Sinh viên Vân Hà... Do đó ngày nay ng i ta đư... không đ c xem là chi phí trong kinh doanh... Thông th ng các ngân hàng hay áp d ng mô hình CAMEL đ đánh giá.
Trang 1B GIÁO D Că ÀOăT O
SINH VIÊN TH C HI N : VÂN HÀ
HÀ N I - 2013
Trang 2B GIÁO D Că ÀOăT O
Giáoăviênăh ng d n : ThS Lê Th Hà Thu Sinh viên th c hi n : Vân Hà
Chuyên ngành : Tài chính - Ngân hàng
HÀ N I - 2013
Trang 3L I C Mă N
Tr c tiên em xin g i l i cám n chân thành nh t t i cô giáo – Th.s Lê Th Hà
Thu, ng i đư tr c ti p h ng d n em trong su t quá trình nghiên c u đ tài lu n v n
Nh có s ch b o và h ng d n t n tình c a cô, em đư tìm ra đ c nh ng đi m thi u
sót c a mình trong quá trình vi t lu n v n đ có th k p th i s a ch a nh m hoàn thi n
lu n v n m t cách t t nh t
Em c ng xin g i l i c m n t i Ban lưnh đ o tr ng i h c Th ng Long, các
th y cô giáo trong khoa Kinh t - Qu n lý, tr ng i h c Th ng Long đư t o đi u
ki n cho em đ c làm lu n v n và giúp đ em hoàn thành đ tài nghiên c u c a mình Ngoài ra em c ng xin cám n các cán b công tác t i Ngân hàng TMCP Ngo i
th ng Vi t Nam đư t n tình giúp đ em trong vi c cung c p tài li u th c t đ em có
th hoàn thành bài lu n v n m t cách t t nh t
Sinh viên
Vân Hà
Trang 4M C L C
L I M U
CH NGă1 NH NG V Nă CHUNG V QU N TR R I RO TÍN D NG
TRONGăNGỂNăHÀNGăTH NG M I 1
1.1 Tín d ng và vai trò c a tín d ng trong NHTM 1
1.1.1 Khái ni m 1
1.1.2 Vai trò c a tín d ng 2
1.1.2.1 i v i n n kinh t 2
1.1.2.2 i v i khách hàng 3
1.1.2.3 i v i ngân hàng 3
1.2 R i ro tín d ng t i ngâ năhƠngăth ngăm i 4
1.2.1 Khái ni m r i ro tín d ng trong ho t đ ng c a ngân hàng 4
1.2.2 Các lo i r i ro tín d ng 5
1.2.2.1 R i ro giao d ch 5
1.2.2.2 R i ro danh m c cho vay 6
1.2.3 Nguyên nhân gây ra r i ro tín d ng 7
1.2.3.1 Nhóm nguyên nhân khách quan t môi tr ng bên ngoài 7
1.2.3.2 Nhóm nguyên nhân t phía khách hàng 7
1.2.3.3 Nhóm nguyên nhân t phía ngân hàng 7
1.2.3.4 Nhóm nguyên nhân t tài s n đ m b o 8
1.3 Qu n tr r i ro tín d ng c aăngơnăhƠngăth ngăm i 8
1.3.1 Khái ni m qu n tr r i ro tín d ng 8
1.3.2 S c n thi t ph i th c hi n t t công tác qu n tr r i ro tín d ng 9
1.3.2.1 Kinh doanh trong l nh v c Ngân hàng là lo i hình kinh doanh đ c bi t, ti m n nhi u r i ro 9
1.3.2.2 Hi u qu kinh doanh c a NHTM ph thu c vào m c đ r i ro 9
1.3.2.3 Qu n tr r i ro t t là đi u ki n quan tr ng đ nâng cao ch t l ng ho t đ ng kinh doanh c a NHTM 10
1.3.3 N i dung qu n tr r i ro tín d ng 10
1.3.3.1 M c tiêu c a qu n tr r i ro tín d ng 10
1.3.3.2 Xây d ng chi n l c qu n tr r i ro tín d ng 11
1.3.3.3 Xây d ng chính sách qu n tr r i ro tín d ng 12
Trang 51.3.4 Quy trình qu n tr r i ro tín d ng 13
1.3.4.1 Nh n di n r i ro tín d ng 13
1.3.4.2 o l ng r i ro tín d ng 15
1.3.4.3 Ki m soát r i ro tín d ng 25
1.3.4.4 Tài tr r i ro 28
CH NGă2 TH C TR NG QU N TR R I RO TÍN D NG T I NGÂN HÀNG TMCP NGO IăTH NGăVI T NAM 31
2.1 Khái quát v Ngân hàng TMCP Ngo iăTh ngăVi t Nam 31
2.1.1 Quá trình hình thành và phát tri n c a Ngân hàng TMCP Ngo i Th ng Vi t Nam 31
2.1.2 C c u t ch c 33
2.1.3 Ch c n ng, nhi m v c a các phòng ban 33
2.1.3.1 i h i đ ng c đông 33
2.1.3.2 H i đ ng qu n tr 33
2.1.3.3 Ban ki m soát 34
2.1.3.4 T ng giám đ c 34
2.1.3.5 Phó t ng giám đ c 34
2.1.3.6 K toán tr ng 34
2.1.3.7 H th ng ki m tra ki m soát n i b 34
2.1.3.8 Các phòng ban, chuyên môn nghi p v 35
2.1.4 Các s n ph m, d ch v c a Ngân hàng TMCP Ngo i th ng 35
2.2 Tình hình ho tăđ ng và kinh doanh chính c a Ngân hàng TMCP Ngo i th ngăVi t Nam trong nh ngăn măg năđơy 36
2.2.1 Ho t đ ng huy đ ng v n 36
2.2.2 Ho t đ ng s d ng v n 40
2.2.3 M t s ho t đ ng kinh doanh khác 49
2.2.3.1 Thanh toán xu t nh p kh u 49
2.2.3.2 Kinh doanh ngo i t 49
2.2.3.3 Kinh doanh th 50
2.2.4 Tình hình thu nh p – chi phí – l i nhu n 51
2.2.5 M t s ch tiêu đánh giá m c đ hi u qu trong ho t đ ng c a Ngân hàng TMCP Ngo i th ng Vi t Nam 55
Trang 62.3 Quyăđ nh chung v ho tăđ ng c p tín d ng t i Ngân hàng TMCP Ngo i
th ngăVi t Nam 56
2.3.1 M t s quy đ nh c p tín d ng c a Ngân hàng TMCP Ngo i th ng Vi t Nam 56
2.3.1.1 Nguyên t c vay v n 56
2.3.1.2 Chính sách cho vay đ i v i khách hàng 57
2.3.2 Quy trình tín d ng c a Ngân hàng TMCP Ngo i th ng Vi t Nam 59
2.3.2.1 Xét duy t cho vay 60
2.3.2.2 Quy trình phát ti n vay 62
2.3.2.3 Quy trình s d ng v n vay 63
2.3.2.4 Quy trình thu h i n vay 63
2.4 ánhăgiáăcôngătácăqu n tr r i ro tín d ng t i Ngân hàng TMCP Ngo i th ngăVi t Nam 64
2.4.1 Chi n l c qu n tr r i ro tín d ng 64
2.4.1.1 T i H i s chính 65
2.4.1.2 T i Chi nhánh đ u m i (có Phòng qu n lý r i ro) 65
2.4.1.3 T i Chi nhánh c s (không có Phòng qu n lý r i ro) 66
2.4.2 Chính sách qu n tr r i ro tín d ng 67
2.4.3 Quy trình th c hi n qu n tr r i ro tín d ng đ i v i khách hàng doanh nghi p c a Ngân hàng TMCP Ngo i th ng Vi t Nam 68
2.4.3.1 ánh giá r i ro tín d ng 68
2.4.3.2 Ki m soát r i ro tín d ng 72
2.4.3.3 Tài tr r i ro tín d ng 73
2.4.4 Các ch tiêu đánh giá công tác qu n tr r i ro tín d ng t i Ngân hàng TMCP Ngo i th ng Vi t Nam 74
2.4.4.1 Tình hình n x u và n quá h n 74
2.4.4.2 T l d n trên t ng v n huy đ ng 79
2.4.4.3 H s thu n 80
2.4.4.4 Vòng quay v n tín d ng 81
2.4.4.5 Hi u su t s d ng v n tín d ng 82
2.4.4.6 T l sinh l i t cho vay 83
2.4.4.7 Kh n ng bù đ p r i ro 84
2.5 Hi u qu công tác qu n tr r i ro tín d ng t i Ngân hàng TMCP Ngo i th ngăVi t Nam 85
Trang 72.5.1 K t qu đ t đ c 85
2.5.2 Nh ng m t còn h n ch 87
CH NGă3 GI I PHÁP HOÀN THI N CÔNG TÁC QU N TR R I RO T I NGÂN HÀNG TMCP NGO IăTH NGăVI T NAM 90
3.1 nhăh ng phát tri n ho tăđ ng kinh doanh t i Ngân hàng TMCP Ngo i th ngăVi t Nam 90
3.1.1 nh h ng ho t đ ng kinh doanh chung t i Ngân hàng TMCP Ngo i th ng Vi t Nam 90
3.1.2 nh h ng cho ho t đ ng qu n tr r i ro tín d ng c a Ngân hàng TMCP Ngo i th ng Vi t Nam 91
3.2 Các gi i pháp nh m hoàn thi n công tác qu n tr r i ro tín d ng t i Ngân hƠngăth ngăm i c ph n Ngo iăth ngăVi t Nam 92
3.2.1 Nâng cao công tác nh n di n r i ro tín d ng 92
3.2.2 Hoàn ch nh công tác th m đ nh và phân tích tín d ng 93
3.2.3 T ng c ng công tác ki m tra và giám sát tín d ng 94
3.2.4 Th c hi n các bi n pháp phân tán r i ro 95
3.2.4.1 a d ng hóa các đ i t ng đ u t 95
3.2.4.2 B o hi m tín d ng 97
3.2.4.3 S d ng nghi p v hoán đ i tín d ng đ phòng ng a r i ro tín d ng 97
3.2.5 Tài tr r i ro 98
3.2.6 X lý n x u, n quá h n d t đi m 98
3.2.7 X lý n t n đ ng 99
3.2.8 Hoàn thi n h th ng thông tin qu n tr r i ro tín d ng 100
3.2.8.1 V ch t l ng thông tin 100
3.2.8.2 T c đ chuy n thông tin gi a các c p qu n lý 100
3.2.9 Nâng cao ch t l ng cán b tín d ng 101
3.3 M t s ki n ngh nh m hoàn thi n công tác qu n tr r i ro tín d ng t i Ngân hàng TMCP Ngo iăth ngăVi t Nam 102
3.3.1 Ki n ngh v i Chính ph và các b ngành có liên quan 102
3.3.1.1 Hoàn thi n và n đ nh các chính sách phát tri n kinh t xã h i 102
3.3.1.2 T o môi tr ng kinh doanh n đ nh, bình đ ng cho các ho t đ ng ngân hàng 103
3.3.1.3 Hoàn thi n h th ng pháp lu t 103
3.3.1.4 H ng ho t đ ng c a các t ch c b o hi m cho b o hi m tín d ng 103
Trang 83.3.2 Ki n ngh đ i v i Ngân hàng Nhà n c 104
3.3.2.1 a ra h th ng v n b n pháp lu t hoàn thi n, phù h p v i thông l qu c t 104
3.3.2.2 T ng c ng hi u qu ho t đ ng c a Trung tâm thông tín tín d ng (CIC) 104
3.3.2.3 Xây d ng h th ng tính đi m và x p h ng khách hàng th ng nh t trong toàn
ngành ngân hàng 1053.3.2.4 T ng c ng kh n ng d báo và ho ch đ nh chính sách 105
3.3.2.5 T ng c ng ho t đ ng thanh tra giám sát 105
L I K T
Trang 9DANH M C VI T T T
Ký hi u vi t t t Tênăđ yăđ
Agribank Ngân hàng Nông nghi p và Phát tri n Nông thôn
Vi t Nam ALCO H i đ ng qu n lý tài s n n - tài s n có
ATM Automated Teller Machine (Máy rút ti n t đ ng)
Trang 10DANH M C CÁC B NG BI U, S ă
B ng 1.1 B ng x p h ng tín nhi m c a các NHTM 22
B ng 2.1 C c u huy đ ng v n t i Vietcombank giai đo n 2010-2012 37
B ng 2.2 Tình hình ho t đ ng cho vay giai đo n 2010 - 2012 41
B ng 2.3 Tình hình d n cho vay phân theo nhóm n c a Vietcombank giai đo n 2010 - 2012 46
B ng 2.4 K t qu ho t đ ng kinh doanh c a Vietcombank giai đo n 2010-2012 52
B ng 2.5 Ch tiêu đánh giá m c đ hi u qu c a Vietcombank t n m 2010-2012 55
B ng 2.6 B ng phân lo i khách hàng 69
B ng 2.7 B ng x p lo i m c đ r i ro và bi n pháp qu n lý c a Vietcombank t n m 2010-2012 70
B ng 2.8 Tình hình n quá h n t i Vietcombank t n m 2010 – 2012 74
B ng 2.9 Tình hình n x u c a Vietcombank t n m 2010 – 2012 75
B ng 2.10 M c đ r i ro n i b ng c a d n cho vay khách hàng trong n m 2011, 2012 c a Vietcombank 77
B ng 2.11 T l n x u trên n quá h n c a Vietcombank giai đo n 2010 - 2012 78
B ng 2.12 Tình hình t ng d n trên t ng VH c a Vietcombank n m 2010-2012 79
B ng 2.13 Ch tiêu h s thu n c a Vietcombank giai đo n 2010-2012 80
B ng 2.14 Vòng quay v n tín d ng c a Vietcombank giai đo n 2010-2012 81
B ng 2.15 Hi u su t s d ng v n tín d ng c a Vietcombank giai đo n 2010-2012 82
B ng 2.16 T l sinh l i t cho vay khách hàng c a Vietcombank n m 2010 - 2012 83
B ng 2.17 Kh n ng bù đ p r i ro c a ngân hàng Vietcombank n m 2010 - 2012 84
Bi u đ 2.1 D n cho vay theo th i gian đáo h n c a Vietcombank giai đo n 2011-2012 42 Bi u đ 2.2 C c u d n cho vay theo thành ph n kinh t n m 2010-2012 44
Bi u đ 2.3 D n phân theo nhóm n c a Vietcombank giai đo n 2010-2012 48
Bi u đ 2.4 Tình hình n x u c a Vietcombank giai đo n 2010-2012 78
Bi u đ 2.5 Trích l p d phòng r i ro tín d ng cho vay khách hàng 84
S đ 1.1 C c u r i ro tín d ng 5
S đ 1.2 Quy trình qu n tr r i ro tín d ng 13
S đ 2.1 C c u t ch c c a Vietcombank 33
S đ 2.2 Quy trình tín d ng t i Vietcombank 60
S đ 2.3 Mô hình t ch c qu n lý r i ro t i Vietcombank 66
Trang 11L I M U
1 LÍ DO CH Nă TÀI
Trong ho t đ ng kinh doanh ngân hàng t i Vi t Nam, l i nhu n t ho t đ ng tín
d ng chi m t tr ng ch y u trong thu nh p c a các ngân hàng Tuy nhiên, ho t đ ng
này luôn ti m n r i ro cao, đ c bi t là các n c có n n kinh t m i n i nh Vi t
Nam P.Volker, c u Ch t ch C c d tr liên bang M (FED) cho r ng: “N u ngân
hàng không có nh ng kho n n x u thì đó không ph i là ho t đ ng kinh doanh” i u
đó cho th y r i ro tín d ng luôn t n t i và n x u là m t th c t hi n nhiên b t c
ngân hàng nào, k c các ngân hàng hàng đ u trên th gi i b i có nh ng r i ro n m
ngoài t m ki m soát c a con ng i, b i h th ng thông tin thi u minh b ch và không
đ y đ , b i trình đ qu n tr r i ro còn nhi u h n ch , tính chuyên nghi p c a cán b ngân hàng ch a cao… S khác bi t c b n c a các ngân hàng có n ng l c qu n tr r i
ro tín d ng t t là kh n ng kh ng ch n x u m t t l có th ch p nh n đ c nh
xây d ng m t h th ng qu n tr r i ro hi u qu , phù h p v i môi tr ng ho t đ ng đ
h n ch đ c nh ng r i ro tín d ng mang tính ch quan, xu t phát t y u t con ng i
và nh ng r i ro tín d ng khác có th ki m soát đ c Do đó, yêu c u xây d ng m t h
th ng qu n tr r i ro tín d ng có hi u qu và phù h p v i đi u ki n c a ngân hàng là
m t đòi h i b c thi t đ đ m b o h n ch r i ro trong ho t đ ng c p tín d ng, h ng
đ n các chu n m c qu c t trong qu n tr r i ro và phù h p v i môi tr ng h i nh p
Xu t phát t mong mu n đ c đóng góp vào s phát tri n c a h th ng Ngân
hàng Vi t Nam nói chung và Ngân hàng TMCP Ngo i Th ng Vi t Nam (Vietcombank) nói riêng c ng nh v n d ng nh ng ki n th c đư h c vào th c t , sau
quá trình tìm hi u, em đư m nh d n l a ch n đ tài cho khóa lu n “Hoàn thi n công
tác qu n tr r i ro tín d ng t i Ngân hàng Th ng m i C ph n Ngo i th ng Vi t Nam” làm đ tài nghiên c u cho khóa lu n t t nghi p c a mình
- H th ng hoá và phân tích lý lu n c b n v qu n tr r i ro tín d ng t i NHTM
- Trên c s nghiên c u th c tr ng r i ro tín d ng và công tác qu n tr r i ro tín
d ng t i Ngân hàng TMCP Ngo i th ng Vi t Nam, đ tài ch ra nh ng k t qu đ t
đ c, h n ch và nguyên nhân gây ra h n ch c a Ngân hàng TMCP Ngo i th ng
Vi t Nam
- xu t các gi i pháp, ki n ngh nh m hoàn thi n công tác qu n tr r i ro tín
d ng c a Ngân hàng TMCP Ngo i th ng Vi t Nam
Trang 123 PH MăVIăVÀă IăT NG NGHIÊN C U
- i t ng nghiên c u: công tác qu n tr r i ro tín d ng t i Ngân hàng TMCP
Ngo i th ng Vi t Nam
- Ph m vi nghiên c u: th c tr ng qu n tr r i ro tín d ng c a Ngân hàng TMCP Ngo i th ng Vi t Nam giai đo n t n m 2010 đ n n m 2012
Các ph ng pháp nghiên c u c th đ c áp d ng trong khóa lu n này bao g m:
ph ng pháp thu th p d li u, so sánh, th ng kê, phân tích, đánh giá và t ng h p… k t
h p v i vi c minh h a b ng s đ , b ng bi u, đ th nh m làm cho nghiên c u tr nên
tr c quan h n
5 K T C U C Aă TÀI
Ngoài ph n m đ u và k t lu n, n i dung chính c a khóa lu n g m có 3 ph n:
Ch ngă1:ăNh ng v năđ chung v qu n tr r i ro tín d ng trong NHTM
Ch ngă2:ăTh c tr ng qu n tr r i ro tín d ng t i h i s Ngân hàng TMCP
Ngo i t h ngăVi t Nam
Ch ngă3:ăGi i pháp nh m hoàn thi n công tác qu n tr r i ro tín d ng t i
h i s Ngân hàng TMCP Ngo i t h ngăVi t Nam
Trang 13CH NGă1 NH NG V Nă CHUNG V QU N TR R I RO TÍN D NG
1.1 Tín d ng và vai trò c a tín d ng trong NHTM
1.1.1 Khái ni m
Qua quá trình đ i m i và h i nh p, v th c a Vi t Nam trên tr ng qu c t
ngày càng t ng, đ c bi t khi Vi t Nam tr thành thành viên chính th c th 150 c a T
ch c th ng m i th gi i (WTO), quá trình đ i m i ngày càng toàn di n h n, rõ nét
h n, đ y đ và t c đ nhanh h n Cùng v i s phát tri n đó, các t ch c kinh t c a
Vi t Nam c ng l n m nh không ng ng, đ c bi t là s thay đ i c v ch t và l ng c a
nhi u ch c n ng tài chính nh t so v i b t k m t t ch c kinh doanh nào trong n n
kinh t ” (Peter Rose - Qu n tr ngân hàng th ng m i - i h c Yale – M )
Vi t Nam, theo kho n 3, đi u 4, Lu t các T ch c tín d ng n m 2010: “NHTM
là lo i hình đ c th c hi n toàn b ho t đ ng ngân hàng và các ho t đ ng kinh doanh khác theo quy đ nh c a Lu t này nh m m c tiêu l i nhu n” Trong các ho t đ ng kinh
doanh c a ngân hàng, tín d ng là ho t đ ng mang l i l i nhu n ch y u cho NHTM
- Xét trên góc đ chuy n d ch qu cho vay t ch th th ng d ti t ki m sang
ch th thi u h t ti t ki m thì tín d ng đ c coi là ph ng pháp chuy n d ch v n t
ng i cho vay sang ng i đi vay (Ngu n: voer.edu.vn)
- Trong m t quan h tài chính c th , tín d ng là m t giao d ch v tài s n trên c
s có hoàn tr gi a hai ch th Tín d ng còn có ngh a là m t s ti n cho vay mà các
đ nh ch tài chính cung c p cho khách hàng (Ngu n: voer.edu.vn)
Trên c s ti p c n theo ch c n ng và ho t đ ng c a ngân hàng có th hi u: Tín
d ng là m t giao d ch v tài s n (ti n ho c hàng hóa) gi a bên cho vay (ngân hàng
và các đ nh ch tài chính khác) và bên đi vay (cá nhân, doanh nghi p và các ch th khác), trong đó bên đi cho vay chuy n giao tài s n cho bên đi vay s d ng trong m t
th i h n nh t đ nh theo th a thu n, bên đi vay có trách nhi m hoàn tr vô đi u ki n
v n g c và lãi cho bên vay khi đ n h n thanh toán
Ho t đ ng tín d ng bao g m các ch th : tín d ng nhà n c, tín d ng th ng m i
và tín d ng ngân hàng Trong đó, tín d ng ngân hàng là quan h tín d ng gi a các
ngân hàng, các t ch c tín d ng khác v i các doanh nghi p và cá nhân V i t cách là
Trang 14ng i đi vay, ngân hàng nh n ti n g i c a các nhà doanh nghi p, các cá nhân ho c
phát hành ch ng ch ti n g i, trái phi u đ huy đ ng v n trong xã h i V i t cách là
ng i cho vay, nó cung c p tín d ng cho t t các nhà doanh nghi p và cá nhân Tín
d ng đ c cung c p d i hình th c ti n m t và bút t (Theo C m nang dành cho
doanh nhân, 2010)
Kho n 15, đi u 4 Lu t các t ch c tín d ng n m 2010 đ nh ngh a: “C p tín d ng
là vi c th a thu n đ t ch c, cá nhân s d ng m t kho n ti n ho c cam k t cho phép
s d ng m t kho n ti n theo nguyên t c có hoàn tr b ng nghi p v cho vay, chi t
kh u, cho thuê tài chính, bao thanh toán, b o lãnh ngân hàng và các nghi p v c p tín
d ng khác” Trong đó:
- Cho vay là hình th c c p tín d ng, theo đó bên cho vay giao ho c cam k t giao
cho khách hàng m t kho n ti n đ s d ng vào m c đích xác đ nh trong m t th i gian
nh t đ nh theo th a thu n v i nguyên t c có hoàn tr c g c và lãi
- Chi t kh u là vi c mua có k h n ho c mua có b o l u quy n truy đòi các công
c chuy n nh ng, gi y t có giá khác c a ng i th h ng tr c khi đ n h n thanh
- B o lãnh ngân hàng là hình th c c p tín d ng, theo đó t ch c tín d ng cam k t
v i bên nh n b o lãnh v vi c t ch c tín d ng s th c hi n ngh a v tài chính thay
cho khách hàng khi khách hàng không th c hi n ho c th c hi n không đ y đ ngh a
v đư cam k t; khách hàng ph i nh n n và hoàn tr cho t ch c tín d ng theo th a
thu n
- Cho thuê tài chính là ho t đ ng tín d ng trung và dài h n thông qua vi c cho
thuê máy móc thi t b , ph ng ti n v n chuy n và các đ ng s n khác trên c s h p
đ ng cho thuê gi a Bên cho thuê là các t ch c tín d ng phi ngân hàng và Bên thuê là
tín d ng ngân hàng đư tr c ti p tham gia trong quan h thanh toán qu c t , các ho t
đ ng xu t nh p kh u hàng hoá, tài tr cho các ho t đ ng s n xu t, xu t nh p kh u, đ u
Trang 15t chi u sâu, đ i m i công ngh và ng d ng khoa h c k thu t vào s n xu t trong
n c thúc đ y s n xu t trong n c phát tri n nh m ph c v t t cho ho t đ ng xu t
nh p kh u góp ph n t ng tr ng kinh t và m ra s giao l u gi a n c ta v i các
n c khác trên th gi i Ngoài ra, ngân hàng nh n các ngu n tài tr nh ODA,
ESAF t các t ch c tín d ng qu c t v i m c đích tài tr cho n n kinh t đư mang
khách hàng Qua đó, tín d ng ngân hàng giúp nhà đ u t k p th i t n d ng đ c nh ng
c h i kinh doanh, giúp các gia đình nâng cao ch t l ng cu c s ng
Th hai, tín d ng ngân hàng góp ph n nâng cao hi u qu s d ng v n cho doanh nghi p So v i vi c s d ng v n ch s h u thì tín d ng ngân hàng ràng bu c trách nhi m khách hàng ph i hoàn tr v n g c và lãi trong th i h n nh t đ nh nh th a
thu n Do đó, bu c khách hàng ph i n l c, t n d ng h t kh n ng c a mình đ s
d ng v n vay hi u qu nh m đ m b o ngh a v tr n cho ngân hàng
Th ba, ho t đ ng tín d ng c a các NHTM đáp ng nhu c u đ u t , ti t ki m c a
nh ng ng i d th a v n đ ng th i th a mãn nhu c u v n c a ng i đi vay, t c
NHTM đ ng ra làm trung gian nh n ti n g i t t t c các thành ph n kinh t và cho
vay l i các đ n v , cá nhân trong n n kinh t Hay nói cách khác: "tín d ng ngân hàng
là c u n i đ nh ng ng i có v n và nh ng ng i c n v n g p nhau"
1.1.2.3 i v i ngân hàng
Ho t đ ng tín d ng là ho t đ ng ch y u c a c a NHTM, nó quy t đ nh s t n
t i và phát tri n c a m t ngân hàng trong n n kinh t th tr ng Ho t đ ng tín d ng là
ho t đ ng mang l i l i nhu n nhi u nh t cho m t NHTM
Trong n n kinh t , NHTM đóng vai trò quan tr ng trong s phát tri n kinh t xã
h i, là trung gian chuy n v n t ng i có v n t m th i nhàn r i sang ng i thi u v n
đ đ u t Ngay t đ u, ho t đ ng c a NHTM đư t p trung ch y u vào nghi p v
nh n ti n g i và cho vay đ đáp ng nhu c u kinh doanh ho c nhu c u tiêu dùng cá
nhân Trong quá trình phát tri n, m c dù môi tr ng kinh doanh có nhi u thay đ i,
song tín d ng v n luôn là ho t đ ng c b n, chi m t tr ng l n trong toàn b các ho t
đ ng c a NHTM
i cùng v i s phát tri n c a n n kinh t th tr ng, quan h tín d ng c ng đ c
m r ng c v đ i t ng và quy mô làm cho ho t đ ng tín d ng ngân hàng ngày càng
Trang 16đa d ng và ph c t p h n có th đ ng v ng trong đi u ki n môi tr ng c nh tranh
ngày càng gay g t, các NHTM ph i đa d ng hóa ho t đ ng kinh doanh c a mình,
nghiên c u và đ a ra nhi u s n ph m m i vào ph c v khách hàng, m r ng ph m vi
ho t đ ng, đ c bi t là nâng cao ch t l ng tín d ng c a ngân hàng
1.2 R i ro tín d ng t iăngơnăhƠngăth ngăm i
1.2.1 Khái ni m r i ro tín d ng trong ho t đ ng c a ngân hàng
NHTM là m t t ch c kinh doanh trong l nh v c tài chính, ti n t - m t l nh v c
đa d ng và có đ nh y c m cao, nên r i ro trong kinh doanh ngân hàng r t đa d ng
Tín d ng là nghi p v quan tr ng và c b n c a ngân hàng, chi m ph n l n trong các
ho t đ ng kinh doanh c a ngân hàng c v doanh thu và l i nhu n Vì th , r i ro trong
l nh v c này c ng t l thu n v i t m quan tr ng c a nó và chi m ph n l n trong t ng
m c r i ro c a ho t đ ng ngân hàng
Theo “Principle for the management of Credit Risk” c a y ban BASEL, r i ro
tín d ng đ c đ nh ngh a nh sau: R i ro tín d ng là ti m n ng mà m t ng i đi vay
ngân hàng ho c đ i tác s không đáp ng ngh a v c a mình theo th a thu n các đi u
kho n trong h p đ ng tín d ng
Theo “Quantitative Risk Management” c a Paul Embrechts và Marius Hofert, r i
ro tín d ng là nguy c liên quan đ n s không ch c ch n r ng ng i đi vay s tôn
tr ng ngh a v tài chính
Cu n sách “Quantitative Risk Management” c a Rudiger Frey, i h c Leipzig,
r i ro tín d ng đ c đ nh ngh a là r i ro do ch t l ng tín d ng thay đ i b t ng c a
ng i đi vay ho c danh m c ch ng khoán đ u t , làm nh h ng đ n giá tr c a danh
m c đ u t Nó bao g m nh ng thi t h i c th do s t n th t và v n c a ng i đi
Trên c s s tin t ng khách hàng s hoàn tr đ y đ c g c l n lưi khi đ n h n
thanh toán, ngân hàng ph i xác đ nh rõ hai y u t là thi n chí tr n và kh n ng tr n
c a khách hàng, trong đó thi n chí tr n là y u t vô hình, không th đong đ m đ c
Bên c nh đó, trong quan h tín d ng, ngân hàng ph i đ i m t v i tình tr ng thông tin
b t cân x ng mà ngân hàng luôn là ng i ít thông tin h n v khách hàng hay d án
đ c c p tín d ng Chính vì v y, r i ro tín d ng x y ra khi m t trong hai hay c hai
y u t c u thành nên ni m tin không đ c hình thành đ y đ R i ro tín d ng là m t
Trang 17t t y u khách quan xu t phát t b n ch t c a quan h tín d ng mà b n thân ngân hàng không th tri t tiêu, lo i b hoàn toàn mà ch có th ki m soát, h n ch nó
1.2.2 Các lo i r i ro tín d ng
R i ro có th phát sinh t b t k giao d ch ho c ho t đ ng kinh doanh nào có
ch a đ ng y u t không ch c ch n Trong khi m i giao d ch/ ho t đ ng c a ngân hàng
đ u ti m n m t m c đ nh t đ nh c a y u t không ch c ch n Do v y, t t c các giao
d ch/ ho t đ ng mà ngân hàng th c hi n đ u góp ph n hình thành nên r i ro t ng th
c a ngân hàng
S ăđ 1.1 C ăc u r i ro tín d ng
(Ngu n: Qu n tr danh m c cho vay – Bùi Di u Anh, 2010)
C c u c a r i ro tín d ng th ng đ c chia làm hai ph n là r i ro giao d ch và
r i ro danh m c R i ro giao d ch liên quan đ n s hoàn tr c a t ng giao d ch cho vay
cá bi t, còn r i ro danh m c là r i ro g n li n v i m t danh m c cho vay đang hi n
h u c a ngân hàng th ng m i
1.2.2.1 R i ro giao d ch
R i ro giao d ch liên quan đ n s hoàn tr c a t ng giao d ch cho vay cá bi t R i
ro giao d ch g m có ba thành ph n:
- R i ro l a ch n: là r i ro liên quan đ n th m đ nh và phân tích tín d ng
- R i ro đ m b o: là r i ro xu t phát t các tiêu chu n đ m b o bao g m các đi u
ki n, đi u kho n trong h p đ ng tín d ng, các lo i tài s n đ m b o và m c đ an toàn
Trang 18g m c vi c s d ng h th ng x p h ng r i ro tín d ng và k thu t x lý các kho n vay
có v n đ
1.2.2.2 R i ro danh m c cho vay
NHTM là m t t ch c kinh doanh, cung ng nhi u d ng s n ph m tài chính ti n
t , vì v y danh m c tài s n c a các ngân hàng r t phong phú, nh ng v i đ c thù trung
gian tín d ng, các kho n cho vay c a ngân hàng v n luôn chi m m t t tr ng l n trên danh m c tài s n c a h “Danh m c cho vay c a ngân hàng là m t t p h p các lo i
cho vay thu c s h u c a ngân hàng, đ c s p x p theo các tiêu th c khác nhau, đ c
c c u theo m t t l nh t đ nh, ph c v cho các m c đích qu n tr c a ngân hàng”
(Bùi Di u Anh, 2010)
So v i l i nhu n thu đ c t nh ng ho t đ ng d ch v , ho t đ ng đ u t , thì l i
nhu n do kho n m c cho vay mang l i v n đang chi m m t t l r t đáng k Chính vì
l đó, danh m c cho vay có m t v trí c c k quan tr ng trong danh m c tài s n c a
b t k m t NHTM nào R i ro danh m c cho vay g m 2 ph n: r i ro n i t i và r i ro
t p trung Trong đó:
- R i ro n i t i: Xu t phát t nh ng đ c đi m riêng bi t c a m i ch th vay v n,
m i ngành kinh t , m i hình th c, ph ng th c c p tín d ng Ch ng h n cho vay
ngành nông nghi p có th g p ph i r i ro xu t phát t thiên tai b t kh kháng, cho vay ngành công nghi p có th g p ph i tình tr ng s n xu t th a, th tr ng tiêu th b thu
h p, hàng hóa bán không đ c Có th nói r i ro n i t i r t đa d ng phong phú và có
tính t t y u, không th tri t tiêu vì nó thu c v b n tính v n có c a đ i t ng mà ngân
hàng cho vay
- R i ro t p trung: theo y ban Basel “r i ro t p trung là b t k r i ro đ n l ho c
nhóm r i ro nào có kh n ng t o ra t n th t đ l n liên quan đ n m c v n c a ngân
hàng, tài s n Có c a ngân hàng ho c t ng t n th t c a ngân hàng” Chính vì quan ni m này, nên khi đ nh h ng xây d ng danh m c cho vay, ngoài vi c thi t k t tr ng h p
lý c a các kho n vay đ m b o tính đa d ng, ngân hàng còn đ a ra các gi i h n an toàn
so v i m c v n t có, so v i t ng d n ho c so v i giá tr t n th t c a toàn danh m c,
sao cho thi t h i tài chính n u x y ra v n n m trong kh n ng ch u đ ng c a t ng ngân
hàng
R i ro danh m c cho vay có th bi u hi n trong m c đ t p trung cho vay vào các ngành/ l nh v c có đ r i ro n i t i cao, ho c là s thi u đa d ng hóa trên danh
m c, m c đ phân tán th p H u qu c a r i ro danh m c cho vay không ch nh
h ng x u t i hi u qu kinh doanh mà còn quy t đ nh s t n t i c a m t ngân hàng
Trang 191.2.3 Nguyên nhân gây ra r i ro tín d ng
1.2.3.1 Nhóm nguyên nhân khách quan t môi tr ng bên ngoài
Nh ng nguyên nhân t môi tr ng mang tính b t kh kháng, ngân hàng không
th ki m soát đ c mà ch có th d báo và th c hi n d phòng tr c s bi n đ ng c a
y u t này Các y u t môi tr ng bên ngoài bao g m: môi tr ng t nhiên: thiên tai,
d ch b nh…; môi tr ng kinh t : chu k kinh t , l m phát, th t nghi p, t giá…; môi
tr ng chính tr - xã h i và pháp lu t: c ch chính sách cho vay, Lu t TCTD, Lu t đ t đai… t t c các y u t này s tác đ ng tr c ti p ho c gián ti p thu nh p c ng nh s c tiêu dùng trong dân c , ho t đ ng s n xu t c a doanh nghi p và c ch cho vay c a ngân hàng… Nh v y nó s nh h ng t i s l ng và ch t l ng tín d ng: nhu c u
vay v n, kh n ng tr n c a khách hàng, c ch qu n lý tín d ng… s nh h ng t i
r i ro mà ngân hàng có th g p ph i Khi các y u t này bi n đ ng theo chi u h ng
x u s phá v k ho ch s n xu t kinh doanh c a doanh nghi p, làm ngân hàng khó thu
h i v n theo h p đ ng tín d ng
1.2.3.2 Nhóm nguyên nhân t phía khách hàng
Vi c khách hàng không tr đúng và tr đ theo quy đ nh trong h p đ ng tín d ng
có th do: t cách đ o đ c c a khách hàng, n ng l c qu n lý: qu n lý không hi u qu
ph ng án s n xu t kinh doanh, c c u v n c a doanh nghi p không h p lỦ… hay do
nhà cung c p không giao hàng, ch t l ng s n ph m c a doanh nghi p ho c vi c
ng i mua không thanh toán, thanh toán ch m, yêu c u gi m giá,… nh h ng t i k
thu ti n c a doanh nghi p T t c các y u t đó s nh h ng t i kh n ng thanh toán
h p đ ng tín d ng c a khách hàng, do đó khi th m đ nh khách hàng, ngân hàng c n
xem xét k các y u t trên
1.2.3.3 Nhóm nguyên nhân t phía ngân hàng
Quy trình th m đ nh, đo l ng r i ro tín d ng, giám sát và thu h i n không hi u
qu , đ u giúp cho khách hàng có th l i d ng chi m d ng v n c a ngân hàng Chính
sách tín d ng không h p lý v i s thay đ i c a th tr ng s làm t ng s l ng khách
hàng ho t đ ng không hi u qu , c ng nh vi c th c hi n m c tiêu l i nhu n mà coi
nh m c tiêu an toàn c a ngân hàng Quá trình thu th p thông tin không đ y đ , thi u
chính xác làm nh h ng sai l ch v ch t l ng khách hàng, làm cán b th m đ nh có
cái nhìn l ch l c v khách hàng T cách đ o đ c c a chuyên viên th m đ nh c ng
quy t đ nh t i r i ro tín d ng mà ngân hàng có th g p ph i: vì t l i mà chuyên viên
th m đ nh làm đ p h s khách hàng, vì thành tích mà chuyên viên khách hàng không
thông báo th c tr ng v khách hàng có chi u h ng kinh doanh x u đi…
Trang 201.2.3.4 Nhóm nguyên nhân t tài s n đ m b o
Tài s n đ m b o (TS B) đ c coi là ngu n thu th hai cho ngân hàng khi khách
hàng không có kh n ng tr n , song ngu n thu th hai này có th không đ m b o đ
giá tr kho n n đó do:
- TS B khó đ nh giá: cán b tín d ng kh ng đ nh giá đúng giá tr TS B
- TS B có tính phát m i th p: khi phát m i TS B thì lo i tài s n này làm cho
ngân hàng thu h i giá tr th p mà chi phí l n cho quá trình phát m i
- TS B có tranh ch p v pháp lý: ngân hàng g p khó kh n trong vi c ti p c n,
n m gi các TS B đ x lý chung
- TS B có giá c bi n đ ng m nh theo th tr ng: khi th tr ng bi n đ ng x u,
TS B gi m giá tr m nh, ngân hàng có yêu c u b sung TS B thì khách hàng c ng
khó th c hi n do TS B b sung có giá tr l n
- Tr ng h p b o đ m là đ i nhân (b o lưnh): ng i b o lãnh không th c hi n ngh a v thanh toán thay cho ng i vay tín d ng khi ng i này không có kh n ng tr
n
Trong nh ng nguyên nhân đó, v n đ đ t ra cho ngân hàng là làm sao đ nâng
cao hi u qu quy trình th m đ nh, đánh giá khách hàng, nhu c u vay v n c a khách hàng c ng nh đ nh giá TS B đ ng th i d báo các kh n ng có th x y ra đ i v i
Theo giáo trình “Ngân hàng th ng m i” c a H c vi n Ngân hàng: “Qu n tr r i
ro tín d ng là quá trình xây d ng, th c thi các chính sách và các bi n pháp qu n lý tín
d ng nh m đ t m c tiêu an toàn, hi u qu và phát tri n b n v ng, tìm ra nguyên nhân
và x lý các tình hu ng x y ra r i ro tín d ng, t ng c ng các bi n pháp phòng ng a,
h n ch và gi m th p n quá h n, n x u trong kinh doanh tín d ng, nâng cao ch t
l ng và hi u qu ho t đ ng kinh doanh c a NHTM”
Trang 21Qu n tr r i ro tín d ng là quá trình nh n d ng, phân tích nhân t r i ro, đo l ng
m c đ r i ro, trên c s đó l a ch n tri n khai các bi n pháp phòng ng a và qu n lý
các ho t đ ng tín d ng nh m h n ch và lo i tr r i ro trong quá trình c p tín d ng
(Nguy n ình Thi n, 2010)
Tóm l i, qu n tr r i ro tín d ng chính là vi c xây d ng h th ng qu n lý và các chính sách qu n tr r i ro thích h p đ i v i ho t đ ng tín d ng nh m tuân th các quy
đ nh c a pháp lu t, nh n di n, c nh báo và đ ra các bi n pháp h n ch s xu t hi n
c a r i ro tín d ng, gi m thi u nh ng thi t h i khi chúng phát sinh, đ ng th i xác đ nh
s t ng quan h p lý gi a các ngu n l c c a ngân hàng v i m c đ m o hi m có th
khi s d ng v n ngân hàng cho nghi p v c p tín d ng Qu n tr r i ro t t chính là m t ngu n l i th c nh tranh và là m t công c t o ra giá tr, c ng góp ph n t o ra các
chi n l c kinh doanh hi u qu h n
1.3.2 S c n thi t ph i th c hi n t t công tác qu n tr r i ro tín d ng
1.3.2.1 Kinh doanh trong l nh v c Ngân hàng là lo i hình kinh doanh đ c bi t, ti m
n nhi u r i ro
Kinh doanh trong l nh v c ngân hàng là lo i hình kinh doanh đ c bi t b i m t
hàng kinh doanh ch y u c a nó là ti n Ti n là m t lo i tài s n không có s h u c
th nh các lo i tài s n khác, chính vì th mà các ngân hàng r t khó đ có th ki m soát đ c lo i tài s n đ c bi t này C ng vì khó ki m soát nên r i ro ti m n trong nó
r t l n, đ c bi t là khi các ngân hàng s d ng tài s n này đ cho vay R i ro trong ho t
đ ng tín d ng c a ngân hàng không th b lo i b hoàn toàn mà NHNN nói chung
c ng nh các NHTM nói riêng ph i ch p nh n và đ i m t v i nó, đ t đó tìm ra các
bi n pháp thích h p đ có th qu n tr nh ng r i ro mà nó gây ra Các ngân hàng c ng
c n ph i đánh giá các c h i kinh doanh d a trên m i quan h r i ro – l i ích nh m tìm
ra c h i đ đ t đ c nh ng l i ích x ng đáng v i m c đ r i ro trong ph m vi có th
ch p nh n đ c
1.3.2.2 Hi u qu kinh doanh c a NHTM ph thu c vào m c đ r i ro
Trong ho t đ ng kinh doanh, ngân hàng có nhi u y u t khách quan và ch quan
Trang 221.3.2.3 Qu n tr r i ro t t là đi u ki n quan tr ng đ nâng cao ch t l ng ho t đ ng
kinh doanh c a NHTM
Ho t đ ng mang l i l i nhu n ch y u cho ngân hàng là tín d ng Song, ho t
đ ng tín d ng l i hàm ch a r i ro r t cao N u ho t đ ng này đ c ngân hàng qu n tr
t t thì ch t l ng tín d ng s đ c nâng cao, đ ng th i ch t l ng ho t đ ng kinh doanh theo đó c ng t ng cao Vì v y, nhà qu n tr NHTM c n đ c trang b các ki n
th c v qu n tr r i ro, cung c p nh ng thông tin kinh t c p nh t, có đ i ng tham
m u chuyên nghi p và b máy ki m tra, ki m soát và ki m toán n i b hi u qu là
đi u ki n c n thi t đ phòng ng a, h n ch r i ro, nâng cao hi u qu kinh doanh
1.3.3 N i dung qu n tr r i ro tín d ng
1.3.3.1 M c tiêu c a qu n tr r i ro tín d ng
M c tiêu công tác qu n tr r i ro tín d ng trong NHTM là t i đa hóa t su t thu
nh p đư đ c đi u ch nh b i r i ro ho c gi m t i thi u s sai bi t gi a m c sinh l i
c ng ph i tr i qua 4 giai đo n là nh n bi t, đo l ng, ki m soát và tài tr r i ro Trong
quy trình qu n tr r i ro tín d ng này, đo l ng r i ro là m t b c quan tr ng và ngày
càng tr nên quan tr ng h n trong qu n tr r i ro hi n đ i Không ch d ng l i m c
đ nh n bi t, đo l ng r i ro giúp nhà qu n tr đ nh l ng m t cách chính xác r i ro
mà ngân hàng g p ph i trong ho t đ ng c p tín d ng o l ng r i ro tín d ng chính là
t o c s cho vi c thi t l p d phòng đ bù đ p cho t n th t k v ng và tính v n kinh
t c n thi t cho t n th t không k v ng ánh giá m c đ r i ro ch d a vào s ngày
quá h n và s l n c c u th i h n tr n làm ngân hàng có cái nhìn ch a chính xác v
Trang 23- T ngăl i nhu n cho ngân hàng
Khi r i ro tín d ng x y ra s phát sinh các kho n n khó thu h i nh h ng
tr c m t c a nó đ n ho t đ ng ngân hàng là s đ ng v n d n đ n làm gi m vòng
quay v n c a ngân hàng M t khác, khi có quá nhi u các kho n n khó ho c không thu
h i đ c s l i phát sinh các kho n chi phí qu n lý, giám sát, thu n … Các chi phí này
cao h n kho n thu nh p t vi c t ng lưi su t các kho n n quá h n b i vì th c ra đây
ch là nh ng kho n thu nh p o, th c t ngân hàng r t khó có kh n ng thu h i đ y đ
đ c chúng Bên c nh đó, ngân hàng v n ph i tr lãi cho các kho n ti n huy đ ng
đ c trong khi m t b ph n tài s n c a ngân hàng không thu đ c lưi c ng nh không
chuy n đ c thành ti n đ cho ng i khác vay và thu lưi Do đó khi làm t t công tác
qu n tr r i ro tín d ng ngân hàng s đ m b o đ c m c tiêu t ng l i nhu n
- m b o kh n ngăthanh toán cho ngân hàng
Ngân hàng th ng l p k ho ch cân đ i dòng ti n ra (tr lãi và g c ti n g i, cho vay, đ u t m i…) và dòng ti n vào (ti n nh n g i, ti n thu n g c và lưi cho vay…)
t i các th i đi m trong t ng lai Khi các món vay không đ c thanh toán đ y đ và đúng h n s d n đ n s không cân đ i gi a hai dòng ti n Các kho n ti n g i, ti n ti t
ki m c a khách hàng v n ph i thanh toán đúng kì h n trong khi các kho n ti n vay c a
khách hàng l i không đ c hoàn tr đúng h n N u ngân hàng không đi vay ho c bán
các tài s n c a mình thì kh n ng chi tr c a ngân hàng s b suy y u và h n ch , ngân
hàng s g p khó kh n trong khâu thanh toán Nh v y, công tác qu n tr r i ro tín d ng
t t s giúp ngân hàng đ m b o đ c l ng ti n m t trong thanh toán
- m b o uy tín
N u tình tr ng m t kh n ng chi tr tái di n nhi u l n hay nh ng thông tin v r i
ro tín d ng c a ngân hàng b ti t l ra công chúng, uy tín c a ngân hàng trên th tr ng
tài chính s b gi m sút H u qu là kh n ng c nh tranh c a ngân hàng trên th tr ng
s y u đi, ngân hàng s g p khó kh n trong vi c huy đ ng ti n g i c a dân c và thi t
l p giao d ch v i các doanh nghi p, ngân hàng khác Các ngân hàng ho t đ ng trong
n n kinh t th tr ng khi đư đ m t ni m tin c a khách hàng thì vi c khôi ph c l i
đ c là đi u h t s c khó kh n Nh v y qu n tr r i ro tín d ng t t s giúp ngân hàng
Trang 24Trong đi u ki n n n kinh t th tr ng bi n đ ng ph c t p, m t chi n l c qu n
tr rõ ràng, chính xác trong d báo đ m b o cho b n thân các ngân hàng có th linh
ho t trong phòng ng a và x lý r i ro có th x y ra Nó góp ph n đ nh h ng cho các
ho t đ ng tín d ng trong t ng lai nh m đ m b o m c tiêu an toàn và l i nhu n cao
Chi n l c quy t đ nh đ n s t n t i c a c ngân hàng, là đi u ki n tiên quy t trong
ho t đ ng qu n tr r i ro tín d ng
Qu n tr r i ro không ph i là tr n tránh r i ro Qu n tr r i ro ngh a là ch p nh n
và ti p c n r i ro đ có th tính toán đ c xác su t r i ro có th x y ra, t đó đ a ra
các bi n pháp nh m phân tán và gi m thi u r i ro xu ng m c th p nh t
công tác qu n tr r i ro tín d ng đ c hi u qu thì ph i xây d ng “v n hóa”
qu n tr r i ro th t t t trong b máy t ch c “V n hóa” này đ c t o nên b i quá trình
xây d ng, các chính sách chi n l c và s h p tác ch t ch gi a các bên trong quan h
tín d ng, đ t đó có th tri n khai đ ng b và sâu r ng
1.3.3.3 Xây d ng chính sách qu n tr r i ro tín d ng
Chính sách qu n tr r i ro tín d ng đ c xây d ng d a trên các quy trình, quy t
đ nh tín d ng có th đo l ng, xác đ nh, giám sát và ki m soát đ c r i ro tín d ng
trong t ng kho n cho vay và c danh m c cho vay
Chính sách tín d ng ph i nêu b t đ c quy trình tín d ng, nguyên t c tín d ng, các quy đ nh cho t ng lo i c p tín d ng và các quy đ nh v thanh tra, ki m tra, giám sát, đánh giá ch t l ng ho t đ ng tín d ng Bên c nh đó, chính sách tín d ng c n đ
c p đ n r i ro và l i nhu n i u đó giúp cho các chính sách tr nên phù h p và có th
đi sâu vào th c t t ng khu v c
Vi c ch ng chéo, phân tán, khó hi u c a các quy ch , quy đ nh, quy trình c a các
NHTM ngoài vi c gây khó kh n cho công tác tri n khai ho t đ ng tín d ng còn gây khó kh n cho quá trình rà soát nh m bít kín các l h ng gây ra r i ro Do v y, các
NHTM c n mau chóng t p h p các quy ch , quy đ nh, quy trình c a mình thành m t
b c m nang có b c c, n i dung đ c t p h p, xây d ng rõ ràng nh c m nang tín
d ng c a mình mang tính n đ nh cao, ít thay đ i Chính nh ng y u kém, thi u sót
trong h th ng chính sách tín d ng c a các NHTM là m t trong nh ng nguyên nhân
ch y u phát sinh ra các t n t i, y u kém c a các NHTM Vi t Nam Các chính sách này có th giúp NHTM ph n nào c i ti n đ c quy trình tín d ng, nh đó kh c ph c
đ c các nh c đi m trong công tác qu n tr r i ro tín d ng
Trang 251.3.4 Quy trình qu n tr r i ro tín d ng
1.3.4.1 Nh n di n r i ro tín d ng
S ăđ 1.2 Quy trình qu n tr r i ro tín d ng
(Ngu n: Nghiên c u c a Nguy n Th Thúy Nga, 2011 )
Theo s đ 1.2, quy trình r i ro tín d ng th ng g m 4 b c, trong đó, nh n di n
r i ro là m t ph n t t y u c a b t c lo i r i ro nào khi đ c nghiên c u H th ng r i
ro tín d ng hi n t i c a các ngân hàng đ c xây d ng d a trên các quy ch , quy đ nh
c a NHNN cùng v i nh ng kinh nghi m s n có, các chính sách c a riêng ngân hàng
nh m ng n ch n các nguy c gây t n th t cho ngân hàng mình Nh n di n r i ro hay
nh n bi t, xác đ nh các d u hi u có kh n ng x y ra r i ro cho kho n c p tín d ng c a ngân hàng th ng đ c phát hi n thông qua quá trình ti p xúc, ki m tra th ng xuyên
khách hàng vay v n c a cán b ngân hàng qua các d u hi u tài chính và phi tài chính
i v i d u hi u tài chính, các nhà qu n lỦ th ng quan tâm t i các d u hi u v
kh n ng thanh toán, c c u tài chính, hi u qu ho t đ ng và kh n ng sinh l i
Kh n ng thanh toán: kh n ng thanh toán c a m t doanh nghi p s nh h ng
t i kh n ng chi tr các kho n n c a doanh nghi p và kh n ng thanh toán lưi vay cho
ngân hàng Khi khách hàng m t kh n ng thanh toán thì uy tín c a khách hàng b
gi m, nh h ng tr c ti p t i tình hình s n xu t kinh doanh c a doanh nghi p c ng
nh kh n ng t o l i nhu n c a doanh nghi p Vì v y nó s nh h ng t i k ho ch tr
n c a khách hàng còn ngân hàng thì khó thu h i v n theo h p đ ng tín d ng
C c u tài chính: c c u tài chính c a m t doanh nghi p ph n ánh c c u ngu n
v n c a doanh nghi p, m c đ tài tr tài s n c a v n ch s h u… đ t đó đánh giá
Nh nă
di n oă
l ng
Ki mă
soát Tài
tr ă
r iăro
Trang 26s ph thu c c a doanh nghi p vào ng i cho vay M t doanh nghi p vay v n càng ít
thì kho n tín d ng mà ngân hàng c p càng đ c đ m b o song kh n ng sinh l i c a
doanh nghi p không cao B t c doanh nghi p nào có c c u v n không an toàn hay
ch a hi u qu đ u nh h ng t i kh n ng chi tr v n cho ngân hàng
Hi u qu ho t đ ng: m t doanh nghi p ho t đ ng hi u qu ngh a là doanh
nghi p đó s d ng, khai thác tài s n m t cách hi u qu : hàng t n kho, kho n ph i thu… luân chuy n nhanh, hi u su t s d ng tài s n cao Khi th y doanh nghi p có kì
luân chuy n hàng t n kho, k thu ti n… t ng đ t bi n, CBTD c n xác đ nh rõ nguyên
nhân t i sao có hi n t ng b t th ng đó vì s gia t ng đ t bi n k luân chuy n hàng
t n kho, k thu ti n… nh h ng tr c ti p t i quá trình s n xu t kinh doanh c a doanh
nghi p, t i lu ng ti n phát sinh c a doanh nghi p t đó nh h ng t i vi c th c hi n
k ho ch tr n c a khách hàng v i ngân hàng
Kh n ng sinh l i: kh n ng sinh l i c a m t doanh nghi p là m t y u t quan
tr ng khi ngân hàng đánh giá tính hình tài chính, SXKD c a khách hàng, hi u qu c a
ph ng án vay v n Khi kh n ng sinh l i gi m, CBTD c n xem xét t i các y u t :
th i gian tham gia ho t đ ng, v n khách hàng đ u t , l nh v c khách hàng tham gia…
đ xem nguyên nhân t đâu, có ph i do doanh nghi p v n hành không hi u qu không? Thông qua đó, ngân hàng có chính sách phù h p đ v a t o đi u ki n cho
khách hàng ho t đ ng và phát tri n đ ng th i đ m b o kh n ng thu h i v n c a ngân
hàng
Trên c s các y u t trên, ngân hàng s nhìn nh n đúng đ n th c tr ng s n xu t
kinh doanh c a khách hàng, xác đ nh đ c các d u hi u ti m n r i ro đ t đó ngân
hàng có chính sách phù h p nh t đ i v i t ng khách hàng c th
Bên c nh đó, các nhà qu n lỦ c ng c n xem xét đ i t ng khách hàng c a mình
d a trên các d u hi u phi tài chính Các d u hi u này bao g m:
- Các d u hi u v công tác qu n lý: có s thay đ i h th ng qu n tr c a doanh
nghi p, xu t hi n s b t đ ng trong h th ng đi u hành, qu n lý phân tán, qu n lý
thi u kinh nghi m, xu t hi n nhi u ho t đ ng không có kh n ng đ i phó v i nh ng thay đ i, có s tranh ch p trong quá trình qu n lý hay thuyên chuy n nhân viên th ng
xuyên, mô hình qu n lý có tính ch t gia đình…
- M i quan h v i ngân hàng: phát hành séc quá s d , séc b t ch i, doanh thu
gi m nh ng n vay ngân hàng l i t ng, trì hoưn vi c tr n , gia h n g c và lưi…
- D u hi u liên quan đ n các u tiên trong kinh doanh: “h i ch ng h p đ ng
l n”: khách hàng b n t ng b i m t khách hàng có tên tu i mà sau này b l thu c vào khách hàng đó; “h i ch ng s n ph m đ p”: doanh nghi p đ a ra nh ng s n ph m
Trang 27không đúng lúc, b ám nh b i m t s n ph m mà không quan tâm đ n các y u t khách
thu c v th tr ng; đ a s n ph m không phù h p v i th i đi m
- D u hi u liên quan v v n đ k thu t: doanh nghi p khó kh n trong vi c đ a ra
và phát tri n s n ph m m i, không có s n ph m thay th cho s n ph m m i đó, doanh
nghi p có s thay đ i trong ngành ngh kinh doanh, nh ng thay đ i v chính sách c a nhà n c, doanh nghi p kinh doanh nh ng s n ph m mang tính th i v cao…
V i vi c xem xét t ng th d a trên c y u t tài chính và d u hi n phi tài chính, nhà qu n tr ngân hàng s có cái nhìn t ng quát và rõ nét v tình hình ho t đ ng c a
v y, các ngân hàng c n ph i cân b ng gi a r i ro và l i nhu n, đ đ m b o an toàn cho
h th ng ngân hàng và quy n l i c a khách hàng Chính vì v y, đo l ng r i ro tín
d ng là m t yêu c u t t y u đ có th xác đ nh các m c đ r i ro c a các s n ph m tín
d ng, xác đ nh giá bán c a s n ph m tín d ng (lãi su t, phí), xác đ nh c c u danh m c
tín d ng h p lỦ đ m b o an toàn cho ngân hàng và mang l i m c l i nhu n cao nh t
Tuy nhiên, hi n nay, ho t đ ng đo l ng r i ro tín d ng t i các ngân hàng v n ch a
đ c quan tâm đúng m c M t s ph ng pháp đ nh tính, đ nh l ng đo l ng r i ro
tín d ng đ c các NHTM Vi t Nam đang áp d ng có th k đ n đó là phân tích 6C,
ph ng pháp đi m s Z…
Phơnătíchăđ nh tính
Phân tích 6C
Tr ng tâm c a mô hình này là xem xét li u ng i vay có thi n chí và kh n ng
thanh toán các kho n vay khi đ n h n hay không C th bao g m 6 y u t sau:
- Character (T cách ng i đi vay): CBTD c n xem xét thi n chí tr n , tính th n
trách nhi m c a khách hàng? M c đích s d ng v n vay là gì? Kh n ng tr n ra sao?
L ch s vay và tr n ngân hàng trong quá kh nh th nào?
- Capacity (N ng l c ho t đ ng): CBTD ph i ch c ch n v n ng l c pháp lu t,
n ng l c hành vi dân s c a khách hàng… nh m đ m b o quy n l i c a ngân hàng khi
x y ra tranh ch p tr c pháp lu t
Trang 28- Cash (Thu nh p): CBTD c n ki m tra thu th p trong quá kh , m c đ n đ nh
thu nh p trong t ng lai đ xem xét kh n ng tr n c a khách hàng
- Collateral (B o đ m ti n vay): ây là ngu n th hai đ ngân hàng thu n , khi đánh giá TS B c n tính đ n các y u t : kh n ng phát m i tài s n, giá tr th tr ng tài
s n, tu i th …
- Conditions (Các đi u ki n vay): CBTD c n d đoán xu h ng ngành ngh mà
ng i đi vay ho t đ ng và nh ng bi n đ ng c a n n kinh t nh h ng t i kh n ng tr
n c a ng i đi vay nh th nào?
- Control (Ki m soát): Ngân hàng t p trung vào nh ng v n đ s thay đ i quy
ch pháp lu t nh h ng t i vi c đáp ng tiêu chu n tín d ng c a ngân hàng
Vi c s d ng mô hình này t ng đ i đ n gi n, song h n ch c a nó là nó ph
thu c vào m c đ chính xác c a ngu n thông tin thu th p, kh n ng d báo c ng nh trình đ phân tích, đánh giá c a CBTD
Quy t đ nh s 18/2007/Q – NHNN, n quá h n là kho n n mà m t ph n ho c toàn
b n g c ho c lưi đư quá h n B n ch t n quá h n là hi n t ng đ n th i gian thanh toán, ng i đi vay không có kh n ng th c hi n ngh a v c a mình đ i v i ngân hàng
N quá h n là bi u hi n đ c tr ng nh t c a r i ro cho vay Vi c phát sinh n quá h n
là đi u khó tránh nh ng n u nó v t quá t l cho phép s d n đ n tình tr ng NHTM
m t kh n ng thanh toán
N quá h n là th c đo quan tr ng nh t đánh giá s lành m nh th ch Nó tác
đ ng t i t t c các l nh v c ho t đ ng chính c a ngân hàng Trong đó t l n quá h n
th ng đ c s d ng đ đánh giá tình hình n quá h n c a ngân hàng
T l n quá h n = T ng n quá h n x 100%
T ng d ăn
C hai bên ngân hàng và ng i đi vay đ u mu n tránh kh n ng x y ra n quá
h n i v i ng i đi vay, n quá h n s làm gi m uy tín và gây nên t n th t tài chính
do khách hàng ph i ch u lãi su t quá h n cao i v i ngân hàng, n quá h n s làm
t ng t l n quá h n trên t ng d n T l này c ng gián ti p cho th y quy mô các
kho n vay có v n đ c a ngân hàng Kho n vay này cao đ ng ngh a v i ch t l ng
h p đ ng kém, đ an toàn c a ngân hàng th p, vì th , ngân hàng c n xem xét, đánh giá
Trang 29l i các khâu, quy trình c ng nh kh n ng c a CBTD N u t l này cao và đang có
chi u h ng t ng lên thì ch ng t ch t l ng cho vay c a ngân hàng kém, công tác
qu n tr ch a đ c th c hi n t t và ng c l i
i chi u theo Quy t đ nh 493/2005/Q – NHNN v phân lo i, trích l p và s
d ng d phòng đ x lý r i ro tín d ng trong ho t đ ng ngân hàng c a t ch c tín
d ng và Quy t đ nh 18/2007/Q – NHNN, các nhóm n đ c phân lo i nh sau:
Nhóm 1 (N đ tiêu chu n) bao g m:
- Các kho n n trong h n và TCTD đánh giá là có kh n ng thu h i đ y đ c
g c và lưi đúng h n;
- Các kho n n quá h n d i 10 ngày và TCTD đánh giá là có kh n ng thu h i
đ y đ g c và lãi b quá h n và thu h i đ y đ g c và lưi đúng th i h n còn l i;
- Các kho n n đ c phân lo i vào nhóm 1 theo quy đ nh t i Kho n 2 i u này
Nhóm 2 (N c n chú ý) bao g m:
- Các kho n n quá h n t 10 ngày đ n 90 ngày;
- Các kho n n đi u ch nh k h n tr n l n đ u (đ i v i khách hàng là doanh
nghi p, t ch c thì TCTD ph i có h s đánh giá khách hàng v kh n ng tr n đ y
đ n g c và lưi đúng k h n đ c đi u ch nh l n đ u);
- Các kho n n đ c phân lo i vào nhóm 2 theo quy đ nh t i Kho n 3 i u này
Nhóm 3 (N d i tiêu chu n) bao g m:
- Các kho n n quá h n t 91 ngày đ n 180 ngày;
- Các kho n n c c u l i th i h n tr n l n đ u, tr các kho n n đi u ch nh k
h n tr n l n đ u phân lo i vào nhóm 2 theo quy đ nh t i i m b Kho n này;
- Các kho n n đ c mi n ho c gi m lưi do khách hàng không đ kh n ng tr lưi đ y đ theo h p đ ng tín d ng;
- Các kho n n đ c phân lo i vào nhóm 3 theo quy đ nh t i Kho n 3 i u này
Nhóm 4 (N nghi ng ) bao g m:
- Các kho n n quá h n t 181 ngày đ n 360 ngày;
- Các kho n n c c u l i th i h n tr n l n đ u quá h n d i 90 ngày theo th i
Trang 30- Các kho n n c c u l i th i h n tr n l n đ u quá h n t 90 ngày tr lên theo
- Các kho n n đ c phân lo i vào nhóm 5 theo quy đ nh t i Kho n 3 i u này
Theo quy đ nh c a NHNN, n quá h n bao g m các nhóm n t nhóm 2 đ n
nhóm 5
N x u và t l n x u
C ng theo Quy t đ nh 493/2005/Q – NHNN và Quy t đ nh s 18/2007/Q –
NHNN, n x u đ c đ nh ngh a nh sau: “N x u là các kho n n thu c các nhóm 3
(n d i tiêu chu n), n nhóm 4 (n nghi ng ) và n nhóm 5 (n có kh n ng m t
v n)”
Ngoài ra, đ i v i tr ng h p m t khách hàng có nhi u h n m t kho n n v i
ngân hàng mà có b t k kho n n b chuy n sang nhóm r i ro cao h n thì ngân hàng
b t bu c ph i phân lo i các kho n n còn l i c a khách hàng đó vào nhóm n r i ro cao h n t ng ng v i m c r i ro Tr ng h p các kho n n mà ngân hàng có đ c
s đ đánh giá là kh n ng tr n c a khách hàng s b suy gi m thì ngân hàng ch
đ ng t quy t đ nh phân lo i các kho n n đó vào các nhóm n r i ro cao h n t ng
so v i các n m tr c cho th y ch t l ng các kho n tín d ng đ c c i thi n Theo
Quy t đ nh 493/2005/Q – NHNN, t l n x u không đ c v t quá 2%
Bên c nh đó, tình hình d n c a ngân hàng còn đ c ph n ánh qua t l n x u
trên n quá h n
T l n x u trên n quá h n =
T ng n x u
x 100%
T ng n quá h n
Trang 31Con s này ph n ánh t tr ng n x u trong n quá h n, trong 100 đ ng n quá
h n có bao nhiêu đ ng n x u, chính vì v y, t l n x u là m t ch tiêu c b n đánh
giá ch t l ng tín d ng c a ngân hàng N x u ph n ánh kh n ng thu h i v n khó
kh n, v n c a ngân hàng lúc này không còn m c đ r i ro thông th ng n a mà có nguy c m t v n N u t l này càng cao ch ng t bi n pháp qu n tr r i ro c a ngân
hàng không hi u qu , và Ban lưnh đ o c n đ a ra ch đ o đ gi m thi u t l n x u và
tiêu này nh h n 1 ch ng t ngân hàng ch a s d ng hi u qu ngu n v n huy đ ng và
v n còn lãng phí Còn n u con s này l n h n 1 th hi n ngân hàng đư tranh th đ c
v n huy đ ng Tuy nhiên, đi u này c ng d n đ n r i ro cho vay vì huy đ ng v n ch
y u là ti n g i thanh toán mà lo i ti n này luôn bi n đ ng không ng ng theo th i gian
và lãi su t Chính vì th , ngân hàng không nên đ ch tiêu này quá cao vì s r t d m t
kh n ng thanh toán Theo án 254 c a Chính ph , t bây gi cho đ n n m 2015, t
l d n tín d ng so v i t ng huy đ ng v n không quá 90%
H s thu n
H s thu n = Doanh s thu n x 100%
Doanh s cho vay
Ch tiêu này s d ng đ đánh giá hi u qu s d ng v n c a ngân hàng Nó ph n
ánh v i doanh s cho vay nh t đ nh trong m t th i k nh t đ nh, ngân hàng s thu
đ c bao nhiêu v n H s này càng cao càng t t nh v y ch ng t đ c ngân hàng đư
thu h i v n hi u qu và ng c l i
Vòng quay v n tín d ng
Vòng quay v n tín d ng =
Doanh s thu n trong k
D ăn bình quân trong k
ây là ch tiêu th ng đ c các ngân hàng dùng đ đánh giá ch t l ng cho vay,
r i ro cho vay Con s này th hi n t c đ luân chuy n v n tín d ng c a ngân hàng và
th i gian ngân hàng có th thu h i n Vòng quay v n tín d ng l n cùng v i s d n
t ng ch ng t ngân hàng đư s d ng v n thông qua tín d ng r t hi u qu , gia t ng l i
nhu n, công tác qu n tr r i ro c ng r t t t và t c đ luân chuy n v n nhanh
Trang 32ngân hàng s d ng v n quá m c, ngân hàng đó ph i ch u nhi u r i ro thanh kho n,
ng c l i, n u h s này quá th p, ngân hàng đang lưng phí ngu n v n Thông th ng,
T ngăd ăn bình quân
T l này ph n ánh kh n ng sinh l i c a ho t đ ng tín d ng Ch tiêu này cho
bi t s ti n lưi thu đ c trên 100 đ ng d n là bao nhiêu Ch tiêu này càng cao ch ng
h ng tín nhi m doanh nghi p là đánh giá n ng l c tài chính, tình hình ho t đ ng hi n
t i và tri n v ng phát tri n trong t ng lai c a doanh nghi p đ c x p h ng t đó xác
đ nh đ c m c đ r i ro không tr đ c n và kh n ng tr n trong t ng lai (Th y
Ng c Thu, 2007) Hi n nay các NHTM đ u s d ng k t qu x p h ng tín nhi m c a
m t t ch c x p h ng tín nhi m đ c l p, có uy tín ho c t mình xây d ng m t h
th ng x p h ng tín nhi m riêng đ làm c s quy t đ nh cho vay, đánh giá m c đ r i
ro c a kho n cho vay
Vi c NHTM s d ng h th ng x p h ng tín nhi m n i b c a mình là đ đánh
giá kh n ng tr n c a khách hàng vay, m c đ r i ro c a kho n vay, làm c s đ
đ a ra quy t đ nh c p tín d ng, qu n lý r i ro, xây d ng các chính sách khách hàng đ i
v i t ng h ng khách hàng theo k t qu x p h ng cho phù h p Ngoài ra x p h ng tín nhi m khách hàng còn nh m m c đích phân lo i và giám sát danh m c tín d ng ây
là ho t đ ng v n còn khá m i m Vi t Nam
- Mô hình x p h ng tín nhi m luôn tuân th theo các nguyên t c sau:
Nguyên t c 1: Phân tích các y u t đ nh tính và đ nh l ng Các ch tiêu liên quan đ n x p h ng g m:
Trang 33(1) Các d li u đ nh l ng: Là nh ng quan sát đ c đo l ng b ng s , các d
li u đ c l y trên các báo cáo tài chính Ví d nh nh ng ch tiêu l i nhu n, chi phí tr
lãi vay, v n l u đ ng
(2) Các d li u đ nh tính: ó là nh ng quan sát không đo l ng đ c b ng s Ví
d tình hình c nh tranh, xu h ng th tr ng, v th kinh doanh c a công ty, s đa
d ng hoá ho t đ ng và các lu t l , quy đ nh
Nguyên t c 2: Vi c phân tích đ c ti n hành b ng ph ng pháp “trên - xu ng”,
t các y u t v mô nh h ng đ n công ty đ n các y u t c a b n thân công ty theo
trình t sau:
(1) Phân tích r i ro mang tính v mô v xu h ng c a qu c gia, ngành nh t c đ
t ng tr ng kinh t c a qu c gia, s n đ nh v chính tr , chính sách tài chính, s m
c a th tr ng…
(2) Phân tích r i ro ho t đ ng kinh doanh nh tình hình c nh tranh, xu h ng th
tr ng, v th kinh doanh c a công ty, s đa d ng hoá ho t đ ng và các lu t l quy
(5) Phân tích tình tr ng pháp lý c a doanh nghi p
Nguyên t c 3: Xây d ng thang đi m các ch tiêu đ n gi n: Các ch tiêu đ c cho
đi m, sau đó t ng h p l i và ph n ánh qua ký hi u x p h ng
Trang 34Mô hình đi m s tín d ng đ c thi t l p t các ch tiêu tài chính quan tr ng đ c
ph n ánh t các s li u th ng kê trong l ch s T m quan tr ng c a t ng ch tiêu đ c
th hi n b ng tr ng s c a chúng trong mô hình Khi đi m s c a khách hàng trong mô
hình l n h n m t m c nào đó thì đ c ch p nh n cho vay, còn nh h n m t m c đi m nào đó thì không đ đi u ki n đ đ c ch p nh n kho n vay
D a theo s li u th ng kê c a các doanh nghi p trong l nh v c s n xu t, Altman (1968) đư cho ra đ i mô hình đi m s (th ng g i là đi m s Z) sau:
Z = 1.2X1 + 1.4X2 + 3.3X3 + 0.6X4 + 1.0X5
V i:
X1: Tài s n l u đ ng thu n/T ng tài s n
X2: Lưi ch a phân ph i/T ng tài s n
X3: L i nhu n tr c thu và lãi/T ng tài s n
X4: Giá tr th tr ng c a v n ch s h u/Giá tr bút toán c a t ng s n
X5: Doanh thu/T ng tài s n
Mô hình đi m s Z ch là m t trong nh ng mô hình tiêu bi u cho ph ng pháp đánh giá đi m tín d ng Trong quá trình s d ng ng i ta nh n th y r ng nó d đoán
khá chính xác t i 97% kh n ng v n tr c khi nó x y ra kho ng 1 t i 2 n m Tuy
nhiên v i n n kinh t ngày càng ph c t p và c nh tranh nhi u h n, m t mô hình đ n
gi n nh mô hình đi m s Z d báo càng kém hi u qu Do đó ngày nay ng i ta đư
Trang 35n l c đ a ra nhi u mô hình ph c t p h n đ c g ng l ng hóa đ c r i ro c a khách
hàng
- i v i r i ro danh m c
Tr c đây, các ngân hàng th ng ch t p trung vào r i ro giao d ch nh ng xu
h ng hi n nay qu n tr r i ro c a c danh m c cho vay c ng đ c các ngân hàng chú
tr ng r t nhi u
đo l ng đ c r i ro danh m c tr c tiên c n ph i xác đ nh đ c t n th t
m c tiêu cho t ng danh m c cho vay Liên quan t i danh m c cho vay c a NHTM, có hai lo i t n th t c n phân bi t sau đây:
+ T n th t d ki năđ c hay còn g i là t n th t k v ng - Expected Loss
(EL) Lo i t n th t này đ c xác đ nh t xác su t v n c a ng i vay, t l không thu
h i đ c c a kho n vay khi v n và giá tr c a kho n vay t i th i đi m v n
Công th c xác đ nh theo quy đ nh c a y ban Basel nh sau:
EL = PD * LGD * EAD
Trong đó:
- PD (Probality of default): xác su t không tr đ c n Ch tiêu này đ c tính
thông qua dãy s li u l ch s ít nh t 5 n m c a ngân hàng v kho n n đư tr , kho n
n đang trong h n, kho n n không có kh n ng thu h i đ c
- LGD (Loss – given default): t tr ng t n th t c tính S ti n thu đ c bao
g m các kho n ti n mà khách hàng tr và các kho n ti n thu đ c t x lý tài s n th
ch p, c m c
= 1 ậ T l thu h i v n
EAD
- EAD (Exposure at default): t ng d n c a khách hàng t i th i đi m khách
hàng không tr đ c n EAD = D n bình quân + LEQ * H n m c tín d ng ch a s
d ng bình quân Trong đó, LEQ (Loan Equivalent Exposure): t tr ng ph n v n ch a
s d ng có nhi u kh n ng s b khách hàng rút thêm t i th i đi m không tr đ c n
C s xác đ nh LEQ là các s li u trong quá kh Theo đó, LEQ * H n m c tín d ng
ch a s d ng bình quân: là ph n d n khách hàng rút thêm t i th i đi m không tr
đ c n ngoài m c d n bình quân
+ T n th t không k v ng còn g i là t n th t không d tínhăđ c/ t n th t
ngoài d ki n (Unexpected Loss ậ UL) T n th t không k v ng đ c đ nh ngh a là
h u qu c a bi n c r i ro phát sinh ngoài d ki n Do xác su t x y ra bi n c c ng
nh m c đ thi t h i c a bi n c không xác đ nh đ c, nên t n th t không k v ng
Trang 36không đ c xem là chi phí trong kinh doanh Hay t n th t không k v ng là r i ro, là
bi n c thi t h i nh ng không ch c ch n có x y ra hay không
T n th t ngoài d ki n đ c xác đ nh theo công th c:
UL = = ạPDă*ă(1ăậ PD) * EAD * LGD
Sau khi xác đ nh rõ t ng lo i t n th t, ngu n bù đ p cho các t n th t đó, ngân
hàng ti n hành đo l ng r i ro danh m c S phát tri n các mô hình hi n đ i b t ngu n
t vi c không th a mãn cách ti p c n c a các ph ng pháp đo l ng và qu n tr r i ro
truy n th ng, c ng nh các quy đ nh v v n pháp lý c a Ngân hàng thanh toán th gi i (BIS) đ a ra trong Hi p c Basel 1 (n m 1988) Sau này, Hi p c Basel 2 đư d n
h n ch đ c nh c đi m c a Basel 1 trong vi c gi m thi u r i ro t p trung và t ng
c ng ch t l ng h p đ ng vay M t trong nh ng đ c đi m ch y u c a các mô hình
hi n đ i là chúng đ c p đ n r i ro tín d ng góc đ t ng th danh m c ch không
ph i trên ph ng di n t ng giao d ch đ n l Có th đi m qua các d ng mô hình c n
b n sau:
- Mô hình c u trúc: hay còn g i là mô hình “bi n đ i tài s n” c đi m c a mô
hình này là đi sâu vào tìm hi u nguyên nhân làm bùng n s c v n Nghiên c u
t ng quan tài s n gi a hai công ty và xác xu t v n riêng bi t c a t ng công ty s
cho bi t xác xu t mà hai công ty cùng v n t i m t th i đi m và đi u này liên quan
t i bi n c v n c a danh m c tài s n Hai s n ph m đ i di n cho mô hình c u trúc là
mô hình “Qu n tr danh m c – Portfolio Manager” c a Moody’s – KMV ra đ i n m
1993 và mô hình “Qu n tr tín d ng – CreditManager” c a Risk Metrics Group ra đ i
n m 1997
- Mô hình nhân t kinh t : c đi m c a mô này là nh n m nh m i liên h gi a
bi n c v n và tình tr ng ho t đ ng c a n n kinh t Mô hình ch ra r ng xác xu t v
n c a ng i vay s l n h n khi n n kinh t thu h p và ng c l i s gi m đi khi n n
kinh t m r ng S n ph m đi n hình c a mô hình nhân t kinh t là Credit Porfolio
View do Công ty McKinsey gi i thi u vào n m 1998
- Mô hình th ng kê b o hi m: ây là mô hình đ n gi n nh t Khác v i mô hình
c u trúc, đi sâu vào tìm hi u nguyên nhân c a s v n , mô hình b o hi m ch t p
trung vào y u t duy nh t là bi n c v n Các y u t c a n n kinh t , giá tr tài s n
và nh ng đòn b y trong tình hình tài chính công ty đ c xem là không c n thi t và b
b qua M t đ i di n đi n hình cho mô hình th ng kê b o hi m là s n ph m Credit
Risk Plus do Credit Suisse First Boston gi i thi u trong n m 1997
- Mô hình ma tr n tín nhi m: M c tiêu c a mô hình ma tr n tín nhi m (còn g i là
mô hình VaR - Value at Risk) là s d ng các ph ng pháp tính toán đ đo l ng giá
tr ch u r i ro t i thi u c a t ng kho n vay c ng nh toàn danh m c V tính ng d ng,
Trang 37mô hình ma tr n tín nhi m đ c xem là thích h p nh t v i ngân hàng, b i vì nó t p
trung ch y u cho danh m c cho vay Mô hình này s tr l i cho câu h i “N u m t
n m t i là n m không may m n thì ngân hàng s m t bao nhiêu ti n t danh m c các
kho n cho vay c a mình” S n ph m đi n hình c a mô hình này là Credit Metrict do
JP Morgan và các ngân hàng liên minh phát hành l n đ u vào n m 1997
- Mô hình t l sinh l i đi u ch nh theo m c r i ro (RAROC - Return adjusted
return on capital): đây là ph ng pháp đo l ng m c đ r i ro trong danh m c tín
Trong đó: thu nh p bao g m: thu nh p t ho t đ ng kinh doanh + thu t tài
chính, thu nh p càng l n thì r i ro càng cao và ng c l i, vì v y ngân hàng c n xác
đ nh m c l i nhu n l n nh t có th mà r i ro m c có th ch p nh n đ c
Có th nói vi c s d ng các mô hình đo l ng r i ro danh m c là m t b c ti n
m i trong qu n tr danh m c cho vay c a NHTM, nó giúp các ngân hàng l ng hóa chính xác h n m c đ t n th t r i ro danh m c so v i các ph ng pháp tr c đây
Nh ng Vi t Nam, vi c ng d ng nh ng mô hình này vào th c t l i đang đ c các
chuyên gia xem xét và nghiên c u Chính vì th , trong khóa lu n này, tác gi ch đ
c p đ n v n đ đo l ng r i ro giao d ch c a NHTM
1.3.4.3 Ki m soát r i ro tín d ng
Ki m soát r i ro là nh ng k thu t, nh ng công c , chi n l c, và quá trình nh m
bi n đ i r i ro c a m t t ch c thông qua vi c ng n ng a, gi m thi u b ng cách ki m
soát t n su t và m c đ c a r i ro và t n th t ho c l i ích
đ t đ c nh ng m c tiêu đó, ngân hàng c n có các gi i pháp t đ n gi n v i
chi phí th p đ n nh ng ch ng trình ph c t p t n nhi u chi phí nh m ki m soát r i ro
Ki m tra, giám sát ho tăđ ng c p tín d ng
Ki m tra, giám sát r i ro tín d ng là vi c theo dõi tình hình SXKD th c t c a khách hàng và vi c th c hi n các đi u kho n đư kỦ trong h p đ ng tín d ng, nh m
phát hi n nh ng r i ro ti m n qua đó có th h n ch đ c nh ng r i ro có th x y ra
Các ngân hàng c n rà soát ch t ch đ i v i các quy trình, th t c tín d ng, qu n lý g t
gao các kho n vay có v n đ vì đây là nguyên nhân c b n gây nên r i ro tín d ng Ngân hàng c ng c n giám sát th ng xuyên các kho n vay đ có th phát hi n
s m các kho n vay này, t đó n m b t b t đ c m c đích s d ng v n vay c a khách
Trang 38hàng và xác đ nh th i đi m có doanh thu, ho c ngân hàng có th thu th p và phân tích
báo cáo tài chính n u khách hàng là doanh nghi p đ xác đ nh đ c kh n ng tr n
c a khách hàng và có nh ng bi n pháp phù h p đ ngân hàng có th thu h i kho n vay
m t cách t t nh t Ph ng pháp giám sát r t đa d ng Thông th ng các ngân hàng
hay áp d ng mô hình CAMEL đ đánh giá
Ki m tra và giám sát là các ho t đ ng th ng xuyên đ c th c hi n tr c khi
cho vay, trong khi cho vay và sau khi cho vay nh m ki m soát r i ro tín d ng, phát
hi n và ch n ch nh k p th i nh ng sai ph m có th nh h ng đ n kh n ng thu h i n
sau này Vi c giám sát tín d ng bao g m:
- Giám sát m c đích s d ng v n c a khách hàng;
- Ki m soát m c đ r i ro tín d ng phát sinh trong quá trình cho vay và sau cho vay;
- Theo dõi th c hi n các đi u kho n c th đư th a thu n trong h p đ ng, k p th i
phát hi n nh ng vi ph m đ có cách x lý thích h p;
- Theo dõi và ghi nh n vi c th c hi n quy trình tín d ng c a các b ph n ho c cá nhân có liên quan t i ngân hàng
- Báo cáo đ nh k theo tháng và theo quý
Giám sát và x lý các kho n n vay có v năđ
i v i các kho n vay n có v n đ , ngân hàng nên có các hình th c x lý t
ch c khai thác nh :
+ X lý n t n đ ng
i v i nhóm n t n đ ng có tài s n th ch p, ngân hàng phát m i tài s n và
trích qu d phòng r i ro đ gi i quy t d t di m i v i nhóm n t n đ ng không có
TS B, đ i t ng vay ch t ho c phá s n ho c các kho n cho vay tr c p thiên tai, bão
l t, ngân hàng nên đ ngh Chính ph xem xét đ xóa n vì nh ng kho n n này khó
có kh n ng thu h i i v i nhóm n không có TS B nh ng ng i đi vay v n ho t
đ ng, ngân hàng c n đòi n , xi t n
+ Cho vay thêm: Tr ng h p ph ng án, d án đ u t c a khách hàng đang g p khó kh n có th nh h ng đ n vi c thu n mà nguyên nhân ch y u là do thi u v n
và ngân hàng xét th y kh n ng ph ng án, d án có th phát tri n t t n u đ c đ u t
thêm v n thì có th xem xét cho vay thêm
+ B sung TS B: Vi c b sung TS B ph i đ c th c hi n khi kho n vay có
bi u hi n b t n, ngu n thu không rõ ràng, giá tr TS B có kh n ng bán th p h n d
n vay Vi c th c hi n b sung các bi n pháp đ m b o này ph i đ c quy đ nh thành
v n b n th a thu n và là m t ph n b sung cho h p đ ng tín d ng hi n hành
Trang 39+ CBTD h ng d n cho khách hàng vay bi t và th c hi n th a thu n trong h p
đ ng tín d ng v chuy n n quá h n, ch đ ng đôn đ c khách hàng vay tr ph n còn l i
+ Th c hi n khoanh n , xóa n :
Trên c s nh ng v n b n quy đ nh, h ng d n c a T ng giám đ c v khoanh và
xóa n , CBTD theo dõi, rà soát đi u ki n đ t p h p các h s phù h p báo cáo tr ng
phòng tín d ng đ trình c p có th m quy n quy t đ nh N u đ c phê duy t, CBTD
m i đ c th c hi n và thông báo cho khách hàng bi t
D phòng t n th t tín d ng
D phòng t n th t tín d ng nh m giúp cho ngân hàng ch đ ng đ i phó v i các
t n th t d ki n trên c s phân lo i n c a NHTM Trên c s phân lo i n , các
TCTD th c hi n vi c trích l p d phòng r i ro cho t ng kho n vay theo nguyên t c
đ c phép xác đ nh giá tr TS B đ kh u tr ra kh i s ti n đ c trích l p v i t l
trích l p t ng ng v i các nhóm n Ngân hàng trích d phòng r i ro theo t l nh t
đ nh tùy t ng lo i đ i t ng đ u t v n và tính ch t c a kho n đ u t D phòng này
s bù đ p cho nh ng r i ro mà ngân hàng có th g p ph i trong ho t đ ng kinh doanh
Theo Quy t đ nh s 493/2005/Q - NHNN ngày 22/04/2005 c a NHNN, các
kho n n đ c phân lo i t nhóm 1 đ n 5 có m c trích l p d phòng c th t 0% đ n
100% c a Giá tr kho n n tr đi (-) Giá tr kh u tr c a TS B S ti n d phòng c
th ph i trích l p đ c tính theo công th c sau:
l ch p nh n đ c Ngoài ra, các ngân hàng đ c yêu c u trích d phòng chung m c
0,75% t ng giá tr các kho n n t nhóm 1 đ n 4 Riêng đ i v i các kho n n khoanh
ch Chính ph x lỦ thì đ c trích l p d phòng c th theo kh n ng tài chính c a t
ch c tín d ng
Trang 40K t n m 2010 (t c 5 n m t khi ban hành Quy t đ nh 493), các ngân hàng ph i trích đ s d phòng chung này D phòng chung là kho n ti n đ c trích l p đ d
phòng cho nh ng t n th t ch a xác đ nh đ c trong quá trình phân lo i n và trích l p
d phòng c th và trong các tr ng h p khó kh n v tài chính khi ch t l ng các
kho n n suy gi m Ch s này cho bi t bao nhiêu % d n đ c trích l p d phòng
Ch s này càng cao cho th y ch t l ng các kho n tín d ng c a ngân hàng đang tiêu
c c và kh n ng thu h i n th p
ây là m t b c ti n m i v i cách phân nhóm n nh v y đư ti n g n t i nh ng
chu n m c qu c t Cách phân lo i n v i các m c r i ro khác nhau đư g n li n v i t
l trích l p d phòng khác nhau đư b c đ u t o nên qu d phòng đ l n đ x lý t n
th t
Kh n ng bù đ p r i ro
i v i các kho n n quá h n khi d ki n có kh n ng khó thu h i, NHTM bu c
ph i trích l p d phòng r i ro tín d ng đ bù đ p N u vi c trích l p d phòng không
đ bù đ p tài s n b r i ro thì ngân hàng ph i l y l i nhu n thu đ c trong k đ trang
tr i Tr ng h p c hai ngu n trên không đ bù đ p thì ngu n th ba đ c tính đ n s
là v n t có c a ngân hàng hay VCSH Do đó đ đánh giá đ c kh n ng bù đ p c a ngân hàng, các nhà phân tích th ng xem xét qua h s kh n ng bù đ p r i ro
H s này cho bi t v i 100 đ ng n quá h n, ngân hàng c n bao nhiêu đ ng t
VCSH và các kho n d phòng đ có th bù đ p đ c r i ro T l này càng cao ch ng
t r i ro tín d ng càng th p và ng c l i Theo nghiên c u c a Golin (2001) và quy
đ nh c a NHNN (trên c s tham kh o thông l qu c t ), kh n ng bù đ p r i ro c a
các NHTM t i thi u là 10%
1.3.4.4 Tài tr r i ro
Tài tr r i ro cho vay là nh ng k thu t, công c đ c s d ng đ tài tr cho chi
phí c a r i ro và t n th t t ho t đ ng cho vay Tài tr r i ro cho vay giúp làm lành
m nh hóa ho t đ ng tài chính ngân hàng, ch không ph i là xóa hoàn toàn n vay cho
khách hàng (Nguy n Tú Quyên, 2011) Theo công b c a y ban Basel, các NHTM
ph i th ng xuyên d tr các ngu n qu d phòng c n thi t, s n sàng bù đ p đ c
m i t n th t có th x y ra đ đ m b o an toàn cho ho t đ ng kinh doanh Tùy theo tính
ch t c a t ng lo i t n th t, ngân hàng đ c s d ng nh ng ngu n v n thích h p đ bù
đ p:
