Bản thân tôi là một giáo viên có trình độ đạt trên chuẩn và đặc biệt là luôn yêu nghề, mến trẻ. Tôi luôn tích cực học hỏi và trao đổi cùng đồng nghiệp về đề tài nghiên cứu, sưu tầm các loại sách báo nên tích lũy được nhiều kinh nghiệm để cung cấp những kiến thức và kĩ năng để bảo vệ sức khỏe cho trẻ. Bản thân nắm vững kỹ năng tổ chức giáo dục bảo vệ sức khỏe cho trẻ 5 – 6 tuổi. Đây là điều kiện cơ bản để tôi hướng dẫn trẻ qua các đề tài, các chủ đề đạt hiệu quả cao.
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TỈNH THANH HÓA
PHÒNG GD&ĐT HUYỆN NGA SƠN ( TRƯỜNG MN NGA HẢI )
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
MỘT SỐ BIỆN PHÁP HÌNH THÀNH THÓI QUEN CHO TRẺ MẪU GIÁO 5 TUỔI, BẢO VỆ SỨC KHỎE
Ở TRƯỜNG MẦM NON NGA HẢI
Trang 2THANH HÓA, NĂM 2015
Trang 3A ĐẶT VẤN ĐỀ
Trẻ mầm non rất nhạy cảm và mau chóng tiếp thu những điều học được vàhình thành dấu ấn lâu dài Vì vậy hình thành thói quen cho trẻ mẫu giáo 5 tuổi,bảo vệ sức khỏe sẽ góp phần quan trọng trong chiến lược con người, tạo ra mộtlớp người mới có sự hiểu biết đầy đủ về sức khỏe của mình Việc hình thànhthói quen cho trẻ bảo vệ sức khỏe là một việc làm cần thiết, tạo ra sự liên thông
về sức khỏe cho trẻ từ tuổi mầm non đến tuổi học đường
Để làm tốt công tác giáo dục sức khỏe cho trẻ ở độ tuổi mẫu giáo, cần lựachọn các nội dung, các hình thức phù hợp cho trẻ ở từng lứa tuổi Việc lựa chọncác hình thức phù hợp sẽ làm cho trẻ tiếp nhận các thông tin một cách hào hứng,không bị gò bó, gượng ép Về nội dung giáo dục sức khỏe thích hợp cho trẻ ở độtuổi này là tích hợp vào các hoạt động của các lĩnh vực phát triển khác và vàocác chủ đề, kết hợp giáo dục trong các thời điểm và tình huống thích hợp hằngngày
Hình thành thói quen cho trẻ mẫu giáo 5 tuổi, bảo vệ sức khỏe góp phầnphát triển toàn diện cho trẻ về các mặt: thể chất, nhận thức, ngôn ngữ, tình cảm
xã hội, thẩm mĩ Thông qua giáo dục sức khỏe nhằm cung cấp cho trẻ một sốkhái niệm cơ bản như: Giữ gìn vệ sinh thân thể, để giúp cho cơ thể phòng tránhbệnh tật Mặc trang phục phù hợp với thời tiết để phòng bệnh và vận động thoảimái giúp cho cơ thể sẽ khỏe mạnh
Nhận thức được tầm quan trọng của việc giáo dục sức khỏe cho trẻ 5 tuổi
nên tôi đã chọn đề tài “Một số biện pháp hình thành thói quen cho trẻ mẫu
giáo 5 tuổi, bảo vệ sức khỏe ở trường mầm non Nga Hải ” để nghiên cứu trong
năm học 2014 - 2015
Trang 4B GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ I/CƠ SỞ LÍ LUẬN
Thế nào là thói quen vệ sinh tốt cho sức khỏe của trẻ mẫu giáo 5 tuổi Để
có sức khỏe tốt hằng ngày chúng ta phải vệ sinh thân thể để phòng tránh bệnhtật Các thời điểm thích hợp trong ngày cần thiết phải: rửa tay, rửa mặt, vệ sinhrăng miệng, tắm… giữ gìn vệ sinh trong ăn uống, vui chơi: rửa tay trước khi ăn,khi tay bẩn….lựa chọn trang phục phù hợp với thời tiết
Đối với độ tuổi mẫu giáo thì những thói quen cần thiết về bảo vệ sứckhỏe trong sinh hoạt hàng ngày, trẻ nhớ rất nhanh nhưng lại mau quên Dựa vàođặc điểm đó mà việc đưa những biện pháp giáo dục thói quen tốt để bảo vệ sứckhỏe trong sinh hoạt là rất cần thiết
Vì vậy mà người giáo viên phải có những biện pháp giáo dục trẻ bằngnhiều hình thức, biện pháp khác nhau để trẻ hình thành được kĩ năng bảo vệ sứckhỏe cho mình
* Đối với bản thân:
- Bản thân tôi là một giáo viên có trình độ đạt trên chuẩn và đặc biệt làluôn yêu nghề, mến trẻ
- Tôi luôn tích cực học hỏi và trao đổi cùng đồng nghiệp về đề tài nghiêncứu, sưu tầm các loại sách báo nên tích lũy được nhiều kinh nghiệm để cung cấpnhững kiến thức và kĩ năng để bảo vệ sức khỏe cho trẻ
- Bản thân nắm vững kỹ năng tổ chức giáo dục bảo vệ sức khỏe cho trẻ 5 – 6tuổi Đây là điều kiện cơ bản để tôi hướng dẫn trẻ qua các đề tài, các chủ đề đạthiệu quả cao
* Đối với trẻ:
- Được phụ trách lớp Hoa Sen ở lứa tuổi 5 – 6 tuổi (Mẫu giáo lớn) với tổng
số cháu là 38, trong đó có 20 trẻ gái và 18 trẻ trai Phần đông các cháu đều khỏe
Trang 5mạnh.
- Ngôn ngữ của trẻ rõ ràng, chuẩn tiếng phổ thông
2 Khó khăn:
* Về cơ sở vật chất:
- Đồ dùng, đồ chơi tuy có nhưng chưa đủ đồ dùng đảm bảo việc chăm sóc
vệ sinh cho trẻ Khu vực rửa tay của trẻ diện tích còn hẹp
* Đối với bản thân:
Bản thân chưa có những hình thức gây hứng thú mới lạ phong phú, hấpdẫn nên chưa gây được sự tập trung chú ý ở trẻ
* Đối với trẻ:
- Số trẻ đến lớp chưa đồng đều, có trẻ đến lớp ngay từ lứa tuổi nhà trẻ, có trẻnăm nay mới bắt đầu đi học nên việc rèn luyện để đưa vào nề nếp đang còn khókhăn
* Đối với phụ huynh:
- Một số phụ huynh chưa hiểu được tầm quan trọng của giáo dục bảo vệ
sức khỏe cho con em mình nên thường " khoán trắng" cho giáo viên và nhà
trường
- Trường Mầm non Nga Hải là một trường học nằm trên địa bàn nôngthôn nên sự quan tâm của các bậc phụ huynh đối với việc học của trẻ còn nhiềuhạn chế điều này gây khó khăn cho việc phối hợp giữa nhà trường và gia đình
Chính những điều đó đã ảnh hưởng không nhỏ đến việc giáo dục bảo vệ sứckhỏe cho trẻ
Trẻ biết tự rửa tay truớc khi
ăn, khi tay bẩn và sau khi đi
vệ sinh
2 Biết giữ vệ sinh thân thể,
biết đánh răng sau khi ăn 38 25 66 13 34
3 Biết tự thay quần áo 38 28 74 10 26
4 Biết đội mũ, biết mặc áo
5 Sau các giờ chơi trẻ biết 38 29 76 9 24
Trang 6sắp xếp đồ chơi ngăn nắp,
gọn gàng
Kết quả: Tỷ lệ trẻ đạt: 71%; Tỷ lệ trẻ chưa đạt chiếm: 29%.
Đứng trước tình hình đó, tôi rất băn khoăn, trăn trở phải làm gì? Làm nhưthế nào để hình thành thói quen cho trẻ bảo vê sức khỏe đạt hiệu quả cao Chính
vì vậy tôi đã mạnh dạn đưa ra một số biện pháp cụ thể như sau
III CÁC BIỆN PHÁP TỔ CHỨC THỰC HIỆN
1 Xây dựng kế hoạch tích hợp nội dung bảo vệ sức khỏe vào các chủ đề phù hợp
Tôi luôn xác định rằng việc xây dựng kế hoạch tích hợp nội dung bảo vệ sức khỏe vàotừng chủ đề cụ thể là rất cần thiết, vì nó giúp tôi khi nhìn vào đó sẽ biết chủ đề đó tôicần cung cấp cho trẻ những nội dung gì và lựa chọn được các thời điểm phù hợp đểtích hợp nội dung đó
Cụ thể là:
Chủ đề Nội dung
Trường mầm
non
- Tập tự phụ vụ trong sinh hoạt hằng ngày tại trường
- Tập luyện thói quen tốt về vệ sinh cá nhân, đi vệ sinh đúng nơiquy định, sử dụng đồ dùng vệ sinh đúng cách Giữ gìn vệ sinh môitrường
- Tập thể hiện bằng lời nói với cô giáo một số dấu hiệu khi bị ốm
Bản thân
- Vệ sinh thân thể Tập thói quen tốt về vệ sinh cá nhân Tập luyện
kĩ năng: đánh răng, lau mặt, rửa tay bằng xà phòng Tập tự phục
vụ trong sinh hoạt
- Giữ gìn và bảo vệ sức khỏe Một số dấu hiệu khi bị ốm
- Lựa chọn và sử dụng trang phục phù hợp với thời tiết Ích lợicủa mặc trang phục phù hợp với thời tiết
Gia đình - Tập giúp bố mẹ một số công việc vừa sức
- Làm gì khi trong nhà có người ốm
Nghề nghiệp
- Giới thiệu một số nghề có liên quan đến bảo vệ sức khỏe
- Ăn uống đủ chất để lớn lên có sức khỏe làm việc
- Hợp tác với bác sĩ khi được khám chữa bệnh
Nước và các - Liên quan giữa thời tiết với sức khỏe Chọn lựa trang phục theo
Trang 7- Tư thế ngồi đúng, không xem sách chỗ không đủ ánh sáng
2 Một số kỹ năng tổ chức giáo dục bảo vệ sức khỏe cho trẻ
2.1 Xác định các mục tiêu giáo dục phù hợp
Cần thận trọng trong việc xác định các mục tiêu để không vượt quá khả năng củatrẻ Không bao giờ thúc ép trẻ hoặc yêu cầu trẻ một sự hoàn hảo vì điều đó sẽ dẫn đếncăng thẳng cả đối với trẻ và cô giáo, làm cho công việc của cô kém vui vẻ và làm trẻnản lòng Không nên mong đợi ở trẻ quá nhiều hoặc quá sớm, cần chú ý đến từng kếtquả hoặc công việc nhỏ trẻ hoàn thành mỗi ngày Cố gắng không chú trọng vào nhữngsai sót mà ngược lại nên khen ngợi động viên trẻ đối với những hành động tích cựchoặc tiến bộ nhỏ Ngược lại, nếu quá nuông chiều, quá bảo vệ trẻ sẽ làm trẻ trở nên thụđộng, ỷ lại, hay cảm thấy bất lực, điều đó sẻ làm cho trẻ gặp khó khăn trong cuộc sốngsau này
Ví dụ: Khi chơi xong bạn An thường không bao giờ cất đồ chơi, nhưng hôm nay tôiquan sát thấy bạn An đang cùng nhặt đồ chơi để cất cùng với các bạn thì tôi đã khenngợi bạn An luôn: “ Hôm nay cô thấy bạn An rất giỏi, biết cất đồ chơi vào đúng vị trí
Cả lớp cùng khen bạn An bằng một tràng pháo tay thật to” Từ đó tôi thấy cháu An đãthay đổi rõ rệt, tâm trạng vui vẻ, phấn khởi như mình vừa làm xong một việc tốt và khicất đồ chơi xong cháu An cùng các bạn ra rửa tay sạch sẽ mà không cần phải để cônhắc nhở
Trang 8Hình ảnh bạn An đang rửa tay cùng các bạn
Bên cạnh đó tôi luôn nhắc trẻ sau khi dùng xong các dụng cụ thì để lại đúng nơi quy định để rèn luyện thói quen tốt cho trẻ Khi hướng dẫn trẻ thực hiện vệ sinh, chămsóc da tôi luôn giảng giải cho trẻ hiểu vì sao phải làm như vậy
Ví dụ:
- Vì sao phải rửa tay bằng xà phòng? ( để tẩy sạch các vết bẩn bám trên bề mặt da)
- Vì sao phải rửa kĩ lòng bàn tay, kẽ ngón tay? ( vì đó là nơi bẩn nhất trên bàn tay) Ban đầu, tôi làm mẫu cho trẻ xem, sau đó giúp trẻ thực hành, dần dần khi trẻ đãquen, thì tôi giảm dần sự giúp đỡ đối với trẻ tiến tới để cho trẻ tự làm hoàn toàn, tuynhiên tôi vẫn thường xuyên quan sát để động viên kịp thời khi trẻ làm tốt, giúp trẻ sửanhững động tác chưa đúng bằng lời nói nhẹ nhàng, tình cảm Khi nói nhấn mạnhnhững điểm cần lưu ý để trẻ nhớ lâu và thực hiện tốt trong khi thực hành
Ví dụ: Khi rửa mặt, con nhớ rửa mắt trước tiên Phải luôn luôn để khăn mặt tiếp xúcvới da mặt
Đối với những trẻ bị suy dinh dưỡng, nhút nhát, chậm chạp thì tôi dành thời giantrò chuyện, giúp đỡ trẻ nhiều hơn chứ tôi không để trẻ phải gắng sức Để rèn luyện,hình thành thói quen ở trẻ tôi đã phối hợp chặt chẽ với phụ huynh để thống nhất nộidung, phương pháp hướng dẫn trẻ vệ sinh, chăm sóc thân thể, tránh tình trạng giáo
Trang 9viên nói một kiểu, phụ huynh hướng dẫn một cách khác, hoặc không thống nhất nộidung và hành động giữa các lần hướng dẫn làm cho trẻ lung túng.
2.2 Tạo môi trường, bầu không khí yêu thương
Ở độ tuổi này trẻ rất nhạy cảm với sự quan tâm, chú ý hoặc thờ ơ của người lớn,thông qua hành động như tìm cách đến gần cô, kéo tay hoặc kéo áo cô để thu hút sựchú ý thì tôi thường thể hiện qua cử chỉ nhìn vào mắt trẻ khi nghe trẻ nói hoặc dừngcông việc đang làm để nghe trẻ Như vậy trẻ thấy tiếng nói của mình được tôn trọng.Chính vì vậy khi được sống trong môi trường yêu thương chăm sóc, ủng hộ, khuyếnkhích thì trẻ sẽ trở thành người có ích, luôn cảm thông và quan tâm đến người khác.Điều đó cũng phản ánh thực tế là trẻ bắt chước hoặc làm theo hành vi của người lớn
Hình ảnh cô giáo đang hướng dẫn trẻ rửa tay
Tóm lại, sau khi sử dụng những kỹ năng giáo dục trên trẻ lớp tôi luôn tự giác thực hiệnnhững công việc bảo vệ sức khỏe như biết cất dọn đồ chơi gọn gang, ngăn nắp Biếtrửa tay sau khi cất dọn đồ dùng đồ chơi khi tay bẩn và sau khi đi vệ sinh…
3 Hình thành thói quen bảo vệ sức khỏe ở mọi lúc, mọi nơi
Các hoạt động giáo dục trẻ diễn ra trong 1 ngày tại trường mầm non đượcbắt đầu từ khi đón trẻ đến khi trả trẻ về với gia đình Trong từng thời điểm diễn
ra hoạt động, tôi luôn có ý thức lồng ghép các hoạt động có nội dung giáo dụcbảo vệ sức khoẻ một cách hợp lý, tự nhiên và trong những hoàn cảnh thích hợp.3.1 Trong thời gian đón, trả trẻ
Tôi căn cứ vào những hoàn cảnh phù hợp để tích hợp giáo dục bảo vệ sức khỏe
Trang 10+ Cô hỏi trẻ về cách ăn mặc như thế nào để phù hợp với thời tiết ?
Từ đó cô nắm bắt được những chia sẻ của trẻ và cô nhắc nhở trẻ làm đúng.Bên cạnh đó tôi cũng không quên dặn trẻ những thói quen cần thiết về cách giữgìn vệ sinh cá nhân để bảo vệ cơ thể luôn khỏe mạnh như : Cắt ngắn móng tay,móng chân, rửa tay trước và sau khi ăn, sau khi đi vệ sinh
Mặt khác tôi dành thời gian nói chuyện với trẻ nhiều hơn về những việc trẻ đãlàm tốt, thông qua đó giảng giải, thuyết phục trẻ thực hiện những việc trẻ cònngại như sợ rửa mặt, sợ tắm, ngại đi guốc dép… cần có kế hoạch trong việc tròchuyện, hướng dẫn trẻ thực hành các thao tác vệ sinh, tránh tình trạng đượcchăng hay chớ, làm gì và làm thế nào cũng được
3.2 Trong các hoạt động học
Thông qua các bài hát, kể chuyện, bài thơ, câu đố hoặc tranh ảnh tôi luôngiúp trẻ hiểu được lợi ích của việc trẻ làm như: rửa tay để sạch, đẹp; nếu tay bẩncho lên mắt sẽ bị đau mắt; cho vào miệng sẽ đưa vi trùng và giun sán vào bụng,
sẽ bị đau bụng, ỉa chảy.v.v…rửa mặt để da mặt sạch, mặt sẽ xinh hơn…
Ví dụ: Với chủ đề Bản thân, thông qua hoạt động học LQTPVH, đề tài thơ: Đôimắt Tôi đã tích hợp những nội dung sau:
- Trẻ biết mắt là một trong năm giác quan của cơ thể Mắt để nhìn mọi vật xungquanh
- Gíao dục trẻ biết giữ gìn đôi mắt ngày càng sáng hơn Vậy để cho đôi mắt ngàycàng sáng hơn thì các con cần phải làm gì? ( Phải rửa mặt sạch sẽ, không dụi taylên mắt)
- Quy trình rửa mặt như thế nào? ( Rửa tay sạch trước khi rửa mặt Vò khăn, vắtbớt nước Rũ khăn, chải khăn lên 2 lòng bàn tay, lau 2 mắt trước, di chuyểnkhăn, lau sống mũi, di chuyển khăn, cứ như vậy lau miệng, cằm Gấp đôi khănlau từng bên má Gấp đôi khăn lần nữa hoặc vò khăn lần 2, vắt bớt nước, lau cổ,
Trang 11gáy, lật mặt sau ngoáy 2 lỗ tai, cuối cùng dùng hai góc khăn ngoáy lỗ mũi Vòkhăn lần cuối, vắt kiệt nước, rũ thẳng và phơi lên giá.)
Hình ảnh hoạt động học của trẻ
3.3 Giờ ăn trưa
Chuẩn bị đến giờ ăn cơm tôi cho trẻ đi rửa tay và lau mặt sạch sẽ Trong khi
ăn tôi luôn nhắc trẻ ăn từ tốn và nhai kĩ, không vừa ăn vừa chơi, không nhặt thức
ăn rơi vãi đưa vào miệng, cách sử dụng khăn lau miệng, lau tay sau khi ăn Luôntạo bầu không khí vui vẻ giúp trẻ hào hứng ăn
Hình ảnh: Giờ ăn
Khi trẻ ăn cơm xong, tôi cho trẻ đi đánh răng để chuẩn bị ngủ trưa
Trang 12Hình ảnh trẻ tự đánh răng
Khi trẻ thực hiện các thao tác, tôi luôn quan sát và gợi ý để trẻ tự mình tìm
ra được những sai sót và có thể sữa chữa những sai sót của mình: “ Con có biết
vì sao chỗ bồn rửa nước lại tung tóe như thế này không?”, “ Khi rửa ta phải vặnvòi nước như thế nào để nước không bắn ra bên ngoài nhỉ?”, … Như vậy trẻ sẽthực hiện các thao tác đúng quy trình và gọn gàng, cẩn thận hơn
3.4 Giờ ngủ
Trong giờ ngủ tôi luôn chú ý tạo không gian yên tĩnh, thanh bình và giúp trẻnhanh chóng đi vào giấc ngủ bằng kể chuyện nhẹ nhàng, hát ru, vỗ về trẻ Dầndần sẽ tạo thói quen ngủ đúng giờ giấc, cảm thấy sảng khoái, khỏe mạnh saugiấc ngủ Bên cạnh đó tôi thường nói như thầm thì với trẻ những việc làm cầnthiết trước khi ngủ như: “ Rửa mặt sạch rồi thay quần áo khô sạch sẽ để có cảmgiác dễ chịu khi ngủ”, “ Súc miệng/ đánh răng để không bị sâu răng”, “ Tắt bớtđèn, kéo rèm cửa để ánh sáng trong phòng dịu mát”
Trang 13Hình ảnh trẻ đang ngủ trưa
Khi trẻ thức dậy, tôi hướng cho trẻ biết cất gối, đi vệ sinh, rửa mặt, súc miệng,chải đầu, vận động tay chân chốc lát, chuẩn bị ăn nhẹ
3.5 Thông qua hoạt động chiều
Vào những buổi chiều ngoài việc cho trẻ ôn những bài hát, bài thơ, câuchuyện, trò chơi trong chủ đề tôi còn hướng dẫn trẻ cách chăm sóc giữ gìn taychân, mắt, mũi như cách rửa tay, cách ngồi xem sách…
Ví dụ: Hướng dẫn trẻ quy trình rửa tay bằng xà phòng
Quy trình rửa tay bằng xà phòng
Bước 1: Làm ướt hai bàn tay bằng nước sạch Thoa xà phòng vào lòng bàn tay.
Chà xát hai lòng bàn tay
Trang 14Bước 2: Dùng ngón tay và lòng bàn tay này cuốn và xoay lần lượt từng ngón
của bàn tay kia và ngược lại
Bước 3: Dùng lòng bàn tay này chà xát lên mu bàn tay kia và ngược lại.
Bước 4: Dùng đầu ngón tay của bàn tay này miết vào kẽ giữa các ngón của bàn
tay kia và ngược lại
Trang 15Bước 5: Chụm 5 đầu ngón tay của tay này cọ vào lòng bàn tay kia bằng cách
xoay đi, xoay lại
Bước 6: Xả cho tay sạch hết xà phòng dưới nguồn nước sạch Lau khô tay bằng
khăn hoặc giấy sạch
Nói tóm lại hình thành thói quen bảo vệ sức khỏe ở mọi lúc, mọi nơi tôi thấy trẻ lớp tôi đã hình thành được thói quen một số kĩ năng tự phục vụ như: đánh răng, rửa mặt, rửa tay….và sử dụng thành thạo một số dụng cụ trong sinh hoạt như khăn mặt, ca, cốc, dày dép, bàn chải đánh răng… Tuy nhiên tôi vẫn luôn tạo điều kiện cho trẻ cũng cố những kĩ năng này Đồng thời, hình thành ở trẻ khảnăng tự kiểm tra mình: thực hiện các thao tác có đúng quy trình không, có cẩn thận và gọn gàng không,… Hình thành ở trẻ hứng thú và ý thức luôn giữ gìn vệ sinh cá nhân
4 Sưu tầm một số hoạt động giáo dục bảo vệ sức khỏe cho trẻ mẫu giáo 5 – 6 tuổi
