Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao cảnh sát phòng cháy chữa cháy ở Việt Nam hiện nay

Nhìn chung, các công trình khoa học ở nước ngoài đã bàn về nguồn nhân lực, phát triển nguồn nhân lực ở nhiều khía cạnh, nhưng tập trung vào một số vấn đề như: trong điều kiện toàn cầu hó

§¹I HäC QUèC GIA Hµ NéI TR¦êNG §¹I HäC KHOA HäC X· HéI Vµ NH¢N V¡N

-

NGUYÔN NGäC QUúNH

PH¸T TRIÓN NGUåN NH¢N LùC CHÊT L¦îNG CAO

C¶NH S¸T PHßNG CH¸Y, CH÷A CH¸Y ë VIÖT NAM HIÖN NAY

LUËN ¸N TIÕN SÜ TRIÕT HäC

Hµ Néi - 2015

§¹I HäC QUèC GIA Hµ NéI TR¦êNG §¹I HäC KHOA HäC X· HéI Vµ NH¢N V¡N

-

NGUYÔN NGäC QUúNH

PH¸T TRIÓN NGUåN NH¢N LùC CHÊT L¦îNG CAO

C¶NH S¸T PHßNG CH¸Y, CH÷A CH¸Y ë VIÖT NAM HIÖN NAY

Chuyªn ngµnh : Chñ nghÜa x· héi khoa häc

LUËN ¸N TIÕN SÜ TRIÕT HäC

Người hướng dẫn khoa học:

1 TS MÉn V¨n Mai

2 PGS TS Phan Thanh Kh«i

Hµ Néi - 2015

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan các kết quả nghiên cứu đưa ra trong luận án này

là dựa trên các kết quả thu được trong quá trình nghiên cứu của riêng tôi, không sao chép kết quả nghiên cứu của người khác Nội dung của luận

án có sự tham khảo và sử dụng một số thông tin, tài liệu từ các nguồn sách, tạp chí, đề án, quyết định đã được tác giả ghi rõ nguồn gốc và liệt

kê trong danh mục tài liệu tham khảo

Hà Nội, ngày tháng năm 2015

TÁC GIẢ LUẬN ÁN

NCS Nguyễn Ngọc Quỳnh

LỜI CẢM ƠN

Luận án này được hoàn thành tại khoa Triết học, trường Đại học Khoa học

xã hội và Nhân văn - Đại học Quốc gia Hà Nội, dưới sự hướng dẫn khoa học của TS Mẫn Văn Mai và PGS.TS Phan Thanh Khôi

Tác giả xin bày tỏ lòng cảm ơn chân thành đối với các thầy, cô giáo khoa Triết học, phòng đào tạo Sau đại học trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn - Đại học Quốc gia Hà Nội và gia đình, đồng nghiệp, bạn bè đã giúp đỡ, động viên, khích lệ trong suốt quá trình học tập để hoàn thành luận án này Đặc biệt, tác giả bày tỏ lòng cảm ơn sâu sắc đến 2 thầy giáo hướng dẫn là TS Mẫn Văn Mai và PGS.TS Phan Thanh Khôi đã tận tình hướng dẫn, động viên tôi trong quá trình thực hiện luận án này

Hà Nội, ngày tháng năm 2015

TÁC GIẢ LUẬN ÁN

NCS Nguyễn Ngọc Quỳnh

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 5

1.1 Một số công trình khoa học nghiên cứu về nguồn nhân lực, nguồn nhân lực chất lượng cao và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao 51.2 Các công trình khoa học nghiên cứu về nguồn nhân lực, nguồn nhân lực chất lượng cao và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao cảnh sát phòng cháy, chữa cháy 191.3 Đóng góp của một số công trình khoa học nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án và những vấn đề luận án cần tiếp tục nghiên cứu 27Tiểu kết chương 1 30

CHƯƠNG 2: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN NGUỒN

CHÁY Ở VIỆT NAM HIỆN NAY 32

2.1 Nguồn nhân lực chất lượng cao và đặc điểm của nguồn nhân lực chất lượng cao cảnh sát Phòng cháy, chữa cháy ở Việt Nam hiện nay 322.2 Quan niệm về phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao cảnh sát phòng cháy, chữa cháy ở Việt Nam hiện nay 462.3 Những yếu tố tác động và vai trò của sự phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao cảnh sát phòng cháy, chữa cháy ở Việt Nam hiện nay 60Tiểu kết chương 2 73

CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG VÀ MỘT SỐ VẤN ĐỀ ĐẶT RA VỀ PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC CHẤT LƯỢNG CAO CẢNH SÁT PHÒNG CHÁY, CHỮA CHÁY Ở VIỆT NAM HIỆN NAY 75

3.1 Thực trạng phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao cảnh sát phòng cháy, chữa cháy ở Việt Nam hiện nay 753.2 Một số vấn đề đặt ra về phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao cảnh sát phòng cháy, chữa cháy ở Việt Nam hiện nay 110Tiểu kết chương 3 117

CHƯƠNG 4: QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP CƠ BẢN VỀ PHÁT TRIỂN

CHỮA CHÁY Ở VIỆT NAM HIỆN NAY 119

4.1 Một số quan điểm cơ bản về phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao cảnh sát phòng cháy, chữa cháy ở Việt Nam hiện nay 1194.2 Một số giải pháp chủ yếu về phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao cảnh sát phòng cháy, chữa cháy ở Việt Nam hiện nay 129Tiểu kết chương 4 147

KẾT LUẬN 149

LUẬN ÁN 151 TÀI LIỆU THAM KHẢO 152 PHỤ LỤC 160

DANH MỤC CHỮ CÁI VIẾT TẮT

CAND : Công an nhân dân

CNH, HĐH : Công nghiệp hóa, hiện đại hóa

GD&ĐT : Giáo dục và đào tạo

KH&CN : Khoa học và công nghệ

NNL : Nguồn nhân lực

PCCC : Phòng cháy, chữa cháy

PCCC&CNCH : Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài luận án

CNH, HĐH và hội nhập quốc tế đã và đang là con đường mà nhiều quốc gia thực hiện để phát triển kinh tế - xã hội của đất nước Quá trình này đã tác động sâu, rộng vàcũng đã đặt ra những yêu cầu mới, ngày càng cao đối với các lĩnh vực trong đời sống xã hội của mỗi quốc gia Để phát triển kinh tế - xã hội của một quốc gia, việc huy động, phát huy các nguồn lực tham gia vào quá trình này là vấn đề quan trọng, hàng đầu trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội, trong các nguồn lực đó, NNL, đặc biệt là NNL chất lượng cao có vai trò quan trọng và luôn là nhân tố quyết định đến sự phát triển nhanh và bền vững của đất nước

Đối với Việt Nam, để đẩy mạnh CNH, HĐH và phát triển nhanh, bền vững

trong bối cảnh mở cửa, hội nhập quốc tế Đảng ta khẳng định:“Phát triển nhanh và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, nhất là nguồn nhân lực chất lượng cao là một đột phá chiến lược, là yếu tố quyết định đẩy mạnh phát triển và ứng dụng khoa học, công nghệ, cơ cấu lại nền kinh tế, chuyển đổi mô hình tăng trưởng và là lợi thế cạnh tranh quan trọng nhất, bảo đảm cho phát triển nhanh, hiệu quả và bền vững” [19,

tr.130] Trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội của nước ta thì lĩnh vực PCCC nói chung, công tác đảm bảo an toàn cháy, nổ đã, đang có vai trò ngày càng quan trọng

Quá trình đẩy mạnh sự nghiệp CNH, HĐH gắn với phát triển kinh tế tri thức

ở nước ta đã góp phần làm đẩy nhanh tốc độ đô thị hóa, các trung tâm thương mại, nhà cao tầng, khu công nghiệp, khu chế xuất, giàn khoan khai thác dầu mỏ, khí đốt, nơi chế biến, sang chiết khí gas, xăng, nhà ga, chợ xuất hiện ngày càng nhiều Biến đổi khí hậu những năm gần đây ngày càng phức tạp, hậu quả gây ra ngày càng lớn cho xã hội Nạn cháy rừng, lũ lụt, hạn hán xảy ra bất thường Các vụ cháy, nổ lớn gây thiệt hại nghiêm trọng có chiều hướng gia tăng.Vấn đề đảm bảo an ninh quốc gia, giữ gìn trật tự, an toàn xã hội có nhiều biểu hiện mới, phức tạp, khó lường trước Trong khi đó, ý thức của một bộ phận nhân dân về PCCC còn hạn chế, chủ quan Tình hình đó, đã làm cho đặc điểm, tính chất hoạt động PCCC của lực lượng cảnh sát PCCC có nhiều thay đổi Việc thực hiện hoạt động PCCC không chỉ tiến hành với các phương pháp thông thường, truyền thống nữa, mà phải thường xuyên áp dụng

các phương pháp hiện đại Hoạt động PCCC trong giai đoạn hiện nay, thường gắn liền với máy móc, trang thiết bị hiện đại Do đó, công tác PCCC trong thời kỳ mới yêu cầu cần có NNL chất lượng cao có trình độ học vấn, trình độ kỹ thuật cao, chuyên môn nghiệp vụ giỏi, sức khỏe tốt, đạo đức tốt, yêu ngành, mến nghề

Trong những năm gần đây, công tác phát triển NNL chất lượng cao cảnh sát PCCC đã được quan tâm, NNL chất lượng cao cảnh sát PCCC đã, đang được đào tạo, bồi dưỡng, huấn luyện dần trở thành một bộ phận nòng cốt, trực tiếp lãnh đạo, chỉ huy, quản lý, nghiên cứu, tuyên truyền PCCC, thực hiện PCCC trên phạm vi cả nước, song, do nhiều nguyên nhân khách quan, chủ quan khác nhau mà công tác phát triển NNL chất lượng cao cảnh sát PCCC vẫn bộc lộ những hạn chế, thiết sót

Để góp phần phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo an ninh quốc gia, giữ gìn trật tự, an toàn xã hội và đảm bảo an toàn phòng chống cháy, nổ trong điều kiện đất nước hội nhập quốc tế thì phát triển NNL chất lượng cao cảnh sát PCCC là rất quan trọng, đây là vấn đề cấp bách và có tính thời sự cao trong giai đoạn hiện nay

Từ những vấn đề trên, tác giả quyết định lựa chọn đề tài “Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao cảnh sát phòng cháy, chữa cháy ở Việt Nam hiện nay” làm

đề tài luận án tiến sĩ Triết học, chuyên ngành chủ nghĩa xã hội khoa học của mình

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của luận án

2.1 Mục đích: Từ việc làm rõ một số vấn đề lý luận và thực tiễn về phát triển

NNL chất lượng cao cảnh sát PCCC ở Việt Nam, luận án đề xuất một số quan điểm

và giải pháp chủ yếu nhằm phát triển NNL chất lượng cao cảnh sát PCCC đáp ứng

yêu cầu về PCCC của Việt Nam hiện nay

2.2 Nhiệm vụ: để đạt được mục đích trên, luận án tập trung giải quyết những nhiệm vụ sau đây:

Thứ nhất, nghiên cứu, làm rõ quan niệm “nguồn nhân lực chất lượng cao

cảnh sát PCCC”, “phát triển NNL chất lượng cao cảnh sát PCCC” ở Việt Nam và một số yếu tố tác động đến sự phát triển NNL chất lượng cao cảnh sát PCCC ở Việt Nam hiện nay

Thứ hai, đánh giá thực trạng phát triển NNL chất lượng cao cảnh sát PCCC ở

Thứ ba, đề xuất quan điểm và những giải pháp chủ yếu nhằm phát triển NNL

chất lượng cao cảnh sát PCCC ở Việt Nam hiện nay

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận án

3.1 Đối tượng nghiên cứu: luận án nghiên cứu về phát triển NNL chất lượng

cao cảnh sát PCCC ở Việt Nam hiện nay

3.2 Phạm vi nghiên cứu: luận án nghiên cứu phát triển nguồn nhân lực chất

lượng cao cảnh sát PCCC của lực lượng cảnh sát PCCC&CNCH, trong đó, tập trung khảo sát vấn đề phát triển NNL chất lượng cao cảnh sát PCCC tại Cục cảnh sát PCCC&CNCH, trường Đại học PCCC, các Sở cảnh sát PCCC, Phòng cảnh sát PCCC&CNCH trong thời gian từ 2001 đến 2013

4 Cơ sở lý luận, thực tiễn và phương pháp nghiên cứu của luận án

4.1 Cơ sở lý luận: luận án được thực hiện trên cơ sở chủ nghĩa Mác-Lênin,

tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về NNL, phát huy nhân tố con người và các chính sách, pháp luật của nhà nước về phát triển NNL, phát triển NNL chất lượng cao và phát triển NNL chất lượng cao cảnh sát PCCC

4.2 Cơ sở thực tiễn: tình hình kinh tế, chính trị, xã hội, văn hóa của đất

nước, tình hình PCCC thời kỳ CNH, HĐH, toàn cầu hóa, hội nhập quốc tế; thực tiễn xây dựng lực lượng cảnh sát PCCC và phát triển NNL chất lượng cao cảnh sát PCCC thông qua các tư liệu tổng kết, các số liệu thống kê, đánh giá của các cơ quan nghiệp vụ PCCC và kết quả điều tra xã hội học của tác giả

4.3 Phương pháp nghiên cứu: luận án được thực hiện trên cơ sở phương

pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử và sử dụng các phương pháp nghiên cứu như: phân tích, tổng hợp, tổng kết thực tiễn, so sánh, đối chiếu, lịch sử và lôgíc, thống kê, điều tra xã hội học, hệ thống hóa, thu thập

thông tin, văn bản học v.v…

5 Đóng góp mới về mặt khoa học của luận án

Những đóng góp mới về mặt khoa học của luận án được thể hiện ở một số nội dung cụ thể sau:

Thứ nhất, làm rõ được quan niệm về NNL chất lượng cao cảnh sát PCCC và

phát triển NNL chất lượng cao cảnh sát PCCC ở Việt Nam trong quá trình đẩy mạnh CNH, HĐH gắn với hội nhập quốc tế dưới góc độ triết học và chính trị - xã hội

Thứ hai, đánh giá khách quan, khoa học về thực trạng phát triển nguồn nhân

lực chất lượng cao cảnh sát PCCC ở Việt Nam những năm qua, chỉ rõ một số vấn đề đặt ra trong phát triển NNL chất lượng cao cảnh sát PCCC ở Việt Nam hiện nay

Thứ ba, đề xuất các quan điểm cơ bản và giải pháp chủ yếu nhằm phát triển

NNL chất lượng cao cảnh sát PCCC ở Việt Nam hiện nay

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận án

6.1 Ý nghĩa lý luận: góp phần khẳng định tính đúng đắn, khoa học các quan

điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm của Đảng và Nhà nước ta về phát triển NNL, phát triển NNL chất lượng cao, phát triển NNL chất lượng cao cảnh sát PCCC; bổ sung, phát triển một số vấn đề lý luận khoa học về phát triển NNL chất lượng cao cảnh sát PCCC trong thực tiễn xây dựng lực lượng CAND Việt Nam thời kỳ đổi mới Kết quả của luận án có thể sử dụng làm tài liệu tham khảo trong nghiên cứu khoa học về phát triển NNL chất lượng cao cảnh sát PCCC ở nước ta

6.2 Ý nghĩa thực tiễn: kết quả của luận án, sẽ góp phần cung cấp những luận

chứng khoa học cho các cấp, các ngành, lực lượng CAND, đặc biệt, là đối với cảnh sát PCCC để hoạch định các đề án, chiến lược, chính sách phát triển NNL chất lượng cao, phát triển NNL chất lượng cao cảnh sát PCCC đáp ứng yêu cầu của đất nước trong thời kỳ đổi mới

7 Kết cấu của luận án

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục các công trình đã công bố của tác giả có liên quan đến luận án, danh mục tài liệu tham khảo, phụ lục, nội dung của luận án chia thành 4 chương với 10 tiết và các tiểu kết chương

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN MỘT SỐ CÔNG TRÌNH KHOA HỌC NGHIÊN CỨU

LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 1.1 Một số công trình khoa học nghiên cứu về nguồn nhân lực, nguồn nhân lực chất lượng cao và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao

1.1.1 Công trình khoa học liên quan đến nguồn nhân lực và phát triển nguồn nhân lực

Hiện nay, quan niệm về “nguồn nhân lực”, “phát triển nguồn nhân lực” rất phong phú, đa dạng và được đề cập từ nhiều khía cạnh khác nhau ở cả trong nước

và quốc tế, trong đó, có một số công trình tiêu biểu sau:

Đối với các công trình khoa học bàn về “nguồn nhân lực”, “phát triển nguồn

nhân lực” của các nhà khoa học, tổ chức khoa học nước ngoài Trên thế giới, vào

những năm 60 của thế kỷ XX, các nhà khoa học mới thực sự bắt đầu nghiên cứu vấn đề NNL, từ đó, các ấn phẩm, tư liệu bắt đầu sử dụng thuật ngữ NNL Gần đây, vấn đề NNL là một trong những vấn đề có tính thời sự, nó được nghiên cứu ở nhiều khía cạnh khác nhau Trong tiếng Anh thường sử dụng thuật ngữ “Human resources” dùng để chỉ về “nguồn lực con người” hay “nguồn nhân lực” Liên quan

đến vấn đề này hiện nay có các công trình nghiên cứu tiêu biểu sau:

Trong cuốn sách Managing human resources in the public sector (2000) của

Gill Robinson – Hickman [95], với tâm huyết, năng lực và kinh nghiệm của một nhà giáo, kết hợp với kinh nghiệm của nhà sáng lập nhiều doanh nghiệp của nước Mỹ, tác giả của cuốn sách đã đưa ra các hiểu biết của mình về quản lý nguồn nhân lực và vai trò, vị trí cơ quan quản lý nguồn nhân lực, đồng thời, đã cho rằng: cần có các phương pháp để quản lý các công việc, cần phân tích kỹ lưỡng các bước trong thống

kê nguồn nhân lực, các bước hoạch định và xây dựng sơ đồ quản lý nguồn nhân lực, cần có các tiêu chuẩn về đạo đức cho người lao động tại nơi làm việc và luôn quan tâm đến an toàn và sức khỏe của nhân viên Những quan niệm, phương pháp, cách đánh giá của Gill Robinson – Hickman vẫn có ý nghĩa rất lớn đối với việc nâng cao hiệu quả nguồn nhân lực, phát triển nguồn nhân lực ở Việt Nam hiện nay

Trong cuốn sách Principles of Human Resource Mannagement: An active Learning Approach (2006) của Alan Price [91], là một nhà khoa học thực nghiệm và

với những kinh nghiệm của mình, thông qua 8 chương (mỗi chương có 3 phần) tác giả đã cho rằng: quản lý nguồn nhân lực theo các nguyên tắc là một vấn đề rất quan trọng của một quốc gia, để quản lý hiệu quả thì việc xây dựng các nguyên tắc cần được xây dựng, đào tạo cho người lao động ngay từ ban đầu, đồng thời, tác giả này cũng cho rằng, việc xây dựng các nguyên tắc quản lý cần tính đến sự phát triển, thay đổi, tác động của thực tiễn đất nước và các nguyên tắc được cụ thể hóa bằng kế hoạch tuyển dụng nhân sự, hoạt động quản lý nguồn nhân lực, mối quan hệ giữa những công nhân với phát triển nguồn nhân lực Công trình này có ý nghĩa quan trọng đối với việc tổ chức, quản lý nguồn nhân lực ở nước ta, góp phần nâng cao hiệu quả lao động của nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp CNH, HĐH nước trong bối cảnh hội nhập quốc tế hiện nay

Nhìn chung, các công trình khoa học ở nước ngoài đã bàn về nguồn nhân lực, phát triển nguồn nhân lực ở nhiều khía cạnh, nhưng tập trung vào một số vấn đề như: trong điều kiện toàn cầu hóa hiện nay việc nhìn nhận, đánh giá đúng vai trò của nguồn nhân lực là rất quan trọng; đưa ra một số mô hình, nguyên tắc để nâng cao năng lực của nguồn nhân lực; đồng thời, đưa ra các tiêu chuẩn để đánh giá cường độ, khả năng lao động của nguồn nhân lực, tuy nhiên, dù đã bàn đến nguồn nhân lực dưới nhiều khía cạnh khác nhau, nhưng các công trình này vẫn chưa thống nhất về khái niệm NNL, cũng như chưa bàn đến vấn đề cần phát triển nguồn nhân lực dưới khía cạnh chính trị - xã hội, đặc biệt, là phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao trước yêu cầu của hội nhập quốc tế

Đối với các công trình khoa học bàn về “nguồn nhân lực”, “phát triển nguồn

nhân lực” của các nhà khoa học, tổ chức khoa học trong nước. Vấn đề nguồn nhân lực được bước đầu bàn đến và sử dụng vào những năm 90 của thế kỷ XX ở nước ta

và ngay sau đó vấn đề này đã được nhiều nhà khoa học và các tổ chức khoa học

khác nhau nghiên cứu, tiêu biểu trong các công trình nghiên cứu đó là: Phát triển nguồn nhân lực ở vùng dân tộc thiểu số Việt Nam đáp ứng yêu cầu đẩy mạnh CNH, HĐH đất nước; Giáo trình nguồn nhân lực; Một số định hướng chuẩn bị nguồn

thập niên đầu thế kỷ XXI; Nghiên cứu và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả quản

lý và sử dụng nguồn nhân lực trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa v.v

Trong cuốn sách “Phát triển nguồn nhân lực ở vùng dân tộc thiểu số Việt

Đăng Thành [71] Cuốn sách chia thành 4 chương, ở chương 1 tác giả tập trung bàn đến các luận cứ lý thuyết về phát triển nguồn nhân lực dân tộc thiểu số nước ta đáp ứng yêu cầu đẩy mạnh CNH, HĐH Ở chương này, tác giả của cuốn sách đã trình bày một số khái niệm cơ bản về dân tộc thiểu số, khái niệm CNH, HĐH, đặc trưng CNH, HĐH đất nước, đặc biệt, là đưa ra quan niệm về nguồn nhân lực và nguồn

nhân lực dân tộc thiểu số Tác giả cuốn sách khẳng định: Nguồn nhân lực “là khái niệm tổng hợp bao gồm các yếu tố số lượng, chất lượng và cơ cấu phát triển người lao động nói chung cả hiện tại cũng như trong tương lai tiềm năng của mỗi tổ chức, mỗi địa phương, mỗi quốc gia, khu vực và trên thế giới Đó chính là nguồn lực con người, một yếu tố quan trọng, năng động nhất của tăng trưởng và phát triển kinh tế

- xã hội” [71, tr.25] Tiếp đó, tác giả của cuốn sách đưa ra quan điểm của chủ nghĩa

Mác-Lênin về con người và phát triển nguồn nhân lực, điều kiện, vai trò của việc phát triển nguồn nhân lực đối với quá trình phát triển kinh tế - xã hội đất nước Chương 2, tác giả cuốn sách bàn đến các luận cứ thực tiễn phát triển nguồn nhân lực dân tộc thiểu số nước ta đáp ứng yêu cầu đẩy mạnh CNH, HĐH Ở chương này, tác giả trình bày các đặc điểm của dân tộc thiểu số ở Việt Nam, thực trạng phát triển nguồn nhân lực dân tộc thiểu số Việt Nam thời kỳ đổi mới, đánh giá mức độ phù hợp của nguồn nhân lực dân tộc thiểu số đối với công cuộc CNH, HĐH ở Việt Nam Chương 3, tập trung đưa ra hệ thống chính sách của Đảng và Nhà nước đối với sự phát triển nguồn nhân lực dân tộc thiểu số đáp ứng yêu cầu đẩy mạnh CNH, HĐH đất nước Ở chương này tác giả đưa ra các chính sách tác động trực tiếp, gián tiếp đến sự phát triển nguồn nhân lực dân tộc thiểu số đáp ứng yêu cầu đẩy mạnh CNH, HĐH, một số vấn đề đặt ra đối với phát triển nguồn nhân lực dân tộc thiểu số

Về vấn đề này tác giả cuốn sách khẳng định: “Phân bố dân số, lao động không đều; thể trạng và tầm vóc người dân tộc thiểu số nhỏ bé; công tác chăm sóc sức khỏe bà

mẹ, trẻ em chất lượng giáo dục thấp, tỷ lệ người dân tộc tham gia bộ máy nhà nước

thấp, chất lượng còn nhiều hạn chế” [71, tr.337] Chương 4, tác giả trình bày các

quan đển, giải pháp phát triển nguồn nhân lực dân tộc thiểu số đáp ứng yêu cầu đẩy mạnh CNH, HĐH Đến nay cuốn sách này vẫn là tài liệu tham khảo bổ ích đối với các nhà hoạch định chính sách, những người nghiên cứu về vấn đề nguồn nhân lực nói chung, phát triển nguồn nhân lực đồng bào dân tộc thiểu số nói riêng và tất cả những ai quan tâm tới vấn đề này

Trong cuốn “Khai thác và phát triển tài nguyên nhân lực Việt Nam”(2012),

của 2 tác giả PGS.TS Nguyễn Văn Phúc và thạc sĩ Mai Thị Thu (đồng chủ biên) [55] Cuốn sách này có 3 chương, ở chương 1 các tác giả của cuốn sách chủ yếu bàn

về tài nguyên nguồn nhân lực Việt Nam dưới các khía cạnh sau đây: Các yếu tố cấu thành nguồn nhân lực, thực trạng và sự phát triển tài nguyên nguồn nhân lực ở Việt Nam giai đoạn 1975-2010, những nhân tố tác động tới sự phát triển của tài nguyên nguồn nhân lực Việt Nam trong thời gian qua Hai tác giả của cuốn sách đã cho

rằng: “Khái niệm nguồn nhân lực phải được hiểu là “tài nguyên nhân lực” hoặc

“tài nguyên con người”, một loại tài nguyên được hàm chứa trong con người Tài nguyên này chính là năng lực của con người, với tư cách là những cá nhân cũng như của con người nói chung, trong việc thực hiện hữu ích cho xã hội và chính bản thân mỗi người”[55, tr.17] Ở chương 2, các tác giả đã trình bày các nội dung liên

quan đến thực trạng khai thác và phát triển tài nguyên nhân lực Việt Nam như: thực trạng và sử dụng tài nguyên nguồn nhân lực Việt Nam, những bất cập của đội ngũ, khai thác lao động, sử dụng lao động ở Việt Nam hiện nay Bàn đến nội dung những bất cập, hạn chế của đội ngũ lao động Việt Nam hiện nay, hai tác giả đã khẳng định:

“trình độ chuyên môn, kỹ thuật còn thấp, phân bố lao động bất hợp lý, năng suất lao động thấp, năng lực sáng tạo của lực lượng lao động Việt Nam còn thấp”[55,

tr.104-112] Ở chương 3, tác giả đưa ra các định hướng và giải pháp nâng cao hiệu quả khai thác, phát triển tài nguyên nhân lực Việt Nam giai đoạn 2012-2020 Công trình này vừa có ý nghĩa lý luận và có ý nghĩa thực tiễn sâu sắc và có vai trò quan trọng đối với việc hoạch định chính sách phát triển nguồn nhân lực nói chung và của các ngành cụ thể nói riêng

Trong cuốn sách “Phát triển nguồn nhân lực phục vụ công nghiệp hóa, hiện

chia ra cuốn sách thành 3 chương Ở chương 1, tác giả của cuốn sách bàn về phát triển NNL như là yếu tố quyết định sự thành công của sự nghiệp CNH, HĐH ở

nước ta hiện nay Vấn đề này tác giả của cuốn sách đã cho rằng: “Phát triển con người Việt Nam là phát triển toàn diện cả về thể lực, trí lực và cả khả năng lao động, năng lực sáng tạo và tính tích cực chính trị - xã hội, cả về đạo đức, tâm hồn

và tình cảm chính là mục tiêu, là động lực của sự nghiệp CNH, HĐH” [67, tr.37]

Chương 2 tác giả cuốn sách cho rằng, NNL của nước ta những năm qua đã có sự phát triển về số lượng, trình độ và cơ cấu dần đáp ứng cho quá trình đất nước thực hiện CNH, HĐH Chương 3 cuốn sách bàn về phát triển NNL có chất lượng cho CNH, HĐH trên cơ sở lấy phát triển giáo dục và đào tạo làm “quốc sách hàng đầu”

Về điều này tác giả cuốn sách cho rằng: “Thực tiễn lịch sử đã chứng minh rằng, một trong những yếu tố tạo nên sự phát triển bền vững, sự tiến bộ vượt bậc cho các quốc gia là giáo dục và đào tạo” [67, tr.160] Có thể nói rằng, cho đến nay lý luận

về phát triển NNL của tác giả Nguyễn Thanh vẫn có giá trị cao cả trong lý luận và thực tiễn và thông qua việc đọc cuốn sách này đã góp phần củng cố các luận cứ khoa học để tác giả luận án nghiên cứu về đề phát triển NNL chất lượng cao cảnh sát PCCC ở Việt Nam hiện nay

Trong cuốn sách “Phát triển nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế” (2012) của tác PGS.TS Vũ Văn Phúc và TS

Nguyễn Duy Hùng (đồng chủ biên) [56] Cuốn sách là tập hợp nhiều bài viết khoa học được đăng trên các tạp chí khoa học ở Việt Nam và được chia ra thành 3 phần: Phần thứ nhất, trình bày các lý luận chung về nguồn nhân lực và phát triển nguồn nhân lực bao gồm 8 bài viết của các nhà khoa học, nhà báo bàn phát triển NNL dưới ánh sáng của Đảng và tư tưởng Hồ Chí Minh, phát triển NNL đáp ứng yêu cầu của CNH, HĐH, phát triển NNL lãnh đạo, quản lý phải chăng là quan trọng nhất, bước đầu áp dụng quản trị theo khung năng lực và nâng cao chất lượng lãnh đạo khu vực công Phần thứ 2, trình bày các kinh nghiệm trong nước và quốc tế về phát triển NNL

Ở phần này, các tác giả của cuốn sách đã tập hợp 8 bài báo khoa học bàn về kinh

nghiệm phát triển NNL của một số quốc gia như: kinh nghiệm phát triển NNL của singapore và bài học cho Việt Nam, đánh giá NNL chất lượng cao của Đài Loan và bài học kinh nghiệm cho Việt Nam, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao ở liên doanh Việt – Nga VIETSOVPETRO Phần thứ 3, các tác giả của cuốn sách đã tập hợp 16 bài viết được đăng trên các tạp chí khoa học bàn về thực trạng, những kiến nghị và giải pháp nhằm phát triển NNL đáp ứng yêu cầu CNH, HĐH và hội nhập quốc tế Cuốn khi bàn về NNL và phát triển NNL thì sách vẫn có giá trị cao cả về lý luận và thực tiễn, đặc biệt, khi bàn đến vấn đề này là trong điều kiện đất nước hội nhập quốc tế Thông qua đọc và nghiên cứu cuốn sách này, giúp tác giả củng cố luận cứ khoa học cho việc phát triển NNL chất lượng cao cảnh sát PCCC ở Việt Nam hiện nay

Sách “Giáo trình nguồn nhân lực” (2005) của tác giả PGS.TS Nguyễn Tiệp,

Nxb Lao động [79] Cuốn sách này có 6 chương tập trung bàn các quan điểm, khái niệm, kết cấu, các tiêu chí đánh giá NNL, các yếu tố ảnh hưởng đến quy mô nhân lực, chất lượng nhân lực, đặc điểm NNL, các quan niệm về đào tạo NNL, phát triển

NNL trình độ cao trong nền kinh tế thị trường Đề tài khoa học cấp bộ “Một số định hướng chuẩn bị nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu từng bước phát triển kinh tế tri thức ở Việt Nam những thập niên đầu thế kỷ XXI” (2002) của tác giả Hoàng Thị

Thành [69] Tác giả của đề tài đã trình bày lý luận chung về kinh tế thị trường, vai trò của NNL cho sự phát triển kinh tế thị trường, thực trạng NNL của nước ta và định hướng và giải pháp chuẩn bị nguồn nhân lực cho quá trình từng bước phát triển

kinh tế thị trường ở nước ta Đề tài thuộc chương trình khoa học cấp Nhà nước

“Đào tạo nhân lực đáp ứng yêu cầu CNH, HĐH trong điều kiện kinh tế thị trường, toàn cầu hoá và hội nhập quốc tế” (2006), mã số KX 05-10 của hai tác giả Nguyễn

Minh Đường, Phan Văn Kha [24] Tập trung bàn về cơ sở lý luận về đào tạo nhân lực đáp ứng yêu cầu mới, thực trạng lực lượng lao động và đào tạo nhân lực các trình độ, trình bày một số giải pháp về đào tạo nhân lực đáp ứng yêu cầu CNH, HĐH đất nước Ngoài ra, còn có các bài tạp chí khoa học Tác giả Phạm Công Nhất

“Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu đổi mới và hội nhập quốc tế” (2008) đăng trên tạp chí Cộng sản số 786 [52] Tác giả đã phân tích thực trạng

mạnh đến việc chất lượng nguồn nhân lực của Việt Nam còn nhiều hạn chế, yếu kém, cho dù nước ta có nguồn nhân lực dồi dào và đưa ra một số nguyên nhân của

thực trạng đó [52, tr 40-43] Tác giả Đàm Hữu Đắc “Đổi mới đào tạo nghề, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực cho đất nước” (2008), đăng trên tạp chí Cộng sản,

số 787 [20] Nội dung của bài báo tập trung khái quát những kết quả đạt được của

10 năm thực hiện đào tạo nghề của nước ta, trình bày những khó khăn, bất cập của công tác đào tạo nghề và đưa ra phương hướng phát triển cho đào tạo nghề cho những năm tiếp theo và đưa ra 6 giải pháp để khắc phục hạn chế và đổi mới, nâng cao chất lượng đào tạo nghề ở Việt Nam [20, tr 12-16]

Nhìn chung, các công trình khoa học và các tác giả của các tạp chí khoa học trên đã cho rằng: nguồn nhân lực có vai trò quan trọng đối với quá trình phát triển kinh tế - xã hội của một quốc gia và cũng đưa ra quan niệm, kết cấu, các tiêu chí đánh giá, các yếu tố ảnh hưởng đến NNL, đánh giá thực trạng NNL của nước ta, các yêu cầu đặt ra đối với NNL trong quá trình đổi mới và đưa ra các giải pháp phù hợp để khắc phục những hạn chế đang tồn tại của NNL, NNL nước ta mất cân đối, chất lượng còn chưa đáp ứng được yêu cầu, cần nhanh chóng tiến hành đào tạo, bồi dưỡng, huấn luyện và nâng cao hiệu quả sử dụng NNL để đáp ứng cho quá trình phát triển kinh tế - xã hội đất nước trong giai đoạn mới

1.1.2 Các công trình khoa học liên quan đến nguồn nhân lực chất lượng cao và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao

Nghiên cứu về NNL chất lượng cao và phát triển NNL chất lượng cao được các nhà khoa học và các tổ chức nghiên trong nước, ngoài nước cứu dưới nhiều góc

độ khác nhau như: kinh tế học, tâm lý học, xã hội học, giáo dục học,.v.v Những năm gần đây, đề cập trực tiếp đến vấn đề NNL chất lượng cao, cũng như phát triển NNL chất lượng cao ở Việt Nam hiện nay thì các công trình nước ngoài ít bàn đến, nhưng lại bàn nhiều đến NNL chuyên gia, NNL chính (có vai trò quan trọng đối với phát triển của một quốc gia), NNL có tay nghề cao, NNL tài năng, NNL có kỹ thuật cao, tuy nhiên, xét về bản chất của các vấn đề này được hiểu tương tự nhau, nghiên cứu về vấn đề này có một số công trình khoa học tiêu biểu sau:

Đối với các công trình khoa học bàn về “nguồn nhân lực chất lượng cao”,

“phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao” của các nhà khoa học, tổ chức khoa học

nước ngoài Cuốn sách “HR Answer Book, the: An Indispensable Guide for Managers and Human Resources Professionals” (2011) của hai tác giả Shawn Smith

JD, Rebecca Mazin [102] Cuốn sách được các tác giả kết cấu thành 10 phần, nội dung cơ bản của cuốn sách đã bàn đến tuyển dụng NNL chuyên gia; khẳng định NNL chuyên gia sẽ giúp ích rất nhiều lĩnh vực như: tiết kiệm thời gian, tiền bạc, tăng năng suất lao động, xử lý tốt các vấn đề phát sinh; cuốn sách cung cấp các phụ lục bảng biểu và 200 câu hỏi để những người lãnh đạo, người sử dụng lao động biết trong quá trình điều hành công việc; cần thay đổi chính sách bảo hiểm y tế cũng như luật bồi thường khi gặp sự cố trong lao động Ở phần thứ hai của cuốn sách bàn trực tiếp, sâu sắc đến NNL và các điều kiện, tiền đề để phát triển NNL, như các ông đã khẳng định: để phát triển NNL tài năng thì người lao động phải thực hiện tốt các kỹ năng nghề nghiệp, luôn học tập nâng cao trình độ thường xuyên, phải có đạo đức tốt và là những người sống

có văn hóa [102, tr.249] Đến nay, các nội dung của cuốn sách này vẫn có ý nghĩa lý luận

và thực tiễn cao đối và góp phần tiếp tục khẳng định cơ sở lý luận của việc phát triển NNL chất lượng cao cảnh sát PCCC ở Việt Nam trong giai đoạn hiện nay

Cuốn sách “Professional in Human Resources Certification Study” (2012) của

các tác giả Sandra M Reed, Anne M Bogardus [101] Đây là cuốn sách đưa ra hệ thống các tiêu chuẩn để cho người lao động phấn đấu, rèn luyện để trở thành người lao động chất lượng cao, cuốn sách chia thành 5 phần Phần 1, các tác giả của cuốn sách đưa ra các bảng biểu, hướng dẫn để giúp cho các ứng viên chuẩn bị tốt cho kỳ thi, phần 2, trình bày về 6 chức năng quan trọng của nguồn nhân lực, phần 3, một số thông tin mới về chiến lược phát triển của các doanh nghiệp và tổ chức, phần 4, trình bày 200 câu hỏi trực tuyến và các khung tiêu chuẩn và chế độ tiền công, tiền thưởng – đây là động lực hữu ích để thúc đẩy năng suất lao động của NNL, phần 5, ở phần này kết quả nghiên cứu, các mô hình mẫu về phát triển NNL tài năng Ở mục 3 của phần 2 các tác giả của cuốn sách bàn trực tiếp đến vấn đề phát triển NNL với một số nội dung sau: cùng với quá trình phát triển của các quốc gia thì nhu cầu nguồn nhân lực chất lượng cao (chuyên gia) sẽ ngày càng tăng, vì vậy việc xây dựng các tiêu chuẩn và các

tổ chức đào tạo, cách thức đào tạo và thi tuyển là rất quan trọng - quá trình đó sẽ giúp NNL nâng cao trình môn và trải nghiệm các tình huống thực tế công việc mà mình sẽ làm trong tương lai Qua nghiên cứu cho thấy, tài liệu này rất hữu ích cho quá trình phát triển, nâng cao năng lực của NNL chất lượng cao của các quốc gia nói chung, đồng thời, tiếp tục khẳng định vai trò quan trọng của việc phát triển NNL chất lượng cao nói chung và phát triển NNL chất lượng cao cảnh sát PCCC ở Việt Nam nói riêng

Nhìn chung, dù không bàn trực tiếp đến nguồn nhân lực chất lượng cao, nhưng các tài liệu nước ngoài cũng đã đưa ra các cách hiểu khác nhau về NNL tài năng, NNL chuyên gia, NNL kỹ thuật cao, NNL có tay nghề cao, cũng như đưa ra quan điểm về NNL chất lượng cao trong nhiều lĩnh vực của một quốc gia như: tuyển dụng, điều chỉnh, bồi dưỡng, linh hoạt trong bố trí công việc, phương pháp để hoàn thiện, đặc biệt, chú ý đào tạo chuyên sâu cho đội ngũ NNL tài năng, NNL chuyên gia, NNL kỹ thuật cao, đưa ra các phương thức đánh giá năng lực thích hợp; cần đổi mới phương thức quản lý NNL chuyên gia Tuy nhiên, các công trình này còn chưa đánh giá, phân tích rõ các yếu tố tác động của kinh tế - xã hội đến NNL chuyên gia và các giải pháp phát triển NNL còn hẹp, tính thiết thực chưa cao

Đối với các công trình khoa học bàn về “nguồn nhân lực chất lượng cao”,

“phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao” của các nhà khoa học, tổ chức khoa học

yêu cầu mới đối với quá trình nguồn nhân lực chất lượng cao, đặc biệt, là phát triển NNL chất lượng cao cảnh sát Từ đó, đã có nhiều nhà khoa học, các tổ chức khoa học trong nước đã tiến hành nghiên cứu về NNL chất lượng cao và phát triển NNL chất lượng cao, tiêu biểu cho các công trình đó có một số công trình khoa học sau:

Trong sách “Đào tạo, bồi dưỡng và sử dụng nguồn nhân lực tài năng-kinh nghiệm của thế giới” (2005) của tác giả Trần Văn Tùng [86] Nội dung cuốn sách

trình bày những kinh nghiệm trong phát hiện, đào tạo và sử dụng tài năng khoa học

và công nghệ sản xuất kinh doanh, quản lý của Mỹ và một số quốc gia châu Âu, châu Á, từ đó tác giả đã đưa ra vấn đề: Việt Nam cần đổi mới các chính sách đào tạo, bồi dưỡng và sử dụng nguồn tài năng hiện có, nhằm đáp ứng cho quá trình hội nhập của đất nước Công trình nghiên cứu của tác giả có ý nghĩa thực tiễn to lớn đối

với nước ta trong việc phát hiện, đào tạo và sử dụng tài năng của NNL vào phục vụ cho sự nghiệp CNH, HĐH đất nước

Trong sách “Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu xây

của tác giả Lê Thị Hồng Điệp [22].Cuốn sách này chia thành 3 chương Chương 1, tác giả của cuốn sách bàn về những vấn đề lý luận và kinh nghiệm thực tiễn về phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu xây dựng nền kinh tế tri thức

Ở chương này, tác giả của cuốn sách đưa ra và luận bàn những vấn đề chung về NNL chất lượng cao đáp ứng yêu cầu xây dựng nền kinh tế tri thức và các nội dung, tiêu chí, những yếu tố tác động trực tiếp phát triển NNL chất lượng cao đáp ứng yêu

cầu xây dựng nền kinh tế tri thức Chương 2, tác giả trình bày các quan điểm của

Đảng về phát triển NNL chất lượng cao gắn với quá trình xây dựng và từng bước phát triển nền kinh tế tri thức, thực tiễn phát triển NNL chất lượng cao đáp ứng yêu cầu xây dựng nền kinh tế tri thức ở Việt Nam, đánh giá thực trạng phát triển

NNLchất lượng cao ở Việt Nam Chương 3, tác giả cuốn sách trình bày quan điểm và

giải pháp phát triển NNL chất lượng cao đáp ứng yêu cầu xây dựng nền kinh tế tri thức

ở Việt Nam Tác giả của cuốn sách đã trình bày khá công phu, rõ ràng về những vấn đề

lý luận về NNL chất lượng cao, phát triển NNL chất lượng cao ở Việt Nam, những vấn

đề mà tác giả cuốn sách trình bày vẫn có ý nghĩa lý luận và thực tiễn cao đối với quá trình xây dựng đất nước trong thời kỳ đổi mới, đồng thời, góp phần xây dựng, củng cố những luận cứ khoa học cho tác giả luận án nghiên cứu vấn đề phát triển NNL chất lượng cao cảnh sát PCCC ở Việt Nam hiện nay

Trong Báo cáo “Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa gắn với kinh tế tri thức” (2010), của Viện

Chủ nghĩa xã hội khoa học, Học viện Chính trị - Hành chính quốc gia Hồ Chí Minh [33] Báo cáo đã tập trung làm rõ lý luận về NNL chất lượng cao và CNH, HĐH gắn với kinh tế tri thức; đồng thời tìm hiểu kinh nghiệm thế giới về phát triển NNL chất lượng cao và thực trạng NNL chất lượng cao của Việt Nam hiện nay và những vấn đề đặt ra Trên cơ sở đó, đề tài chỉ ra xu hướng, giải pháp để phát triển NNL

Việt Nam Ở báo cáo đã đưa hệ thống cơ sở lý luận rõ ràng và đánh giá khách quan, khoa học về thực trạng phát triển NNL chất lượng cao ở Việt Nam trong điều kiện đẩy mạnh CNH, HĐH gắn với kinh tế tri thức và nó trở thành một cẩm nang quý cho quá trình nghiên cứu về NNL chất lượng cao cảnh sát PCCC ở Việt Nam

Trong luận án “Nghiên cứu phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao của tỉnh Phú Thọ” (2012) của tác giả Nguyễn Quang Hậu [30] Luận án được tác giả

chia ra thành 3 chương Chương 1, tập trung bàn về cơ sở lý luận và thực tiễn về phát triển NNL chất lượng cao Ở chương này tác giả luận án đưa ra các khái niệm NNL, phát triển NNL, NNL chất lượng cao, phát triển NNL chất lượng cao, phát triển NNL chất lượng cao trong bối cảnh hội nhập kinh tế - quốc tế và phân loại NNL chất lượng cao, tiêu chí, vai trò, đặc điểm của NNL chất lượng cao Chương 2, tác giả luận án trình bày các đặc điểm kinh tế - xã hội của Phú Thọ, thực trạng phát triển NNL chất lượng cao ở Phú Thọ, nguyên nhân thành tựu và hạn chế của quá trình phát triển NNL chất lượng cao ở Phú Thọ Chương 3, trên cơ sở lý luận về NNL chất lượng cao và khảo sát thực trạng quá trình phát triển NNL chất lượng cao

ở Phú Thọ tác giả luận án đưa ra các giải pháp nhằm phát triển NNL chất lượng cao tại Phú Thọ trong giai đoạn hiện nay Luận án này tiếp tục khẳng định vấn đề phát triển NNL chất lượng cao là rất quan trọng đối với sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước và không chỉ đối với một quốc gia mà ngay cả các tỉnh, thành phố và các lĩnh vực của đời sống xã hội, trong đó, có lĩnh vực PCCC ở Việt Nam hiện nay

Trong luận án “Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao ở vùng kinh tế trọng điểm miền Trung” (2012) của Lê Quang Hùng [31] Bàn về mục tiêu phát

triển NNL chất lượng cao ở các vùng kinh tế trọng điểm miền trung đến năm 2020,

tác giả đã cho rằng: “Phát triển nhân lực chất lượng cao theo hướng đảm bản về số lượng, đáp ứng nhu cầu về ngành nghề của vùng kinh tế trọng điểm miền trung trong trước mắt và lâu dài, có trình độ chuyên môn cao, có thể lực tốt, tầm vóc cường tráng, phát triển toàn diện về trí tuệ, ý chí, năng lực tư duy sáng tạo và đạo đức tốt; có bản lĩnh tự tin, năng động, chủ động, sáng tạo; có tri thức và kỹ năng nghề nghiệp cao; có khả năng thích ứng, hợp tác và năng lực giải quyết vấn đề phục

vụ yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội của vùng theo hướng phát triển bền vững”

[31, tr.127] Luận án của tác giả dù chỉ khảo sát vấn đề NNL chất lượng cao ở các tỉnh, thành phố ở miền trung nhưng đã trình bày được các lý luận cơ bản để tiến hành nghiên cứu về NNL chất lượng cao Luận án là tài liệu hữu ích về lý luận và thực tiễn phát triển NNL chất lượng cao, phục vụ cho nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội của đất nước trong thời kỳ đổi mới

Trong luận án “Nguồn nhân lực chất lượng cao trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở Việt Nam hiện nay” (2013) của tác giả Vũ Thị Phương Mai

[42] Luận án của tác giả được kết cấu thành 4 chương, khi bàn về NNL chất lượng

cao tác giả luận án quan niệm là: “Bộ phận tinh túy nhất của nguồn nhân lực, là lực lượng lao động được đặc trưng bởi trình độ học vấn và chuyên môn cao; có năng lực vận dụng sáng tạo những thành tựu khoa học, công nghệ hiện đại nhằm tạo ra năng suất, chất lượng, hiệu quả cao trong quá trình lao động, sản xuất; có phẩm chất công dân tốt, có đạo đức nghề nghiệp” [42, tr.33] Đồng thời, khi phân tích

thực trạng NNL chất lượng cao trong sự nghiệp CNH, HĐH tác giả luận án đã khẳng định quá trình phát triển NNL chất lượng cao ở Việt Nam vẫn còn tồn tại

nhiều mâu thuẫn: mâu thuẫn giữa nhu cầu ngày càng cao về NNL chất lượng cao với hiện trạng còn nhiều bất cập, hạn chế của NNL chất lượng cao hiện nay; mâu thuẫn giữa mục tiêu chiến lược phát triển NNL với bất cập trong phương thức đào tạo, bồi dưỡng, sử dụng NNL chất lượng cao hiện nay; mâu thuẫn giữa những hạn chế, yếu kém trong hoạt động của hệ thống chính trị với yêu cầu phát triển NNL chất lượng cao; nội dung chương trình, phương pháp giáo dục – đào tạo các cấp đang bất cập với yêu cầu về NNL chất lượng cao của thực tiễn hiện nay [42, tr.101-112] Cho đến nay,

luận án của tác giả vẫn có giá trị lý luận và thực tiễn cao, góp phần quan trọng vào việc định hướng nghiên cứu nghiên cứu vấn đề phát triển NNL chất lượng cao cảnh sát PCCC ở Việt Nam hiện nay

Luận án tiến sĩ giáo dục học “Hoàn thiện mô hình quản lý đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao trong các trường đại học Việt Nam” (2008) của tác giả

Trịnh Ngọc Thạch [65] Luận án của tác giả được kết cấu thành 3 chương Chương1 tác giả tập trung nghiên cứu lý thuyết và kinh nghiệm mô hình quản lý đào tạo NNL

hình quản lý đào tạo NNL chất lượng cao trong một số trường đại học ở Việt Nam Chương 3, trình bày các kiến nghị mô hình quản lý đào tạo NNL chất lượng cao

trong các trường đại học Luận án “Giáo dục và đào tạo với việc phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao ở Việt Nam hiện nay” (2014), của tác giả Lương Công Lý

[37] Luận án này được chia ra thành 4 chương, chương 1 tác giả luận án tiến hành tổng quan các công trình liên quan đến đề tài luận; chương 2 tác giả luận án trình bày các lý luận chung về giáo dục đào tạo và nguồn nhân lực chất lượng cao và tầm quan trọng của giáo dục và đào tạo đối với việc phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao ở Việt Nam, những nhân tố tác động và yêu cầu của giáo dục và đào tạo đối với việc phát triển NNL chất lượng cao; chương 3 tác giả luận án trình bày thực trạng và những vấn đề đặt ra với việc phát triển NNL chất lượng cao ở Việt Nam và phân tích

rõ các nguyên nhân đạt được và một số hạn chế của giáo dục và đào tạo; chương 4, tác giả luận án đã đưa ra phương hướng và 5 giải pháp chủ yếu nhằm phát huy vai trò của giáo dục và đào tạo với việc phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao ở Việt Nam Đây là luận án có giá trị lý luận và thực tiễn cao, qua nghiên cứu luận án đã góp phần làm sáng tỏ thêm các định hướng nghiên cứu về NNL chất lượng cao cảnh sát PCCC ở Việt Nam của tác giả

Bài báo khoa học “Phương hướng và giải pháp phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu hội nhập và phát triển” (2009) của tác giả Nguyễn

Văn Thành được đăng trên tạp chí Kinh tế Dự báo [70] Tác giả bài báo đã khái quát

sự phát triển đội ngũ NNL nói chung và những yêu cầu đặt ra đối với việc phát triển NNL chất lượng cao ở Việt Nam trong điều kiện đất nước đổi mới và đưa ra các phương trâm của việc phát triển NNL chất lượng cao, tác giả bài báo khẳng định:

Phát triển NNL chất lượng cao không chỉ chú trọng đến khâu đào tạo mà cần phải

có quá trình tích lũy kỹ năng, kinh nghiệm trong quá trình lao động [70, tr.23] và

đưa ra các phương hướng và bốn nhóm giải pháp phát triển NNL chất lượng cao ở Việt Nam là: đổi mới tổ chức đào tạo NNL theo hướng tập trung nâng cao chất lượng đào tạo, gắn đào tạo với nhu cầu thực tiễn sử dụng và ưu tiên tập trung bồi dưỡng nhân tài; tăng cường thể lực và nâng cao tầm vóc con người Việt Nam; đổi mới chính sách sử dụng nhân lực để tạo động lực kích thích và giải phóng sự sáng

tạo của con người; tăng cường, mở rộng hợp tác quốc tế để phát triển NNL chất lượng cao [70, tr.24-25] Có thể nói, các quan điểm về lý luận và các giải pháp mà tác giả bài báo đưa ra đến nay vẫn rất có ý nghĩa với công cuộc xây dựng và phát triển NNL chất lượng cao ở nước ta trong điều kiện đất nước hội nhập quốc tế và cũng góp phần làm rõ thêm định hướng nghiên cứu NNL chất lượng cao cảnh sát PCCC ở Việt Nam

Bài báo khoa học “Một số giải pháp phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao ở nước ta hiện nay” (2013) của tác giả Phạm Quốc Trung và Trần Đăng Thịnh

được đăng trên tạp chí Kinh tế dự báo [83] Các tác giả của bài báo đã đưa ra, phân tích và khẳng định quá trình phát triển NNL chất lượng cao ở Việt Nam còn nhiều

bất cập: Mất cân đối lớn giữa cung và cầu, chất lượng thực của NNL chất lượng cao còn thấp, phân bố NNL chất lượng cao còn mất cân đối, chính sách tiền công

và hệ thống các công cụ của thị trường lao động chất lượng cao còn nhiều bất cập, quản lý nhà nước đối với NNL chất lượng cao chưa được quan tâm đúng mức và bộc lộ nhiều yếu kém [83, tr.35-36], đồng thời, các tác giả bài báo còn đưa ra các

nguyên nhân khách quan và chủ quan của các vấn đề trên và đưa ra hệ thống các giải pháp nhằm góp phần phát triển NNL chất lượng cao ở Việt Nam như: cần nhận thức rõ tầm quan trọng của việc xây dựng, phát triển NNL chất lượng cao trong CNH, HĐH và hội nhập; nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về phát triển NNL; nâng cao chất lượng đào tạo NNL chất lượng cao; xây dựng và hoàn thiện hệ thống chính sách

và công cụ khuyến khích thúc đẩy phát triển NNL chất lượng cao; tăng cường, mở rộng sự phối hợp và hợp tác trong phát triển NNL chất lượng cao Tuy là một bài báo khoa học, nhưng các tác giả của bài báo đã phần nào khắc họa rõ nét các vấn đề về phát triển NNL chất lượng cao, đây là bài báo có ý nghĩa rất lớn đối với sự phát triển NNL chất lượng cao ở nước ta trong giai đoạn đất nước hội nhập quốc tế

Bài báo khoa học“Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao cho hội nhập kinh tế - vấn đề cấp bách sau khủng hoảng” (2009) của tác giả Hoàng Văn Châu,

tạp chí Kinh tế đối ngoại số [7] Trong bài viết này tác giả đưa ra các cách tiếp cận NNL có trình độ cao, lực lượng lao động có học vấn, có trình độ chuyên môn cao

trường NNL chất lượng cao của Việt Nam, tác động của cuộc khủng hoảng tài chính đến thị trường NNL Việt Nam và các giải pháp nhằm phát triển NNL chất lượng cao cho các trường đại học [7, tr.3-4] Hiện nay, trong điều kiện đất nước đổi mới các nội dung mà bài báo đưa ra, phân tích và định hướng phát triển NNL chất lượng cao có ý nghĩa quan trọng đối với việc phát triển NNL chất lượng cao nước ta trong điều kiện toàn cầu hóa, hội nhập quốc tế, cũng như củng cố thêm lý luận về phát triển NNL chất lượng cao cảnh sát PCCC ở Việt Nam hiện nay

Nhìn chung, qua các công trình khoa học các tác giả đã cho rằng, NNL chất lượng cao có vai trò đặc biệt quan trọng đối với quá trình phát triển của quốc gia, doanh nghiệp, cũng như đã chỉ ra những thuận lợi và khó khăn của NNL chất lượng cao trong quá trình CNH, HĐH của đất nước; phát triển nhanh và nâng cao chất lượng NNL, nhất

là NNL chất lượng cao là một đội phá chiến lược của nước ta hiện nay; đồng thời cũng đưa ra các tiêu chí để xác định NNL chất lượng cao và tác động của khủng hoảng tài chính đến NNL chất lượng cao, tuy nhiên, các công trình khoa học trên chưa đề cập đến NNL chất lượng cao cảnh sát PCCC và những yêu cầu cần phát triển NNL này trước yêu cầu của thời kỳ hội nhập quốc tế của nước ta

1.2 Các công trình khoa học nghiên cứu về nguồn nhân lực, nguồn nhân lực chất lƣợng cao và phát triển nguồn nhân lực chất lƣợng cao cảnh sát phòng cháy, chữa cháy

1.2.1 Các công trình khoa học liên quan đến nguồn nhân lực và phát triển nguồn nhân lực cảnh sát phòng cháy, chữa cháy

Các công trình khoa học bàn về “nguồn nhân lực cảnh sát PCCC”, “phát

triển nguồn nhân lực cảnh sát PCCC” của các nhà khoa học, tổ chức khoa học nước

thế giới thuộc lực lượng dân sự, bán dân sự nên việc tổng quan các công trình nước ngoài nghiên cứu về NNL cảnh sát PCCC, phát triển NNL cảnh sát PCCC thì tác giả luận án tổng quan các công trình khoa học vừa thuộc lĩnh vực cảnh sát và lực lượng dân sự, bán dân sự Tiêu biểu cho các công trình khoa học bàn về các lĩnh vực này thì có các công trình sau:

Bài báo “Fighting Fires in Educational Administration” (1996) của Karl E Weick, đăng trên tạp chí Educational Administration [96] Tác giả của bài báo này

tập trung làm rõ vấn đề giáo dục kỹ năng nghề nghiệp PCCC cho NNL làm công tác PCCC, đồng thời, bằng những kinh nghiệm thực tiễn tác giả bài báo đã trình bày các tình huống, mô hình minh họa về PCCC ở các môi trường chữa cháy khác nhau, đồng thời, bài báo này còn làm rõ các sắc thái đạo đức của NNL làm công tác PCCC trong các tình huống khẩn cấp, trình bày các hành vi của người học trong quá trình học tập và rèn luyện kỹ năng, chuyên môn nghiệp vụ về PCCC tại các trường đào tạo NNL làm công tác PCCC, cũng như làm rõ sự tinh tế của các nhà quản lý trong việc tổ chức đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ và phát huy các năng lực vốn có của NNL làm công tác PCCC Dù tác giả bài báo bàn đến nhiều vấn đề khác nhau, nhưng tập trung vào công tác quản trị NNL PCCC ở các nước phát triển và các nguyên tắc, tình huống, sắc thái đạo đức đó vẫn có ảnh hưởng lớn đến việc đào tạo, bồi dưỡng NNL cảnh sát PCCC nước ta nói chung và phát triển NNL chất lượng cao cảnh sát PCCC ở nước ta nói riêng

Bài báo “Optimal human resource allocation model: A case study of Taiwan fire service” (2011) của các tác giả Chun-Hsiung Lan a, Liang-Lun Chuang &

Yung-Fang Chen, đăng trên tạp chí Journal of Statistics and Management Systems [93] Đây là bài báo của các nhà khoa học Đài Loan được đăng trên tạp chí khoa học thống kê và hệ thống quản lý, tập trung bàn về tính tối ưu của mô hình phân bổ nguồn lực con người làm công tác PCCC, nghiên cứu đề xuất các mô hình phân bố nguồn nhân lực để phát huy tính tối ưu của NNL làm công tác PCCC, đưa ra việc nêu cao tinh thần trách nhiệm của NNL làm công tác PCCC trong các trường hợp khẩn cấp và các tác giả của bài viết còn đưa ra các phương pháp bảo lưu dữ liệu (DEA) được dùng để đánh giá năng lực người lao động làm công tác PCCC, cũng như để tổ chức và xác định hiệu quả thực hiện của các dịch vụ PCCC tại Đài Loan Đưa ra các phân tích, đánh giá xác định tính hiệu quả và cách điều chỉnh nguồn lực cho sở cứu hỏa [93, tr.14] Cuốn sách dù đánh giá thực trạng phân bố NNL của đất nước Đài Loan và đưa ra các phương pháp bố trí, sử dụng gắn liền với đặc điểm của

việc đề xuất các phương pháp để nâng cao hiệu quả hoạt động NNL làm công tác PCCC có ý nghĩa lớn đối với Việt Nam, đặc biệt trong giai đoạn đất nước đổi mới

Nhìn chung, các sách tham khảo về nước ngoài bàn về NNL chất lượng cao

và phát triển NNL chất lượng cao đã chỉ rõ: để phát triển kinh tế - xã hội của một quốc gia thì đầu tư cho NNL chất lượng cao, phát triển NNL chất lượng cao là rất quan trọng; đưa ra một số mô hình lý thuyết về phát triển NNL PCCC được áp dụng

ở một số quốc gia; khẳng định phát triển NNL PCCC không thể tách rời các hoạt động giáo dục, đào tạo, tuy nhiên, các công trình chủ yếu tiếp cận vấn đề nghiên cứu từ góc độ kinh tế học, khoa học quản lý, mục đích sử dụng mà chưa bàn đến dưới khía cạnh chính trị - xã hội

Các công trình khoa học bàn về “nguồn nhân lực cảnh sát PCCC” và “phát

triển nguồn nhân lực cảnh sát PCCC” của các nhà khoa học, tổ chức khoa học trong nước thì có một số công trình tiêu biểu sau:

Trong cuốn sách “Tập bài giảng xây dựng lực lượng phòng cháy và chữa cháy” (2012) của tác giả Đào Hữu Dân [13] Cuốn sách này tác giả tập trung trình

bày các vấn đề nghiên cứu trong 2 chương Chương 1, tác giả trình bày tóm tắt lịch

sử PCCC thông qua một số nội dung sau: hoạt động PCCC trước cách mạng tháng 8 năm 1945, hoạt động PCCC trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, Mỹ xâm lược và hoạt động PCCC từ sau khi giải phóng đất nước đến nay và những bài học kinh nghiệm, đồng thời, còn làm rõ những biểu hiện mới của công tác PCCC và có vai trò ngày càng quan trọng của PCCC đối với sự phát triển đất nước, tác giả cho

rằng: “Sau 20 năm đổi mới, thực hiện công cuộc đổi mới do Đảng ta khởi xướng và lãnh đạo, nền kinh tế - xã hội nước ta liên tục phát triển và đang bước vào thời kỳ hội nhập kinh tế quốc tế Đối với lĩnh vực PCCC nói riêng, sự phát triển này luôn kéo theo những nguy cơ cháy, nổ cao thiệt hại nghiêm trọng về tài sản Điều đó đồng nghĩa với yêu cầu, nhiệm vụ của lực lượng cảnh sát PCCC cao hơn và đòi hỏi không ngừng đổi mới công tác, góp phần đắc lực vào việc đảm bảo an ninh, trật tự phuc vụ công cuộc đổi mới của nước ta”[13, tr.42-43] Chương 2, tác giả cuốn sách

trình bày khái niệm, vai trò của lực lượng PCCC, các quan điểm xây dựng lực lượng PCCC, xây dựng lực lượng dân phòng, lực lượng PCCC cơ sở và chuyên

ngành, xây dựng lực lượng cảnh sát PCCC và làm rõ các các nhiệm vụ, tổ chức, quản lý, chế độ chính sách, tránh nhiệm và tầm quan trọng của lực lượng PCCC nói chung và NNL chất lượng cao cảnh sát PCCC nói riêng, như tác giả khẳng định:

trong điều kiện mới “Phải xây dựng lực lượng cảnh sát PCCC mạnh về tổ chức, tinh thông về nghiệp vụ, có trình độ khoa học kỹ thuật PCCC tiên tiến nhằm xây dựng lực lượng cảnh sát PCCC chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại, xứng đáng là lực lượng nòng cốt” [13, tr.64] Dù công trình này bàn đến chưa bàn trực

tiếp đến phát triển NNL chất lượng cao cảnh sát PCCC, tuy nhiên, cuốn sách đã làm

rõ được quá trình phát triển, cũng như vai trò của lực lượng cảnh sát PCCC trong quá trình phát triển của đất nước, đồng thời, làm rõ được yêu cầu cần phát triển NNL cảnh sát PCCC trong điều kiện đất nước đổi mới, đây là công trình có tính thực tiễn cao, có thể vận dụng vào nghiên cứu về phát triển NNL chất lượng cao cảnh sát PCCC ở Việt Nam

Bài báo khoa học “Đổi mới công tác đào tạo, nghiên cứu khoa học trong lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước” (2009) của tác giả Lê Thế Tiệm, đăng trên tạp chí

Khoa học và Giáo dục phòng cháy, chữa cháy [77] Ở bài báo này, ngoài việc đánh giá những thành tựu, hạn chế của công tác giáo dục và đào tạo NNL cảnh sát PCCC của trường đại học PCCC, tác giả cũng khẳng định để đáp ứng cho yêu cầu, nhiệm

vụ của thời kỳ đẩy mạnh CNH, HĐH đất nước thì công tác giáo dục và đào tạo nói chung, công tác giáo dục và đào tạo lực lượng cảnh sát PCCC nói riêng cần nhanh

chóng đổi mới, như tác giả khẳng định: “Tình hình thế giới vẫn tiếp tục diễn biến phức tạp, xung đột vũ trang, chiến tranh cục bộ và khủng bố quốc tế có nguy cơ ảnh hưởng đến nước ta…tình hình đó đã đặt ra cho lực lượng Công an nhân dân nói chung và các đơn vị đào tạo nói riêng những yêu cầu, nhiệm vụ mới, trong đó có nhiệm vụ đào tạo nguồn nhân lực cảnh sát phòng cháy, chữa cháy” [77, tr.7]; ngoài

ra, để đổi mới công tác đào tạo NNL cảnh sát PCCC đáp ứng yều cầu của đất nước trong giai đoạn mới thì tác giả bài báo đưa ra 5 giải pháp hữu hiệu để thực hiện mục đích trên Có thể nói rằng, bài báo đã khẳng định rõ các nguyên nhân tồn tại của

nhanh chóng đổi mới cách thức, phương pháp, nội dung, chương trình đào tạo, đặc biệt, là cần gắn liền công tác đào tạo với yêu cầu của thực tiễn đất nước Những nội dung này hiện nay vẫn có những giá trị nhất định đối với việc đào tạo NNL cảnh sát PCCC nói chung và đào tạo NNL chất lượng cao cảnh sát PCCC nói riêng

Bài báo khoa học “Một số suy nghĩ về xây dựng lực lượng cảnh sát PCCC đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ trong tình hình mới”(2009) của tác giả TS Nguyễn Mạnh Hà,

đăng trên tạp chí Khoa học và giáo dục PCCC [25] Ở bài báo này tác giả đã đưa ra nhiều số liệu thống kê về tình hình cháy, nổ và thiệt hại do cháy, nổ gây ra trong 5 năm

từ 2004-2008 và làm rõ trước tình hình đó sự phát triển của lực lượng cảnh sát PCCC

là rất quan trọng và tầm quan trọng của công tác PCCC đối với các quốc gia phát triển, cũng như Việt Nam là rất quan trọng; đồng thời, qua phân tích các vụ cháy, nổ, số lượng, trình độ chuyên môn nghiệp vụ, cơ cấu tổ chức, sự phân bố cán bộ, chiến sĩ cảnh sát PCCC và phương tiện chữa cháy trước ảnh hưởng của kinh tế thị trường, tác giả đưa ra 5 giải pháp để thúc đẩy quá trình phát triển NNL cảnh sát PCCC đáp ứng về

cơ cấu tổ chức, trình độ chuyên môn trong tình hình mới [25, tr.14-15] Thông qua bài báo này cho chúng ta thấy, lực lượng cảnh sát PCCC thời gian qua dù đã được quan tâm và bước đầu có những bước phát triển, tuy nhiên, để đáp ứng cho nhu cầu đảm bảo

an toàn cháy, nổ của đất nước trong thời kỳ mới thì lực lượng cảnh sát PCCC cần tích cực, chủ động phát triển về số lượng, chất lượng và thay đổi về cơ cấu

Nhìn chung, các công trình khoa học nghiên cứu về NNL, phát triển NNL cảnh sát PCCC ở Việt Nam còn rất hạn chế; tuy nhiên cũng đã có một số công trình bàn đến vấn đề này dưới các khía cạnh khác nhau, trong đó, tập trung đề cập đến vấn đề: quản lý đội ngũ cán bộ khoa học công nghệ làm công tác PCCC; xây dựng lực lượng cảnh sát PCCC trong thời kỳ đẩy mạnh CNH, HĐH; các giải pháp để phát triển đội ngũ giảng viên trường đại học PCCC; đổi mới, nâng cao chất lượng công tác giáo dục và đào tạo NNL cảnh sát PCCC trước yêu cầu của thời kỳ hội nhập v.v

1.2.2 Các công trình khoa học liên quan đến nguồn nhân lực chất lượng cao

và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao cảnh sát phòng cháy, chữa cháy

Nghiên cứu về “nguồn nhân lực chất lượng cao cảnh sát PCCC” và “phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao cảnh sát PCCC” của các nhà khoa học, tổ chức khoa

học nước ngoài, có các công trình tiêu biểu sau:

Sách tham khảo “Managing Fire and Emergency Services” (2012) của Adam

K Thiel và Charles R Jennings [92] Adam K Thiel và Charles R Jennings là những người có nhiều năm kinh nghiệm trong các dịch vụ PCCC và dịch vụ cứu nạn khẩn cấp và đã dùng các kinh nghiệm đó để viết cuốn sách này Đây là cuốn sách này bàn

về công tác quản lý hoạt động PCCC và các dịch vụ cứu nạn khẩn cấp và được xuất bản thành nhiều thứ tiếng khác nhau và tái bản nhiều lần và được chia ra thành 4 phần, mỗi phần cung cấp các lượng kiến thức đủ để hiểu về chủ đề, nội dung của cuốn sách tập trung bàn về: những thách thức mà các nhà quản lý PCCC và các dịch vụ khẩn cấp phải đối mặt, việc quản lý dịch vụ PCCC, cứu nạn khẩn cấp là do Bộ an ninh nội địa phụ trách, là lực lượng bán vũ trang, tác giả cuốn sách còn khẳng định: khủng hoảng kinh tế đã làm việc phát triển hoạt động PCCC, nâng cao kỹ năng của NNL làm công tác PCCC gặp phải nhiều khó khăn vì có ít nguồn tài trợ [92, tr.369] Ngoài ra, cuốn sách còn bàn về sự phối hợp giữa nhân viên PCCC với đội ngũ nhân viên y tế, cũng như yêu cầu NNL làm công tác PCCC phải được đào tạo những kiến thức sơ cấp cứu cơ bản để chủ động ứng phó tốt với các tình huống khẩn cấp.Cuốn sách này đã cung cấp nhiều thông tin, cách thức, phương pháp bổ ích nhằm nâng cao chất lượng NNL làm công tác PCCC nói chung và thông qua đó thấy được những yêu cầu cần thiết để hình thành, phát triển NNL tài năng của mỗi quốc gia trong điều kiện hội nhập quốc tế

Sách tham khảo “Promoting excellence through officer development in the wyoming fire department " (2014) của tác giả Dirk A Ubbink [94] Cuốn sách được

chia ra thành 5 phần, phần 1 bàn về các câu hỏi về PCCC ở các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp, phần 2 đưa ra các kết quả khảo sát của về PCCC của cơ quan quản lý nhà nước, phần 3 thông qua khảo sát cơ quan quản lý nhà nước về PCCC đưa ra hệ thống câu hỏi, phần 4 đưa ra các kỹ thuật khảo sát về PCCC, phần 5 những nội dung cần có của cuốn sổ tay trang bị tại các cơ quan, tổ chức, trong phần này tác giả cuốn sách đưa ra 9 chương Cuốn sách này đã đưa ra những yêu cầu để thúc đẩy quá trình phát triển NNL làm công tác PCCC theo hướng phát triển NNL tài năng và gắn liền với

thống lý luận cơ bản và những kinh nghiệm thực tiễn trong việc phát triển NNL làm công tác PCCC ở các nước phát triển; những điều này rất có ý nghĩa đối với việc nghiên cứu nâng cao chất lượng hoạt động PCCC nói chung, phát triển NNL chất lượng cao cảnh sát PCCC nói riêng ở nước ta trong điều kiện đất nước đổi mới

Các tài liệu nước ngoài ít bàn đến vấn đề phát triển NNL chất lượng cao cảnh sát PCCC mà chủ yếu tập trung bàn về NNL chất lượng cao, phát triển NNL tài năng, NNL chuyên gia trong lĩnh vực PCCC dân sự và bán dân sự Ở nội dung này, các công trình khoa học đã đề cập đến một số vấn đề: tác động của hội nhập quốc tế phát triển NNL tài năng, cần tăng cường NNL tài năng trước yêu cầu mới của quá trình phát triển của các quốc gia, NNL làm công tác PCCC cần được đào tạo những kiến thức cơ bản về sơ cấp cứu và có mối liên hệ chặt chẽ với các lực lượng y tế trong quá trình thực hiện PCCC và cứu nạn khẩn cấp Dù các tài liệu này là của nước ngoài và chủ yếu bàn về NNL làm công tác PCCC thuộc lĩnh vực dân sự, bán dân sự chứ không thuộc lực lượng vũ trang như ở nước ta, tuy nhiên, các tài liệu này có giá trị quan trọng cho việc định hướng xây dựng và phát triển NNL chất lượng cao cảnh sát PCCC ở nước ta

Nghiên cứu về “nguồn nhân lực chất lượng cao cảnh sát PCCC” và “phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao cảnh sát PCCC” của các nhà khoa học, tổ chức khoa

học trong nước có một số công trình tiêu biểu sau:

Sách tham khảo “Những văn bản quy phạm pháp luật về PCCC” (chủ

biên-2006) của tiến sĩ Bùi Văn Ngần [50] Cuốn sách được kết cấu thành 6 phần, phần 1 trình bày về luật PCCC, phần 2 trình bày các thông tư, nghị định, chỉ thị hướng dẫn thực hiện luật PCCC, phần 3 trình bày các tiêu chuẩn của Việt Nam về an toàn cháy,

nổ, phần 4 trình bày các tiêu chuẩn về PCCC của Bộ Công an, phần 5, trình bày các tiêu chuẩn về xây dựng để đảm bảo an toàn cháy, nổ, phần 6 trình bày quy chuẩn xây dựng của Việt Nam Trong 6 phần trên thì phần 1 có nội dung liên quan trực tiếp đến chức năng, nhiệm vụ, tổ chức của cảnh sát PCCC, công tác PCCC, công tác phối hợp trong hoạt động PCCC, cũng như phát triển NNL cảnh sát PCCC và phát triển NNL chất lượng cao cảnh sát PCCC ở Việt Nam Cuốn sách này trở thành hành lang pháp

lý quan trọng để thực hiện các hoạt động PCCC và là nền tảng cơ bản để phát triển NNL cảnh sát PCCC, NNL chất lượng cao cảnh sát PCCC ở Việt Nam

Đề tài khoa học cấp Bộ “Những giải pháp đảm bảo chất lượng đào tạo Đại học PCCC” (2003) của tác giả Vũ Văn Bình [1] Đề tài này tập trung làm rõ các

quan điểm, đường lối, phương hướng đổi mới đào tạo Đại học của Đảng của Nhà nước, chất lượng trong giáo dục đại học, các tiêu chí để đánh giá chất lượng và điều kiện đảm bảo chất lượng đào tạo; đồng thời, tác giả phân tích công tác tổ chức và quản lý và năng lực học viên của trường đại học PCCC và cuối cùng tác giả của đề tài đưa ra 8 giải pháp nhằm đảm bảo chất lượng đào tạo NNL cảnh sát PCCC ở nước ta Đây là công trình đầu tiên phân tích trực tiếp và có những đánh giá về công tác đào tạo NNL cảnh sát PCCC và NNL chất lượng cao cảnh sát PCCC ở nước ta Đến nay, đề tài này có ý nghĩa quan trọng đối với việc đào tạo NNL chất lượng cao cảnh sát PCCC ở nước ta trong điều kiện đất nước đổi mới

Đề tài khoa học cấp cơ sở “Dịch vụ phòng cháy, chữa cháy trong nền kinh tế thị trường và yêu cầu đối với việc đào tạo nguồn nhân lực làm công tác PCCC ở nước ta từ nay đến năm 2020” (2010) của tiến sĩ Nguyễn Quang Thứ [73] Đề tài

này tập trung làm rõ những vấn đề như: Những vấn đề lý luận về dịch vụ PCCC trong điều kiện đất nước thực hiện kinh tế thị trường Ở phần này tác giả của đề tài tập trung làm rõ vấn đề dịch vụ PCCC là một loại hàng hóa công cộng, nội dung chủ yếu và tầm quan trọng của dịch vụ PCCC trong kinh tế thị trường, kinh nghiệm

về phát triển dịch vụ PCCC Chương 2, trình bày thực trạng dịch vụ PCCC ở nước

ta trong những năm qua Tuy nhiên, điểm nhấn của đề tài này là ở chương 3 Ở chương này tác giả đưa ra các dự báo tình hình cháy, nổ ảnh hưởng tới việc xác định phương hướng phát triển dịch vụ PCCC và đưa ra 5 giải pháp chủ yếu để phát triển dịch vụ PCCC, cũng như NNL làm công tác PCCC trong nền kinh tế thị trường ở nước ta Đây là một trong những đề tài đầu tiên bàn về NNL làm công tác PCCC ở nước ta, các giải pháp mà đề tài đưa ra vẫn có ý nghĩa lý luận và thực tiễn cao và có vai trò quan trọng đối với việc phát triển NNL chất lượng cao cảnh sát PCCC ở nước ta trong giai đoạn hội nhập quốc tế

Bài báo khoa học “Trường đại học phòng cháy, chữa cháy: phát triển nguồn nhân lực khoa học công nghệ đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ trong tình hình hiện nay”

(2013) của tác giả Phạm Khắc Lịch được đăng trên tạp chí PCCC [39] Tác giả bài viết đã khẳng định, NNL cảnh sát PCCC có vai trò, vị trí ngày càng quan trọng

trong quá trình tăng trưởng, phát triển kinh tế của nước ta, trong điều kiện hội nhập quốc tế nước ta không chỉ phát triển NNL cảnh sát PCCC phổ thông mà phát triển cần nhanh NNL chất lượng cao cảnh sát PCCC, so sánh thực trạng đào tạo NNL cảnh sát PCCC ở nước ta trong 12 năm (2000-2012) và đưa ra các 5 nội dung mang tính định hướng để phát triển NNL cảnh sát PCCC ở nước ta trong giai đoạn 2015 đến 2020 Bài báo này đã khẳng định: cùng với quá trình thực hiện CNH, HĐH đất nước thì việc phát triển NNL cảnh sát PCCC nói chung, phát triển NNL chất lượng

cao cảnh sát PCCC nói riêng là rất cần thiết, như tác giả nhấn mạnh: NNL khoa học công nghệ của lực lượng cảnh sát PCCC là một bộ phận của NNL khoa học công nghệ của CAND và ngày càng có vai trò, vị trí quan trọng trong hội nhập quốc tế của nước ta [39, tr.30-31], vấn đề này đến nay đã đang và sẽ vẫn mang tính cấp

thiết cho quá trình phát triển của đất nước

Nhìn chung, các công trình khoa học luận bàn về NNL chất lượng cao, phát triển NNL chất lượng cao cảnh sát PCCC ở nước ta không nhiều, các công trình chủ yếu bàn đến một số vấn đề sau: tầm quan trọng của việc xây dựng lực lượng cảnh sát PCCC trong tình hình mới; đưa ra các yêu cầu về phát triển NNL chất lượng cao cảnh sát PCCC trong tình hình mới; đổi mới công tác giáo dục và đào tạo NNL chất lượng cao cảnh sát PCCC; nghiên cứu khoa học phải bán sát với các yêu cầu PCCC trong thực tiễn Đây là những vấn đề góp phần làm rõ thêm các định hướng nghiên cứu về phát triển NNL chất lượng cao cảnh sát PCCC ở nước ta trong giai đoạn hiện nay của tác giả luận án

1.3 Đóng góp của một số công trình khoa học nghiên cứu liên quan đến

đề tài luận án và những vấn đề luận án cần tiếp tục nghiên cứu

1.3.1 Đóng góp của một số công trình khoa học nghiên cứu liên quan đến

đề tài luận án

Các công trình khoa học trên đây đã có những đóng góp quan trọng về mặt khoa học, làm rõ NNL, NNL chất lượng cao, NNL chất lượng cao cảnh sát PCCC, cũng như phát triển NNL chất lượng cao và phát triển NNL chất lượng cao cảnh sát PCCC ở Việt Nam hiện nay trên một số phương diện sau:

Thứ nhất, các công trình khoa học đã nêu ra, phân tích làm rõ vị trí, vai trò

quan trọng của NNL nói chung, NNL chất lượng cao nói riêng, trong đó, một số

công trình còn khẳng định NNL chất lượng cao là nguồn lực giữ vai trò quyết định, đột phá chiến lược đối với quá trình phát triển của một quốc gia, cũng như quyết định sự vận động và phát triển của các nguồn lực khác trong xã hội Một số công trình khoa học trong nước cho rằng, trong điều kiện đẩy mạnh CNH, HĐH đất nước hiện nay thì việc phát triển NNL chất lượng cao là không thể thiếu và cần có kế

hoạch cụ thể, phải phát triển đồng bộ

Thứ hai, các nhà khoa học đã bước đầu đưa ra được các quan niệm về NNL,

NNL chất lượng cao và NNL chất lượng cao cảnh sát PCCC trên nhiều bình diện: định tính, định lượng, số lượng, chất lượng, cơ cấu, đồng thời, có nhiều tác giả đã quan niệm vấn đề phát triển NNL chất lượng cao là quá trình phát triển những người lao động có trình độ học vấn cao, lành nghề, kỹ năng nghề nghiệp giỏi, đạo đức tốt,

có khả năng lao động sáng tạo Đối với việc phát triển NNL chất lượng cao cảnh sát PCCC ở Việt Nam cũng có một số công trình nghiên cứu, nhưng chỉ tập trung về một khía cạnh của quá trình phát triển, cũng như nghiên cứu các yếu tố mang tính chất tiền đề để thúc đẩy sự phát triển NNL chất lượng cao cảnh sát PCCC

Thứ ba, các nhà khoa học bước đầu làm rõ các quan điểm của Đảng và Nhà

nước bàn về NNL, NNL chất lượng cao và phát triển NNL chất lượng cao, phát triển NNL chất lượng cao cảnh sát PCCC, đồng thời, cũng đánh giá và làm rõ các quan điểm của Đảng và Nhà nước về phát triển NNL chất lượng cao cảnh sát PCCC

ở nước ta còn chung chung, tính chiến lược chưa cao Đặc biệt, có nhiều công trình

đã đưa ra các mô hình lý thuyết về phát triển NNL chất lượng cao được áp dụng ở một số quốc gia, tuy nhiên các công trình này thường được nghiên cứu trên khía cạnh kinh tế chính trị hoặc triết học chứ không nghiên cứu trên khía cạnh của chủ nghĩa xã hội khoa học

Thứ tư, các tác giả của các công trình khoa học đã phân tích, đánh giá các

mặt tích cực và hạn chế của việc phát triển NNL chất lượng cao ở nước ta, trong đó,

có phát triển NNL chất lượng cao cảnh sát PCCC trên nhiều khía cạnh (giáo dục và đào tạo, quản lý, sử dụng, bồi dưỡng, huấn luyện); đồng thời, chỉ ra các nguyên nhân cơ bản của những hạn chế, yếu kém đó Để khắc phục các hạn chế đó, đã có

phát triển NNL chất lượng cao và phát triển NNL chất lượng cao cảnh sát PCCC trong điều kiện đất nước hội nhập quốc tế

Tóm lại, thông qua các công trình khoa học bàn về đề tài của luận án, đã

cung cấp thêm cho tác giả luận án những góc nhìn đẩy đủ hơn, rõ nét hơn về NNL, NNL chất lượng cao và NNL chất lượng cao cảnh sát PCCC, cũng như phát triển NNL chất lượng cao và phát triển NNL chất lượng cao cảnh sát PCCC ở nước ta hiện nay Đồng thời, thông qua các nội dung của các công trình đã gợi mở, định hướng cho tác giả luận án nhiều hướng nghiên cứu về NNL chất lượng cao cảnh sát PCCC ở nước ta Đến nay các công trình khoa học trên vẫn có ý nghĩa quan trọng đối với việc phát triển đất nước, phát triển NNL chất lượng cao, đặc biệt là phát triển NNL chất lượng cao cảnh sát PCCC trong điều kiện đất nước đổi mới Tuy nhiên, cũng phải khẳng định rằng, dù các có nhiều công trình bàn về NNL chất lượng cao và phát triển NNL chất lượng cao ở nước ta, nhưng hiện nay bàn trực tiếp, có tính hệ thống của việc phát triển NNL chất lượng cao cảnh sát PCCC ở Việt Nam hiện nay thì chưa có công trình nào đã nghiên cứu, đặc biệt dước khía cạnh của chủ nghĩa xã hội khoa học

1.3.2 Những vấn đề luận án cần tiếp tục nghiên cứu

Thông qua thực tiễn của NNL chất lượng cao cảnh sát PCCC, cũng như lý luận

về phát triển NNL chất lượng cao cảnh sát PCCC và kết quả nghiên cứu của các công trình khoa học trên đã góp phần gợi mở, định hướng cho tác giả luận án những vấn đề khoa học cần nghiên cứu về phát triển NNL chất lượng cao cảnh sát PCCC trong thời

kỳ đẩy mạnh CNH, HĐH gắn với toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế Để thực hiện đề tài luận án này, tác giả sẽ tập trung nghiên cứu và làm rõ một số vấn đề cơ bảnsau:

Một là, đánh giá tổng quan các công trình khoa học nghiên cứu về NNL chất

lượng cao, NNL chất lượng cao cảnh sát PCCC và phát triển NNL chất lượng cao, phát triển NNL chất lượng cao cảnh sát PCCC và xác định hướng nghiên cứu của luận án

Hai là, trên nền tảng chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và quan

điểm Đảng và Nhà nước ta và tiếp thu có chọn lọc quan điểm của các nhà khoa học

về NNL chất lượng cao, NNL chất lượng cao cảnh sát PCCC, luận án làm rõ quan niệm, đặc điểm về NNL chất lượng cao cảnh sát PCCC; quan niệm và những yếu tố

tác động đến phát triển NNL chất lượng cao cảnh sát PCCC ở Việt Nam trong thời

kỳ đẩy mạnh CNH, HĐH gắn với kinh tế tri thức và hội nhập quốc tế

Ba là, phân tích và đánh giá thực trạng NNL chất lượng cao cảnh sát PCCC

ở nước ta hiện nay ở dưới các khía cạnh như: số lượng, chất lượng, cơ cấu, hoạt động và đánh giá thành tựu, hạn chế; đồng thời, chỉ ra những vấn đề bất cập trong phát triển NNL chất lượng cao cảnh sát PCCC ở Việt Nam hiện nay

Bốn là, luận án nêu hệ thống những quan điểm cơ bản về phát triển NNL

chất lượng cao cảnh sát PCCC, đề xuất những giải pháp chủ yếu để phát triển NNL chất lượng cao cảnh sát PCCC đáp ứng yêu cầu sự nghiệp đẩy mạnh CNH, HĐH gắn với kinh tế tri thức và hội nhập quốc tế ở Việt Nam hiện nay

Từ những những phân tích trên có thể khẳng định, nghiên cứu vấn đề phát triển NNL chất lượng cao cảnh sát PCCC ở Việt Nam hiện nay là một nghiên cứu

có giá trị cao, vừa có tính mới và cấp thiết về lý luận và thực tiễn sâu sắc Quá trình

thực hiện luận án, tác giả luận án có kế thừa các kết quả nghiên cứu của các công

trình khoa học trước đó, song luận án không trùng lặp với các công trình khoa học trước đó Đề tài luận án là công trình khoa học độc lập của tác giả

Tiểu kết chương 1

Vấn đề phát triển NNL chất lượng cao cảnh sát PCCC đã và đang được khá nhiều tác giả, tổ chức khoa học trong và ngoài nước nghiên cứu dưới những góc độ tiếp cận và quy mô khác nhau Thông qua việc đánh giá các công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài ở hai nhóm nghiên cứu chính: NNL, NNL chất lượng cao, phát triển NNL chất lượng cao nói chung và trong lĩnh vực PCCC nói riêng; tác giả đã chỉ ra những đóng góp cơ bản của các công trình khoa học có liên quan đến đề tài luận án là đã đưa ra được các cách tiếp cận đa dạng, nhiều chiều, đồng thời xây dựng được khái niệm về NNL chất lượng cao với sự thống nhất khá cao Chỉ rõ tầm quan trọng, sự cần thiết của việc phát triển NNL chất lượng cao cảnh sát PCCC trong thời kỳ đẩy mạnh CNH, HĐH đất nước và hội nhập quốc tế Đáng giá khá rõ nét bức tranh thực tại của việc phát triển NNL chất lượng cao cảnh sát PCCC và những vấn đề cần giải quyết đối với phát triển NNL chất lượng cao cảnh sát PCCC

ở Việt Nam Một số công trình khoa học nghiên cứu về phát triển NNL cảnh sát

PCCC ở Việt Nam đã làm rõ sự cấp thiết đối với việc phát triển NNL chất lượng cao cảnh sát PCCC, tuy chưa đề cập đến phát triển và NNL chất lượng cao cảnh sát PCCC và những giải pháp để phát triển NNL này nhưng đây là những tài liệu tham khảo rất bổ ích cho tác giả luận án Qua các công trình khoa học đó, tác giả luận án cũng thấy rằng, để đảm bảo an toàn cháy, nổ ở Việt Nam hiện nay thì cần phải phát triển NNL chất lượng cao cảnh sát PCCC Đây là một trong những tiền đề lý luận

và thực tiễn đặt ra cho tác giả lựa chọn đề tài luận án và không trùng lặp với các công trình có liên quan

Với đề tài phát triển NNL chất lượng cao cảnh sát PCCC ở Việt Nam, tác giả

luận án mong muốn sẽ trình bày một cách có hệ thống vấn đề phát triển NNL chất lượng cao cảnh sát PCCC Trên cơ sở làm rõ một số vấn đề lý luận về NNL chất lượng cao và phát triển NNL chất lượng cao, luận án đánh giá thực trạng, đề xuất một số giải pháp chủ yếu nhằm phát triển NNL chất lượng cao cảnh sát PCCC Việt Nam hiện nay đáp ứng yêu cầu của đất nước trong thời kỳ đổi mới

CHƯƠNG 2 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC CHẤT LƯỢNG CAO CẢNH SÁT

PHÒNG CHÁY, CHỮA CHÁY Ở VIỆT NAM HIỆN NAY

2.1 Nguồn nhân lực chất lượng cao và đặc điểm của nguồn nhân lực chất lượng cao cảnh sát Phòng cháy, chữa cháy ở Việt Nam hiện nay

2.1.1 Quan niệm về nguồn nhân lực chất lượng cao cảnh sát phòng cháy, chữa cháy

* Nguồn nhân lực (nguồn lực con người - Human Resources)

Để xác định chính xác, tổng thể, toàn diện quan niệm về NNL phải tiếp cận vấn đề này ở dưới nhiều khía cạnh khác nhau, đặc biệt, phải xuất phát từ quan điểm

về con người, nhân tố con người và phát triển con người một cách toàn diện

Theo triết học Mác – Lênin hành vi lịch sử đầu tiên và chủ yếu của con người là lao động sản xuất, thông qua đó, con người cải tạo chính bản thân mình Mặt tự nhiên và mặt xã hội trong con người gắn bó khăng khít với nhau Bản chất con người theo C.Mác: “Không phải là một cái trừu tượng cố hữu của các nhân riêng biệt Trong tính hiện thực của nó, bản chất con người là tổng hòa những mối liên hệ của xã hội” [43, tr.623] Nhân tố con người, đặc biệt là sức lao động, là nhân

tố quan trọng của lực lượng sản xuất, nhân lực có nghĩa là “sức người dùng trong sản xuất” [43, tr.25] Sức lao động là một pham trù tổng hợp bao gồm: thể lực, trí lực, tâm lực - đây là một trong những yếu tố quan trọng quyết định phát triển của một quốc gia, tổ chức và sức lao động có thể thay đổi thông qua nhiều cách thức, phương pháp khác nhau

Thuật ngữ “nguồn nhân lực” được sử dụng vào những năm 60 của thế kỷ XX

ở nhiều nước phương Tây và một số nước châu Á và giờ đây nó được sử dụng rộng rãi trên thế giới Ở Việt Nam, khái niệm này bắt đầu được sử dụng khoảng thập niên

90 của thế kỷ XX, đến nay vấn đề NNL đã được nhiều nhà khoa học quan tâm, nghiên cứu dưới nhiều góc độ khác nhau tuy nhiên còn một số điểm chưa hoàn toàn

nguồn lực khoa học công nghệ, NNL luôn có quá trình vận động, biến đổi và phát triển, cùng với quá trình đó cũng chịu sự tác động của các quy luật tự nhiên, các yếu

tố xã hội…Chính vì vậy, NNL là một vấn đề rất phức tạp và được nghiên cứu dưới những khía cạnh khác nhau, nhưng vấn đề này thượng được đề cập dưới hai góc độ chủ yếu sau:

Thứ nhất, nguồn nhân lực là tổng thể lực lượng lao động của xã hội có tiềm

năng và hiện hữu, với kiến thức, kỹ năng và năng lực sáng tạo của con người, là nguồn lực quan trọng nhất quyết định thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội

Đảng ta khẳng định: Nguồn lực con người là quý báu nhất, có vai trò quyết định, đặc biệt đối với nước ta khi nguồn lực tài chính và nguồn lực vật chất còn hạn hẹp; nguồn lực con người đó là “những người lao động có trí tuệ cao, tay nghề thành thạo, có phẩm chất tốt đẹp, được đào tạo bồi dưỡng và phát huy bởi một nền giáo dục tiên tiến, gắn liền với một nền khoa học hiện đại”[19, tr.6-9] Điều này còn được GS.TS Nguyễn Phú Trọng khẳng định: “Con người là hạt nhân, là chủ nhân của đổi mới” [81, tr.15] Cũng trên quan điểm này PGS,TS Tô Huy Rứa, cho rằng:

“Nguồn nhân lực - con người là yếu tố động nhất, nguồn gốc của mọi của cải vật chất và sức sáng tạo ra các nền văn minh” [61] Theo GS.TSKH Lê Du Phong cho rằng: “Nguồn lực con người được hiểu là tổng hòa trong thống nhất hữu cơ giữa năng lực xã hội của con người (thể lực, trí lực, nhân cách) và tính năng động của con người” [53, tr.14]

Theo GS.VS Phạm Minh Hạc khẳng định: NNL là tổng thể các tiềm năng lao động của một nước hay một địa phương, tức là người lao động được chuẩn bị (ở các mức độ khác nhau) sẵn sàng tham gia một công việc lao động nào đó, tức là người lao động có kỹ năng (khả năng nói chung), bằng con đường đáp ứng được yêu cầu của chuyển đổi cơ cấu kinh tế theo hướng CNH, HĐH [29, tr.269] Theo PGS.TS Dương Văn Thịnh cho rằng: “NNL là tổng thể những yếu tố quy định sức mạnh của con người trong quá trình con người hoạt động cải tạo tự nhiên và xã hội, là tổng thể số lượng dân, chất lượng con người, cơ cấu kết hợp con người, tính tổ chức kỷ luật của con người, truyền thống văn hóa, gia đình và hệ thống giáo dục mà con người có thể vận dụng vào trong quá trình cải tạo tự nhiên và xã hội” [72, tr 40]