Chương trình đổi mới giáo dục mầm non hiện nay, giáo dục âm nhạc cho trẻ được quan tâm đổi mới đặc biệt đến hình thức tổ chức hoạt động âm nhạc cho trẻ. Hình thức đổi mới được thực hiện linh hoạt, nhằm khai thác tối đa hiệu quả khả năng cảm thụ âm nhạc ở tất cả các độ tuổi mầm non. Vì vậy việc tư duy sáng tạo để có được hình thức tổ chức hoạt động âm nhạc cho trẻ đạt hiệu quả là yêu cầu cần thiết mà mỗi giáo viên mầm non phải thực hiện. Một cơ sở khoa học thiết thực để giáo viên mầm non cần phải quan tâm đến việc tìm tòi sáng tạo các giải pháp nâng cao hiệu quả giáo dục âm nhạc cho trẻ mầm non, đó là những yêu cầu mà chuyên đề hè năm 2012, ngành giáo dục đã quan tâm đặc biệt đến tổ chức chuyên đề giáo dục âm nhạc cho trẻ, dành cho cán bộ và giáo viên mầm non.
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA
PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGA SƠN
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
MỘT SỐ BIỆN PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG HOẠT ĐỘNG ÂM NHẠC CHO TRẺ 5-6 TUỔI
Ở TRƯỜNG MẦM NON NGA TRUNG
Trang 2A ĐẶT VẤN ĐỀ
Âm nhạc là một loại hình nghệ thuật không thể thiếu được trong đời sống tinhthần của mỗi con người Có thể nói, âm nhạc đến với cuộc sống con người từ rấtsớm; Đối với mỗi con người Việt Nam, từ khi còn nằm trong nôi đã được làmquen với âm nhạc qua lời ru của bà, của mẹ; và tiếp đó là các giai đoạn tiếp củacuộc đời mỗi con người chúng ta đều có âm nhạc gắn liền; từ những bài đồngdao, những trò chơi của con trẻ, những điệu hò, điệu lý, những làn điệu dân caquen thuộc luôn gắn liền trong quá trình học tập và lao động của con người Đối với lứa tuổi Mầm Non, âm nhạc cũng có một vai trò cực kỳ quan trọng,
có tác dụng góp phần tích cực vào quá trình phát triển toàn diện cho trẻ Âmnhạc góp phần giáo dục tư tưởng tình cảm, đạo đức thói quen hành vi văn minhcho trẻ Thông qua việc trẻ cảm thụ nội dung ca từ cũng như giai điệu của cáctác phẩm âm nhạc, mở rộng nhận thức của trẻ về thế giới xung quanh, từ đó giáodục trẻ biết yêu quê hương, đất nước, yêu mọi vật xung quanh, biết kính trọng lễphép với người trên, nhường nhịn bạn bè và em nhỏ, biết đoàn kết giúp đỡ mọingười; biết yêu quý người lao động và tôn trọng sản phẩm lao động Từ đó pháttriển ở trẻ những cảm xúc thẩm mỹ Trẻ biết yêu quý cái đẹp, có ước muốn vươntới cái đẹp Cho trẻ làm quen với tác phẩm âm nhạc là cánh cửa mở cho trẻnhững bước đi chập chững đầu tiên vào thế giới nghệ thuật
Vì vậy, giáo dục âm nhạc là môn học quan trọng trong chương trình giáodục Mầm Non Việc dẫn dắt trẻ vào thế giới âm nhạc, khai thác tối đa giá trịgiáo dục của âm nhạc đối với trẻ, là nhiệm vụ của người giáo viên Mầm Non.Cho trẻ làm quen với tác phẩm âm nhạc được thực hiện bằng nhiều hình thứcnhư dạy hát, nghe nhạc, nghe hát, xem băng hình…Thông qua các hình thức tổchức hoạt động âm nhạc phong phú đa dạng, giáo viên giáo dục cho trẻ lòng yêu
âm nhạc, biết cảm thụ âm nhạc thông qua các hoạt động âm nhạc phong phúnhư: Ca hát, vận động, nghe hát, múa trẻ chơi âm nhạc Đặc biệt đối với trẻ 5-6tuổi, giáo dục âm nhạc đã đem lại cho trẻ những ấn tượng, những khái niệm âmnhạc, dần hình thành trong tâm hồn trẻ, tạo điều kiện phát triển thị hiếu âm nhạc.Đây là bước khởi đầu giúp trẻ biết lựa chọn, đánh giá tác phẩm âm nhạc và biếtcách biểu diễn ở mức độ đơn giản
Từ nhận thức được ý nghĩa và tầm quan trọng của giáo dục âm nhạc cho trẻ
ở trường Mầm Non đối với sự phát triển toàn diện cũng như hình thành và pháttriển nhân cách cho trẻ; trong thưc hiện nhiệm vụ chăm sóc giáo dục trẻ, tôi luônquan tâm đến việc tìm tòi cách làm mới để giáo dục âm nhạc cho trẻ đạt hiệu
quả Chính vì vậy tôi đã chọn đề tài sáng kiến kinh nghiệm: “Một số biện pháp nâng cao chất lượng hoạt động âm nhạc cho trẻ 5 - 6 tuổi ở Trường Mầm non Nga Trung” để nghiên cứu và áp dụng thực tế công tác trong năm học 2014
- 2015
B GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
Trang 3I CƠ SỞ LÝ LUẬN
Từ vai trò ý nghĩa thực tế của hoạt động giáo dục âm nhạc đối với sự pháttriển toàn diện của trẻ mầm non Giáo dục âm nhạc có vị trí quan trọng trongchương trình giáo dục mầm non, cùng với hoạt động tạo hình, hoạt động âmnhạc đóng vai trò chủ đạo trong phát triển lĩnh vực thẩm mỹ cho trẻ Vì vậy việcgiáo viên tổ chức sáng tạo hoạt động âm nhạc trong trường mầm non sẽ quyếtđịnh hiệu quả tác động của hoạt động âm nhạc đối với giáo dục trẻ
Xuất phát từ đặc điểm tâm sinh lý của trẻ mẫu giáo nói chung, âm nhạc vốn rấtgần gũi với trẻ Nhưng ở những năm đầu tuổi mẫu giáo, những phản ứng vui vẻcủa trẻ khi nghe âm nhạc vẫn còn mơ hồ, thậm chí nhiều khi còn lẫn lộn giữa âmnhạc với các âm thanh khác nhau ở xung quanh Khi trẻ bước vào bài hát vànhững điệu nhạc Tuy nhiên lòng yêu thích âm nhạc của các cháu lại ở nhiềumức độ khác nhau Đối với trẻ 5 tuổi , đặc điểm tâm sinh lý của trẻ ở lứa tuổinày sự ghi nhớ của trẻ đã tốt hơn, trẻ tự tin hơn, vì vậy khả năng cảm thụ âmnhạc và khám phá âm nhạc cũng cao hơn so với các độ tuổi trước Đối với trẻmẫu giáo 5 tuổi giáo dục âm nhạc không chỉ dừng lại ở việc giáo viên dạy trẻhát múa đơn giản thuộc bài hát là được mà đòi hỏi giáo viên phải biết tổ chứchoạt động âm nhạc cho trẻ dưới nhiều hình thức khác nhau để giúp trẻ cảm nhậnđược hết cái hay, cái đẹp trong từng tác phẩm âm nhạc Đó là sự vui tươi trongsáng, tình cảm yêu thương, tha thiết ngọt ngào, sự ngộ nghĩnh đáng yêu khi trẻhát thuộc, biết kết hợp với các loại nhạc cụ theo đúng nhịp, phách, tiết tấu chậm,nhanh, phối hợp…Trẻ còn biết vận động minh họa theo nội dung bài hát, biếtphân biệt âm sắc của một số nhạc cụ quen thuộc như trống, lắc, xắc xô, đàn…;biết phân biệt được cao độ, trường độ của bài hát như độ cao thấp, to, nhỏ, hùnghồn…
Giáo dục âm nhạc là một trong những hoạt động chính và giữ một vai trò rấtquan trọng trong tất cả mọi chương trình giáo dục từ trước tới nay; đồng thời cóvai trò quan trọng với tất cả các độ tuổi mầm non
Chương trình đổi mới giáo dục mầm non hiện nay, giáo dục âm nhạc cho trẻđược quan tâm đổi mới đặc biệt đến hình thức tổ chức hoạt động âm nhạc chotrẻ Hình thức đổi mới được thực hiện linh hoạt, nhằm khai thác tối đa hiệu quảkhả năng cảm thụ âm nhạc ở tất cả các độ tuổi mầm non Vì vậy việc tư duysáng tạo để có được hình thức tổ chức hoạt động âm nhạc cho trẻ đạt hiệu quả làyêu cầu cần thiết mà mỗi giáo viên mầm non phải thực hiện
Một cơ sở khoa học thiết thực để giáo viên mầm non cần phải quan tâm đếnviệc tìm tòi sáng tạo các giải pháp nâng cao hiệu quả giáo dục âm nhạc cho trẻmầm non, đó là những yêu cầu mà chuyên đề hè năm 2012, ngành giáo dục đãquan tâm đặc biệt đến tổ chức chuyên đề giáo dục âm nhạc cho trẻ, dành cho cán
bộ và giáo viên mầm non
Trang 4đang phấn đấu để đạt chuẩn Quốc Gia mức độ II Vì vậy cơ sở vật chất, môitrường hoạt động tương đối đầy đủ Nhà trường luôn được sự quan tâm củaPhòng Giáo Dục, Các cấp ủy Đảng chính quyền trong xã về cơ sở vật chất, trangthiết bị cho hoạt động chăm sóc giáo dục trẻ trong nhà trường nói chung, trong
đó có hoạt động âm nhạc nói riêng như: Loa đài, đàn ocgan, đầu đĩa, ti vi… Tuy vậy, để đáp ứng yêu cầu về trang thiết bị để thực hiện đạt hiệu quả tốt cho
tổ chức hoạt động âm nhạc cho trẻ trong nhà trường thì trường vẫn còn những hạnchế đáng kể Như trường chưa có máy chiếu, đồ dùng phục vụ cho hoạt động giáodục trẻ đang còn thiếu như papol, máy vi tính cho mỗi lớp hoạt động
1.2 Thực trạng về đội ngũ giáo viên
Nhà trường có tổng số 18 giáo viên Đội ngũ giáo viên đều đạt chuẩn và trênchuẩn, được đào tạo bài bản, đa phần các giáo viên đều nắm tốt phương pháp, cókhả năng âm nhạc và giọng hát tốt Đây là điều kiện thuận lợi đề chất lượng giáodục âm nhạc chung cho trẻ trong trường được nâng lên
Bên cạnh những thuận lợi, đội ngũ giáo viên trong trường có một số giáoviên có tuổi đời cao Vì vậy có những mặt hạn chế nhất định về tiếp cận phươngpháp giáo dục đổi mới; hạn chế về khả năng, kiến thức âm nhạc
Tuy vây mặt hạn chế đó là vẫn còn một số trẻ chưa tích cực trong hoạt động
âm nhạc, có cháu chưa hát đúng giai điệu Khi hát trẻ chưa hòa quyện giọng hátcùng tập thể Trẻ vận động theo nhạc chưa thật sự mạnh dạn tự tin để thể hiệncác động tác chuẩn và thể hiện hài hòa các cử chỉ điệu bộ sáng tạo
Tóm lại, trẻ chưa thể hiện được tối đa các yêu cầu của độ tuổi 5 - 6 tuổi về cảmnhận âm nhạc
Từ thực trạng trên, với mong muốn nâng cao chất lượng giáo dục âm nhạccho trẻ trong nhóm lớp; tôi đã tiến hành khảo sát về chất lượng giáo dục âmnhạc cho trẻ, để có cơ sở lựa chọn các giải pháp tổ chức hoạt động âm nhạc chotrẻ đạt hiệu quả như mong đợi
3 Kết quả của thực trạng
Trang 5Tôi đã tiến hành khảo sát trên trẻ với các tiêu chí theo kết quả mong đợi vềhoạt động giáo dục âm nhạc cho trẻ 5 - 6 tuổi trong chương trình giáo dục mầmnon kết quả khảo sát ban đầu đạt được như sau:
o sát
Đạt
Chưa đạt Tốt Khá Trung
âm thanh, dáng điệu và
sử dụng các từ gợi cảm nói lên cảm xúc của mình khi nghe các âm thanh gợi cảm của các
sự vật hiện tượng
35 3 8,6 6 17,1 14 40 12 34,3
1.2.Chăm chú lắng nghe và hưởng ứng cảm xúc (hát, nhún nhảy,lắc lư, thể hiện cảm xúc minh họa phù hợp) theo bài hát, bản nhạc.
35 5 14, 2 8 22,9 14 40 8 22,9
2.2.Vận động nhịp nhàng phù hợp với sắc thái, nhịp điệu bài hát, bản nhạc với các hình thức (vỗ tay theo tiết tấu, múa).
Trang 6đợi 100% trẻ đạt yêu cầu; đồng thời bồi dưỡng năng khiếu vượt trội đối với cáccháu có khả năng Từ thực trạng và những yêu cầu mong đợi, tôi đã mạnh dạnlựa chọn một số giải pháp có cách làm mới để nâng cao chất lượng giáo dục âmnhạc cho trẻ trong lớp như sau:
III GIẢI PHÁP VÀ TỔ CHỨC THỰC HIỆN
1 Giải pháp tự học, tự bồi dưỡng để nắm vững kiến thức, năng lực tổ chức hoạt động giáo dục âm hnạc cho trẻ đạt hiệu quả
Việc tự học, tự bồi dưỡng là một yêu cầu cần thiết và thường xuyên đối vớimỗi giáo viên Đối với giáo viên mầm non, việc tự học tập bồi dưỡng để nắmvững kiến thức về chuyên môn, bồi dưỡng về năng lực sư phạm để đáp ứngyêu cầu đổi mới chăm sóc giáo dục trẻ; đồng thời cập nhật những phươngpháp mới thường xuyên trong chăm sóc giáo dục trẻ đạt hiệu quả
Để việc tự học đòi hỏi người giáo viên phải có ý thức tự giác và tích cựctrong học tập Tôi đã luôn tích cực và tự học tập bồi dưỡng chuyên mônnghiệp vụ nói chung và học tập để nắm vững các yêu cầu về kiến thức kỹnăng, phương pháp tổ chức hoạt động giáo dục âm nhạc cho trẻ trong mỗi độtuổi mầm non đạt hiệu quả nói riêng Tôi luôn đăt ra cho mình yêu cầu họctập bằng nhiều hình thức như: Tự học thông qua việc nghiên cứu chươngtrình giáo dục mầm non; qua các tài liệu liên quan đến hướng dẫn tổ chứchoạt động giáo dục âm nhạc cho trẻ mầm non; chuyên đề về giáo dục âmnhạc Tìm hiểu các hình thức tổ chức hoạt động giáo dục âm nhạc sáng tạothông qua các kênh truyền hình về chương trình tổ chức hoạt động âm nhạccho thiếu nhi
Tôi nhận thức, muốn dạy tốt hoạt động âm nhạc cho trẻ giáo viên cần họctập để nắm vững yêu cầu, nội dung, phương pháp, sáng tạo trong hình thức tổchức hoạt động giáo dục âm nhạc cho trẻ ở từng độ tuổi Đặc biệt là đạt đượckết quả mong đợi đối với trẻ 5-6 tuổi Ngoài ra tôi đã học hỏi qua đồngnghiệp về các hình thức, kỹ năng tổ chức hoạt động âm nhạc cho trẻ Đặc biệt
là tôi quan tâm học tập qua lớp tập huấn về chương trình giáo dục Mầm nonmới lĩnh vực phát triển thẩm mỹ (giáo dục âm nhạc) Nghiên cứu qua tài liệuBDTX, tài liệu chuyên đề, tuyển tập trò chơi câu đố trong và ngoài chươngtrình phù hợp với độ tuổi…
Tôi xác định cần học tập nắm vững được kiến thức cơ bản về hoạt động giáodục âm nhạc cho trẻ trong mỗi độ tuổi, với các yêu cầu cụ thể như:
- Biết thiết kế hoạt động môn âm nhạc phù hợp với từng chủ đề giáo dục
- Luôn tự học tập luyện kỹ năng âm nhạc cho bản thân để khả năng dạy trẻđạt hiệu quả; quan tâm bồi dưỡng cho mình về kiến thức, kỹ năng âm nhạc như:+ Tập đọc nhạc để có thể hát đúng nhạc Tập luyện các kỹ năng vận độngtheo nhạc như:Sưu tầm, biên đạo và múa các bài hát trong và ngoài chương trình
có nội dung phù hợp giáo dục trẻ mầm non; Tập nhảy vũ điệu các thể loại nhạc
cơ bản để dạy trẻ;
+ Sưu tầm và tập sử dụng các đạo cụ âm nhạc thông dụng, các nhạc cụ dântộc để sử dụng giới thiệu cho trẻ biết, dạy trẻ Như: Học đàn ooc gan Ghi ta; gõ
Trang 7trống theo các giai điệu cơ bản; Tìm hiểu về các loại nhạc cụ dân tộc: Đàn tì bà,đàn tranh, đàn bầu, trống cơm…
+ Học tập các phương pháp giáo dục âm nhạc cho trẻ, khả năng vận dụngsáng tạo các phương pháp đề giáo dục âm nhạc cho trẻ đạt hiệu quả;
+ Học tập tư duy các hình thức tổ chức hoạt động âm nhạc cho trẻ
Từ đó bản thân đã rút được kinh nghiệm và vận dụng một cách phù hợp vàsáng tạo ở lứa tuổi mình đang phụ trách Khi tổ chức hoạt động âm nhạc chotrẻ tôi thường đưa ra các hình thức làm phong phú cách thể hiện nội dung bàidạy để thu hút trẻ tham gia hoạt một cách tích cực hơn Qua đó giúp trẻ pháthuy được tính tích cực của cá nhân, tự tin, độc lập, hình thành ở trẻ khả năng
tư duy - ghi nhớ có chủ định những tình cảm đạo đức tốt đẹp có khả nănghoạt động nghệ thuật sáng tạo Bản thân thường xuyên nghiên cứu kỹ bàisoạn, soạn bài trước khi dạy
Ví dụ: Trước khi hướng dẫn trẻ hoạt động âm nhạc tôi phải nghiên cứu kỹ
về nội dung hoạt động, đối tượng trẻ có khả năng như thế nào từ đó đưa ra hìnhthức tổ chức sao cho phù hợp và có thể thu hút cao nhất sự tập trung chú ý củatrẻ tham gia hoạt động Ngoài ra tôi phải xác định được mục đích của hoạt độngvề: Kiến thức, kỹ năng, thái độ phù hợp đề tài và đối tượng trẻ lớp mình Đồngthời chuẩn bị đầy đủ về đồ dùng, đồ chơi phong phú, hấp dẫn với trẻ và đảm bảotính khoa học, phù hợp với tâm sinh lý lứa tuổi, địa điểm, không gian phù hợpcho trẻ hoạt động âm nhạc đạt hiệu quả tốt nhất
* Kết quả: Qua việc tích cực học tập bồi dưỡng, tôi đã năm vũng được
phương pháp giáo dục âm nhạc; nắm vững yêu cầu, kết quả mong đợi về giáodục âm nhạc cho trẻ mỗi độ tuổi, để từ đó vận dụng và có tác động giáo dục phùhợp, nhằm đạt được hiệu quả giáo dục âm nhạc tốt nhất
2 Xây dựng môi trường hoạt động âm nhạc trong và ngoài lớp
2 1 Xây dựng môi trường hoạt động âm nhạc trong lớp
Lớp học là nơi diễn ra các hoạt động giáo dục Môi trường giáo dục tronglớp học được xem là tốt, đó là môi trường có tác động bổ trợ tích cực đến cáchoạt động vui chơi học tập của trẻ Môi trường đựơc xây dựng ở các góc riêng
và được phản ánh theo chủ đề Ở mỗi chủ đề đều được phản ánh trên tất cả cácgóc một cách sáng tạo Môi trường âm nhạc trong lớp học được xây dựng trọngtâm tại góc âm nhạc; đồng thời trong mỗi góc đều phản ánh được nội dung củahoạt động giáo dục âm nhạc một cách phù hợp và sáng tạo
Trong lớp tôi luôn xây dựng cho trẻ một môi trường về hoạt động âm nhạc.Góc âm nhạc là nơi trẻ có điều kiện để thể hiện khả năng âm nhạc, trẻ có thể làmquen, ôn luyện, củng cố và vận dụng phát triển những kĩ năng âm nhạc qua cáctrò chơi, các hoạt động sáng tạo làm phát triển khả năng sáng tạo của trẻ Tạiđây trẻ tự hát, tự vận động theo nhạc, biểu diễn một mình hay một nhóm trẻ mộtcách thích thú và sáng tạo Và cũng chính nơi đây sẽ góp phần vào việc pháttriển các kĩ năng như: Kĩ năng giao tiếp, kĩ năng thể hiện cảm xúc, kĩ năng thẩm
mĩ
Trang 8Tôi xây dựng góc âm nhạc ở tại một góc trong lớp Vị trí góc được bố trí gầngóc cửa ra vào của lớp, có không gian rộng thoáng và cạnh mảng chủ đề chính
để thuận lợi cho hoạt động biểu diễn của trẻ khi trẻ chơi tại góc âm nhạc Tại góc âm nhạc tôi luôn chuẩn bị các đạo cụ, dụng cụ âm nhạc như: Trốngcơm, quần áo, xắc xô, mũ múa, phách tre, trống lắc… Trang phục và đạo cụđóng vai trò rất quan trọng, nó khơi nguồn cảm hứng cho trẻ Việc sắp xếp các
đồ dùng, dụng cụ âm nhạc cần phải đẹp mắt, khoa học và tiện sử dụng cho trẻ
Đồ dùng âm nhạc trong lớp phải được chuẩn bị phong phú, đa dạng, theo chủ
đề Sắp xếp đồ dùng dụng cụ phải thuận tiện cho việc lấy đồ dùng để sử dụnghoặc cất đồ dùng sử dụng xong
Ví dụ: Khi trẻ học âm nhạc, hoạt động vận động theo nhạc; các dụng cụ âm
nhạc được sắp xếp tại góc âm nhạc, trẻ tự lấy dụng cụ để biểu diễn; hay tronggiờ hoạt động góc trẻ tập làm ca sỹ, trẻ có thể chọn trang phục, dụng cụ âm nhạc
để biểu diễn tại góc âm nhạc theo ý thích
Hình ảnh 1: góc âm nhạc của lớp
Hay ở các góc hoạt động khác trong lớp cũng vậy, được lồng ghép xây dựngkhéo léo các nội dung để khơi gợi cho trẻ cảm hứng thể hiện kỹ năng âm nhạc,nhưng vẫn phù hợp với hoạt động đặc trưng của góc
Ví dụ: Ở chủ đề “Trường Mầm Non” tôi cho trẻ chơi xây dựng “TrườngMầm Non của bé” Khi xây dựng “Góc xây dựng” thì tôi sẽ gắn hình ảnh bài hát
có liên quan đến công trình của trẻ xây dựng Khi khánh thành công trình trẻ sẽhát bài hát có liên quan tới chủ đề mình đang chơi Như ở chủ đề “Trường Mầmnon” - Gắn hình ảnh và hát bài “Trường chúng cháu là trường mầm non”
Bên cạnh đó tôi xây dựng góc mở để trẻ tự tìm tòi, khám phá, kích thíchtính sáng tạo, khả năng chủ động tham gia vào các hoạt động của trẻ Trẻ đượckhám phá, trải nghiệm và say sưa với những điều mới lạ kích thích từ môitrường mở cho trẻ hoạt động Trẻ có thể chọn các hình ảnh có trong bài hát hoặccác dụng cụ âm nhạc, trang phục biểu diễn gắn lên bảng găm tương ứng, trẻđược thoải mái tham gia vào hoạt động âm nhạc không gò ép như: Hát, vậnđộng theo nhạc, múa theo ý thích Từ đó để hiệu quả giáo dục âm nhạc đượcnâng lên
Trang 9Như vậy, việc xây dựng môi trường giáo dục âm nhạc cho trẻ trong lớp đãmang lại hiệu quả cao trong các giờ hoạt động âm nhạc; tạo điều kiện cho trẻđược ôn luyện và khắc sâu hơn những kiến thức kỹ năng âm nhạc mà giáo viêncần cung cấp đến trẻ; điều đó đã có tác động tích cực đến nâng cao chất lượnggiáo dục âm nhạc cho trẻ.
2 2 Xây dựng môi trường âm nhạc ngoài lớp học
Môi trường âm nhạc ngoài lớp học cũng là những điều kiện để góp phần tácđộng tốt đến giáo dục âm nhạc cho trẻ Môi trường âm nhạc ngoài lớp học đó là:Phòng hoạt động âm nhạc, các không gian, cảnh vật môi trường ngoài lớp cómầu sắc, hình ảnh khơi gợi các hoạt động âm nhạc cho trẻ
Để xây dưng môi trường âm nhạc ngoài lớp học đạt hiệu quả, ngay từ đầunăm học tôi đã tham mưu đề xuất với Ban giám hiệu nhà trường xây dựng môitrường hoạt động âm nhạc cho trẻ Từ đầu năm học, thông qua các hội nghị nhàtrường, tôi đã tham mưu đề xuất ban lãnh đạo nhà trường trang bị hệ thống loađài, máy tính, tăng âm, băng đĩa, các nhạc cụ, đồ dùng âm nhạc… trong phòng
âm nhạc Các trang thiết bị phòng âm nhạc phục vụ cho các hoạt động ngày hộingày lễ, cho trẻ có đủ các điều kiện biểu diễn nghệ thuật; Đồng thời để phục vụ
mở băng đĩa cho các cháu nghe vào giờ đón và trả trẻ, giờ tập thể dục sáng.Bằng cách làm này mỗi ngày trẻ đều được nghe nhạc, nghe hát, điều đó đã gópphần đáng kể vào việc ôn luyện kiến thức âm nhạc cho trẻ
Để kích thích trẻ tham gia hoạt động văn nghệ, các hoạt động ngày hội ngày lễtại phòng âm nhạc một cách tích cực và có hiệu quả Phòng âm nhạc cần đượcchuẩn bị đầy đủ nhạc cụ, đồ dùng âm nhạc để trẻ tham gia vào các hoạt động vớicác hình thức phong phú, đa dạng Đồng thời việc trang trí không gian phòngnhạc cũng cần được quan tâm trang trí đa dạng phong phú các hình ảnh hoạtđộng âm nhạc có tính nghệ thuật cao
Bên cạnh xây dựng môi trường âm nhạc trong phòng nhạc, thì việc xây dựngmôi trường âm nhạc ngoài lớp học được tận dụng các không gian mảng tườngtrống phù hợp để vẽ các hình ảnh có mầu sắc nghệ thuật âm nhạc để khơi gợicảm hứng âm nhạc cho trẻ
* Kết quả: Xây dựng môi trường giáo dục âm nhạc đã giúp trẻ được hoạt động
âm nhạc ở mọi lúc, mọi nơi Tất cả các trẻ đều tự tin thể hiện khả năng ca hát,khả năng biểu diễn của mình Đồng thời thông qua sự tác động của môi trường
âm nhạc sẽ giúp trẻ có cảm hứng với hoạt động âm nhạc Từ đó giúp trẻ thể hiệnhết khả năng sáng tạo về nghệ thuật thông qua các hoạt động với môi trường âmnhạc Cũng từ đó mà trẻ mới thực sự cảm nhận sâu hơn về giai điệu, ca từ và cácvận động nghệ thuật của tác phẩm âm nhạc
3 Làm đồ dùng, đồ chơi sáng tạo phục vụ hoạt động âm nhạc
Giáo dục âm nhạc ở trường Mầm Non là một hoạt động mang tính nghệthuật; Mà đối với trẻ mầm non trẻ nhận thức thế giới khách quan chủ yếu bằng
tư duy hình tượng Vì vậy để giúp trẻ cảm nhận nghệ thuật hiệu quả thì việcchuẩn bị đồ dùng đồ chơi phục vụ cho hoạt động này là hết sức cần thiết Đồdùng đồ chơi chính là nguồn kích thích trẻ tham gia tích cực vào hoạt động Đồ
Trang 10dùng đồ chơi âm nhạc cần phải phong phú và đa dạng Do đó ngay từ đầu nămhọc tôi đã sưu tầm và làm đồ dùng ,đồ chơi phục vụ cho hoạt động âm nhạc Đểlàm được các đồ dùng phục vụ có hiệu quả cho hoạt động âm nhạc, đầu năm họctôi đã lên cho mình kế hoạch về làm đồ dùng đồ chơi nói chung cũng như đồdùng đồ chơi cho hoạt động âm nhạc nói riêng Tôi đã hệ thống toàn bộ nộidung chương trình giáo dục âm nhạc trong chương trình giáo dục mầm non chotrẻ 5 - 6 tuổi Từ việc hệ thống chương trình gồm những bài hát nào cần dạy trẻhát, những bài hát bản nhạc nào cần cho trẻ nghe hát nghe nhạc Căn cứ vào nộidung các tác phẩm âm nhạc, tôi đã tư duy về các hình thức tổ chức dạy hát chotrẻ, các hình thức cho trẻ nghe hát và vận động theo nhạc; đồng thời tư duy racác loại đồ dùng đồ chơi, các trang phục biểu diễn phù hợp với từng tác phẩm
âm nhạc, để có kế hoạch làm đồ dùng đồ chơi cho phù hợp Làm đồ dùng đồchơi cho hoạt động âm nhạc, tôi có kế hoạch để làm ra những loại đồ dùng đồchơi có thể phục vụ được cho nhiều tác phẩm âm nhạc nhưng vẫn đảm bảo phùhợp với mỗi tác phẩm cụ thể Như: Làm mũ múa, làm mũ chóp kín từ bìa cứng;hoặc tận dụng những nguyên liệu sẵn có ở địa phương để làm dụng cụ âm nhạcnhư làm phách tre, đàn ghuita…Bên cạnh đó làm các nhạc cụ đặc trưng của cácdân tộc như: đàn T rưng từ ống trúc, vỏ hộp chai rượu để làm trống cơm…Các loại đồ dùng âm nhạc tôi thường làm theo từng chủ đề, theo nội dungbài dạy Đồ dùng đảm bảo đẹp, đủ về số lượng cho mỗi trẻ đồng thời đảm bảohiệu quả sử dụng như: Vừa tầm với trẻ, trẻ dễ thực hiện
Thông qua việc làm đồ dùng đồ cho hoạt động âm nhạc, đã đảm bảo sốlượng đồ dùng cho trẻ trong lớp trong các giờ hoạt động âm nhạc, cũng như cóphong phú đồ dùng âm nhạc cho trẻ hoạt động nghệ thuật theo ý thích ở mọi lúcngoài giờ học Trong lớp có đồ dùng âm nhạc phong phú đã tạo cho trẻ cảmhứng thích được ca hát, vận động theo nhạc nhiều hơn trong các giờ chơi
Trang 11giáo viên nắm vững về phương pháp dạy trẻ từng loại kỹ năng, đồng thời vậndụng linh hoạt các phương pháp dạy trẻ là hết sức cần thiết.
4.1 Nắm vững phương pháp dạy hát
Dạy trẻ hát là yêu cầu quan trọng trong giáo dục âm nhạc cho trẻ Dạy trẻ hát
là hình thành ở trẻ những kĩ năng ca hát Qua hoạt động này trẻ biết hát đúnggiai điệu, lời ca, hát rõ lời và thể hiện sắc thái, tình cảm của bài hát
Để đạt được hiệu quả dạy kỹ năng hát cho trẻ, đòi hỏi giáo viên nắm vữngphương pháp dạy kỹ năng ca hát cho trẻ ở mỗi độ tuổi Căn cứ vào khả năngnhận thức của trẻ trong mỗi độ tuổi khác nhau , căn cứ vào bài hát dài hay ngắn
để có phương pháp dạy trẻ phù hợp
* Với bài hát ngắn, dễ hát: Tôi hát to, chậm, rõ lời bài hát, sau đó bắt giọng cho
cả lớp hát theo cô từ đầu đến cuối bài hát Trong quá trình trẻ hát theo cô, câunào trẻ hát chưa đúng, cô hát mẫu lại và bắt gọng cho trẻ hát câu hát đó Khi trẻ
đã biết hát, dưới các hình thức tổ, nhóm, cô động viên trẻ hát lại cùng cô Các tổkhác còn lại sẽ vỗ tạy hoặc nhún nhảy cho cô và bạn hát
Ví dụ: Dạy hát bài: “Cháu yêu bà” là bài hát ngắn:
+ Cô hát cho trẻ nghe bài; sau đó dạy trẻ hát theo cô cả bài hát
* Với bài hát dài, khó hát: Tôi chia từng câu hoặc từng đoạn ngắn Tôi hát to,
chậm, rõ lời bắt giọng cho trẻ hát nối tiếp theo cô từng câu hoặc từng đoạn một
từ đầu đến hết bài hát Nếu câu hát nào trẻ hát chưa đúng, cô hát mẫu lại và bắtgiọng cho trẻ hát lại cùng cô
Ví dụ: Dạy hát bài: “Con chim vành khuyên”; Tôi chia bài ra thành ba đoạn
ngắn:
- Đoạn 1: Gồm hai câu đầu
- Đoạn 2: Gồm bốn câu tiếp theo
- Đoạn 3: Gồm 2 câu cuối
Sau đó tôi hát chậm, rõ lời nối tiếp theo từng câu, từng đoạn từ đầu cho đếncuối bài hát
* Cách thực hiện dạy hát:
Tôi tiến hành theo phương pháp dạy hát như sau:
- Cô hát mẫu, thể hiện nét mặt, cử chỉ, điệu bộ minh họa bài hát để gây hứngthú cho trẻ
- Cô giới thiệu tên bài hát, tên tác giả
- Cô giới thiệu nội dung bài hát bằng cách tóm tắt ngắn gọn nội dung nói lênđiều gì, sắc thái, tình cảm bài hát
- Tùy theo mức độ khó, dễ của bài hát để chọn cách dạy sao cho phù hợp vớitrẻ của lớp mình
- Dạy trẻ hát theo các hình thức: Cả lớp theo tổ, theo nhóm, cá nhân
Qua cách làm này tôi thấy trẻ nhanh thuộc lời bài hát và hát rất chính xácphần lời và phần giai điệu bài hát
4.2 Phương pháp dạy trẻ vận động theo nhạc
Dạy trẻ vận động theo nhạc là dạy trẻ vận động theo nhịp, theo phách củabài hát bản nhạc, được thể hiện bằng các hình thức: Vỗ tay, gõ đệm bằng dụng
