Trong những năm qua được sự quan tâm của các cấp ban ngành đoàn thể đầu tư về cơ sở vật chất trang thiết bị, kết hợp với công tác xã hội hóa giáo dục nên trường đã được cấp phát và mua sắm tương đối nhiều đồ dùng đồ chơi phục vụ cho việc phổ cập giáo dục mầm non 5 tuổi. Là giáo viên chủ nhiệm lớp 56 tuổi nhiều năm lại có trình độ chuyên môn vững vàng và nắm vững phương pháp dạy trẻ làm quen với toán tôi luôn ham học hỏi tìm tòi trên mạng, trong sách vở, tài liệu đưa ra những ý sáng tạo thu hút trẻ trong giờ học cũng như trong mọi hoạt động . Bản thân có ý thức học tập tham gia đầy đủ các lớp chuyên đề, có đầy đủ tài liệu hướng dẫn cho giáo viên trên cơ sở đó để tiến hành hoạt động. Ban giám hiệu vững về chuyên môn luôn sát sao chỉ đạo giáo viên thực hiện tốt chuyên môn.
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TỈNH THANH HÓA
PHÒNG GD&ĐT HUYỆN NGA SƠN ( TRƯỜNG MN NGA HẢI )
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
Trang 2THANH HÓA, NĂM 2015
Trang 3A.ĐẶT VẤN ĐỀ
Trẻ em hôm nay thế giới ngày mai
Trẻ em là cả một thế hệ tương lai của đất nước, để đất nước giàu mạnh thì ngay
từ bây giờ những chủ nhân tương lai này phải được trang bị đầy đủ về nhân cách
và nhận thức
Trong chương trình giáo dục mầm non mới hiện nay việc nâng cao chất lượnggiáo dục nói chung, cho trẻ làm quen với toán nói riêng đóng vai trò cung cấpkiến thức ban đầu cho trẻ Làm quen với toán ngay từ tuổi mầm non là việc làmhoàn toàn đúng đắn và cần thiết giúp trẻ tìm tòi, quan sát, so sánh, phân loại vàxếp theo quy tắc Thông qua trò chơi toán học giúp trẻ hình thành những biểutượng ban đầu vế toán như: Biểu tượng tập hợp số lượng số đếm, đo lường, hìnhdạng, định hướng không gian, thời gian, xác định trên - dưới - trước - sau Không những thế mà còn giúp trẻ phát triển ngôn ngữ biết sử dụng đúng các từngữ toán học từ đó tạo tiền đề chuẩn bị tâm thế cho trẻ tự tin bước vào trườngtiểu học theo hướng đổi mới hình thức giáo dục
Trong thực tế qua nhiều năm công tác và giảng dạy, tôi thấy trẻ khônghứng thú, hầu như các trò chơi chưa được chú trọng để thu hút trẻ tham gia hoạtđộng, một số trò chơi đưa và hoạt động còn chưa hấp dẫn còn không hứng thútích cực tham gia hoạt động Xuất phát từ đặc điểm tâm sinh lí của trẻ ”Học màchơi, chơi mà học” hoạt động vui chơi là hoạt động chủ đạo, chơi là một cách đểtrẻ học, Trẻ rất dễ nhớ nhưng lại chóng quên Do vậy làm thế nào để trẻ hứngthú chơi một cách tích cực và tiếp thu kiến thức cô truyền đạt một cách nhanhnhất và lâu nhất là vấn đề cần giải quyết Để đạt được mục đích yêu cầu đóngoài việc thực hiện đúng đủ nội dung chương trình tôi còn nghiên cứu tìm tòicác tài liệu hướng dẫn các trò chơi mới sinh động, hấp dẫn và làm các đồ dùngphục vụ trò chơi thật đẹp mắt để đưa vào hoạt động học bằng các hình thức tròchơi làm cho giờ học thêm sinh động giúp trẻ tiếp thu kiến thức một cách thoảimái tự nhiên phù hợp với tâm sinh lý “Học mà chơi, chơi mà học” Hiểu được
tầm quan trọng đó nên tôi chọn đề tài: “Một số biện pháp kích thích trẻ 5- 6
tuổi trường mầm non Nga Hải hoạt động tích cực trong hoạt động làm quen với toán thông qua trò chơi”
Trang 4B GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
I CƠ SỞ LÝ LUẬN
Toán học là một hoạt động vô cùng quan trọng trong lĩnh vực phát triểnnhận thức cho trẻ mầm non toán học được tiến hành nhằm thực hiện nhữngnhiệm vụ sau: Hình thành ở trẻ khả năng đếm và tạo nhóm số lượng trong phạm
vi 10, khả năng phân loại, khả năng so sánh về hình dạng, về đo lường, về khônggian, thời gian Giúp trẻ có điều kiện để phát triển tư duy, khả năng chú ý có chủđịnh hình thành ở trẻ tính tích cực sáng tạo Để đạt được điều đó thì chúng taphải xây dựng một hệ thống các khái niệm về toán học ban đầu từ dễ đến khó, từđơn giản đến phức tạp, các kiến thức phải được diễn ra thông qua các trò chơi
Là một giáo viên ngoài những phương pháp về chăm sóc giáo dục trẻ bên cạnh
đó tôi còn dành thời gian không ngừng học hỏi, tham khảo nhiều tài liệu, tạp chígiáo dục mầm non, tập san, về các trò chơi toán học để tổ chức các hoạt động cótính sáng tạo Tôi luôn lấy trẻ làm trung tâm để từ đó thu hút trẻ vào hoạt động,giúp cho tôi có những phương pháp hay, biện pháp phù hợp để chăm sóc trẻ đạtkết quả cao nhất
II THỰC TRẠNG
1 Thuận lợi
Trong những năm qua được sự quan tâm của các cấp ban ngành đoàn thể đầu tư
về cơ sở vật chất trang thiết bị, kết hợp với công tác xã hội hóa giáo dục nêntrường đã được cấp phát và mua sắm tương đối nhiều đồ dùng đồ chơi phục vụcho việc phổ cập giáo dục mầm non 5 tuổi
Là giáo viên chủ nhiệm lớp 5-6 tuổi nhiều năm lại có trình độ chuyên
môn vững vàng và nắm vững phương pháp dạy trẻ làm quen với toán tôi luônham học hỏi tìm tòi trên mạng, trong sách vở, tài liệu đưa ra những ý sáng tạothu hút trẻ trong giờ học cũng như trong mọi hoạt động
Bản thân có ý thức học tập tham gia đầy đủ các lớp chuyên đề, có đầy đủtài liệu hướng dẫn cho giáo viên trên cơ sở đó để tiến hành hoạt động
Ban giám hiệu vững về chuyên môn luôn sát sao chỉ đạo giáo viên thực hiện tốtchuyên môn
Trang 5còn nhút nhát, một số cháu do sức khoẻ hoặc hạn chế về thể chất nên khi chơitrò chơi cháu hay bị mệt mỏi.
2.3 Về phía giáo viên
Giáo viên còn chưa chủ động tự tin trong việc giảng dạy, còn phụ thuộc quánhiều vào tài liệu, các trò chơi có sẵn, chưa cho trẻ tự sáng tác các trò chơi mới,
ít có sự vận dụng sáng tạo các trò chơi vào hoạt động của trẻ Vì vậy trẻ thường
bị áp đặt nhàm chán, chưa phát huy được tính chủ động tích cực, cho nên trẻ tiếpthu kiến thức cũng như củng cố kiến thức toán chưa được sâu
đầu tư cho việc làm đồ dùng, đồ chơi phục vụ các trò chơi toán học để đưa vàocác hoạt động học của trẻ
Mặt khác, giáo viên chỉ chú trọng sử dụng các trò chơi cung cấp kiến thức về tậphợp số lượng, số thứ tự và số đếm chưa chú trọng đến các trò chơi về xếp tươngứng, về đo lường, hình dạng, định hướng trong không gian, nên trẻ lĩnh hội kiếnthức không xuyên suốt, không đầy đủ
Kinh phí của trường còn hạn chế nên việc đầu tư cho giáo viên mua sắmnguyên vật liệu làm đồ dùng đồ chơi phục vụ các trò chơi cũng như việc trang bịthêm cho giáo viên kiến thức làm đồ dùng đồ chơi tự tạo còn hạn chế
Trò chơi sử dụng trong giờ hoạt động làm quen với toán còn nghèo nàn, xavời với trẻ, chưa gắn liền với cuộc sống của trẻ
3, Kết quả của thực trạng
Năm học 2014 – 2015 tôi được nhà trường phân công dạy lớp 5 - 6 tuổivới tổng số trẻ trong lớp là 35 cháu Vào đầu năm học mới tôi đã tiến hành khảosát và đạt kết quả như sau:
Tổng số cháu 35
KẾT QUẢ KHẢO SÁT
đạtTốt Khá Trung bình
Trẻ hứng thú tham gia vào trò chơi 10 9 8 8
Trang 6Qua khảo sát, tôi thấy kỹ năng tham gia trò chơi của trẻ không đồng đều, tỷ lệtốt khá đạt: 45%, tỷ lệ trung bình 25 %, còn tỷ lệ chưa đạt chiếm 25 % Kết quảtrên cho thấy tỷ lệ trẻ đạt tốt, khá chưa cao, vẫn còn tỷ lệ chưa đạt Điều này gâyảnh hưởng lớn đến phát triển nhận thức ở trẻ nói chung Đứng trước tình hình đótôi rất băn khoăn, trăn trở phải làm gì? Làm như thế nào để tổ chức được cáchoạt động làm quen với toán cho trẻ đạt hiệu quả cao Vậy để kích thích trẻ hoạtđộng tích cực trong hoạt động làm quen với toán, tôi sử dụng các trò chơi sauđây
III GIẢI PHÁP VÀ TỔ CHỨC THỰC HIỆN
Như chúng ta đã biết trẻ em là một thực thể nghiên cứu giáo dục Trẻ làtrung tâm của mọi hoạt động, muốn đạt được mục tiêu đó trước tiên tôi phải chú
ý đến đặc điểm tâm sinh lý của trẻ Mà trẻ ở đây sự tập trung chú ý chưa bềnvững, trẻ thích những cái đẹp, mới lạ, có sự hấp dẫn cao nên việc “kích thích trẻ5- 6 tuổi trường mầm non Nga Hải hoạt động tích cực trong hoạt động làm quenvới toán thông qua trò chơi” lại càng quan trọng hơn bởi tính đặc thù của nó làkhô khan trẻ chóng chán, khó tạo được sự bất ngờ cho trẻ Vì vậy trong năm họcvừa qua, tôi đã sử dụng các trò chơi để kích thích trẻ hoạt động tích cực tronghoạt động làm quen với toán đó là
1 Biện pháp kích thích trẻ hoạt động tích cực thông qua các trò chơi trong hoạt động học làm quen với toán
Hoạt động học của trẻ trong chế độ sinh hoạt hàng ngày được tổ chức dưới
hình thức học có chủ định, có sự định hướng và hướng dẫn trực tiếp của giáoviên Nội dung hoạt động được tổ chức có hệ thống, theo sát mục đích kế hoạch
đã đề ra Nhưng nếu chúng ta cứ ép buộc trẻ ngồi học như học sinh tiểu họchoặc một hoạt động học không sáng tạo rập khuôn, chưa đổi mới dẫn đến trẻ uểoải, phân tán tư tưởng trong hoạt động học, mặt khác trẻ mẫu giáo lớn trẻ suynghĩ bằng hình thức tư duy trực quan hình tượng gắn liền với tình cảm.Vậy đểlựa chọn các trò chơi nhằm hình thành, củng cố các biểu tượng toán cho trẻ.Trước hết tôi phải xác định rõ mục đích của từng đề tài để chọn ra các trò chơiphù hợp với bài dạy Cuối cùng là tổ chức các trò chơi sao cho hấp dẫn sinhđộng phát huy được tính độc lập, sáng tạo của trẻ Các trò chơi được áp dụngthường xuyên và tổ chức ở mọi lúc mọi nơi và có thể thay đổi tên các trò chơitheo từng chủ đề
Ví dụ 1: Chủ đề: Trường mầm non
Đề tài: Ôn số lượng 4, nhận biết chữ số 4
Tôi đã sử dụng trò chơi như sau
Trang 7Trò chơi 1: Tai ai thính, mắt ai tinh
Mục đích: Giúp trẻ nhận biết nhanh các chữ số theo yêu cầu của cô
Chuẩn bị: Các rổ có các thẻ chữ số 2, 3, 4
Cách chơi: Cô cho ngồi hình chữ u và Cô nói “ Lắng nghe, lắng nghe”
Trẻ nói: Nghe gì? nghe gì?
Tìm chữ số 4 Trẻ nhặt và dơ số 4 nhanh
(Tương tự với các số khác)
Luật chơi: Trẻ phải nhặt và dơ số theo đúng yêu cầu
Hình ảnh các bé đang chơi trò chơi “ Tai ai Thính, mắt ai tinh”
Trò chơi 2: Tìm bạn Mục đích: Giúp trẻ nhận biết nhóm có 4 đối tượng và nhận biết chữ số 4
Chuẩn bị: Xắc xô, đĩa nhạc về chủ đề, ti vi
Cách chơi: Cô cho trẻ vừa đi vừa hát một bài hát về chủ đề khi nghe cô lắc xắc
xô và nói “Tìm bạn” thì trẻ phải tạo thành từng nhóm có 4 bạn
Luật chơi: Phải tạo thành nhóm có 4 bạn.
Trang 8Hình ảnh các bé đang chơi trò chơi “ Tìm bạn”
Ví dụ 2: Chủ đề : Phương tiện và luật giao thông
Đề tài: Thêm bớt, tạo nhóm số lượng trong phạm vi 7
Tôi đã sử dụng trò chơi động như sau
Trò chơi : Thử tài của bé
Mục đích: - Luyện tập thêm bớt, tạo nhóm số lượng, trong phạm vi 7
-Rèn luyện kĩ năng quan sát, phản ứng nhanh cho trẻ
Chuẩn bị:
4 cái bảng, mỗi bảng có một bức tranh gắn các loại phương tiện giao thông(máy bay, tàu thuỷ, ô tô có số lượng nhiều hơn, ít hơn là 7), 4 rổ có để thêm máybay, tàu thuỷ, ô tô Đàn oóc gan, bài hát: Đi tàu lửa
Cách chơi:
Chia trẻ ra làm 4 nhóm khi bản nhạc bắt đầu các nhóm về vị trí của mình
quan sát, đếm xem có bao nhiêu các phương tiện giao thông, sau đó thêm vào,bớt đi cho đủ số lượng là 7 Kết thúc bản nhạc đội nào xong trước, đúng thì đội
đó chiến thắng Kết thúc cô cùng trẻ kiểm tra kết quả của 4 đội
Hình ảnh các bé đang chơi trò chơi “ Thử tài của bé”
Trang 9Ví dụ 3: Chủ đề : Thế giới thực vật
Đề tài: Sắp xếp theo quy tắc của đối tượng cho trước
Trò chơi: Làm tiếp tục Mục đích: Trẻ phát hiện được quy tắc sắp xếp của các đối tượng và hoàn chỉnh
cách sắp xếp đó
Chuẩn bị: Bìa cứng, các bông hoa, lá cắt rời
Cách chơi: Cho trẻ chỉ và đọc các bông hoa, lá trên các hàng Cô hỏi trẻ có
nhận xét gì về cách sắp xếp này Sau đó cho trẻ chọn và gắn hoa lá đúng theocách sắp xếp đã có
Luật chơi: Phải xắp xếp theo đúng theo cách đã cho Lá – Hoa – Lá - Hoa
Hình ảnh bé đang chơi trò chơi ” làm tiếp tục”
Ví dụ 4: Chủ đề: Trường mầm non
Đề tài: Ôn nhận biết hình vuông, hình chữ nhật, hình tam giác
Tôi đã sử dung trò chơi: Thi ai nhanh
Mục đích: Giúp trẻ nhận biết, phân biệt được hình vuông, hình chữ nhật, hình
tam giác
Chuẩn bị: Giấy gam, sáp màu
Cách chơi: Cô chia trẻ thành 3 tổ, số trẻ ở các tổ đều nhau.Cô phát giấy vẽ cho
trẻ và yêu cầu các tổ vẽ các hình theo yêu cầu của cô sau thời gian 2 phút trẻphải vẽ xong và lại thay đổi yêu cầu các tổ Tổ nào vẽ đúng thì thắng
Trò chơi: Xếp hình
Mục đích: Giúp trẻ nhận biết, phân biệt được hình vuông, hình chữ nhật, hình
tam giác
Chuẩn bị: Các que tính dài, ngắn khác nhau
Cách chơi: Cô cho trẻ xếp các hình học Hình vuông, chữ nhật, tam giác yêu
cầu của cô
Trang 10Hình ảnh bé đang chơi xếp hình
Ví dụ 5: Chủ đề: Trường tiểu học.
Trò chơi : Thi xem ai tinh
Mục đích: - Luyện kỹ năng so sánh chiều dài của các đối tượng
- Rèn kỹ năng quan sát cho trẻ
Chuẩn bị: Để xung quanh lớp các đồ vật có chiều dài, rộng chiều cao có kích
thước khác nhau Một lá cờ, 1 thước kẻ, 1 bưu thiếp (hay các đồ dùng khác để
so sánh chiều dài, chiều cao, chiều rộng)
Một số đồ chơi để xung quanh lớp có chiều dài, chiều rộng, chiều cao, có kích thước khác nhau
Cách chơi : Cho 5 trẻ lên chơi, cô đưa ra 1 đối tượng (VD: Cái thước kẻ làm vật
chuẩn) rồi yêu cầu 5 trẻ tìm xung quanh lớp xem có những đồ dùng đồ chơi gìbằng (ngắn hơn, dài hơn cái thước mà cô đưa ra) khi trẻ tìm được phải so sánhđược với vật chuẩn cho cả lớp xem có đúng không.Các cháu khác quan sát vànhận xét (chơi 3-4 lần, những lần tiếp theo có thể tìm những đồ vật cao hơn,thấp hơn, rộng hơn, hẹp hơn)
Luật chơi: Trẻ tìm được đồ dùng đồ chơi theo yêu cầu của cô.Ai tìm thấy trước
tiên thì bạn đó thắng
Ví dụ 6: Chủ đề: Bản thân
Đề tài: Xác định vị trí phía phải – phía trái, phía trước phía sau của trẻ so
với đối tượng khác
Trò chơi: Đường đến kho báu
Mục đích: Trẻ xác định được vị trí phải – trái, trước – sau của mình so với
đối tượng khác
Chuẩn bị: Búp bê, túi đựng, chong chóng
Cách chơi: Trẻ xếp thành 2 hàng ngang quay mặt vào nhau ở giữa là đường
đi đến kho báu Đường đi đến kho báu có nhiều chướng ngại vật khác nhau Cho
Trang 11đội trưởng 2 đội chơi oẳn tù tì đội nào thắng thì cho đội đó được đưa ra yêu cầucách đi cho đội bạn( Hướng dẫn cách đi, theo các hướng để đến đích : Đi về phíatrước, đi sang phía phải, lấy chong chóng ở phía trên, đi thẳng, đi sang phíaphải, lấy túi đựng ở bên trái búp bê, đi thẳng )
Sau đó lần lượt từng bạn của đội thua cuộc trong trò chơi oẳn tù tì sẽ đi theo yêu cầu của đội thắng Nếu đi sai thì bạn khác phải bắt đầu cho đến khi đúng và tìm đến kho báu thì mới được ra yêu cầu đi cho đội bạn
Luật chơi: Đi đến kho báu theo hướng dẫn của đội bạn
Ví dụ 7: Chủ đề: Nước và hiện tượng tự nhiên
Trò chơi: Nói và gắn lịch thời gian của bé
Mục đích: Giúp trẻ phân biệt, gọi tên các ngày thứ trong tuần
Chuẩn bị:
Các quyển lịch treo trong lớp học, lịch của bé
Cách chơi: cô cùng trẻ xem lịch và thảo luận về các ngày trong tuần: Hôm qua
là thứ mấy? Hôm nay là thứ mấy, ngày mai là thứ mấy sau đó cho trẻ bóc lịch dán theo thứ tự các ngày trong tuần
(Bé chơi trò chơi: Nói và gắn lịch thời gian của bé)
Kết quả: - Trẻ hứng thú tham gia các trò chơi
- Trẻ hoạt động tích cực trong hoạt động học Tạo cho hoạt động họctrở nên nhẹ nhàng, không bị khô khan và nhàm chán Trẻ nắm vững kiến thức vàvận dụng vào trò chơi một cách chính xác
2 Biện pháp kích thích trẻ hoạt động tích cực trong hoạt động làm quen với toán thông qua các trò chơi ở mọi lúc mọi nơi.
Trẻ mầm non rất dễ nhớ nhưng cũng chóng quên đặc biệt hoạt động làm quen với toán là hoạt động khó, vì vậy ngoài việc dạy học toán ở trên hoạt động học tôi còn tổ chức cho trẻ chơi các trò chơi ở mọi lúc mọi nơi nhằm hình thành, củng cố các biểu tượng toán cho trẻ như: trong giờ hoạt động góc, hoạt động ngoài trời, giờ đón trả trẻ,
Trang 12Cách chơi:
Mỗi đội xây công trình bằng các khối theo mẫu thiết kế có sẵn.(Mẫu đượcgắn lên bảng).Mỗi đội cử 1 bạn lên làm kỹ sư xây dựng đứng trước vạch mốclàm nhiệm vụ xây công trình cầu đường (Theo hình vẽ) và giới thiệu công trìnhđược xây bằng khối gì? Các bạn còn lại chuyển vật liệu xây là các khối khi cóhiệu lệnh, trẻ lấy khối đặt vào xe chở hàng, đẩy xe qua đường dích dắc qua cácchướng ngại vật lên chỗ bạn làm kỹ sư xây công trình đứng ở gần vạch mốc.Sau đó đẩy xe về đưa cho bạn tiếp theo cứ như thế cho hết 1 bản nhạc
Trang 13Chuẩn bị:
-Bìa cứng hoặc lịch cũ vẽ hình chữ số rỗng
-Bút lông bút chì màu, bút sáp, Kéo, giấy trắng, họa báo, lịch cũ, báo cũ
Cách chơi: -Cô vẽ các chữ số 1, 2, 3, 4, 5 Bắng các nét chấm mờ lên bìa cứng
trẻ đồ lên các nét đó
-Cô giúp trẻ cắt rời các chữ số vừa đồ
-Trẻ viết các kiểu chữ số (tùy thích) vào chữ số bằng bìa cứng cắt hoặc dùngmàu tô, giấy màu để trang trí lên đó và sử dụng như đồ dùng của mình trong cáchoạt động học
Hình ảnh các bé đang chơi trò chơi ” Các chữ số diệu kỳ”
*Chơi trong giờ đón, trả trẻ.
Trò chơi: Đi ô tô khách
Mục đích: Trẻ đếm đến 10 nhận biết nhóm có 10 đối tượng, nhận biết số 10 Chuẩn bị: 10 ghề ngồi của trẻ
Cách chơi: Tổ chức cho trẻ chơi ”đi ô tô khách” Trẻ làm hành khách Mỗi hành
khách ngồi vào 1 ghế xếp thành dãy, cô hỏi trẻ xem số trẻ và số ghế có bằng nhau không và cùng bằng mấy Các hành khách xuống dần qua từng bến
+ Hỏi trẻ về số lượng hành khách đã xuống, số lượng hành khách còn lại So sánh số lượng hành khách với số lượng ghế ngồi
Gọi nhóm trẻ khác lên chơi, để những trẻ tham gia chơi trước lại được quan sát, nhận xét
Luật chơi: Trẻ phải đếm và so sánh được số trẻ với số ghế
