Tuy v~y,tuy thu¢c vao dt;rd!nh ban dftu, nguoi ta co th~ di~n giai theo nhfrng cachhoan toan khac nhau d!nh nghia g6c va gian don cua thu~t ngfr nay do T6chirc HQP hie va Phat tri~n Kinh
Trang 1TRUNG TAM KHOA HOC xA HOI vA NHAN V AN Qu6c GIA
VI~N KINH T~ TH~ GI(jI
Chu nhi~m de tili: 1 TS LltU NgQc TrinhNhiing nguoi tham gia: 2 PGS,TS.Le Van Sang
3 TS Chu Duc Dung
4 eN Bui Truong Giang
5 CN Ph~m Hong Tien
6 CN Va Hai Minh
HA N(n - 2002
Trang 2Tom hIt ne)i dung d~ tai cap Be)
BUOC CHUYEN SANG NItN KINH TE TRI THU'C
-0 MOT 86Nuoe TRitN TH~ GIOI HI~N NAY
I KHAI NI1tM NEN KINH Ttf TRI THUe
Kinh t~ tri thuc la m¢t thu~t ngfr m6'i xua't hi~n tr~n th~ gi6'i nhung dfinhanh chong thu hut duqc nhi~u st! chu y 0 ca'p toan diu Thu~t ngfr Kinh t~tri thuc la m¢t thu~t ngfr co th~ duqc di~n giai v6'i d¢ tuy bi~n cao Tuy v~y,tuy thu¢c vao dt;rd!nh ban dftu, nguoi ta co th~ di~n giai theo nhfrng cachhoan toan khac nhau d!nh nghia g6c va gian don cua thu~t ngfr nay do T6chirc HQP hie va Phat tri~n Kinh te (OECD) dua ra nam 1996: "Kinh t~tri thuc la m¢t n~n kinh t~ trt;rc ti~p dVa vao vi~c san xua't, phan ph6i, sirdVng tri thuc"
1."Kinh te tri thirc" va cac thu~t ngft co lien quan
Duqc dich tir thu~t ngfr ti~ng Anh "Knowledge Economy", "Kinh tt tri
thuc " m6'i chi xua't hi~n trong v6n tlr V\mg ti~ng Vi~t kholmg vai ba nam
nay, nhung dfi nhanh chong tro thanh m¢t thu~t ngfr quen thu¢c
Li~n quan t6'i thu~t ngfr Kinh t~ tri thuc, co m¢t s6 thu~t ngfr nhu N~n
Kinh t~ dt;ra tr~n tri thuc (knowledge-based economy), N~n Kinh t~ duqc dfin d~t boi tri thuc (knowledge-driven economy), N~n Kinh t~ dt;ra tr~n y
tuang (idea-based economy), N~n Kinh t~ h<;>c h6i (learning economy), Xfi h¢i thong tin (information society), N~n Kinh t~ thong tin (information
economy), N~n Kinh t~ cong ngh~ cao (high-technology economy), N~n
Kinh t~ m(;lng (network economy), N~n Kinh t~ s6 hoa (digital economy),
N~n Kinh t~ khong gian di~u khi~n h<;>c(cyber economy), N~n Kinh t~ sinh
h<;>c- s6 hoa (bio-digital economy), N~n Kinh t~ m6'i (new economy) va
can nhi~u thu~t ngfr khac nfra Chung toi coi ba thu~t ngfr dftu ti~n hoantoan d6ng nghia v6'i thu~t ngfr " Kinh t~ tri thuc ", chung chi la nhfrng bi~nth~ t~n g<;>ikhac nhau cua cling m¢t hi~n tu9'11g.Tuy nhi~n, m6i thu~t ngfrcan l(;lid~u co s~c thai y nghia ri~ng bi~t, phan anh nhfrng cach ti~p c~nkhac nhau d6i v6'i thu~t ngfr "Kinh t~ tri thuc " Do v~y, vi~c phan bi~tnhfrng 16'pY nghia khac nhau cua chung co vai tro quan tr<;>ngtrong vi~c timhi~u khai ni~m Kinh t~ tri thuc
Trang 32 Cac cach hi~u khac nhau v~ " Kinh te tri thuc "
Hi~u r()ng nhfit," Kinh te' tri thuc" mi~u ta hai dieu m6'i c6 tfnh nha yvQt: m()t di~u m6'i v~ khoa hQc Wang ung v6'i sv phat trien cua m()t tieu m6nkinh te d()c dao, ma d6i tUQl1gnghi~n CUu la tri thuc, d~t ra nhfrng cfiu hoim6'i ca v~ phuoog di~n ly thuyet Hin thvc nghi~m, va m()t di~u m6'i c6 tinhlich sir, gQ'icho nguai ta nghi' den sV ra dai cua m¢t thai ky lich sir m6'i cuan~n kinh te hi~n d~i Tuy nhi~n, rfit nhi~u hQc gia khac tin vao Hnh hai m~tcua Kinh te tri thuc - vtra la m()t b¢ m6n khoa hQc m6'i vtra la m¢t thai kylich sir m6'i
a dfiy chung t6i xin t~p bung vao thu~t ngfi'"Kiflh te'tri thuc" d~i di~ncho m¢t thai ky lich sir m6'i
Tr~n thvc te, hau het cac tai li~u qu6c te li~n quan den vfin d~ nay d~um6 ta Kinh te tri thuc dVa tr~n cach dinh nghia tr~n cua OECD Hau het cacnghi~n CUu cua Vi~t nam d~u sir dVng nguy~n van, ho~c v6'i m¢t vai biend6i nho, cach dinh nghia nay
Tuy nhi~n, vfin d~ b dfiy la di6n giai dinh nghia tr~n nhu the nao, bbi VIn6 c6 Hnh khai quat rfit cao Ban thftn dinh nghia tr~n l~i chua dvng hai khaini~m rfit trim tuqng va kh6ng r5 rang, d6 Hikhai ni~m "tri thuc" va tiep theod6 la khai ni~m "t£Vctiep dva tr~n vi~c san xufit, phftn ph6i va sir dVng trithuc" Do v~y, tuy chfip nh~n chung m¢t dinh nghia, khai ni~m Kinh tt tri thuc tr~n thvc te duQ'chieu rfit khac nhau
C6 the phftn lo~i rfit tUoog d6i nhfi'ng cach hi~u khac nhau d6 vao bacach tiep c~n du6'i day:
a each titp ct;lnhffP:
C6 hai cach hi~u chinh v~ Kinh te tri thuc thu¢c cach tiep c~n hypo
- each hilu ve' Kinh te'tri thuc vOi m(Jt quan ni¢m hf!p ve' tri thuc:
Cach tiep c~n nay hi~u "tri thuc" v6'i nghia hyp, tUc la d6ng nghia v6'i khoahQc va c6ng ngh~ ho~c hyp hoo nfi'a la d6ng nghia v6'i cu¢c cach m~ng khoahQc c6ng ngh~ hi~n d~i, bao g6m 4 c6ng ngh~ b1;1c¢t la c6ng ngh~ th6ngtin, sinh hQc, kh6ng gian vii tf\l, va v~t li~u m6'i Cach hi~u nay co th~ duQ'c
d~i di~n bbi thu~t ngfi' "Nell Kinh te' cong ngh¢ cao" Ho~c hyp han nfi'a,
nhfin m~nh vao vai tro to 16'nva d¢c nhfit cua c6ng ngh~ th6ng tin, nguai ta
co th~ sir dVng cac thu~t ngfi' "kinh te'thong tin", "kinh te'mgng", "kinh te'so'
hoa" va "kinh te'khong gian die'u khiln h9c",O
Trang 4- each hi€u Cl;lnnganh - tach bi¢t ne'n kinh te/ quifc dan thanh hai bQ ph(in La khu vile Kinh tit tri tlule va khu v¥e kinh titcu. Khu vL!cKinh t~ trithuc bao g6m cac nganh dugc gqi la cac nganh dl!a tr~n tri thuc (theo phfinlo~i clla GECD) Hai khu V\TC kinh t~ nay ho~t d¢ng v6'i nhfrng ca ch~, quy
lu~t va k~t qua khac hAn nhau Nen Kinh t~ tri thuc dl;lttoi tdnh d¢ cang caon~u cac nganh dl!a tr~n tri thuc chi~m phffn cang Ian
Cach ti~p c~n nay dl!a tr~n cach hi~u r¢ng ve Kinh t~ tri thuc, tUc Ia
mQI hi~u bi~t cila con nguai d6i v6'i ban thfin va th~ gi6'i GECD d:i phfin ra
b6n lo~i tri thuc quan trQng: d6 La biet cai gi, biet tqi sao, biet nhu: the nao
va biet ai Kinh t~ tri th(rc kh6ng chi co nguy~n nhfin tit sl! ti~n b¢ vugt b~c
cila cac· c6ng ngh~ ma la k~t qua cila m¢t t~p hgp ba nhom nguy~n nhfint11!cti~p tac d¢ng wong tac va tl! tang cuang lfin nhau, bao g6m ti~n b¢khoa hqc, ky thu~t; nen kinh t~ toan cffu hoa c:;1nhtranh quy~t li~t; va cacbi~n ddi ve van hoa, chfnh tri, tu tu6'ng cila chil nghia tu ban hi~n d:;1i.Cachti~p c~n r¢ng nay cung co hai nhanh ti~p ~~n gfin tuong tl! nhau:
- Tit khla cqnh ll!c lur;ng san xuat: cach hi~u nay nhfin m:;1nhrfmg
Kinh t~ tri thuc chi la mqt nfic thang phat tri~n cila ll!c luqng s~mxufit, tuy~tnhi~n kh6ng li~n quan toi mqt hlnh thai kinh t~ - x:i h¢i moi
- Tit khia cqnh sl! d6ng g6p cua tri thuc vao phat tri€n kinh te: Quan
ni¢m nay dien giai d!nh nghia etla GECD n~u 6' tr~n theo dung nghia dencila n6, tuc la tri thuc, hay C\l th~ hon la nhfing hO:;1tdqng san xufit, truyen
ba va sir dVng tri thuc, d:i vugt qua v6n va lao dqng d~ tr6' thanh ngu6n l\lcchi ph6i mqi hO:;1tdqng t:;1ora cila cai trong nen Kinh t~ tri thuc Trong do,tri thuc la mqt khai ni~m rqng, bao hum mqi hi~u bi~t cila con nguai
Theo cach ti~p c~n nay, Kinh t~ tri thuc thl!c chfit la mqt 10l;lim6ihuang kinh t~ - van hoa - x:i hqi moi, co nhfing d~c Hnh phu hgp va t:;1othu~n 19i nhfit cho vi~c hqc h6i, ddi moi va sang tl;lo.Trong m6i tfUang do,tri thuc tfit y~u se tr6' thanh nhfin t6 san xuff'tquan trqng nhfit dong gop vaosl! phat tri~n kinh t~ Do v~y, c6t 15i cila vi~c phat tri~n mqt nen Kinh t~ trithuc khtmg phai don thuffn la phat tri~n khoa hqc c6ng ngh~, ma la phattri~n mqt nen van hoa ddi moi, sang t:;1od~ thu~n 19i nhff'tcho vi~c san xufit,'/ khai thac va sir dVng mqi 10:;1itri thuc, mqi 10:;1ihi~u bi~t cila nhfin 10:;1i
Nhu v~y, my theo quan di~m va mvc Jfch nghi~n CUuri~ng, co th~ ll!achqn mqt trong ba cach hi~u nhu tr~n ve khai ni~m Kinh t~ tri thuc Kho co
Trang 5th~ n6i cach hi~u nao dung, cach hi~u nao sai, bO'i VI hi~n vftn chua c6nhfrng rn6c chufin tren thl!c t€ cho khai ni~rn Kinh t€ tri th(rc Ca ba cach
f)
hi~u n6i tren d~u c6 nhUng di~m m~nh va di~m y€u rieng
Tuy nhien, hi~n nay dang n6i len xu hU6ng chap nh~n cach hi~u baohum d6i vai thu~t ngfr "kinh t€ tri thuc", tuc la nhan m~nh d€n vi~c t~odvng m¢t moi truOng kinh t€ - xii h¢i t£.lothu~n lqi nhat cho s\r san sinh, ph6bi€n va sir dVng tri thuc Trong moi hUOng d6, vi~c chuy~n bi€n tri thucthanh suc m~nh slm xuat d£.lttai trlnh d¢ cao va tri thuc trO'thanh y€u t6 slmxuff"tquan tn;mg nhff"t
II NHUNG D~C TRUNG cnD vltu CUA NEN KINH Tit TRI THU'C
M~c du Ki~ t€ tri thuc c6 nhi~u d~c di~m co ban khac nhau va condang dinh hlnh, chu chua phai dii b¢c 1¢ dffy du, song c6 th~ neu ra b6n d~ctnrng co blm c6 tfnh xuyen su6t sau dfly:
- Thtt nhat, tri thirc khoa hQC va cong ngh~ cimg voi lao d(>ng kynang cao la It}'c IUQ'ngsan xmlt thir nhat, la 1Q'ithe phcit tri~n quyetdinh
D~c di~m 16'11nhat lam Kinh t€ tri thuc khac bi~t vai Kinh t€ congnghi~p va Kinh te' nong nghi~p la tri thuc trO'thanh ye'u t6 quy€t dinh nhatcua san xuat, hon ca co b~p va tai nguyen thien nhien
Lich sir phat tri~n hi~n d~i ch(rng to r~ng cac lqi the' l\r nhien (1qi the' v~tai nguyen thien nhien, ngu6n nhfln ll!c re do thie'u ky nang, g~n vai laod¢ng gian don thuffn tuy), ngay cang giam bat vai tro trong phM tri~n.Trong khi d6 trlnh d¢ khoa h<;Jc- cong ngh~ va ngu6n nhfln l\rc tri th(rc (baog6m nhfln l\fc c6 ky nang cao) ngay cang d6ng vai tro quye't dinh th&ng lqitrong cu¢c dua tranh - C£.lnhtranh phat tri~n
TIt« Itai, Kinh te tri thirc la n~n kinh te co cau truc m~ng to an c~u.
N~n kinh te' the' giai hi~n dang duqc diu truc thanh m¢t m£.lngluai toancffu "M£.lng"la thu¢c tfnh phfln bi~t chu ye'u h~ th6ng nay vai cac h~ th6nghuac v~ban chat, h~ th6ng m£.lngduqc cff"utruc "ngang", khaC can ban vaicac n~n kinh t€ truac dfly v~n d¢ng trong cau truc chu d~o la hlnh thap (cautruc "d<;Jc").Dfly la co sO'd~ n6i d€n tfnh cach m£.lnghay buac ngo~t lich sircua qua trlnh chuy~n sang Kinh te' tri thuc dang di~n ra M£.lngluai toan cffucua n~n Kinh te' tri thuc dtwC kie'n tao bO'i:. .
+ Cae "chat li~u" phM tri~n co ban khac truac (nhfrng cong cv mai nhumay tfnh, m£.lngvi~n thong, m£.lngInternet, cac 10£.liv~t li~u mai, cong ngh~
Trang 6') "gen", thuong m(;1idi¢n tU,D), nhfing nhfin v~t moi (Hing lap cac nha ky tri
dong vai tro quye't dinh, nguai lao d(>ng tri thuc, cac "si~u" cong ty xuy~nquO'cgia, 0 n~n cling v~n d¢ng theo nguy~n 19moi
+ H¢ thO'ng phfin cong lao d¢ng quO'c te' - toan diu thay cho h~ thO'ngphfin cong lao d¢ng quO'cte' - quO'c gia Dfiy la m¢t cffu truc moi v~ nguy~ntilc No v~n d¢ng theo nhung quy tilc slm xu5t thuc1I1gm(;1iva tai chfnh moi(cae th~ che' va "Iu~\t cho'i" tO~ll1diu moi (WTO thay GATT, WB va IMFhO(;1td¢ng voi cac chuc nang va su m¢nh dang duqc doi hoi phai thay d6i, h!
do hoa thong tin va tri thuc,D) trong khong gian toan cau hoa Diflctnrngetla khong gian toan cau hoa la thai gian ngiln l(;1i,khong gian thu hyp vacac duang bi~h gioi m5t dan
+ Qua trlnh phi t~p trung hoa c5u truc kinh te'- xfi h¢i Cffu truc m(;1nggiln voi qua trlnh phi t~p trung hoa c5u truc Qua trlnh do thi hoa dien ratheo nhfing xu huoog va quy tilc moi Cac do thi kh6ng 16 khong con la Sl!Il!a ch<;mduy nh5t va ngay cang khong phai la sl! Il!a ch<;mchu ye'u Khaini~m van phong, chb lam vi~c t~p trung hang chl;lC,hang tram, th~m chfhang nghln nguai ki~u cong XUC1I1gdfi thay d6i m(;1nhme khi cong vi~c chuye'u cua xfi h¢i la 'slm xu5t tri thuc, duqc tie'n hanh trong moi truO'ngh! d¢nghoa cao tr~n co' sa m(;1ngthong tin, voi cac cong Cl;lchinh la may vi Hnh nO'im(;1ng
+ SV thay d6i cel cftu quy~n ll!c trong n~n kinh t~ Cling voi vi~c trithuc chi~m vi tri sO'm¢t trong quan h~ so sanh voi vO'nv~t ch5t - tai nguy~n,
Cel cftu quy~n ll!c cling co S\( thay d6i tuong trng theo huoog quan h~ I~thu¢c - cai tri cua cac n~n kinh t~ huoc dfiy duqc thay th~ brtng quan h~tham dl! - blnh d~ng v~ chuc nang trong cel cftu cua cac thanh to' Ll!C luqngnilm giu tri thuc se la d¢ng ll!c phat tri~n etla xfi h¢i va la tang lop quy~tdinh v~n m~nh cua mbi dfin t¢c
+ Sl! khong thuan nhfft cffu truc etla n~n Kinh t~ tri thuc tr~n ph(;1mvitoan cau Trong m(;1ngluoi kinh t~ toan cau, van con t6n t(;1inhfing mang,nhftng vu.ng c5u truc (khu yVc, quO'c gia, nganh) co trlnh d¢ phat tri~n th5p
xa cac mang, vling khac Do do, sl! blnh d~ng v~ nguy~n tilc cua cac b¢ph~n cftu truc m(;1ngkhong co nghia la sl! blnh d~ng tr~n thl!c t~ giua chungt(;1itUng thai di~m xac dinh va trong nhfing quan h~ xac dinh R6 rang, khanang vuqt bo hay tl;lth~u phat tri~n cua mbi quO'cgia (hay cua bftt cu y~u to'cffu truc nao) tuy thu¢c vao vi trf - vi th~ cua no trong m(;1ngkinh t~ toancau, tuc la tuy thu¢c vao kha nang xac l~p quan h~ voi cac nhfin v~t moi,cong Cl;lmoi d~co duqc cac di~u ki~n phat tri~n (cac lqi th~ phat tri~n do
Trang 7thai d'.li t'.l0 ra) Dieu dang chu 9 0 dfiy 1a gia nh~p m'.lng ham chua khanang phai chiu "rui ro" toan diu St,rrlli ro nay co ngu6n g6c tu Hnh khongthuffn nhft't cua cft'u truc m'.lng (vi th~ khong tuong duong cua cac y~u t6) -':' nguy~n nhfin gfiy ra Sl! bft't binh dlLngthl!c t~ gifra c.ac y~u t6 khi tham gia
m'.lng Trinh d¢ phat tri~n cang cach xa trlnh d¢ chung cua m'.lng thi d¢ riii
ro cang 16'11.Song kinh nghi¢m thl!c t~ cho thft'yrtlng, trong khi nhfrng riii ro
do tham gia m'.lng gfiy ra 1a mang tinh tiem th~ thi riii ro do khong tham gia1achfic chfin va 16'11hon bft'tky rui ro nao do tham gia m'.lng
Thy ba, toe de) bien d6i qre ky eao.
D~c di~m quan tr9ng b~c nhft't cua Kinh t~ tri thuc 1a t6c d¢ bi~n d6iqrc ky cao No th~ hi¢n 0 t6c d¢ slm sinh tri thuc, 0 t6c d¢ thay d6i ve gia
ca, 0 t6c d¢ ilng dVng cac ph at minh khoa h9C vao thl!c ti~n, va h¢ qua dilien la t6c d¢ bi~n d6i cua dai s6ng tr~n m9i phuong di¢n - kinh t~, van hoa,chfnh trL xa h¢i - ngay cang cao
Thu¢c Hnh t6c d¢ bi~n d6i n6i l~n dng kha nang bfit kip cac nu6'c ditru6c cling 16'11nhu kha nang bi tvt h~u xa hcm Muc d¢ hi¢n thl!c hoa m6im¢t kha nang tuy thu¢c vao nhieu y~u t6 chu quan, trong d6, tru6'c h~t phaik~ d~n Hnh hgp 19 cua mo hmh va chi~n 1ugc "di tfit" dugc ll!a ch9n clingnhu quy~t tfim theo du6i n6 Mo hinh "di tfit" d~ chuy~n sang Kinh t~ trithuc 1a rft't cao Dieu nay th~ hi¢n trong ban thfin 10gich cua quy trinh hi¢nthl!c hoa tri thuc g6m 5 cong dO'.ln(sang t'.lO,thu nh~n, d6ng hoa, sir d\lilg
va ph6 bi~n k]~n thuc) va kha nang "tillay V9t C(1cft'u" theo nguy~n 19 chu
ky san phdm cua kinh t~ h9C
Thy tu,Kinh te tri thue la n~n kinh te hly toan diu lam thi truO'ng.Tri thuc va thong tin lUlld¢ng khong c6 bi~n gi6'i, lam cho nen Kinh t~tri thuc va thong tin hO'.ltd¢ng mang Hnh toan cffu Cac nhfin t6 C(1ban cuasan xuft't kinh doanh nhu san xuft't, quan 19 san phdm, suc 1ao d¢ng, thongtin, cong ngh¢, nhft't 1a v6n, hru d¢ng xuy~n qu6c gia Cac m6i quan h¢ vahgp tac kiIill t~, cong ngh¢ gifra cac xf nghi¢p ngay cang dugc tang truOng,d6ng thai C'.lnhtranh cling ngay cang gay gfit Trong nen Kinh t~ tri thuc,cac cong ty phai 1uon 1uon d6i m6'i va phai kip thai chuy~n hU6'11gsan xuft'tkinh doanh theo sl! phat tri~n cua cong ngh¢ D~ c6 du tai ll!c d~ phat tri~ncong ngh¢ m6'i, tang suc C'.lnhtranh tr~n ph'.lm vi toan cffu, da di~n ra sl! sapnh~p ho~c mua ban 1finnhau tUng phffn hay toan th~ gifra cac cong ty 16'11.B6n d~c di~m tr~n 1a nhfrng thu¢c Hnh chu y~u cua Kinh t~ tri thuc.Chung cling 1a ngu6n g6c cua m9i C(1may va riii ro phat tri~n, nhft't 1a d6i
Trang 8v6i cac n~n kinh t~ l(;lc h~u M6i quan h~ nay bi~u hi~n ra thaOO hai lO(;lithach thuc Thu nhdtla thach th(rc gia nh~p va sinh t6n trong m~ng (hay h¢iOO~p va C(;lOOtraOO trong n~n kinh t~ toan dIu) Thlt hai la thach thuc duatranh t6c d¢ d~ thoat kh6i nguy co tvt h~u trong sl! phat tri~n Vffn d~ thai
cophat tri~n duqc hi~u la y~u t6 t6 hqp cua hai thach thuc d6
III KINHTt TRI THue 0 cAe NlJde KHAe NHAU
C6 th~ n6i, cai g9i la "Ne'n kinh te'MOi" hay "Kinh te'tri thue" dUng
dftu la cac 1100 Vl!c cong ngh~ cao va thong tin dang xUfft hi~n kha thaOOcong bMy va g6p phftn quan tr9ng t(;lora sl! tang trubng kiOO t~ vuqt tr¢i sov6'i cac d6i thu la Nh~t Ban va ED trong su6t OOUngnam 1990 M~c du hi~nngaOO cong ngh~ tin h9C va m(;lng Internet m6i chi chi~m 8 % GDP OOnng'/ l(;lid6ng g6p t6i han 1/3muc tang tru6ng kinh t~ hang nam cua My va n~u
HOOca OOUngngaOO c6 li~n quan tfl!c ti~p ho~c gian ti~p d~n tin h9C thl cons6 nay c6 th~ l~n d~n 80% GDP
C6 th~ n6i r~ng, trong s6 cac nu6c GECD, My la nu6c c6 OOUng bn6ckhbi dftu thaOO ctmg OOffttrong vi~c ti~n d~n n~n kiOO t~ tri thuc hay kiOO t~m6i Di~u nay th~ hi~n b cac con s6 ho~c chi s6 sau dfty
- Cac ngaOO cong ngh~ cao, cac cong vi~c dich vv va van phong hi~nda: lam ra t6i 60% GDP, thu hut va t(;lOra m¢t luqng lao d¢ng l6n Vao cu6iOOUngnam 1990, 93 tri~u nguai, chi~m 80% ll!c lnqng lao d¢ng b My lamcac cong vi~c chuy~n tai, xU 19 thong tin, hay cung cffp djch vv cho nguaikhac Trong thl!c t~ b My cac ngh~ nghi~p tri thuc (doi h6i phai t6t nghi~ptrung h9C, chuy~n nghi~p va d(;li h9C) da: tang tit khoang 27% nam 1983 l~n31,% nam 1993 va 32% nam 1999
- N~n kitih t~ m6i cua My con la m¢t n~n kinh t~ c6 xu hn6ng toan cftuhoa m(;lOO.Xu hU6ng nay th~ hi~n b vi~c ti l~ xufft OO~p kh3'u, trong d6 c6thnangm(;li di~n tlr, cua My trong GDP va FDI ra vao nu6c My ngay cangtang va cao han cac nu6c khac
- N~n kiOO t~ m6i cua My la m¢t n~n kiOO t~ duqc quan 19va v~n haOOtheo m¢t co ch~ h~t suc nang d¢ng Di~u d6 c6 nghia la n~n kiOO t6 Myluon cho ra dai rfft OOi~u OOUng cong ty tuy 006 OOltng luon d6i m6i va linhhO(;lt,b~ng vi~c cac vi~c lam m6i li~n tvc thay th~ cho cac vi~c lam Cll vachi s6 ban c6 phi~u ban dftu - th~ hi~n ti~m nang phM tri~n b~n vfrng va lftudai cua m¢t n~n kiOO t~ - cling tang m~nh so v6i cac th~p ky tIu6c
Trang 9- Vi~c sir d\lng Internet 0 My cilng cao hon so v6'i cac nu6'c 08 khacchu y~u va d~c bi~t la chfnh phu di~n ill d5 tro thanh mi?t thvc th€ kha ph6bi~n a My.
- Ty 1~ cac ngaOO slm xufft cong ngh~ cao trong gia tr! gia tang cua1iOOVl!c slm xufft n6i chung dfi tang tli 18% nam 1970 l~n 26%nam 1997.Cac nganh cong ngh~ cao tli chb chi~m 5,5% ODP nam 1990 dfi l~n t6'i6,8% nam 1998 va thvc s'! tro thaOOdi?ng Ivc chiOOcua n~n kinh t~ My.Trang thai gian qua, n~n KiOOt~ M6'i cilng dfi b~t dau dugc tham khllO
va ph6 bi~n dffn fa toan th~ gi6'i d Chao Au,hi~n nay, OOfulgy~u t6 cuan~n KiOOt~ tri thuc cilng dfi phat tri~n va d(;ltdugc muc kha cao trong OOi~unu6'c EU dDuc, dau tu cho tri thuc chi~m 8% GDP, dau tu cho cong ngh~thong tin va vien thong (ITC) chi~m gan 7% GDP Nhfulg ngaOO dva tr~ntri thuc hi~n chi~m tr~n 50% GDP va tro thaOO OOfulgngaOO quan tr~mgOOfft.dB~c Au va Phap, dau tu cho cac ngu6n Ivc va hlnh d(;ltti 1~cao OOfftth~ gi6'i (9-10% GDP) S6 hi? gia dlOOc6 may Hnh 0 cha.u Au d(;lt24%; s6hi? gia dlOOn6i m(;lngInternet 0 B~c Au d(;lt11%; AOO8%; Duc 30%; Phap2% Ti tr~mg cac ngaOO cong ngh~ cao chi~m 20,4% gia tr! gia tang trongcac ngaOO san xufft vao nam 1995 Ri~ng trong cong nghi~p ch~ bi~n, titr9ng cua cac ngaOOnay cilng tang kha OOaOO,tli 15,3% l~n 20,1 % 0 Duc,
tU 12,8% l~n 18,7% 0Phap trong thai ky 1970-94 Ti tn;mg trong xufft khaucua cac ngaOOcong ngh~ cao cilng tang m(;lOO,tU 17,1 % l~n 36,2% 0 AOO,
tU 14% l~n 24,2% 0Phap trong cling thai kY Thuong m(;lidi~n tit 0Ta.y Aum~c dli dang 'tang kha OOaOOhung blOO 120% mbi nam, song theo Vi~nNghi~n cUu Forester Research, nam 1999, doaOO s6 ban Ie tr~n m(;lngInternet 0 cha.u Au moi chi dat 2,8 ti USD va chi c6 3,2% da.n s6 cha.u Ausir d\lng hlOOthuc buon ban nay
Theo cac chuy~n gia cho bi~t, hi~n nay, m~c dli EU van 13.mi?t trongOOfulgcai noi chu y~u cua khoa h9C va cong ngh~ th~ gi6'i, song h9 van l(;lch~u tuong d6i so v6'i My trong mi?t s6 1100 Vl!c OOucong ngh~ thvc phamgen, cong ngh~ vil h"\l, khoa h9C dai s6ng, va cong ngh~ IT, nhfft la congngh~ m(;lngInternet Di~u d6 khi~n cho khong it san pham cua h9 mfft di 19'ith~ C(;lOOtraOO.C6 th~ n6i, cho d~n nay, HOOhlnh chuy~n sang n~n Kinh t~tri thuc 0 khu vvc nay xem ra con ch~m 30 v6'i My, OOi~unu6'c chua thvchi~n OOfulgnguy~n t~c co ban cua n~n kiOOt~ moi Sv l(;lch~u d6 c6 th~ lak~t qua cua mi?t s6 nguy~n nha.n chu y~u (dfi, dang va ch~c ch~n con dgicac'nu6'c EU 0phia trnoc) OOu:Tnroc h~tsV khac bi~t tuong d6i 100 v~ kinht~ v~ ng6n ngil' giil'a cac mroc EU dfi khi~n cho kh6i nay kh6 c6 dugc mi?t
Trang 10chlnh sach nhat quan Hai la, do ED hi~n dang t6 chuc xfty dlplg d(li quftnphan t1'ngnhanh va ma r~ng ED va NATO sang phfa d6ng, VI the kh6 c6 th~chi tieu nhi~u ti~n cho vi~c phat tri~n n~n kinh te, nhat la kinh te m'.lng Ba
la, vi~c di~u chinh ket cau va co che kinh te cua ED tuong d6i tr1 tr~ vach~m ch'.lP, nhi~u nu6'c dfi l'.lc h~u t6'i 20 nam so v6'i My, nhat la h~ th6ngtai chinh va quan 19 cong ty, nen d(l ma cua n~n kinh te thap B6n la, thieunghiem tn;mg nhftn vien ky thu~t chuyen nghi~p Va cu6i cung, di~u chinhphuc lqi xfi h(li, phftn ph6i l'.li lqi ich kinh te xfi h(li c6 th~ n6 ra nhi~u mftuthuan
Trang thai gian qua, Nh~t Dim cling dfi d'.lt duqc nhUng ket qua dangk~ trong vi~c tien den n~n Kinh te tri thuc Nguai Nh~t van lien t\lc d'.lt duqcnhUng thanh t'!U khoa hQc va cong ngh~ to 16'n.Theo cac sO'li~u cua GECD,nhUng nganh dVa tren tri thuc hi~n chiem 53 % GDP va tra thanh nhUngnganh b"\l c(lt cua n~n kinh te a Nh~t Ban, gia dlnh nao cling c6 may vitfnh rieng Vi~c sir d\lng Internet va thuong m'.li di~n tir dang phat tri~nm'.lnhCJ Nh~t Hi~n nay, Nh~t Ban d5 c6 m(lt thi truC1ligIntelnet v6'i 47 tri~unguai buy c~p, chiem 37% dftn s6 (dl! kien se len den 76,6 tri~u nguai vaocu6i nam 2005) Doanh sO'thuong m'.li di~n tir (B2B) d'.lt 7.500 ti yen (68 tiDSD) nam 1998 va dl! kien se tang 900% t6'i 68.000 ti yen (613 ti DSD)nam 2003 D~c.bi~t a Nh~t Ban, cong ngh~ tin hQc dang dltqc coi la m(lttrong nhUng nganh kinh te mlii nhQn c6 kha nang keo toan b(l n~n kinh te rakh6i suy thoai Tuy nhien, Kinh te tri thuc a Nh~t Ban hi~n van chua th~hi~n m(lt cach ro net va a nhi~u phuong di~n van con thua xa cac nu6'c Au
My, th~m chi so v6'i ca m(lt sO'nu6'c dang phat tri~n chftu A khac nhu HanQu6c, Dai Loan, va Singapore
Do sl! ch~m tr~ nhu v~y nen Nh~t Ban rat kh6 thoat ra kh6i cu(lckhUng hoang kinh te keo dai su6t nhUng nam 1990 va suc c'.lnh tranh n6ichung cua n~fi kinh te Nh~t Ban bi sa sut nghiem trQng so v6'i bU6'c va sov6'i nhUng nu6'c khac
2 Kinh te tri thirc fJ cac nu6'c dang phat tri~n
Hi~n nay, khong chi cac nu6'c phat tri~n ma ca cac nu6'c dang phattri~n va kern phat tri~n, d~c bi~t la CJchftu A, cling dang tich cl!c v'.lchchi~n luqc, nh~m chuan bi nhUng ti~n d~ co ban cho sl! ra dai va phat tri~nkinh te tri thuc
Cho den nay, Trung Qu6c m6'i chi bitt dau song dfi xfty dlplg duqcm(lt sO'yeu to' cau thanh co ban cua n~n kinh t~ tri thuc Tieu bi~u la nganh
Trang 11bUli chfOOvi~n th6ng, tir khi dli cach ma cua d~n nay, ngaOO nay da c6nhfing bu6'c phat tri~n nhay vQt li~n tl;lc.Trung Qu6c da vuqt l~n trong daOOsach OOi1ngnu6'c hang dftu tr~n th~ gi6'i v~ quy m6 m~ng th6ng tin va s6 hQsir d\IDg; trlOOd<)ky thu~t cling OOutrlOOd<)dich Vl;l cling duqc n~ng l~n r6r~t Vao nam 2000, Trung Qu6c da c6 tr~n 200 tri~u nguO'i thu~ bao di~ntho~i c6 diOO,d~t 17,8% t6ng d~n s6 toan qu6c va ti l~ ph6 c~p di~n tho~i did¢ng d~t 5,8% M~c du cho d~n nam 2000, aTrung Qu6c da c6 t6'i 17 tri~unguO'i s~ d1p1gInternet, mQt con s6 kha 100, song con s6 d6 m6'i chi~m c61,5% d~n s6 va trong nam 1999 Theo daOOgia, cac ngaOOkiOOt~ dVa tr~ntri thuc m6'i chi~m c6 chua dfty 10% GDP cua nu6'c nay.
V~ ba n~n kiOO t~ m~nh a ch~u A (Han Qu6c, Dai Loan va
kinh te'tri thue trong APEC" vao cu6i nam 2000 cho rAng, hi~n nay, ba
nu6'c nay c6 cC1sa h~ tftng c6ng ngh~ phat tri~n hC1nOOi~uso v6'i cac nu6'clang gi~ng trong khu y\rc, 000' hQ da dffu hr dang k~ cho cac linh vvc c6ngngh~ cao, ooat la c6ng ngh~ th6ng tin Cac chfOOphu cua he;>d~u c6 chi~nluqc hUOOgt6'i n~n Kinh t~ tri thuc tu rat s6'm va d~u ra suc dao t~o ngu6nOO~nIvc va t~o di~u ki~n cho khu vvc kinh t~ tu OO~ntheo hUOOgnay
Theo OOi~udaOOgia, hi~n nay, hftu h~t cac chi s6 bi~u th! sV phat tri~nKiOOt~ tri thuc a Singapore d~u da ti~m c~n ho~c vuqt mUc trung blnh cuacac nu6'c OEeD, OOutfnh ma cua n~n kinh t~, chi s6 phat tri~n con nguO'i, til~ phffn tram cua c6ng OO~ntri thuc trong t6ng Ivc luqng lao dQng, CC1sa h~tftng c6ng ngh~ th6ng tin va vi~n th6ng, va ti l~ d6ng g6p cua OO6mngaOOc6ng nghi~p dVa tr~n tri thuc vao GDP
Cac chuy~n gia cho rAng, Han Qu6c dff dffu tu rat m~OO cho R&D,d~c bi~t la c6ng ngh~ IT NhO' d6, trong 20 nam HOOd~n nam 2000, cacd!ch Y\l vi~n th6ng cC1blm cua H~m Qu6c phat tri~n rat OOaOO.N~u nam
1980, phu s6ng di~n tho~i aHan Qu6c chi d~t 7,3 may tr~n 100 nguO'i, thld~n nam 1997 con s6 nay da la 44,4 may, gffn d~t muc ttung blOOcua cacnu6'c OECD la 48,9 may Nhung dang cht1y hC1nCella sV bung n6 cua di~ntho~i di d<)ngva k~t n6i Internet trong 3-4 nam gftn d~y Han Qu6c la mQttrong cac thi truang d!ch Vl;l Intelnet t6c d¢ cao hang dftu th~ gi6'i v6'i hC1n
15 tri~u nguO'itruy c~p Theo cac daOOgia, cling gi6ng OOuSingapore, kinht~ Han Qu6c da mang mQt s6 net d~c tnrng cua n~n kiOOt~ tri thuc, m~c dliv6'i muc dQ thap hC1n,va Han Qu6c dff hQi tUC1ngd6i du OOi1ngdi~u ki~n d~ti~n vao n~n kinh t~ tri thuc trong th~ ky 21