den toan the nhan dan Han 100 nam, ke tu khi che do bao hiem xa hoi hien dai dugc tao lap tai Due vao nam 1883, Du luat An sinh xa hoi dugc My thong qua vao nam 1935 den viec nha nuac phuc lgi dugc xay dung tai Anh vao cuoi thap nien 40 the ky XX deu tim thay mot dilm chung Do la, mot nha nuac muon theo du6i muc tieu phat trien kinh te - xa hoi ben vung, lanh manh, deu phai coi trong tdi da viec xay dung che do an sinh xa hoi; Ngugc lai, mot nha nuac khong coi trong hoac coi trong khong dung muc che do an sinh thi thuang nay sinh mau thuan xa hoi, tham chi doi khang xa hoi tuang doi nghiem trgng

4.3 Thuc hien chinh sach dao tao nguon nhan luc hieu qua

Con nguai, nguon nhan luc la nhan to quan trong hang dau, quyet dinh cong cuoc kiln thilt va phat trien dat nuac Moi quoc gia deu co gang thuc thi chinh sach dao tao va su dung nguon nhan luc mot cach tich cuc, hgp ly va hieu qua.

Truac het la bai hgc dau tu cho giao due.

Thu hai la bai hgc cong bang ve ca hoi giao due.

Thu ba la bai hgc ve tu tuang “xa hoi hoc tap” - yeu to quan trgng de nang cao

trinh dg dan tri.

Thu tu la bai hgc xay dung chuang trinh giao due hoan thien, on dinh.

4.4 Kinh nghiem quan ly ph at trien xa hoi

Da dang hoa chu the quan ly

Da dang hoa trong ca cau quan ly xa hoi cua Trung Quoc

Vai tro cua xa hdi ddn su trong quan ly xa hoi

„ Chinh phu, Nha nuac lam nhung gi luat phap cho phep, XH D S lam nhung

gi md luat phap khong cdm Vi thi, can khai thac nhung nhan to tich cuc cua XHDS cac nuoc trong qua trinh tham gia quan ly va thuc day xa hoi phat trien, ngay trong dieu kien xay ra xung dot nhu Thai Lan hien nay.

Nhin chung, XHDS Trung Quoc van la canh tay noi dai cua nha nuoc, tac

dung phan bien chinh sach va giam sat quyen luc chua cao Cac to chirc nay co vai tro kha tich cuc trong cac lmh vuc xoa doi giam ngheo, bao ve moi truong, nhung

vai tro thuc day dan chu va minh bach chinh sach con rat mo nhat

Mac du nhu vay, nhung XHDS Trung Quoc dang ngay cang gop phan to Ion vao qua trinh phat trien va quan ly phat trien xa hoi, tra thanh cau noi quan trong giua chinh phu vai nguai dan, thuc day sir hop tac hai chieu, xay dung nen

“quan tri t6t”.

Xa, hoi ddn su Thai Lan vd Malaysia

Khac vai Trung Quoc, XHDS da hinh thanh va phat trien kha sam tai Thai Lan va Malaysia, dua tren khung kho phap ly tuang doi on dinh Hien phap dau tien cua Thai Lan duai che do quan chu lap hien nam 1932 va cac Hien phap sau

do deu chua dung nhung ca sa phap ly can ban cho su phat trien cua XHDS, khi

no dam bao cac quyen tu do cua cong dan nhu tu do ton giao, tu do ngon luan, tu

do hoi hop, tu do lap hoi va dang phai Dac biet, nhung quy dinh trong Hien phap

1997 da dan den viec thiet lap mot so to chuc doc lap, nhu Uy ban nhan quyen

qudc gia (thuoc Quoc hoi), Uy ban bau cu, Ca quan kiem tra (truac la Uy ban

chong tham nhung quoc gia), Uy ban kiem toan quoc gia va mot ca quan quan ly

buu chinh vien thong doc lap Hoat dong cua cac to chuc nay nham vao nhu cau

ve mot chinh phu minh bach, thing than va bao ve nhan quyen.

Tir ba truang hap Trung Quoc, Thai Lan, Malaixia, co the thay mot dilu la,

su hinh thanh cua XH D S la xu huang chung, tat yeu trong dieu kien phat trien

cua nen kinh te thi truang vd nen ddn chu tien bo Trong quan ly xa hoi, Viet Nam

can tinh din yeu to nay bcri le trong boi canh chu dong hoi nhap quoc te nhu hien nay, chung ta khong the nam ngoai quy luat phat trien chung Trung Quoc la nuac

da timg d l lai nhieu su kien “tai tieng” trong lich sir, khi cac nha cam quyln

1 CIVICUS Civil Society Index Report China (Mainland): A nascent civil society within a

transforming environment, NGO Research Center, SPPM, Tsinghua University, thing 4-2006.

khong chip nhan bilu hien phan ung, doi khang cua quan chung nhan dan Do la chu truang “d6t sach chon hoc tro” thai Tan Thuy Hoang; hanh dong tan sat phong trao “Thai Binh thien quoc” thai nha Thanh; phong trao Cach mang van hoa dam mau t&ng lap tri thuc thai Mao Trach Dong; su kien Thien An Mon thai

Dang Tieu Binh; Nhung Trung Quoc cung dang tieng buac thua nhan vai trd

cua XH D S trong qua trinh da dang hod chu the quan ly cua minh Nhieu to chuc

phi chinh phu da co nhung dong gop that su hieu qua vao chinh sach phat trien xa hoi va quan ly phat trien xa hoi Dac biet, cac nha lanh dao Trung Quoc ngay cang ton trong va de cao tieng noi trong giai tinh hoa hoc thuat, coi day la “kho tri thurc” (Think-tanks) quy bau cho su phat triln phon thinh, van minh va dan chu cua Trung Quoc Rat nhieu chinh sach quan trong cua Trung Quoc da hinh thanh tir cac kiln nghi, khuyen cao cua cac to chuc nay Tat nhien, hoat dong va phan

ung cua cac to chuc XHDS a Trung Quoc chii yeu van dien ra duai su huang dan

vd kiim sodt cua nha nuac, vi the cac to chuc nay phat trien theo xu huang mem

mai, khong doi khang vai chinh phu.

Xuat phat tit thuc tien de hoach dinh chmh sach phat trien xa hoi

Nhieu nuac trong khu vuc Dong Nam A la cac quoc gia da sac toe, da van hoa, da ton giao Lanh dao cac quoc gia nay deu dac biet chu y den nhan to quan trgng nay khi hoach dinh va dilu hanh chinh sach trong cac lmh vuc phat triln xa hoi nhu giao due, an sinh, dieu hoa lgi ich, hoa hgp sac tgc, Dieu nay da tao dugc xa hoi dong thuan, hai hoa, quy tu sue manh tong hgp cua cac nhom cong dong, vi muc tieu phat triln.

Kiem sodt quyen luc vd m a rang dan chu trong ca che quan ly xa hoi

Phat trien xa hoi va quan ly phat trien xa hoi khong the tach rai vai tro lanh dao cua dang cam quyen va quyln luc cua nha nuac Nhung, thao tung quyen luc, cau ket quyen luc va lam dung quyen lire la nhung nhan to lam mat hieu qua cua

bo may quan ly nha nuac, khien cac chinh sach xa hoi khong di vao cuoc song, khong den vai nguai dan Do vay, cln phai co ca che kiem soat quyen luc thxch ung dl tao dung bo may quan ly xa hoi minh bach, hieu qua, it tham nhung.

Dao tao vd trong dung luc luang tinh hoa

Sir phat triln cua mot quoc gia khong the thieu vai tro va su dong gop cua lire lugng tinh hoa, tham chi la ca nhan nguai dung dau Trung Quoc la mot vi du

vk su lira chon d l dao tao, boi duang va su dung luc lugng tinh hoa, phuc vu sir

nghiep xay dung va phat trien dat nuac.

Nhieu nuac khac nhu Nhat Ban, Han Quoc, Malaixia, Xinhgapo, deu khang dinh vai tro cua luc lugng tinh hoa, nhat la nguai dung dau dang, chinh phu doi vai su phat triln dat nuac noi chung, phat triin xa hoi noi rieng.

Nhung bai hgc cua cac nuac trong khu vuc co gia tri tham khao rat tot doi nuac ta, ggi ma de huong tai dinh vi mot mo hinh phat trien xa hoi phu hgp vai dieu kien Viet Nam Co the rut ra mot so ket luan nhu sau:

1 Muon tao dung mot xa hoi cong bang, nang cao chat lugng song cho nguai dan, song cac chinh sach phat triln xa hoi luon vip phai nhieu kho khan Ke hoach

an sinh, phat trien giao due cua Thai Lan dau thap ky 90 the ky XX theo triet ly

“nln kinh te diy du” co nhieu uu diem noi troi khien chinh phu va nguai dan Thai Lan deu hy vong se nang tam phat trien xa hoi len mot buac cao hon trong nhung nam dau thi ky XXI Tuy nhien, an sinh, giao due, y te, Thai Lan da lam vao tinh trang cuc ky kho khan khi nuac nay lam vao cuoc khung hoang tai chinh - tien te

1997 Cac chinh sach xa hoi khong the dat tai muc tieu nhu da dinh, nhieu lmh vuc

xa hoi con phai duang dau vai nhung thach thuc chua tung thay.

2 An sinh va giao diic la hai lTnh.vuc dugc tit ca cac nuac dac biet quan tam trong muc tieu phat trien xa hoi An sinh khong chi co vai tro dam bao cuoc song an toan cho mgi thanh vien xa hoi ma con co y nghia phuc lgi, dim bao mure song toi thieu cho nguai dan - dac biet vai tang lap yeu the trong xa hoi Quan trgng hon, no gop pMn dieu chinh, can bang (trong cac muc do khac nhau) lgi ich giua cac giai ting, tren ca sa do dieu hoa moi quan he va mau thuan trong xa hoi Gan day, cac nha lanh dao Trung Quoc da phai dieu chinh lai cac quan he xa hoi, theo tieu chi hai

hoa, can bang, hieu qua Muc tieu ddn sinh dugc coi la “trgng diem” trong phat

trien xa hoi, lan dau tien the hien trong Bao cao chinh tri cua Dang Cong san Trung

Quoc (khoa XVII) De hien thuc hoa muc tieu nay, Trung Quoc dang tich cuc hoan

thien he thong an sinh, nhat la cac che do an sinh a nong thon.

3 Chinh sach xa hoi dung chua phai la dieu kien du de thuc day xa hoi phat trien Can phai co mot mo hinh (hay phuang thuc) quan ly xa hoi hieu qua Viet

Nam va Trung Quoc la hai quoc gia da trai nghiem mo hinh quan ly ke hoach hoa

tap trung Da dang hod chu the quan ly la dieu kien het sue quan trgng de phat

trien xa hoi tot han Trong do, quan trgng nhat van la xay dung va van hanh dugc

mot bd may chinh phu hien dai, trong sach va minh bach Hien dai la chinh phu

thuc hien day du chuc nang dich vu cong, dam bao mang ludi an sinh cho dong dao ngudi dan Trong sach la chinh phu khong tham nhung, khong dac quyen dac loi Minh bach la chinh phu cong khai hoa chinh sach cong va tai chinh cong Co nhu vay, moi co the thuc hien dung muc tieu “dan biet, dan ban, dan lam, dan hudng, dan kiem tra”.

Cung vai cai cach va kien toan bo may quan ly nha nuac, cac quoc gia ngay

cang chu y den vai tro tham gia quan ly cua cac to chuc xa hoi va cdng dan Truac

day, ngudi dan chu yeu yen long vdi vi the bi quan ly, tham chi bi thong tri Ngudi dan thudng khong biet rang, ho chinh la mot chu the quan ly quan trong cua xa hoi;

su giam sat va phan hoi y kien cua ho co tac dung to ldn doi vdi viec xay dung mot chinh phu hien dai, trong sach va minh bach; gop phan hoan thien xa hoi, lanh manh hoa xa hoi.

Moi quoc gia co quan diem va cach to churc rieng kenh tham gia quan ly tir

cac to chuc xa hoi va cong dan: co nude nhan manh vai trd cua xa hoi dan su nhu Thai Lan, Malaixia; co nude coi trong cac to chuc chinh tri xa hoi nhu Trung

Quoc Tuu chung, tat ca deu mong muon phat huy toi da vai trd va ddng gop tich

cuc cua cac luc luang nay Tir sau Dai hoi XVI, Trung Quoc khang dinh ca che quan ly xa hoi theo phuang cham “cap uy dang lanh dao, chinh quyen phu trach,

xa hoi hiep dong, quan chung tham gia” - cu the han so vdi phuang cham “Dang lanh dao, Nha nude quan ly, nhan dan lam chu “ d Viet Nam.

Chircmg 2;

Tir T l/d N G CO BAN CUA HO CHI MINH VE MO HINH

PHAT TRIEN VA QUAN LY XA HOI VIET NAM

I TU* TU dN G HO CHI MINH VE MO HINH PHAT TRIEN XA H 0I VIET NAM

1 Md hinh xa hgi dan chu

Ban chat dan chu theo Ho Chi Minh la dan la chu va dan lam chu Dieu do cho th§y Ngudi xac dinh hai yeu to cau thanh quan trong cua dan chu la vi the va hoat dong cua ngudi dan.

Ho Chi Minh da tim dugc cho dan toe Viet Nam mot mo hinh ve che do dan chu thuc su: nen dan chu den nai - dan chu mdi cua dan, do dan va vi dan, liy dan lam goc, mgi quyen hanh va lire lugng d6u tir nai dan, lgi ich cung phuc

vu cho dan, do la nen dan chu cua so dong nhan dan.

Cac linh vuc dan chu bao gom Dan chu trong chinh tri, Dan chu trong kinh

te, Dan chu trong sd huu tu lieu san xuat, Dan chu trong to chuc va quan ly san xuat, Dan chu trong phan phoi san pham lao dong, Dan chu trong van hoa-xa hoi

Cu the hon, nhan dan sang tao cac gia tri van hoa va van hoa phuc vu nhan dan; Xay dung nen van hoa dan toe - khoa hgc - dai chung; Dan chu trong van hoa giua cac dan toe.

2 M o hinh x a hgi chu nghia d Viet Nam

Dinh nghTa cua Ho Chi Minh ve chu nghTa xa hoi vdi tu cach la mot mo hinh xa hoi dugc dien dat tren cac goc do sau:

- Tiep can mot cach tong quat: xem xet dd nhu mgt che do xa hoi hoan chinh, bao

g6m nhieu mat khac nhau cua ddi song, la con duang giai phong nhan loai can lao

Nguai lira chon mo hinh phat trien xa hoi Viet Nam la mo hinh xa hoi chu nghia vai cac muc tieu:

V i c h i do chinh tri: nhan dan lam chu, Nha nuac dan chu nhan dan dua

tren nen tang lien minh cong nong do giai cap cong nhan lanh dao; Ve kinh te: co

nln kinh t! phat trien cao, dua tren lire lugng san xuat hien dai va che do cong

huu ve tu lieu san xuat; Ve van hoa: co van hoa phat trien cao, xay dung nen van hoa tien tien dam da ban sic dan toe; Ve xa hoi: thuc hien cong bang, dan chu;

xay dung moi quan he tot dep giua nguai vai nguai; quan tam thuc hien chinh

sach xa hoi; Ve con nguai xa hoi chu nghia: phai co pham chat ca ban nhu con

nguai phai co tinh than va nang luc lam chu; co dao due xa hoi chu nghia; co kien thurc khoa hoc ky thuat; co tinh than sang tao Dong thai, nguai cung nhan manh tai sir binh ding va cong b&ng hgp ly, phai quan tam den phu nur, phai giai phong phu nu, xay dung binh dang nam-nur.

NAM

Tu tuang Ho Chi Minh ve mot so dong luc ca ban trong phat trien xa hoi Viet Nam bao gom: phat trien con nguai; phat trien khoa hoc-ky thuat, giao due, van hoa; chu nghia dan toe va khoi dai doan ket toan dan.

1 Phat trien con ngucri

Phat trien con nguai bao gom cac noi dung: Ban chat con nguai, quyen con nguai, Vai tro dong luc phat trien xa hoi: con nguai la trung tam, Phat huy nhan

to con nguai Tiep den la phat trien khoa hgc-ky thuat, van hoa, giao due;

Chu nghia dan toe va khoi dai doan ket toan dan bao gom khai niem “dan” Quan niem cua Ho Chi Minh ve “dan” la mot pham tru rat rong nhung van bao ham tinh giai cap, va do do no co gia tri thuc tien rat lan trong viec tap hgp va doan ket luc lugng cach mang.

Chu nghia dan toe la mot dong luc lan phat trien dat nuac, trong do phai hieu sue manh dan toe va siic manh thai dai, chu nghia dan toe va chu nghia quoc

te va biet ket hgp sue manh dan toe vai siic manh thai dai.

2 Khoi dai doan ket toan dan la mot dgng luc to l&n cua PTXH

Khang dinh dong luc to Ion cua chu nghia dan toe, nhung theo Ho Chi Minh, dong lire dan toe chi dugc chi dugc phat huy thong qua khoi doan ket toan dan toe.

Vai tro cua dai doan ket toan dan la dong luc quan trgng hang dau, mot chiln luge co y nghia co ban va lau dai cua su phat trien xa hoi Noi dung dai doan kit toan dan la: Dai doan ket dan toe la dai doan ket toan dan Dai doan ket dan toe phai dugc dat trong mot to chuc la Mat tran dan toe thong nhat duai su lanh dao cua Dang; doan ket lau dai, chat che, chan thanh, than ai.

Phuang thuc xay dung khoi dai doan ket toan dan la: doan ket cong-nong- tri la moi lien ket nen tang; dua tren nhan thuc va hanh dong vi muc dich, lgi ich chung cua ca nhan, nhom, giai cap, dan toe; Giao due, van dong, tuyen truyen, xay dung nhung tam guang dien hinh; Lay dan lam goc; Phat huy dan chu duai su lanh dao cua Dang; Doan ket trong Dang-nhan to quan trgng nhat; Doan ket trong nuac gan vai doan ket quoc te la chien luge quan trong.

III Ttf TLTONG HO CHI MINH VE QUAN LY XA H0I VIET NAM

Tu tuang Ho Chi Minh ve quan ly phat trien xa hoi tren cac linh vuc dai song xa hoi (kinh tl, chinh tri, xa hoi) thi hien qua vai tro cua Nha nuac phap quyen cua dan, do dan, vi dan thong qua he thong phap luat va viec tham gia quan

ly xa hoi cua nhan dan vai tu cach la chu the toi cao cua quyen luc nha nude Ben canh do, quan ly xa hoi can phai co Dang cam quyen lanh dao Nha nude nham dam bao viec thuc hien chuc nang quan ly xa hoi mot cach dung hudng Tom lai

co hai nguyen tic bat di bat dich do la: Nha nude phap quyen cua dan, do dan, vi dan; va Dang cam quyen.

IV KE THlTA VA PHAT TRIEN TU TU0NG CO BAN HO CHI MINH VE

MO HINH PHAT TRIEN VA QUAN LY XA H 0I VIET NAM TRONG CONG CUQC DOI MCfl

Co the ndi, mo hinh xa hoi tong quat (mo hinh phat trien va quan ly xa hoi)

ma Ho Chi Minh ddng gop cho kho tang ly luan Viet Nam hien nay bao g6m hai

true van de: xa hoi chu nghia va Nha nude phap quyen cua dan, do dan, vi dan.

1 Ke thiea vd phat trien tir tu&ng Ho Chi Minh ve md hinh phat trien xa hdi Viet Nam

Be phat huy dan chu trong cac linh vuc dcri song xa hoi, chung ta can tiep tuc tim toi, dao sau nghien cuu va van dung sang tao he thong luan diem cua Ho Chi Minh ve cac bien phap thuc hien cac hinh thuc dan chu true tiep, nang cao nang luc hoat dong cua cac to chuc chinh tri - xa hoi cua quan chung; cung co cac hinh thuc dan chu dai dien, tang cuang hieu luc quan ly cua Nha nuac phap quyen

xa hoi chu nghia; nang cao nhan thuc cua nguai dan ve dan chu (cac quyen va nghia vu dan chu).

2 K ith ira vd phat trien tu tuang Ho Chi Minh ve he thong dong luc phat trien xa hgi

Su phat trien xa hoi do mot he thong dong luc thuc day Trong cong cuoc

Doi mai hien nay, tu tuang Ho Chi Minh da giup chung ta xac dinh dung d in va

phat huy cac dong luc ca ban nham thuc day nhanh tien trinh phat trien xa hoi Do la:

- Phat huy nhan to con nguai- dong luc trung tam cua phat trien xa hoi

- Coi trong phat trien khoa hoc-ky thuat, giao due, van hoa Cu the: phat trien khoa hoc-ky thuat trong dieu kien di len tu mot nen kinh te kem phat trien, lac hau; phat trien giao due: don bay phat trien xa hoi; xay dung nen van hoa dan toe, khoa hoc, dai chung.

- Tir chu nghia dan toe den chien luge xay dung khoi dai doan ket toan dan.

3 Ke thiea vd ph at trien tu tu&ng Ho Chi Minh ve quan ly xa hoi Vigt Nam

Ke thira va phat trien tu tucmg Ho Chi Minh ve quan ly xa hoi Viet Nam trong cong cuoc D6i mai la ke thua va phat trien tu tuang cua Nguai v§ mo hinh quan ly xa hoi dua tren nha nuac phap quyen cua dan, do dan, vi dan, va vai tro lanh dao cua dang cam quyen Mo hinh quan ly xa hoi theo tu tuang H6 Chi Minh

la ggi y quan trgng cho mo hinh quan ly xa hoi Viet Nam hien nay ve “Dang lanh dao, Nha nuac quan ly, nhan dan lam chu” Noi cach khao, do la quan ly xa hoi tren ca sor Nha nude phap quyen cua dan, do dan, vi dan va quan ly xa hgi tren ca

sa Dang cam quyen.

Trong boi canh Doi mai, chung ta can nam chac, tiep nhan va ke thua tu tuang Ho Chi Minh ve Dang cam quyen lanh dao dat nuac, phat trien xa hoi tren cac van de: noi dung va phuang thuc lanh dao cua Dang; cong tac xay dung Dang

tren tat ca cac mat chinh tri, tu tuang va to chuc O day, chung toi chu yeu de cap den noi dung ke thua va phat trien tu tuang Ho Chi Minh ve xay dung Dang cSm quyen trong boi canh Doi mori.

Chircrng 3:

MOT SO VAN BE CO BAN V£ THIET CHE PHAT TRIEN XA HOI

VA QUAN LY XA HOI VIET NAM GIAI DOAN 2011-2020

1.1 Thiet che Chinh tri

Van de ca ban hien nay la doi mai chinh tri a nuac ta chua tien kip doi mdi kinh te, the hien d nhung mat sau.

- Bp may hanh chinh nha nude con cong kenh, quan lieu, thieu hieu qua;

- Chuc nang, nhiem vu cua cac bo phan trong he thong chinh tri chua dugc xac dinh ranh mach;

- He thong chinh tri d ca sd hien nay con nhieu mat yeu kem, bat cap;

- Viec xay dung luat phap chua dong bo, thuc thi phap luat chua that nghiem minh;

Mac du dang va nha nude da co nhung no lue ldn, nhung dierm yeu tren

van ton tai dai dang Tir tiep can he thong, co the thay mot so yeu t6 ca ban sau:

C a che bao dam vai trd lanh dao cua Ddng CSVN vd loi ich cua nguai dan

chua that vung chac Su phan cong chuc nang va nhiem vu giua Dang va Nha nude chua dugc cu the hda.

Dang la luc lugng lanh dao toan bo he thong chinh tri thong qua chu truang dudng loi, nha nude, cac to chuc chinh tri xa hoi va doi ngu can bo cua

dang Nha nude la cong cu lanh dao chu ygu cua dang, nhung dong thai cung co

chuc nang nhiem vu rieng la to chuc va quan ly moi hoat dgng xa hoi, nen rat kho

phan dinh chuc nang nhiem vu giua quyen luc xa hoi vd quyen luc chtnh tri ma no

nam giu.

Xay dung luat phap vd thuc thi phap luat

Cac ca quan lap phap, hanh phap va tu phap khong dgc lap vdi nhau, hoat dong cua ca ba to chuc dang hay bo may chinh quyen chi phoi Khi co nhung sir

co trong ca quan hay dia phuang, lanh dao cua cac ca quan nay thudng co xu hudng xir ly noi bo de tranh su can thiep tir ben tren hay ben ngoai Tinh cuc bo nay la nguyen nhan dan tdi tinh trang thuc thi phap luat khong nghiem vi ne nang,

sg lien ddi trach nhiem hay vi thanh tich chung cua td chuc hay dia phuang.

C h i do chinh tri vd quyen tu do ddn chu cua nguai ddn

Khi ddi mai che do chinh tri, che do dan chu true tiep da dugc thua nhan, nhung Dieu 6 Hien phap hien hanh mai chi qui dinh ve dan chu dai dien ma chua

co qui dinh ve dan chu true tiep.

Tieng noi va su tham gia xa hoi cua nguai dan con han che vi su hieu biet

ve cac quyln dan chu cua hg con chua day du Nhung to chuc co trach nhiem

phan anh nguyen vgng cua ngudi dan chu yeu chi lam cong tac tuyen truyen van dong han la tim cach phan anh tam tu nguyen vgng cua hg.

B6 phat huy sir tham gia xa hoi cua ngudi dan, trudc tien la phai giup hg co dugc dSy du thong tin ve cac chu truang duang loi cua Dang va chinh sach phap luat cua nha nude Nang cao nhan thuc ve cac quyen tu do dan chu va trach nhiem cua hg trudc cac van de cua to chuc, dia phuang va xa hoi Cac to chuc xa hoi dia phuang can d6i mdi ca che hoat dong theo tinh than cua xa hoi dan su, giup ngudi dan tham gia vao cac cong viec cua dia phuang va xa hoi mot cach binh dang, tu nguyen va dan chu.

Che do cong chuc cua thai bao cdp

Day la mot ca che lac hau khong con phu hgp vdi nen kinh te thj truong va chua dap ung vdi nhu cau phat trien xa hoi Can bo dugc vao bien che dong nghia vdi viec dugc co viec lam din khi nghi huu ma khong can nhieu no luc Ngay ca viec thi tuyln can bo co ve chat che, nhung nang luc va hieu qua lam viec cua doi ngu can bo tren thuc te van chua phai la tieu chi de sang lgc, lua chgn can bo Ket qua la da tao ra mgt bo may hanh chinh cong kenh, kem hieu qua.

Tom lai, can co ca che manh va cong khai bao dam vai tro lanh dao cua Dang CSVN cung lgi ich cua da so ngudi dan Quyen tu do dan chu cua ngudi dan tray da dugc chu trgng song khong chi theo hudng cho phep quan chung giam sat, ddng gop y kien, ma can co ca che cho ngudi dan true tham gia tiep quyet dinh chinh sach cung nhu nhan su lanh dao Ngoai ra, viec cai cach ve ca ban che

do cong chutc bien che hien nay cung can dugc thuc hien trong qua trinh cai cach hanh chinh noi chung d Viet Nam.

Can co su thua nhan vai tro tu quan cua cac dan vi xa hoi d cap thon xom d

nong thon va to dan pho d do thi, nang cao vai tro doi tac cua cac hiep hoi nghanh nghe hay xa hoi cung nhu can danh mot khong gian hoat dong cho cac to chuc xa hoi dan su vdi tu cach la ca che trung gian cho moi quan he giua tap trung va dan chu trong xa hoi.

1.2 Thiet che Giao due

He thong giao due la tap hap cac loai hinh giao due (hoac loai hinh truong) dugc sip xep theo mot trinh tu nhat dinh trong cac bac hgc nhat dinh tir thap din cao He thong giao due la mot chinh the huu ca nhieu tang bac, nhieu nhan to, nhieu hinh thai, nhieu chuc nang Moi lien he huu ca giua he thdng giao due vdi

cac he thong khac nhu kinh te, van hoa, chinh tri, khoa hoc the hiem dac diem

xa hoi nhat dinh.

Thiet che giao due Viet Nam trong hoi nhap va phat trien

Quan diem cua Dang ve dudng loi phat trien giao due va dao tao chu yeu tap trung d nghi quyet cua cac Hoi nghi TW va van kien Dai hoi Dang cac khoa

IX va X Cac van kien nay the hien mot so quan diem chi dao phat trien giao due dao tao sau:

dung va bao ve dat nude.

chinh sach cong bang xa hoi.

- Thuc su coi giao due la quoc sach hang dau cung vdi khoa hoc va cdng nghe la yeu to quyet dinh gop phan tang trudng kinh te va phat triln xa hoi.

cap cham lo cho giao due va dao tao.

- Giao due va dao tao phai gan vdi nhu chu phat trien kinh te-xa hoi, vdi

khoa hoc cdng nghe va cung co quoc phong an ninh.

loai hinh giao due dao tao.

- Cham lo giao due dao tao la cham lo cho con ngudi va xa hoi phat trien vdi cac yeu cau va tieu chi dugc xac lap.

- Phat triln giao due va dao tao phai theo nguyen ly: hoc di ddi vdi hanh, giao due ket hgp vdi lao dong san xuat, ly luan gan lion vdi thuc tien, giao due nha trudng ket hgp vdi giao due gia dinh va giao due xa hoi.

Ty le ngudi dang di hoc d Viet Nam khdng thay doi nhieu, tir 23,6% nam

1989 len 24,7% nam 2009 Nhu vay, trong thdi gian qua, no luc cua he thdng giao

due cung nhu cua xa hoi ndi chung da lam gia tang ve so luang ngudi di hgc, nhung khdng lam tang dang ke ty I$ dan sd di hgc.

Sd lieu thong ke nam 2009 cho thay sir mat can doi trong ca cau dao tao sau pho thdng hien nay: han 53% ngudi dang theo hgc cac trudng dai hoc va tren dai hoc trong tdng sd nhung ngudi tir 15 tuoi trd len dang hgc cac trudng chuyen nghiep tren toan quoc Chi co 22,2% dang hgc sa cap va trung cap (bao gom ca

hoc nghe) Su mat can ddi nay la tinh trang chung doi vdi ca dan sd nam va nu, dan sd thanh thi va nong thon Dieu nay tat yeu dan den su thieu hut luc lugng lao dong trung sa cap.

Cac van de nay sinh trong qua trinh van hanh thiet che giao due d Viet Nam

He thong chinh sach lien quan den giao due

Tir thdi ky Ddi Mdi, nen giao due tai Viet nam da co mot sd thay ddi quan trong ve chinh sach theo xu hudng lam tang nguon luc, ca cdng lan tu, cho giao due Tuy nhien, mot trong nhung nhugc diem cua he thong giao due la su tach rdi

giua cac truong dai hoc vdi cac co quan nghien cuu giao due Ben canh do la su phan chia he thong giao due dai hoc qua cung nhac, nhieu truong dai hoc true thuoc cac Bo, nganh, tinh/thanh phd nen chrn su quan ly theo cung cach hanh chinh hoa dSn den thieu tinh tu chu, tu chiu trach nhiem va thieu nang dong, phat trien Nhin chung, viec phat trien nen giao due va dao tao a Viet Nam van thieu mot chiln luge hay mot chuang trinh cai giao due dao tao cu the, kha thi, hieu qua va phu hgp vai muc tieu phat trien kinh te xa hoi dat nude.

Co cdu va co che dau tu trong giao due

Trong nhung nam qua, mac du ngan sach con nhieu kho khan, Nha nude vln danh mot ty le ngan sach dang ke de dau tu cho giao due Nhow2f do, linh vuc giao due va dao tao da dat dugc nhung ket qua dang khich le Tuy nhien, du

ca chS thi truang da hoat dong hon 20 nam, cac ca sd giao due ngoai cong lap ngay mot tang, nhung co che tai chinh cho giao due van chua co thay d6i ve chat

so vdi thdi ky ke hoach hoa tap trung trudc day.

Ve ca cau, ngudi dan van phai bd phan ldn chi phi cho viec hgc d bac mam non (61,4%) Dieu nay anh hudng ldn den nhilu ddi tugng kho khan, dac biet d cac vung sau, vung xa Co che dau tu hien nay con nhieu bat cap, thieu can doi, chi tieu cua he thong giao due hien nay kem minh bach va lang phi Vi vay, can xay dung ca che quan ly, giam sat va dieu hanh he thong giao due mot each hieu qua horn trong giai doan hien nay.

Hoc p h i va chi p h i cho giao due cua gia dinh

Cac s6 lieu thong ke cho thSy trung binh mot h6 gia dinh phai danh tir 4 - 6% thu nhap cho rieng hoc phi chua ke cac khoan chi ngoai hoc phi Dieu nay da khien cho ngudi hoc tir nong thon va cac gia dinh ngheo gap nhieu kho khan.

Van de chat luong giao due

T h i nhat, kinh te thi truong khong tu dong bao dam co viec lam sau khi doa tao, neu nhu ngudi lao dong khong nang cao trinh do, tay nghe, ky nang lao dong.

T h i hai, cac hg gia dinh phai tu tra chi phi giao due cho con em hg nen yeu cau ve chat lugng giao due cung tang len, cung vdi su phan hoa trong m ic song giua cac nhom xa hoi khac nahu.

T h i ba, nhung nam gan day, linh vuc giao due bi phe phan kha nhieu ve cac chuang trinh giao due khdng phu hop d cac cap/bac hgc, phuang phap giao due lac hau, chat lugng day va hgc con yeu kem, quan ly giao dye khjoong hieu qua va con nhieu bat cap.

T h i nam, he thong giao due phd thong va giao due nghe nghiep, giao due bac cao khong tuang thich, gay ra tinh trang lam dung day them, hgc them.

Thu sau, bat dau hoi nhap quoc te v6 giao due va dao tao, Viet Nam buoc

phai thuc hien cac cam ket ve chat lugng GDDT ma cac dien dan ldn dua ra.

Theo mot nghien cuu cua Dai hoc Havard (2008) thi he thong giao due cua Viet Nam hien dang khung hoang Mac du ty le di hoc d cac cap pho thong tucmg doi cao, nhung chat lugng cua cac bac hgc nay rat dang lo ngai Chat lugng giao due dai hgc a Viet Nam chua dat chuan, mac du so lugng sinh vien dugc vao dai hgc cung chi chiem mot ty le rat nho trong nhung ngudi d do tuoi hoc dai hoc.

Van de cdng bang xa hoi trong giao due

Nghi quyet Hoi nghi lan thu hai Ban chap hanh Trung uang Dang (khoa

VIII) da khang dinh: “Chua thuc hien tot cong bang xa hoi trong giao due Con

em gia dinh ngheo gap nhieu kho khan khi muon hoc len cao 0 cac trucmg dai hoc ti le sinh vien la con em gia dinh ngheo, con em xuat than cong nong, nhat la nong dan a vung sau, vung xa, viing dan toe thieu so giam dan ”.

Hien tugng hgc sinh bo hgc hang nam van xay ra a ca ba cap hgc tir tieu hgc den pho thong trung hoc Nam hgc 2006 - 2007 co 3.04% hgc sinh tieu hgc

bo hgc va 2.07% d trung hoc, nam 2007 - 2008, co 1.14% d tieu hgc va 2.02% d trung hoc Phan ldn hgc sinh bd hgc lai la hgc sinh d khu vuc nong thon, mien nui va vung kho khan ve kinh te, xa hoi.

Nhung kho khan trong viec tiep can giao due pho thong cua nhom xa hoi d

tiep can vdi giao due dai hgc con ton tai sir khac biet giua cac nhom xa hoi nhu nhom nu: va nhom nam, giGa cac vung mien va thanh phan dan toe Mac du da co nhieu chinh sach nham han che tinh trang bat binh dang trong giao due, song den nay day van la bai toan can tiep tuc di tim ldi giai.

Nguon nhan luc va kha nang quan ly

Tinh trang thiiu giao vien dien ra kha pho bien, d cac cap hoc Theo dy

bao, den nam 2020 Viet Nam can co khoang 1,25 trieu nha giao; trong do so giang vien phai tang gap 4 lan hien nay vdi it nhat 25% co trinh do tien si Tinh trang nay se cang tram trong neu khong co ke hoach dao tao hieu qua.

Ben canh do la tinh trang mdt can ddi, khdng dong bo trong ca cau doi ngu

d cac dia ban khac nhau, theo mon hoc va theo nganh nghe dao tao.

Nang luc va trinh do chuyen mon nghiep vu thuc te cua nhieu nha giao con

han che, chua thuc sy doi mdi phuang phap giang day.

Mot so it nha giao vi pham dao due nghe nghiep, lam anh hudng den long tin cua nhan dan va hgc sinh doi vdi nganh giao due.

Kha nang quan ly va dieu hanh

2 So li?u cap nhat den thang 3/2008 Nhieu y kien cho rang so lieu thong ke nay chua phan inh het thuc

trang hpc sinh bo hoc trong thuc te.

Hien nay d cac ca so giao due, khong it hieu tmong hay hieu pho lai dugc

dS bat tu cac giao vien day gioi hoac co thanh tich nao do a mot linh vuc khac ma

khong xem xet den kha nang quan ly, dieu hanh cua ca nhan lanh dao.

Viec tuyen dung va su dung giao vien a cac ca so giao due khong phai do lanh dao cac co sa quyet dinh ma do chinh quyen dia phuang quyet dinh, dan den

chit lugng doi ngu giao vien khong dam bao.

Quan ly giao due nuac ta da va dang chuyen tCr quan ly bang.menh lenh hanh chinh sang quki ly blng phap luat Song buac chuyen nay con nhieu han che, khong theo kip doi hoi cua thuc tien va vi vay dang han che va can tra cho sir phat trien giao due va phat trien xa hoi noi chung

Co sa vat chat cho giao due

Ket qua danh gia ngoai do Ca quan Giao due dai hoc chuyen nganh cua Ha Lan va Co quan Khao thi ETS Hoa Ky trien khai thuc hien khSng dinh: cac trucmg dai hoc hau nhu khong dam bao du dien tich lop hoc theo quy dinh ve cac tieu chuan thiet ke truofng hoc.

Hien nay, a cac truong tieu hoc 12,9% hoc sinh cac truong khong co dien

tMp sang va phuc vu hoat dong day hoc Ty le thucmg xuyen co dien thap sang b

thanh thi la 94%, a nong thon chi dat 79.3%, vung sau chi 69.1% C3 khu vuc giao due dai hoc, van de tai lieu, sach giao trinh la van de con nhieu han che Thuc trang sinh vien hoc chay dien ra kha ph6 bien hien nay.

Day la mot trong nhung nguyen nhan cua tinh trang chat lugng giao due chua dap ung nhu e&u cua xa hoi trong thai gian qua va la thach thuc trong chien luoe/chinh sach trong thoi gian tori.

Van cte xa hoi hoa trong giao due

Co thi noi, nha chu truong xa hoi hoa trong giao due da huy dong dugc su dong gop cua toan xa hoi ve nguon lue tai chinh, co sa vat chat, tri tue cho sir nghiep phat trien giao due.

Ben canh nhung dong gop tich cue, viec phat trien he thong giao due dao tao ngoai cong lap cung co khong it van de dang quan tam Chat lugng cua cac trucmg ngoai cong lap rat kho dugc bao dam.

Vdn de phat trien dich vu giao due va hoi nhap quoc te

Viec phat trien dich vu giao due trong hoi nhap quoc te cung dem lai nhieu thuan lgi cho phat trien giao due trong nuac Mac du vay, viec nay dang gap phai

nhung nguy ca va thach thuc nhu: kho duy tri dugc ban sic dan toe, cac gia tri

truyen thong t6t dep trong giao due; chat lugng giao due cua ta chua du sue tiep nhan nhung thanh qua hien dai cua ly luan va phuang phap giao due; Hai hoan giua yeu to v6n ben ngoai vai nguon lue tai chinh trong nuac han che, dieu nay cung lien quan den quyen tu chu, doc lap cua cac to chuc trong nuac.

VSn de dat ra la phai xay dung cac chinh sach, phap luat dong bo sao cho vira phat huy dirge nhung nhan to tich cue ma qua trinh hoi nhap mang lai, dong thai han che cac he luy co the xay ra, anh huong den su on dinh va phat trien cua dat nuac.

Cac bieu hien tieu cuc trong giao due

Trong Nghi quyet so 37/2004/QH11 ngay 03 thang 12 nam 2004 cua Quoc hoi khoa XI da nhan manh yeu cau doi mai thi dua trong giao due, khac phuc benh thanh tich chu nghTa Luat Giao due nam 2005 da quy dinh nha giao va nguai hoc khong duac co hanh vi gian lan trong kiem tra, thi cir, tuyen sinh, giang day va hoc tap.

Tuy nhien, nhung nam gan day, cac bieu hien tieu cue trong lmh vuc giao due khong nhung khong giam ma con co xu huong ngay cang tang nhu: tinh trang gian lan trong thi cu, trong cap va su dung van bang chung chi, tieu cuc trong

tuyen sinh, chuyen truong a cac cap hoc, lang phi trong sur dung ngan sach nha nuac, trong xay dung truong so va mua sam thiet bi truong hoc Cac bieu hien

tieu cuc va benh thanh tich trong giao due da va dang xoi mon cac nguyen tac ca ban cua giao due va gay tac hai lau dai cho xa hoi

Bo Giao due va Dao tao da phat dong cuoc van dong "Noi khong vai tieu cuc trong thi cu va benh thanh tich trong giao due", tu nam hoc 2006 - 2007 de lap lai trat tu, ky cuomg trong day va hoe, lam tien de trien khai nhung giai phap khac nham khac phuc cac yeu kem trong nganh, nang cao chat lugng va hieu qua giao due.

Ket luan chung

Giao due, dao tao la nhan to quyet dinh de phat huy tiem nang tri tue cua con nguai Viet Nam, la dong lire quan trong de day manh cong nghiep hoa, hien dai hoa dat nuac Trong nhung nam qua, cac chinh sach cua Dang va Nha nuac ve giao due the hien su quan tam dac biet cua lmh vuc co tam quan trong hang dau

va da mang lai nhieu thanh tuu dang ke.

Tuy nhien, so vai yeu cau cua cong cuoc xay dung va phat trien dat nuac,

nen giao due cua Viet Nam con nhieu yeu kem the hien a ca ba phuang dien nang

cao dan tri, dao tao nhan luc va boi duang nhan tai Ben canh nhung mat tich

cuc, thiet che giao due a Viet Nam con ton tai nhung han che chu yeu sau.

• Thur nhat la sir thieu thon cua nguon luc, vat chat va nhan luc, danh cho giao due va dao tao;

3 ChO thO cOa ThD tODng Ch6nh phD vD “ChOng ticrn cDc va khOc phDc bOnh thanh tdch trong gioo dOc” SO: 33/2006/CT-TTg ngay 08 thong 9 nDm 2009

• Thu hai la hieu qua svr dung nguon luc trong nganh giao due thap (t6 chuc va quan ly khong thich hop, lang phi; ty le sinh vien tot nghiep that nghiep cao va tang dan);

• Thu ba la luc lugng giao vien yeu ve chat lugng cung nhu so lugng va dang bi gia hoa;

• Thu tu la chat lugng giao due thap, ca a dieu kien, phuang phap giang day

cung quy che thi cir Thieu sir lien ket chat che giua cac ca sa giao due vai cac doanh nghiep Hoc sinh/sinh vien hoc nhoi nhet, kem sang tao, thieu trung thuc, chi lo dau lay bang la chinh nen sau khi tot nghiep khong du ky nang thich ung vai thi truang lao dong Do do, thanh qua giao due noi chung vln con yeu kem so vai nhieu nuac trong khu vuc;

• Thu nam la viec lam phat cac to chuc giao due tu, cac bang cap, hoc vi, hoc ham thieu tieu chuan;

• Cuoi cung la van thi6u mot chien luge, mot chuang trinh cai giao due dao tao

cu thi, kha thi, hieu qua va phu hgp vai muc tieu phat trien kinh te xa hoi dat nuac.

Viec tap trung khac phyc nhung han che nay trong thap ky tilp theo, 2011-

2020, la rat c4n thiet de Viet Nam co dugc nen giao due hien dai, co kha nang dao tao dugc luc lugng lao dong chat lugng cao, dap ung nhu cau cua su nghiep cong nghiep hoa dat nuac.

Thiet che y te

Thidt che y te bao gom cac quy tac chinh thuc va phi chinh thuc quy dinh harth vi cham soc bao ve sue khoe ke ca khi chua co benh tat, tuc la hanh vi phong ngua, giao due va nang cao sue khoe Do la mot he thong cac quan he xa hoi on dinh tao nen mot khuon mau xa hoi, dugc xa hoi thira nhan, van dong xung quanh

chinh thuc trong thiet che y te dugc ghi nhan trong cac bo luat ca ban cua xa hoi

y te Quy tic phi chinh thuc trong thiet che y te bao gom cac chuan muc, nhung thoi quen va cac loai niem tin, gia tri dugc hinh thanh mot cach tu nhien trong qua trinh phat trien xa hoi.

Chu truong, chinh sach y te trong thai ky doi mai

Dang va Nha nuac ta luon coi van de cham soc va bao ve sue khoe nhan dan nhu la mot uu tien hang dau trong chien luge phat trien kinh te - xa hoi cua dlt nuac Dieu nay dugc the hien rat ro qua cac van ban phap luat lien quan den cong tac y te va cham soa sue khoe da dugc ban hanh tu nam 1989 den nay Cu the la:

Diem dang chu y trong cac chinh sach y te trong nhung nam dau thoi ky Doi Mori la viec ma rong xa hoi hoa va thi truong hoa cdng tac cham soc sue khoe Tu nam 1989, Chinh phu va Bo Y te da ban hanh mot loat van ban danh dau viec cai cach he thong y te Co the noi, toan bo cac van ban co tinh chien luge, chinh sach, chu truong cua Dang, Nha nuac ta trong thoi gian qua da the hien ro buac di tich cue, nhung tien bo ro ret trong tu tudng chi dao, lanh dao su nghiep cham soc sue khoe nhan dan ngay cang tien bo, phu hgp voi doi hoi cua thuc tai khach quan theo dinh huang cong bSng va hieu qua.

Su phat trien va nhung thanh tuu cua he thong y te Viet Nam

Nhung thanh turu cua he thong y te

Viet Nam la mot trong nhung nuac di dau trong viec hoan thanh sam cac muc tieu phat trien thien nien ky, nhu giam ty le tu vong tre em va tang cuang sue khoe ba me Viec thuc hien Chien luge Dan so (2001-2010), Chien luge quoc gia

ve cham soc sue khoe sinh san (2001-2010), Ke hoach Tong the Quoc gia ve lam

me an toan (giai doan 2003-2010) va Chinh sach cham soc y te mien phi cho tre

em duai 6 tuoi da gop phan to lan trong viec cai thien sue khoe ba me, tre em Trong giai doan 2001 -2010, tinh hinh cham soc sue khoe Viet Nam da co nhung tien bo dang ke.

Cong tac tuyen truyen va cung cap cac dich vu ke hoach hoa gia dinh hien dai ngay cang thuan lgi cho nguai su dung, giup cac cap vg chong co nhieu ca hoi chu dong lua chon bien phap tranh thai phu hap.

Ve van de dinh duang, thuc hien cac muc tieu cua Chien luge Quoc gia ve Dinh duang giai doan 2001 -2010, trong thai gian vua qua, Viet Nam da tich cue trien khai dong bo nhieu giai phap phong, chong suy dinh duang cho nguai dan noi chung va cho ba me mang thai, tre em duai 5 tuoi noi rieng.

Theo bao cao cua nganh y te, toe do lay nhiem HIV/AIDS tuy van gia tang

nhung dang dugc khong che dan Benh sot ret a Viet Nam da va dang dugc khong che kha hieu qua Trong phong chong lao, Viet Nam la mot trong s6 it nuac sam dat dugc cac muc tieu phong chong lao do WHO de ra.

Voi nhOng co gSng tren, tinh trang sue khoe cua nguai dan Viet Nam lien tuc dugc cai thien qua cac nam Tu6i tho trung binh - mgt chi bao ca ban cua tinh trang sue khoe, phan anh su tien bo trong linh vuc y te cong cong va nang cao

chat lugng dan cu - da lien tuc tang, tu 68,2 tuoi nam 1999 len 72,8 tuoi nam 2009 (TCTK, 2010) Tu6i tho trung binh a Viet Nam cao hem khong it quoc gia dang phat trien khac co muc thu nhap dau nguai tuang duang hoac cao han Viet Nam.

Mot s6 kho khan, thach thuc va han che cua he thong y tk Viet Nam

Bien doi moi triroug song, cff cau benh tat va tw vong

Trong khoang han mot thap ky qua, cung vai qua trinh quat trien kinh te xa

hoi, co cku benh tat tir vong a Viet Nam da thay d6i dang ke Ty le cac benh

khong truySn nhilm nhu tiSu duang, ung thu, tim mach, tam than co xu huong ngay cang tang (khoang tren 62% vaO nam 2006) Ty le tai nan thuang tich tang

do, tuy ty le benh tat va ty vong do benh truyen nhiem da giam kha nhieu trong may thap ly qua, nhung trong thai gian gan day, tinh hinh dich benh dang dien biSn h£t sue phuc tap Nhieu benh truyen nhiem gay dich co nguy ca bung phat tra lai nhu lao, s6t xuat huyet, sot ret, viem nao do vi rut, duang ruot Ben canh

do, da xuit hien nhung benh mod kho xac dinh, kho dieu tri, co nguy ca bung phat thanh dai dich nhu SARS, cum A(H5N 1)

Van de ngan sach va tai chinh y te

Tuy tong dau tu cho y te cua ca nha nuac va nhan dan deu gia tang dang

kS, nhung ty trong cac ngudn tai chinh cong (gom ngan sach, vien trg va BHYT

xa hoi) trong tong chi tieu y te cua toan xa hoi con thap Tinh chung phan cong chi chi la 30% va nguai dan phai ganh chiu tai 70% Dieu nay lam han chS viec ti£p can va su dung dich vu khong chi doi vai ho ngheo ma ngay ca ho khong ngheo.

He th6ng bao hiem y te tuy da co mot so tien bo, nhung van con chua hieu qua va kem xa so vai nhu cau cua xa hoi Cho den nay, ty le nguai chua co bao

tS noi chung con thip, nhSt la a tuyln ca sb, trong khi quy bao hiem y te chua

dugc bao dam.

Viec xa hoi hoa cong tac cham soc sure khoe tuy da gop ph4n giam tai cho

ca sa y tS cong va da dang hoa dich vu Tuy nhien, mo hinh phoi hgp cong - tu trong huy dong cac nguon luc cua xa hoi tai cac benh vien cong lap chua dugc quy dinh, huong dan day du, thieu su giam sat chat che nen cung nay sinh khong

it van de bat cap.

Ve ngudn nhan luc va ca sa vat chat

Nguon nhan can bo y te tuy co tang ve tong so nhung lai thieu tram trong

chua dugc cap nhat, phuang phap dao tao chua dugc doi mai dong bo Mot diem

cin luu y la tinh trang thieu can bo y te a tuyen ca sa khong nhung do han che ve

s6 lugng ma con do chat lugng yeu nen mot so doi tugng (bac si chuyen tu, y ta trung hoc dao tao tai mot s6 tinh mien nui) sau khi ra truong v ln khong tim dugc viec lam mac du tai dia phuong van co nhu cau ve nhan lue.

So lugng ca ca sa y te tuy co tang nhung tang kha cham so vai toe do phat triln dan s6 Ching han so giuang benh tren 1 van dan chi tang tir 24,7 giuang nam 2000 len 25,5 giuang nam 2008 Chat lugng ca sa y te a tuyen ca sa khong dugc cai thien nhieu, van chu yeu la cham soc sue khoe ban dau, trong khi tinh trang qua tai a cac benh vien cap tinh va nhat la trung uang dang ngay cang tra nen tram trong Khu vuc y te tu nhan chu yeu phat trien a nhung dia ban kha gia

va cung elp dich vu ngoai tru hoac dich vu va thu thuat gia cao.

Tinh trang phan hoa va bat binh ding trong y te

Viet Nam dang no luc thuc hien chinh sach cong bang va hieu qua trong y t6 Tuy nhien, mot phan la do ca hoi tiep can y te bi han che nen tinh trang bat

binh dang trong y te bieu hien duai nhieu hinh thuc khac nhau van dien ra Dieu nay thi hien ro qua tinh trang bit binh ding y te giua nam va nu:, bat binh dang giura thanh thi va nong thon, bat binh ding giua cac dan toe, giua nhom ngheo va nhom giau.

Mot so giai phap chinh sach d§ phat trien thilt che y te giai doan 2011-2020

• Phat trien kinh te - xa hoi gin vai cong bing xa hoi

• Dau tu ca so vat chat, trang thiet bi y te.

• Day manh cong tac y t6 du phong

• Nang cao chat lugng doi ngu can bo y te

• Day manh xa hoi hoa cong tac y te

• Xay dung ca che tai chinh y te hgp ly va hieu qua

• Cung cap thuoc va dich vu

1.4 Thiet che Hon nhan — Gia dink

Hon nhan hilu mot cach truyen thong la m6i quan he dugc thua nhan hgp phap, giura nguai dan ong va dan ba truorng thanh, dem lai nhung quyen han va nghTa vu nhat dinh Thuc te hien nay nhieu hien tugng mai lien quan den hon nhan va gia dinh da va dang xuat hien 6 nude ta Vi du nhu hien tugng song chung truac hon nhan, hay con gpi la song thu la mgt loai hinh quan he tiln hon nhan dang phat trien va gia tang nhanh a nuac ta hien nay.

Sur biln doi cua thiet che hon nhan va gia dinh a Viet Nam va nhung van

de dat ra hien nay.

Ca can ho gia dinh

Quy mo ho gia dinh Viet Nam da giam kha nhanh, tu 4,82 ngudi nam 1989 xuong con 4,51 nam 1999 va 3,78 nam 2009 Gia dinh hat nhan hai the he ngay

cang trd nen pho bien.

Mat khac, ca ho gia dinh giam cung phan anh mot van de xa hoi dang quan

tam khi xay dung cac chinh sach an sinh xa hoi la ty le nguai song dan than, nhat

la trong nhom nO va nhom nguai cao tuoi, dang tang len rd ret Dieu do phan nao

la kit qua t6ng hap cua qua trinh gia hoa dan s6, su gia tang ty le ly hon, ly than, ket hdn muon, va di cu lao dong.

Chuc nang cua gia dinh

Nhin chung, gia dinh Viet Nam hien nay van co cac chuc nang ca ban cua gia dinh truyen thong: chuc nang kinh te; churc nang sinh san; chuc nang giao due

- xa hoi hoa; chuc nang tam - sinh ly, tinh cam

Chuc nang kinh te cua gia dinh dang thu hep phan san xuat va tra thanh dan vi “tieu dung” la chu yeu Chuc nang sinh san cua gia dinh tuy van quan trong, nhu co phan giam nhe do muc sinh da giam va hau het cac cap vap chong ngay nay chi co mot den hai con Trong khi do, chuc nang giao due va xa hoi hoa dang it nhieu bi xem nhe han truac

Cac thanh vien trong gia dinh co thi tu chu va doc lap han trong sinh hoat

va cuoc s6ng Tuy nhien do cung la mot trong nhung nguyen nhan la cho cac moi quan he trong gia dinh tra nen long leo han, sai day lien ket cac thanh vien khong chat che nhu truac Theo mot so nha nghien curu, chuc nang tam ly - tinh cam cua gia dinh hien nay cung dang bi suy giam Khong it nguai gia va tre em dang phai doi mat vai su co dan, su thieu quan tam va cham soc tu cac thanh vien khac trong gia dinh Gia dinh trd nen d l bien dong, thieu tinh ben vung han Ty le ly hon, ly than co chieu huang gia tang.

Gia dinh Viet Nam dang phai doi mat vai nhieu thach thuc va su lua chon

de thich nghi vai nhung hoan canh va dieu kien khong ngung bien doi cua xa hoi hien dai.

Van de ket hon vai nguai nuac ngoai

Tinh trang hon nhan co yeu to nuac ngoai d nuac ta gia tang dot biln trong nhung nam gan day vai xu huang chu yeu la viec phu nu Viet Nam ket hon vai nam giai mang quoc tich cac quoc gia khac, dac biet la tu cac nuac Dong A: Trung Qu6c, Han Qu6c va Dai Loan.

Nhin chung, van ban phap luat cua Viet Nam ve hon nhan co yeu to nuac

ngoai <Ja tao ca so phap ly kha thuan lai cho viec ket hon vai nguai nuac ngoai

Tuy nhien, he thong phap ly ve van de nay con nhieu ke ha, trong khi nhieu nguai dan su thieu hieu biet ve pha luat nen chua thuc su co hieu qua trong viec dieu chinh va ngan chan nhung van de tieu cuc xung quanh viec ket hon vai nguai nuac ngoai.

Van de bao luc gia dinh

Luat Hon nhan va Gia dinh cung nhu Luat Cham soc, Bao ve va Giao due Tre em da co mot so dieu khoan lien quan den viec phong va chong bao luc gia dinh Tuy nhien trong thuc te, bao luc gia dinh doi vai tre em van la hien tugng dien ra kha pho bien a Viet Nam trong nhung nam qua Bang chung ve tinh trang nay dugc cong bo thuang xuyen tren cac phuang tien truyen thong dai chung va cac bao cao nghien cuu khoa hoc gan day.

Co nhieu nguyen nhan dan den tinh trang nay Nguyen nhan dau tien la quan niem truyen thong ve vai tro cua cha me, cua vg chong trong gia dinh, ve binh ding nam nu, Nguyen nhan thu hai la chuc nang kiem soat cua thiet che (bao g6m ca kiem soat chinh thuc va phi chinh thuc) chua thuc hien tot vai tro.

Van de song chung truac hon nhan

Theo Dieu 11 Chuang II cua Luat Hon nhan va Gia dinh co thi “Nam, nil khong dang ky kSt hon ma chung s6ng vai nhau nhu vg chong thi khong dugc phap luat cong nhan” VS goc do van hoa xa hoi, hinh thuc tham gia song chung truac hon nhan dugc coi la dieu cam ky va dugc xem la trai vai dao ly gia dinh va cong dong.

Trong thuc te, do song chung chua dugc phap luat thua nhan nen khi co mau thuan, tranh chap thi quySn lgi cua nhung nguai tham gia, nhat la phu nu, khong dugc bao ve Co the noi, viec song chung truac hon nhan dang la Io hong

trong thiet chS hon nhan gia dinh a Viet Nam hien nay.

Van de tuoi ket hon va quyen quyet dinh hon nhan

Luat Hon nhan va Gia dinh nam 2000 quy dinh “Cam tao hon, cuang ep ket hon, can trcr hon nhan tu nguyen, tien bo; cam ket hon gia tao, lua doi de ket hon, ly hon; cam cuang ep ly hon, ly hon gia tao; cam yeu sach cua cai trong viec cuai hoi” Luat cung quy dinh nam giai it nhat 20 tuoi va nu it nhat 18 tuoi mod dugc ket hon.

Tuy nhien trong thuc te, tinh trang hon nhan co su can thiep cua bo me diln ra kha ph6 bien trong xa hoi, dac biet la a nong thon, vung sau, vung xa.

Mot so mau thuan giua thiet che chinh thuc vai phong tuc tap quan trong van d§ hon nhan gia dinh cung co the la ylu to kim ham sir phat trien cua gia dinh Viet Nam Nhieu nguai dan khi giai quyet cac moi quan he trong gia dinh van chi

dung phuang phap xu: ly theo phong tuc, tap quan, tinh cam hoac su rang buoc than toe, huyet thong ma it quan tam den yeu to phap luat

Phap luat Viet Nam cung thua nhan quyen tu quyet dinh sinh con cua cac cap vg chong Tuy nhien, do sue ep cua muc tieu chuong trinh ke hoach hoa gia dinh nen viec nhieu dia phuang ap dung hinh thuc phat hanh chinh nhung cap vg chong sinh con qua sam, qua day hoac tu con thu 3 tra len la kha pho bien.

Van de bat binh dang nam nu trong gia dinh

Nha nuac da co nhung no lire nham xoa bo tinh trang bat binh dang nay Theo Luat Hon nhan va Gia dinh nam thi “Nha nuac va xa hoi khong thira nhan

f

su phan biet doi xu: giua cac con, giua con trai va con gai, con de va con nuoi, con trong gia thu va con ngoai gia thu” (Dieu 11, Chuong II, Luat Hon nhan va Gia dinh 2000:2) Ngoai ra con mot so dieu luat va quy dinh khac nham giam dam bao su binh dang cho hai giai.

Tuy nhien cho den nay, tinh trang phan biet doi xu giua cac con van tiep kha pho bien a nhieu nai, khong chi a khu vuc nong thon, vung sau, vung xa ma

den khac canh khac nhau nhung hau het cac nghien cuu deu co chung nhan dinh

la phu nu a Viet Nam van co dia vi thap ca trong gia dinh va ngoai xa hoi Mot s6 nghien cuu cho thiy su thay doi dia vi cua nguai phu nu hien nay so vai truyen thong Tuy nhien, su bat binh ding giua vai trd cua nam va nu trong gia dinh hien nay van con kha pho bien.

Nhan xet chung

Nhin chung, gia dinh Viet Nam dang bien doi kha manh me duai tac tac dong cua ca che thi truong va hoi nhap quoc te Gia dinh Viet Nam dang dang phai doi mat vai nhieu thach thuc va su lua chon de thich nghi vai nhung hoan canh va dieu kien cua xa hoi hien dai Dieu do dat ra nhung van de doi vai thiet che hon nhan gia dinh a Viet Nam ma nhung chinh sach va giai phap cho cac van

de nay lien quan true tiep den viec thuc hien muc tieu phat trien xa hoi cong b&ng van minh.

Gia dinh hat nhan hai the he ngay cang pho bien va quy mo hp gia dinh dang ngay cang thu hep Do qua trinh gia hoa dan so, su gia tang ty le ly hon, ly than va ket hon muon, ty le ngudi song dan than, nhat la trong nhom nu va nhom ngudi cao tuoi, dang tang len ro ret va dieu do cho thay can co su chuln bi va hieu chinh cua cac chinh sach an sinh xa hoi Dieu do cang trd nen cln thiet khi chuc nang nuoi duang, cham soc va dieu hoa ddi song tam ly - tinh cam cua gia dinh doi vdi ngudi gia dang co phan suy giam.

Chuc nang giao due va xa hoi hoa eon ngudi cua gia dinh theo kieu truySn thong cung dang bi mai mot trong khi van chua hinh thanh dugc m6 hinh giao due hien dai thay the dang la mot thach thuc doi vdi the he tre d Viet Nam Su ton tai

kha dai dang cua mot so dac trung gia dinh truyen thong ben canh nhung bien doi nhanh chong theo chieu huong hien dai da doi hoi nhung hieu chinh linh hoat han cua thiet che hon nhan gia dinh chinh thuc O mot so khia canh nhu tinh trang tao hon, ket hon vai nguai nuac ngoai, bao luc gia dinh, chung song truac hon nhan, kiem soat muc sinh, bat binh dang nam nu , thiet che hon nhan gia dinh chinh thuc da the hien it nhieu han che va bat cap trong viec dinh huong, giam sat va hieu chinh hanh vi cho phu hap vai muc tieu phat trien xa hoi dan chu, cong bang, van minh a Viet Nam hien nay.

1.5 Thiet che Van hoa - Ton giao

Khai niem thiet che van hoa trong nghien cuu xa hoi hoc khong thuc su ro

rang Theo Joseph H Fichter, “thiet che van hoa (ong ggi la “dinh che giai tri”) thoa man nhu cau xa hoi nghi ngai ve the xac va tinh than No gom rat nhieu thiet che phu thuoc, nhu cac tro chai, cac mon the thao, khieu vu, cung cac he thong thlm my ve nghe thuat, am nhac, hoi hoa va kich nghe” (Fichter, 1973: 154).

6 Viet Nam, mot nha nghien cuu cung cho rang, “thiet che van hoa (tac gia nay goi la “the che giai tri”) nham thoa man nhu cau xa hoi ve nghi ngai then the

va tinh thin bang nhung hoat dong van hoa - neu hieu “van hoa trong to hap tu san pham van hoa, la nhung san pham mang tinh bieu tugng [ ] Thiet che van hoa chinh la he thong quy dinh thai gian roi cua toan xa hgi Nam trong no la nhung thiet che phu thuoc nham dam bao cac hoat dong van hoa, nhu thiet che quy dinh to chuc cac hoat dong van hoc, nghe thuat, tro chai, the thao, le - tet -

h o i, cac thi thuc van hoa ” (Doan Van Chuc, 1977: 87 - 88).

Thiet che ton giao

Cung nha nghien cuu Viet Nam noi tren cho rang, thiet che ton giao (ong ggi la “the che tin niem”) bao gom nhung tin nguang va ton giao, do cac xa hoi xa xua de lai, va nhung niem tin cua ngucri hien dai Thiet che ton giao dugc the hien

a cac tin nguang va hinh thuc tha phugng ma cac thanh vien xa hoi cung thuc

hien Ve thuc chat, the hien tin niem thda man nhu cau cua con nguai muon giao cam vai “cai chua bi6t” trong dai song tu nhien va xa hoi; song, trong cac xa hoi

xua va cac xa hoi co giai cap noi chung, nhu cau ay dugc thuc hien bang ton giao Cac thiet che phu thuoc bao gom nhung quan he nguai vai than linh, nhung nghi thuc cung le, tha phugng, ca nhung nghi thuc ma thuat, di doan (Doan Van Chuc, 1977:86).

Nhu vay, thiet che van hoa va thiet che ton giao la hai thiet che xa hoi doc

lap, co ca cau rieng, va huong tai phuc vu nhung doi tugng khac nhau trong dai song xa hoi Tuy nhien, do tinh chat gan gui cua chung la cung nMm thoa man cac nhu cau ve thS xac va tinh than cua con nguai bang cac hoat dong dien ra trong thai gian roi, do do trong nghien ciiu nay, chung toi da ghep chung hai thiet che nay lam mot va ggi la Thiet che van hoa - ton giao.

M ot so van (te ca ban dat ra doi v&i thiet che van hoa - ton giao a Viet Nam hien nay

Nhung van de ca ban dat ra doi vdi thiet che van hoa - ton giao trong nhung nam 2001- 2010 noi rieng, cung nhu trong thdi ky doi mai noi chung co nhieu, song do dieu kien co han, nen d day chung toi chi xin dung lai d ba van de

co y nghTa nhat, do la

x \ r

Su phuc hung cua phong tuc, tap quan va cac gia tri tinh than truyen thong

Tir ngay Doi mdi (1986), chung ta da chung kien mot phong trao xa hoi rat

“khoi phuc von cu”, ma theo do, cac gia tri tinh than truyen thong cua dan toe dugc phuc hung kha manh me Bieu hien de thay nhat la viec khoi phuc lai cac ngay le - tet vdi tu cach la cac thiet che phu thuoc cua thiet che van hoa - ton giao trong cac nhom gia dinh va dong hp.

Cac gia tri van hoa truyen thong - ma mot thdi da bi chim lap bdi chiln tranh va cac quan niem au tri ta khuynh - da va dang dugc phuc hung manh me d moi vung mien cung nhu d moi nhom xa hoi khac nhau tren dat nude ta.

Van de su dung thai gian nhan roi trong cac nhom dan cu

Thdi gian nhan roi la mpt thuat ngu cua xa hoi hoc van hoa de chi muc do hudng thu van hoa cua ngudi dan, ke ca van hoa the tuc va van hoa tam linh.

Ket qua dieu tra de tai cua KX.05.02 cho thay, viec hudng thu van hoa trong thdi gian nhan rdi cua ngudi dan d thdi ky Doi mdi la kha da dang va phong phu, bao gom ca cac hoat dong roi co truyen, ma ca nhieu loai hinh hoat dong roi mdi, nhu xem ti vi, sang chai ban be hang xom va nghe nhac Muc song cang cao ngudi ta cang tham gia vao cac hoat dong roi nhieu han.

Cac hoat dong roi d cap ky dip chu yeu van theo phuang thijrc co truySn (nhu cac dip le - tet - hoi), con cac phuang thuc mdi (nhu tham quan, du lich .) van chua mang tinh pho bien Viec di tham quan du lich, da ngoai mdi dung lai d nhom can bo, cong nhan vien chuc nha nude hoac nhung ngudi co muc song kha gia (Mai Van Hai, 2001:18).

Cac thiet che van hoa - ton giao cong dong va su tham gia cua nguai dan

C) Viet Nam, le hoi lang la hinh thurc sinh hoat tieu bieu nhat va cung tap trung nhat trong ddi song tinh than cua ca cong dong Nhin chung, vai trd cua le hoi lang dugc nhieu ngudi tan thanh nhat la: giu gin truyen thong cua lang, la dip

de vui chai giai tri, de cac thanh vien trong lang gan bo vdi nhau, de bay to long biet an nhung ngudi co cong vdi lang Cac chi bao con lai (de cac dong hp th6

hien vai trd, la dip de cau tai, cau loc, de cau udc cac sd nguyen rieng) deu co ty le thap Nhu vay, y nghia cao nhdt d day van la uu tien cho tinh than cong ddng.

Nhan xet chung

Thu nhat, su van hanh cua thiet che van hoa - ton giao or nude ta trong thap nien vua qua diln ra vira soi dong, vira da dang va phong phu Duong nhien trong

do cung chua dung nhieu net tieu cuc nhu: su thucng mai hoa cac le hoi, te buon than ban thanh, me tin di doan, nhung anh huong cua van hoa ngoai lai a mot bo phan dan cu, nhat la lop tre, v.v Tuy nhien, neu nhin mot cach t6ng the thi su van hanh cua cac thiet che nay la tich cuc, vai nhung bieu hien rat co ban nhu: su phuc hung manh me cua cac gia tri van hoa truyen thong; viec su dung thai gian r6i dugc nang cao, trong do co viec tiep thu cac gia tri van hoa mai va dac biet la

su tham gia ngay cang sau rong cua nguai dan vao cac hoat dong van hoa - tin nguang mang tinh cong dong, v v

Thu hai, nlu so vai thai ky bao cap thi su van hanh cua cac thiet che van hoa va ton giao trong thai ky doi mai, nhat la trong thap nien 2001-2010, da co

mot buoc phat trien mai.

Thu ba, buac phat trien mai trong su van hanh cua cac thiet che van hoa va ton giao a nuac ta trong thai ky D6i mai dang gop phan tich cuc vao su phat trien cua dit nuac bing su da dang hoa, phuc hung cua cac gia tri tinh than truyen thong, d6ng thai khong ngung tiep thu cac gia tri chung cua nhan loai trong tien

trinh toan cau hoa va hoi nhap quoc te hien nay.

II THI/C TRANG THIET CHE XA H0I DAN S I/ 0 VIET NAM

2.1.Khdi niem vd khung phan tich

Co ba hinh thuc ca ban cua cac to chuc xa hoi dan su: Cac hoi, nhom; Cac quT; va Cac to chuc phi chinh phu khong co thanh vien (NGO).

Ket hgp v6i khai niem chung ve thiet che, co the dinh nghTa: “thiet c h i xa

hoi dan su la he thdng cac cach thuc, quy tac, vd chuan muc chinh thuc vd phi chinh thuc quy dinh vd dieu chinh hanh vi, hoat dong cua cac ca nhan vd to chuc trong khong gian XH D S”.

Xa hoi dan su co nhieu vai tro khac nhau Theo Nguyen Manh Cucmg (2008) thi cac vai tro cua XHDS gom 3 nhom chinh: vai tro chinh tri, vai tro kinh

te, va vai tro xa hoi.

Muc tieu nghien cuu

Tap trung nhan dien va danh gia thuc trang cua XHDS, cu the:

- Danh gia moi truong van hoa, xa hoi va phap ly trong viec phat trien XHDS a Viet Nam hien nay, nham xac dinh nhung yeu to thuan lgi cung nhu khong thuan lgi trong qua trinh phat trien do.

- Danh gia cau true XHDS a Viet Nam hien nay vai noi dung trong tam la muc do tham gia cua ngudi dan va ca cau cung nhu mang ludi va hoat dong cua cac to chuc XHDS d cap dia phuang.

tao ra, khuech truong, va hudng tdi.

- Danh gia nhung tac dong chu yeu cua XHDS trong viec phat trien kinh te,

xa hoi va nha nude phap quyen d Viet Nam hien nay.

- Dua ra nhung khuyen nghi chinh sach thich hop cho viec quan ly va ho tra phat trien XHDS d Viet Nam trong giai doan tiep theo.

Khung phan tich

XHDS dugc phan tich theo cac yeu to chu yeu sau:

- Moi truong: mot so dieu kien moi trucmg van hoa, xa hoi co the dinh hudng,

ngan can hoac thuc day su phat trien cua xa hoi dan su.

- Co cdu cua X H D S: dac diem cau true cua cac lTnh vuc xa hoi dan su va cac chu

the;

- Cac gia tri cua XHDS: dugc xa hoi dan su xay dung va khuech truong, quang

ba, dac trung cho thai do cua tac nhan xa hoi dan su;

- Cac tac dong cua XHDS: dugc cac tac nhan xa hoi dan su thuc hien va theo

duoi.

De tai tap trung so sanh cac chi bao tuang ung gifta cac nhom xa hoi, giua cac loai hinh to chuc xa hoi dan su d Viet Nam, cung nhu giua bon yeu to nay Cac phan tich trong phan nay chu yeu dua tren cac so lieu thu thap tu khao sat tai

Ha Noi, Dac Lac va Can Tha.

2.2 Thurc trang xa hpi dan sir Viet Nam

Moi truong van hoa xa hoi

Mot trong nhung dieu kien van hoa xa hoi ca ban de xa hoi dan su phat

Tuy nhien d Viet Nam hien nay, dudng nhu co su trai ngugc giua muc do

su tin tudng giua cac thanh vien trong cgng dong vdi muc do phat trien kinh te, co

le bdi “khi chuyen tu mot xa hoi nong thon co ca sd la dao Nho/Khong tu sang

mot xa hoi hien dai vai muc do do thi hoa cao, va tham chi muc do tin tucmg con giam truac khi tang tra lai” (Norlund, 2006) Ngoai ra, ty le nay cung kha cao so vai muc do tin tuang vai moi nguai trong xa hoi noi chung (theo Khao sat Gia tri The giai tai Viet Nam thi ty le la 41%) Dieu do cho thay, a mot muc do nao do,

su khep kin trong cong dong xa/phuang van con hien huu va do do, ty le nguai cho rang “can phai than trong va canh giac khi giao tiep vai moi nguai” la kha cao

(46%), nhat la a Can tha (51%) va a khu vuc thanh thi (50%).

Co khoang 38% so nguai dugc hoi cho rang “Trong thoi buoi kinh te thi truong, nguai ta khong san long giup da lan nhau” Co the noi, muc do phat trien

kinh te xa hoi hien nay a Viet Nam van dang tuang ung vai giai doan ma a do

long tin doi vai cong dong dang giam di truac khi co the tang tra lai Neu dung nhu vay thi do la mot tra ngai doi vai su phat trien cua xa hoi dan sir Khi do, nguai ta co the van can den xa hoi dan sir, nhung co le de tim nai tin tuang va ch§ dua tinh than han la cung nhau tim cach giai quyet nhung van de xa hoi dat ra.

Y thuc cong dong la mot dieu kien quan trong khac doi vai sir phat trien

cua xa hoi dan su Khao sat cho thay, ty le nguai dan khong chap nhan cac hanh

vi vi pham phap luat mang tinh hinh su (tham nhung, dua hoi lo, tron thue) la kha cao (tren 85%) Ty le nay thap han dang ke a cac hanh vi vi pham phap luat mang tinh dan su (xa rac ra duang, vi pham luat giao thong, hut thuoc la nai cong cong)

Dieu dang ngac nhien la ty le nguai khong chap nhan cac hanh vi tham nhung,

dua hoi lo, tron thue, vi pham luat giao thong o Ha Noi lai thap nhat trong 3

tinh/thanh pho khao sat.

Co tai tren 80% nguai dan coi giai quyet cac van de xa hoi la tranh nhiem khong chi cua chinh quyen - mot dieu kien kha tich cuc doi vai su phat trien XHDS Chi co 19,6% so nguai dong y vai quan diem “Giai quylt cac v&n d! chung cua xa hoi la viec cua cac ca quan chuc nang cua chinh quyen chu khong phai cua nguai dan hay to chuc nao khac”.

Cau true va muc do phat trien cua xa hoi dan su

Phong trao xa hoi

Phong trao xa hoi la nhftng no lire tap the co chu dinh cua mot hay nhieu nhom nguai nham tac dong va bien d6i xa hoi (Bui The Cucmg, 2003) Theo khai niem nay thi phong trao xa hoi co the bao g6m rat nhiSu linh vuc hoat dong tap the, va neu khong huang tai muc tieu quyln luc chinh tri hay lgi nhuan thi trucmg thi cung thuoc xa hoi dan sir.

Dong gop tu thien co le la mot trong nhung phong trao xa hoi ph6 bien nhat hien nay Tren 90% so nguai da tung dong gop tu thien it nhSt mot lln trong

ba nam vua qua Ty le dong gop tir thien moi nam it nhat 4 lln cung kha cao (gan 38%), nhat la or Ha Noi (53%).

Muc do tham gia hoat dong tinh nguyen cung kha pho bien Co 31% so

nguai tham gia hoat dong tinh nguyen it nhat moi nam mot lan va ty le nay cao nhat la a Dac Lac (49%), roi den Can Tha (36%) va cuoi cung la Ha Noi (21,5%).

Mot dac thu cua phong trao xa hoi hien nay a Viet Nam la ty le nguai tham gia cac hoat dong khang nghi tap the kha thap: co chua den 5% da tung tham gia.

Tom lai, phong trao xa hoi noi chung kha pho bien Nai co dieu kien kinh

te thi dong gop tu thien nhieu han, trong khi nai kho khan han thi thien ve hoat dong tinh nguyen Tuy nhien, cac phong trao xa hoi thudng chua mang tinh tu giac cao (co le la theo su dinh huang cua cac to chuc chinh tri xa hoi), va dac biet

la kha han che trong viec khang nghi va gop y kien xay dung chinh sach.

Cac to chuc xa hoi dan sy

Phan tich nay chi xet den 5 to chuc chinh tri xa hoi chinh va Hoi Chu: thap

do, con cac to chuc XHDS khac dugc gop theo tung loai.

Trong so cac nhom va to chuc trong thi Hoi Phu nil dugc nguai dan biet den nhieu nhat Co tai 94,6% so ngudi cho rang hg biet dia ban Hoi Phu nu dang hoat dong Trong 5 to chuc chinh tri xa hoi con lai, ty le nhan biet cung kha cao ddi vdi Doan Thanh nien (88%) va Hoi Cuu chien binh (77,6%), nhung chi co

dugc tren 40% ngudi dan nhan biet nai hoat dong la Hoi Ngudi cao tuoi (72%), Hoi Chu thap do (64%), Quy ho trg ngudi ngheo (47%), cac hoi hay CLB the thao (44%), Hoi phu huynh hgc sinh (44,6%), va Hgi tu thien (40,4%) Tiep theo, danh sach cac nhom hoi, to chuc dugc tu 20% den 40% ngudi dan nhan biet nai hoat

huang, QuT khuyen nong, Hoi Sinh vien, va Hoi ngudi khuyet tat Trong khi do, cac nhom hoi khoa hgc, van hoa nghe thuat, hoi nghe nghiep, va td chuc phi chinh phu deu chi dugc chua den 15% so ngudi biet den.

Co the thay la cac to chuc XHDS dang dugc su tham gia dong dao cua da

so ngudi dan (20-69 tuoi), it nhat la tren danh nghTa Thuc vay, co tdi 79% so ngudi dang la thanh vien cua it nhat mot nhom, hoi hay to chuc XHDS Ty le nay

d khu vuc nong thon cao han a thanh thi (83% so vdi 75%), va d Ha Noi (82%) cung nhu d Dac Lac (80%) cao han d Can Tha (70%) (Bang 3.4).

Neu xet theo cac nhom/loai XHDS thi ty le ngudi tu nhan dang la thanh

vien cua it nhat mot trong nam to chuc chinh tri xa hoi la gan 60% (Bang 3.5) Ty

le nay d khu vuc nong thon cung cao han d thanh thi (69% so vdi 52%), tuy nhien

d Ha Noi lai thap han d hai tinh con lai.

Cac hoi nghe nghiep, quy ho tra hay to chuc phi chinh phu thudng dugc ky

vong co kha nang tac dong dang ke nhat (true tiep hay tac dong qua chinh sach) den cac van de kinh te xa hoi, va it phu thuoc vao su bao cap va chi dao cua dang

va nha nude han Tuy nhien, ty le ngudi dang la thanh vien cua it nh&t mot hoi

nghe nghiep, quy ho tro hay to chuc p hi chinh phu chi gan 11%, va ngay ca a thu

do Ha Noi cung chua den 12%.

Ty le tham gia cua nguai dan phan anh chieu rong cua cac to chuc XHDS Con chi bao ve chieu sau cua cac to chuc XHDS la muc do nguai dan tham gia, hay thai gian danh cho cac hoat dong cua cac to chuc XHDS So lieu cho thay,

trung binh moi thang, moi nguai danh khoang 5,3 gia cho cac hoat dong cua cac

to chuc chinh tri xa hoi, 7,4 gia cho cac hoi nghe nghiep, quy ho tro hay td chuc

p hi chinh phu, va 6,1 gia cho cac to chuc tren co sa cong dong.

Co gan 74% so nguai cho biet to chuc XHDS ma ho tham gia da dugc

dang ky chinh thuc Ty le nay cao nhat a cac to chuc chinh tri xa hoi (94%), roi den cac hoi nghe nghiep, quy ho tra va to chuc phi chinh phu (66%) va thap nhat

la a cac nhom/to chuc tren ca sa cong dong (45%) Neu coi viec da dugc dang ky

chinh thuc la diem manh, la lgi the cua mot to chuc XHDS thi ro rang cac to chuc

tren ca sa cong dong dang a the bit lgi han.

Trong dai song XHDS a nuac ta hien nay, nhung hoat dong mang tinh giam sat, phan bien, gop y deu con han che han nhieu so vai nhung hoat dong mang tinh nhan dao hay cac hoat dong co vu cho Dang va chinh quyen.

N oi dung hoat dong cua nhom/to chuc XHDS kha phong phu Tuy nhien,

ty le cac hoat dong khac nhau a cac to chuc chinh tri xa hoi deu cao hon so vai a

cac hoi nghe nghiep, quy ho tra va NGO cung nhu a cac to chuc cong dong.

Viec xay dung ke hoach hanh dong cua cac to chuc XHDS hien nay van chu yeu theo dang: tu chu mot phan nhung theo chi dao cua chinh quyln va cip tren Nhan thuc nay pho bien a cac t6 chuc chinh tri xa hoi (72%) nhung giam di

a cac t6 chuc dua tren ca sa cong dong (25%) Dac biet, co 13,4% s6 thanh vien cac t6 chuc chinh tri xa hoi cho biet, viec xay dung ke hoach hanh dong cua to chuc ma ho tham gia la hoan toan do chinh quyen hoac cap tren an dinh.

Su ho trg cua nha nuac va chinh quyen sanh cho cac t6 chuc XHDS con

han che va chua dong deu Phan lan su h6 trg do la danh cho cac to chuc chinh tri

xa hoi, phan it han cho hoi nghe nghiep, quy ho trg va NGO, va hiem khi danh

cho cac to chuc tren ca sa cong dong.

Nhung gia tri ca ban cua xa hoi dan su

Gia tri cua XHDS dugc the hien qua muc tieu va ly tucmg ma cac cac tac nhan va nhom xa hoi tham gia XHDS theo du6i.

Ly do tham gia cac nhom/to chuc phan anh dong luc va gia tri cua cac t6 chuc XHDS do Viec duy tri va phat trien cac t6 chuc chinh tri xa hoi hien van phai tren ca sd van dong la chu yeu chu chua phai la tu chu tham gia vai y thuc xay dung cong dong va xa hoi.

Theo so lieu khao sat thi 4 chuc nang dugc d l cap din nhilu nhit deu lien quan den chu de nhan dao va sinh hoat van hoa cong dong Chuc nang chinh tri