Tiểu luận tốt nghiệp lớp TCLLCT Hành chính

DỀ TÀI CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU KINH TẾ THEO HƯỚNG CÔNG NGHIỆP HÓA, HIỆN ĐẠI HÓA TRÊN ĐỊA BÀN XÃ Tỉnh ta sau 20 đổi mới và đang trong thời kỳ đẩy mạnh sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước để thực hiện mục tiêu công nghiệp theo hướng hiện đại vào năm 2020. trong bối cảnh nền kinh tế đang diễn ra hết sức mạnh mẽ, đòi hỏi các cấp các ngành, các địa phương phải phát huy tiềm năng và lợi thế của từng vùng, bên cạnh chủ động hội nhập kinh trong và ngoài nước. Đó là bối cảnh của chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế tỉnh ta nói chung, và xã Ngọc Biên nói riêng. Thực hiện công tác chuyển dịch cơ cấu kinh tế hợp lý là yêu cầu khách quan của xã trong thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá Đảng ta đã xác định nội dung cốt lõi của công nghiệp hoá, hiện đại hoá là sự phát triển của lực lượng sản xuất, thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế cao, bền vững của tỉnh nói chung và địa bàn xã Ngọc Biên nói riêng, phát huy mọi tiềm năng và nguồn lực, tạo bước đột phá về xây dựng kết cấu hạ tầng và chuyển dịch cơ cấu kinh tế, nâng cao chất lượng và sức cạnh tranh, tăng tốc độ tăng trưởng kinh tế của xã.

TRƯỜNG CHÍNH TRỊ TỈNH

Lớp Trung cấp lý luận Chính trị - Hành chính tại chức

TIỂU LUẬN TỐT NGHIỆP

Đề tài:

CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU KINH TẾ THEO HƯỚNG

CÔNG NGHIỆP HÓA, HIỆN ĐẠI HÓA TRÊN ĐỊA BÀN XÃ , HUYỆN

Phần I.2: Kinh tế chính trị

GVHD: Trương Minh Luân

Tháng 3/2012

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Tỉnh ta sau 20 đổi mới và đang trong thời kỳ đẩy mạnh sự nghiệp côngnghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước để thực hiện mục tiêu công nghiệp theo hướnghiện đại vào năm 2020 trong bối cảnh nền kinh tế đang diễn ra hết sức mạnh mẽ,đòi hỏi các cấp các ngành, các địa phương phải phát huy tiềm năng và lợi thế củatừng vùng, bên cạnh chủ động hội nhập kinh trong và ngoài nước Đó là bối cảnhcủa chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế tỉnh ta nói chung, và xã Ngọc Biên nói riêng

Thực hiện công tác chuyển dịch cơ cấu kinh tế hợp lý là yêu cầu khách quancủa xã trong thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá Đảng ta đã xác định nội dungcốt lõi của công nghiệp hoá, hiện đại hoá là sự phát triển của lực lượng sản xuất,thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế cao, bền vững của tỉnh nói chung và địa bàn

xã Ngọc Biên nói riêng, phát huy mọi tiềm năng và nguồn lực, tạo bước đột phá

về xây dựng kết cấu hạ tầng và chuyển dịch cơ cấu kinh tế, nâng cao chất lượng vàsức cạnh tranh, tăng tốc độ tăng trưởng kinh tế của xã

Có thể nói Ngọc Biên là một trong những xã có vị trí địa lý tự nhiên thuậnlợi là điểm nối giao thông của huyện Trà Cú, Cầu Ngang, cách trung tâm của tỉnhTrà Vinh 35 km thông qua Quốc lộ 54, hương lộ 25 là điều kiện để trở thành cửangõ giao thương hàng hóa của huyện Trà Cú Cầu ngang Ngoài ra, tiềm năng đấtđai của xã có nhiều lợi thế như: thành phần đất cát triền giồng, đất phù sa, có hàmlượng dinh dưỡng cao, diện tích tương đối lớn, hệ thống thủy lợi ngày càng hoànchỉnh, trình độ dân trí ngày càng được nâng lên rõ nét, biết ứng dụng và đưa khoahọc kỷ thuật, công nghệ vào sản xuất một cách dễ dàng các vùng sản xuất chuyêncanh lớn đặc biệt là phát triển nông, công, ngư nghiệp, công nghiệp chế biến vàthương mại - dịch vụ đa dạng Với những ưu thế trên, trong tương lai xã Ngọc Biên

có những điều kiện rất thuận lợi để chuyển đổi cơ cấu kinh tế năng động theohướng tăng nhanh giá trị ngành sản xuất phi nông nghiệp, dẫn đến làm thay đổi cơbản về cơ cấu sử dụng đất và tốc độ tăng trưởng kinh tế so với hiện nay

Chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp hoá, hiện đại hoá làphát triển kinh tế nông thôn tập trung chủ yếu là nông nghiệp, trong những nămqua đã đóng vai trò rất quan trọng trong ổn định phát triển kinh tê, túc đẩy tăng

trưởng kinh tế và chuyển dịch cơ cấu kinh tế, giải quyết việc làm, tăng thu nhậpcho người lao động, cải thiện và nâng cao đời sống người dân, xóa đói giảm nghèo

… Tuy nhiên, sản xuất nông nghịêp ở các xã phần lớn chưa có quy hoạch và thiếucác yếu tố đảm bảo phát triển bền vững, các hình thức tổ chức sản xuất ở nôngthôn chậm đổi mới, chưa đủ sức phát triển mạnh thành sản xuất hàng hoá, ngànhnghề, dịch vụ nông thôn phát triển chậm, chưa thúc đẩy mạnh mẽ chuyển dịch cơcấu kinh tế và lao động ở nông thôn, Trước thực trạng đó là một cán bộ, đảng viên,được đảng Nhà nước đào tạo qua thực tế học tập, được thầy cô Trường chính trịTrà Vinh tận tình giảng dạy, đặc biệt là khoa kinh tế chính trị đã giúp cho bản thânđịnh hướng chủ đề để góp phần cùng xã Ngọc Biên thực hiện công tác chuyển đổi

cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp nông thôn,ngày càng phát triển

3 Mục đích và nhiệm vụ của đề tài

* Mục đích

Làm rõ đặc điểm riêng của chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế ở một xã nôngnghiệp, nông thôn Phân tích thực trạng chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế của xãtrong những năm vừa qua Tổng kết đánh giá những thành tựu đã đạt được và chỉ

ra những tồn tại của quá trình này Từ đó đề xuất một số phương hướng và giảipháp để tiếp tục đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế theo hướng côngnghiệp hoá, hiện đại hoá trong giai đoạn 2010- 2015

Xây dựng đồng bộ các giải pháp tổ chức thực hiện huy hoạch, trong đó đặc biệt trú trọng các bước thực hiện, sự phối hợp đồng bộ trong chỉ đạo giửa các cấp

các ngành và sự liên kết có hiệu quả giửa các thành phần kinh tế trong quá trình thực hiện quy hoạch chuyển đổi cơ cấu sản xuất.

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

* Đối tượng nghiên cứu:

Về tự nhiên và tài nguyên thiên nhiên, môi trường, vị trí, địa lý, địa hình, khíhậu, thời tiết, chế độ thuỷ văn, tài nguyên đất, nước, dân số, lao động, việc làm vàthu nhập có liên quan các lĩnh vực sản xuất bao gồm: trồng trọt, chăn nuôi, thuỷsản, công nghiệp chế biến các sản phẩm chủ lực có ảnh hưởng tác động trực tiếpđến sản xuất nông nghịêp và quá trình chuyển đổi cơ kinh tế nông nghiệp, nôngthôn của xã

Trước những vấn đề đặc ra của thực tiễn và trong thời gian được học tập,tiếp thu kiến thức lý luận về Chủ nghĩa Mác - Lê nin, Tư tưởng Hồ Chí Minh,những quan điểm đường lối của Đảng và quá trình công tác của bản thân, tôi chọn

đề tài viết tiểu luận tốt nghiệp là “Chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp hoá, hiện đại hoá trên địa bàn xã Ngọc Biên, huyện Trà Cú” với đề tài

này, tôi mong muốn góp phần xác định được thực trạng và mạnh dạng đề xuất

những giải pháp thực hiện chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp xã Ngọc Biên,

huyện Trà Cú, góp phần nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho nhân dân, làmthay đổi bộ mặt kinh tế của địa phương

*Phạm vi nghiên cứu:

Lĩnh vực phát triển kinh tế trên địa bàn toàn xã Tập Sơn

5 Kết cấu đề tài

Gồm có 3 chương:

Chương 1: Những vấn đề chung về lý luận chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông

nghiệp – nông thôn theo hướng công nghiệp hoá, hiện đại hoá

Chương 2: Thực trạng chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp

hoá, hiện đại hoá trên địa bàn xã Ngọc Biên, huyện Trà Cú

Chương 3: Một số phương hướng và giải pháp để thực hiện chuyển dịch cơ

cấu kinh tế theo hướng công nghiệp hoá, hiện đại hoá trên địabàn xã Ngọc Biên, huyện Trà Cú

Chương 1

CƠ SỞ LÍ LUẬN CỦA CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU KINH TẾNÔNG NGHIỆP- NÔNG THÔN THEO HƯỚNG CÔNG NGHIỆP HOÁ, HIỆN ĐẠI HOÁ

1 Lý luận về cơ cấu kinh tế, chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp hoá, hiện đại hoá trên địa bàn xã Ngọc Biên, huyện Trà Cú.

1.1 Lý luận về cơ cấu kinh tế

Cơ cấu ngành kinh tế nông nghiệp để đẩy phát triển mạnh hơn nữa các lĩnh vựcxuất khẩu của đất nước, có ý nghĩa rất quan trọng trong việc khuyến khích tập thể,

cá nhân, các doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh, chủ động và tích cực hộinhập thành công vào kinh tế khu vực và thế giới Do đó, việc đánh giá thực trạng

cơ cấu ngành kinh tế, phân tích những yếu tố tác động đến quá trình chuyển dịch

cơ cấu kinh tế, để khai thác tốt hơn các nguồn lực hiện có theo hướng có lợi choxuất khẩu là rất cần thiết hiện nay

Cơ cấu kinh tế là quy mô vị trí mối quan hệ giữa các bộ phận hợp thành củanền kinh tế được hình thành tương đối ổn định thích ứng với những điều kiện tựnhiên kinh tế - xã hội trong một thời kỳ nhất định

Có thể hiểu cơ cấu kinh tế là tổng thể có bộ phận hợp thành kết cấu của nềnkinh tế trong quá trình sản xuất các bộ phận đó với nhau, tác động qua lại lẫn nhau

và biểu hiện ở các quan hệ tỷ lệ về số lượng, tương quan về chất lượng trongnhững không gian và thời gian nhất định phù hợp với những điều kiện kinh tế - xãhội nhất định; nhằm đạt được những hiệu quả kinh tế - xã hội cao

1.2 Quan điểm của Đảng về chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp - nông thôn trong ở nước ta theo hướng công nghịêp hoá, hiện đại hoá

Đảng ta nêu ra quan điểm: “Công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp là quátrình chuyển đổi căn bản, toàn diện các hoạt động sản xuất, kinh doanh dịch vụ vàquản lý xã hội, sử dụng sức lao động thủ công là chính, sang sử dụng phổ biếnphương tiện, phương pháp tiên tiến hiện đại dựa trên sự phát triển công nghiệp vàtiến bộ khoa học công nghệ, tạo ra năng xuất lao động xã hội cao Cơ cấu kinh tếnông nghiệp theo hướng sản xuất hàng hóa lớn, gắn với công nghiệp chế biến vàthị trường; thực hiện cơ khí hóa nông nghiệp, điện khí hóa nông thôn, thủy lợi hóa,ứng dụng các thành tựu khoa học công nghệ, trước hết là công nghệ sinh học, đưathiết bị kỹ thuật và công nghệ hiện đại vào các khâu sản xuất nông nghiệp; nhằmnâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả, giảm chi phí đầu vào, tăng giá thành đầu

ra, đảm bảo hàng nông sản đủ sức cạnh tranh hàng hóa trên thị trường trong vàngoài nước

Công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông thôn là quá trình chuyển dịch cơ cấukinh tế nông thôn theo hướng tăng nhanh tỷ trọng giá trị sản phẩm và lao động các

ngành công nghiệp và dịch vụ, thương mại; giảm dần tỷ trọng sản phẩm và laođộng nông nghiệp; xây dựng kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội; quy hoạch phát triểnnông thôn; bảo vệ môi trường sinh thái; tổ chức lại sản xuất và xây dựng quan hệsản xuất phù hợp; xây dựng nông thôn dân chủ, tiến bộ, công bằng, văn minh”.

Nước ta, tuy còn ở trong nền kinh tế nông nghiệp và là nước đang phát triển thu nhập thấp, nhưng biết phát huy tiến bộ trong khoa học trong nông nghiệp, nông thôn, tiếp thu và ứng dụng có hiệu quả, qua chủ động hội nhập kinh tế quốc

tế, vẫn có thể có cơ hội rút ngắn thời gian để tiến nhanh hơn Muốn vậy, phải đồng thời tiếp thu những công nghệ cao của phát triển kinh tế tri thức và vận dụng ngay vào công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong nông nghiệp, nông thôn, Ví dụ phát triển tiến bộ vượt bậc đưa cơ giới hoá vào trong nông nghiệp, tăng chất lượng, giảm chi phí sản xuất

Thực tế cho thấy khi chúng ta phát triển kinh tế nông nghiệp theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hoá , tức là phát triển một số bộ phận của kinh tế tri thức thì mặc nhiên thúc đẩy hiện đại hóa, ở trình độ cao, nhiều lĩnh vực của nông nghiệp, công nghiệp và thương mại - dịch vụ Do đó việc kết hợp công nghiệp hóa, hiện đại hóa gắn với phát triển kinh tế tri thức vừa là cơ hội, vừa là yêu cầu trong thời

kỳ đổi mới

Nghị quyết Đại hội lần thứ X của Đảng đã chỉ rõ: Tranh thủ thời cơ thuận lợi

do bối cảnh quốc tế tạo ra và tiềm năng, lợi thế của nước ta để rút ngắn quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa gắn với phát triển kinh tế tri thức, coi kinh tế tri thức là yếu tố quan trọng của nền kinh tế

có giá trị gia tăng cao dựa nhiều vào tri thức, kết hợp việc sử dụng nguồn vốn tri thức của người Việt Nam với tri thức mới nhất của nhân loại Như vậy, lý luận và thực tiễn là căn cứ vững chắc để xây dựng đường lối đúng đắn, tranh thủ thời cơ, rút ngắn thời gian công nghiệp hóa, hiện đại hóa sớm đưa nước ta trở thành nước công nghiệp theo hướng hiện đại

Một là: , Nhà nước phải xây dựng thể chế xã hội và chính sách kinh tế năng

động, rộng mở, khuyến khích sáng tạo và ứng dụng có hiệu quả Công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp - nông thôn đây là là một trong những nhiệm vụ hàng đầu, đồng thời Phát triển công nghiệp, dịch vụ phải gắn kết chặt chẽ, hỗ trợ cho

nhau và phục vụ có hiệu quả cho công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp - nông thôn, phải tạo dựng một thị trường nông sản bền vững, tăng sức cạnh tranh, đáp ứng nhu cầu xuất khẩu.

Thứ hai, đào tạo nguồn nhân lực tài năng sáng tạo, biết phối hợp và chia sẻ ứng dụng những tiến bộ khoa học kỷ thuật, ứng dụng rộng rãi những thành tựu khoa học công nghệ; thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng phát huy lợi thế của từng vùng; gắn với thị trường, phòng chống, hạn chế và giảm nhẹ thiên tai, phát triển nông nghiệp - nông thôn bền vững

Thứ ba, xây dựng một hệ thống đổi mới hiệu quả bao gồm nhà nước, nhà nông, nhà doanh nghiệp, nhà khoa học, các trường đại học, các tổ chức tư vấn và các tổ chức khác liên kết, trao đổi thông tin, tri thức với nhau theo những mục tiêu

đã xác định nhưng dựa vào nội lực là chính; đồng thời cạnh tranh tối đa các nguồn lực bên ngoài, nắm bắt và phát huy lợi thế tiềm năng của các thành phần kinh tế; trong đó kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo, cùng với kinh tế tập thể trở thành nền tảng vững chắc trên thị trường; phát triển mạnh mẽ kinh tế hộ sản xuất hàng hóa, các loại hình doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp vừa và nhỏ ở nông thôn

Thứ tư, Kết hợp chặt chẽ các vấn đề kinh tế và xã hội trong quá trình công

nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp - nông thôn; nhằm giải quyết việc làm, xóa đói giảm nghèo, ổn định xã hội và phát triển kinh tế, nâng cao đời sống vật chất và văn hóa tinh thần của người dân ở nông thôn

Thứ năm, Kết hợp chặt chẽ công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp

-nông thôn với xây dựng tiềm lực và thế trấn quốc phòng toàn dân, thế trận an ninhnhân dân, thể hiện trong chiến lược, quy hoạch, kế hoạch, dự án phát triển kinh tếcủa đất nước và của địa phương

1.3 Sự cần thiết phải chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp - nông thôn theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa

Chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp hoá, hiện đại hoá Đảng

và Nhà nước ta xác định là con đường tất yếu để Việt Nam nhanh thoát khỏi tình

trạng lạc hậu, chậm phát triển trở thành một quốc gia văn minh, hiện đại

Sau 20 năm đổi mới đến nay, kinh tế nông nghiệp - nông thôn có sựchuyển biến tích cực; nhưng So với yêu cầu đặt ra, tốc độ chuyển dịch cơ cấu cònchậm và chất lượng chưa cao Ngành nông nghiệp tuy có tốc độ tăng trưởng cao,nhưng yếu tố hiện đại trong toàn ngành chưa được quan tâm đúng mức, trình độkhoa học kỹ thuật nhìn chung, vẫn ở mức trung bình Đặc biệt tình trạng sản xuấtnhỏ, cơ cấu kinh tế nông nghiệp - nông thôn hiệu quả thấp, chưa khai thác tốt tiềmnăng sẳn có, các nguồn lực và lợi thế so sánh từng vùng sinh thái Do đó chuyểndịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp - nông thôn theo hướng công nghiệp hóa, hiện đạihóa là tất yếu và sự cần thiết để phát triển nông nghiệp, ngư nghiệp, cả về trồngtrọ, chăn nuôi, công nghiệp chế biến, dịch vụ mở đường cho ngành nghề phát triển;kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội như: giao thông, thủy lợi, điện thắp sáng, điện,nước sinh hoạt, thông tin liên lạc phát triển đồng bộ, toàn diện trên địa bàn Songđại hội X của Đảng bộ đề ra trong kế hoạch kinh tế – xã hội giai đoạn 2010-2015,trong đó có các chỉ tiêu liên quan đến việc thực hiện nhiệm vụ chuyển dịch cơ cấukinh tế theo hướng công nghiệp hoá, hiện đại hoá và dự báo những thuận lợi, khókhăn, khả năng thực hiện các chỉ tiêu chủ yếu đại hội đề ra, mặc dù đã có sựchuyển dịch đúng hướng, khai thác và sử dụng có hiệu quả các tiềm năng lao độngđất đai của từng tiểu vùng, từng bước tạo ra nhiều sản phẩm trước hết là lươngthực, thực phẩm cung cấp cho nhu cầu tiêu dùng của xã hội và tạo nguồn hàngcung cấp cho xuất khẩu, gắn với bảo vệ môi trường sinh thái, tạo công ăn việc làm,hạn chế thất nghiệp, giảm thời gian nông nhàn theo thời vụ; xóa đói giảm nghèo,hạn chế tín tự cung, tự cấp trong nông nghiệp - nông thôn; khắc phục tình trạngthiếu ăn, ổn định đời sống của bà con nông dân song tiến độ thực hiện còn chậm

so với mục tiêu kế hoạch; trong bối cảnh kinh tế toàn cầu suy thoái hiện nay mà dựbáo là sẽ còn rất nan giải, chí ít là trong vài ba năm tới, nếu không có các giải phápchính sách thúc đẩy mạnh mẽ hơn nữa trong phát triển nông nghiệp, nông thôntheo hướng nâng cao sản lượng và chất lượng tăng trưởng, chuyển dịch cơ cấu cácngành kinh tế cùng với chuyển dịch cơ cấu lao động từ nông nghiệp sang côngnghiệp và dịch vụ… thì khó có thể thực hiện được mục tiêu đã đề ra

Do vậy sự huyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp - nông thôn theo hướngcông nghiệp hóa, hiện đại hóa là một nhu cầu cần thiết, đồng thời đa dạng hóa sản

xuất và sản phẩm, góp phần thúc đẩy nền kinh tế đang từng bước chuyển sang cơchế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa

1.4 Những nhân tố tác động đến quá trình Chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp hoá, hiện đại hoá trên địa bàn xã Ngọc Biên

1.4.1 Yếu tố môi trường

Đặc điểm về địa lý tự nhiên và hệ sinh thái, nước, đất đai có ảnh hưởng quantrọng đối ứng với sản xuất nông nghiệp; nó là nhân tố tác động trực tiếp quyết định

sự hình thành và biến đổi cơ cấu kinh tế nông nghiệp - nông thôn; cho nên trongviệc xác định chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp - nông thôn cần phải xemxét đến những đặc điểm địa lý tự nhiên và hệ sinh thái từng tiểu vùng và phải lựachọn cây trồng, vật nuôi phù hợp nhằm đạt hiệu suất sinh học và hiệu quả kinh tếcao nhất

1.4.2 Yếu tố thị trường

Thị trường đặt ra về yêu cầu số lượng, chất lượng và yêu cầu sản phẩm mà

cơ cấu kinh tế nông nghiệp - nông thôn phải đáp ứng, đồng thời thị trường cũngcung cấp những điều kiện cho việc xây dựng và chuyển dịch cơ cấu kinh tế nôngnghiệp - nông thôn (cung cấp vật tư, vốn, sức lao động, thông tin các dịch vụ); thịtrường càng phát triển, càng tạo nhiều điều kiện để thực hiện chuyển dịch cơ cấukinh tế nông nghiệp - nông thôn Ngược lại, thị trường không ổn định giá cả nôngsản biến động, sẽ không có lợi cho sản xuất, làm kiềm hãm quá trình chuyển dịch

1.4.3 Nhân tố nguồn nhân lực

Thực tiễn đã chứng minh: ở đâu trình độ dân trí thấp, thì ở đó việc xác lập vàchuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp - nông thôn gặp nhiều khó khăn và khôngtránh khỏi sai lầm Vì thế muốn xác nhập được sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế hợp

lý, đòi hỏi phải có con người, phải có trình độ để nắm bắt quy luật, đánh giá đúngthực trạng và xu hướng biến đổi của tình hình địa phương

1.4.4 Vấn đề vốn

Vốn đầu tư và sử dụng vốn có hiệu quả là khâu có ý nghĩa rất quan trọng đốivới mọi hoạt động kinh tế; Trong sản xuất nông nghiệp, vốn là vấn đề đầu tiên,giúp nông dân mở rộng sản xuất, kinh doanh và sử dụng vốn có hiệu quả, một khinhu cầu vốn được giải quyết sẽ tạo điều kiện làm tốt hệ thống hạ tầng cơ sở, mởrộng nhiều ngành nghề thúc đẩy quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp

- nông thôn mạnh mẽ hơn

1.4.5 Sự phát triển mạnh mẽ của khoa học công nghệ

Những thành tựu về khoa học công nghệ được ứng dụng sâu rộng vào sảnxuất sẽ nâng cao chất lượng sản xuất và hiệu quả của cây trồng, vật nuôi; đây chính

là động lực tạo nên sự phát triển mạnh mẽ kinh tế - xã hội nông thôn

1.4.6 Sự tác động của chính sách vĩ mô

Đây cũng chính là những vấn đề rất quan trọng, nó có thể tác động rất tíchcực hoặc tiêu cực đến sự hình thành và chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp -nông thôn Các chính sách kinh tế vĩ mô đúng đắn có tác động định hướng tốt choviệc chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp - nông thôn nói chung và cơ cấu kinh

tế nông nghiệp - nông thôn nói riêng nó sẽ tạo động lực cho chuyển dịch và hạnchế những biến động xấu trong quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế, sự tác độngcủa chính sách vĩ mô sẽ thúc đẩy quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp

- nông thôn ở nước ta nói chung và ở từng địa phương nói riêng Đồng thời cũngphối kết hợp các ngành có liên quan hỗ trợ xây dựng kế hoạch chuyển dịch cơ cấusản xuất nông - ngư nghiệp và phát triển nông thôn của từng năm trên cơ sở quyhoạch tổng thể chung của xã

Chuyển dịch cơ cấu kinh tế và chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp theohướng công nghiệp hoá, hiện đại hoá là quá trình thay đổi cấu trúc của các bộ phậnhợp thành nền kinh tế và mối quan hệ giữa chúng; nhằm đạt được những mục đích

và có mục tiêu

1.4.7 Chuyển dịch cơ cấu kinh tế trong nông nghiệp

Chuyển dịch cơ cấu kinh tế trong nông nghiệp - nông thôn đó là quá trìnhphát triển một cơ cấu nông nghiệp - nông thôn hợp lí, tương ứng với cơ cấu khác

và phù hợp với cơ cấu kinh tế, cơ cấu ngành; nhằm đột phá độc canh trong nông

nghiệp - nông thôn; bên cạnh đó sử dụng và phát huy lợi thế của từng vùng trongphát triển các cây, con có giá trị kinh tế cao và ổn định; cố gắn đảm bảo sử dụngcân đối giữa các ngành và đảm bảo an ninh lương thực trên địa bàn

1.5 Hiệu quả của chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp - nông thôn theo

hướng công nghiệp hoá, hiện đại hoá

1.5.1 Hiệu quả kinh tế

Nhờ sự chỉ đạo phù hợp của cấp ủy chính quyền xã cộng thêm sự cần cùchịu khó của người dân xã Ngọc Biên được quay vòng sản xuất liên tục và chonhững vụ mùa bội thu, tỷ lệ hội đói nghèo của xã cũng từ đó giảm nhanh năm 2010còn 57,6%, trên 85% số hộ có ti vi, xe máy, nhà ở khang trang, đời sống của nhândân từng bước được cải thiện và nâng cao

Sản xuất nông nghiệp đây là nguồn lực quan trọng cho phát triển kinh tế của

xã Tuy nhiên, do trình độ sản xuất của nhân dân còn thấp, không đồng đều, chủyếu bằng kinh nghiệm, nên những năm trước đây bà con nông dân trên địa bàn xã,một nắng hai sương với đồng ruộng nhưng hiệu quả sản xuất nông nghiệp vẫnthấp Xác định rõ thuật lợi và khó khăn của địa phương, xã Ngọc Biên đã xây dựngNghị quyết chuyên đề về chuyển đổi cơ cấu nông nghiệp, thôn thôn theo hướngcông nghiệp hoá, hiện đại hoá trên cơ sở phát huy nội lực, sự năng động, nhạy béntrong công tác chỉ đạo điều hành của các cấp ủy, chính quyền và vai trò tham mưucủa các đoàn thể Chủ động đưa vào sản xuất các loại như: cây, con giống có hiệuquả chất lượng cao, phẩm chất tốt, đạt tiêu chuẩn xuất khẩu Tạo ra sản lượng hànghóa có chất lượng cao, tạo nguồn nguyên liệu dồi dào, tạo tiền đề cho nông nghiệp,công nghiệp phát triển, nhất là công nghiệp chế biến gạo xuất khẩu, chế biến thức

ăn, chăn nuôi và cũng chính là cơ sở để tăng hiệu quả nền kinh tế của xã nhà

Nhận thức việc chuyển đổi cơ cấu kinh tế trồng trọt và chăn nuôi giúp bàcon nông dân biết cách thâm canh tăng vụ, nâng cao hiệu quả sản xuất Nhờ đó,năm 2011 địa phương tiếp tục giành được những thắng lợi trên lĩnh vực sản xuấtnông nghiệp, các giống mới có năng suất, chất lượng cao đã dần thay thế các giống

cũ thoái hoá, tỷ lệ quay vòng đất của xã tăng gần gấp 2 lần so với năm 2008, năng

suất, sản lượng cây trồng hàng năm đều tăng cao, năng suất lúa bình quân đạt gần

6 tấn/ha, tổng sản lượng lương thực đạt 1.900 tấn, bình quân lương thực đạt 520kg/người /năm

Nhờ chuyển dịch cơ cấu kinh tế đúng hướng, xã Ngọc Biên đã và đang cónhững bước chuyển mạnh mẽ trên các lĩnh vực kinh tế, văn hóa - xã hội Diện mạovùng nông thôn đang từng ngày khởi sắc Mỗi gia đình, trong xã đều bứt phá đi lênbằng sự năng động, sáng tạo phát huy nội lực để xây dựng cuộc sống mới ấm no,hạnhphúc

1.5.2 Hiệu quả, ổn định về mặt xã hội

Hiệu quả từ mặt Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp - nông thôn theohướng công nghiệp hoá, hiện đại hoá, làm thay đổi cơ cấu mùa vụ cơ cấu câytrồng, vật nuôi, đẩy mạnh dạy nghề và tạo việc làm Phát triển hệ thống an sinh xãhội đa dạng, ngày càng mở rộng và hiệu quả

Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp - nông thôn góp phần quan trọngtrong chiến lược xóa đói giảm nghèo của xã rút ngắn hơn

Nền kinh tế phát triển, đời sống nhân dân được cải thiện, góp phần ổn định

an ninh chính trị - trật tự an toàn xã hội ở nông thôn

Đẩy mạnh phòng, chống tội phạm và các tệ nạn xã hội; giảm tệ nạn ma túy,mại dâm; ngăn chặn có hiệu quả tai nạn giao thông Nâng cao chất lượng phongtrào toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa; xây dựng ấp, xã an toàn về anninh trật tự, nhân dân một lòng đoàn kết, dân chủ, kỷ cương, văn minh, lành mạnh

1.5.3 Hiệu quả về môi trường

Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp - nông thôn được thực hiện trongnhững giải pháp ứng dụng công nghệ vào sản xuất; Bên cạnh đó hạn chế tối đa sửdụng phân bón và thuốc bảo vệ thực vật và nhất là triển khai ứng dụng rộng rãiIPM và đẩy nhanh cơ cấu hợp lý với nuôi trồng thủy sản hầu như không sử dụngthuốc bảo vệ thực vật; chính là những biện pháp kỹ thuật đã góp phần tăng trưởngsản xuất; đồng thời cũng bảo vệ được môi trường sinh thái

Chương 2

THỰC TRẠNG CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU KINH TẾTHEO HƯỚNG

CÔNG NGHIỆP HOÁ, HIỆN ĐẠI HOÁ TRÊN ĐỊA BÀN

XÃ NGỌC BIÊN, HUYỆN TRÀ CÚ

2.1 Đặc điểm tình hình tự nhiên, kinh tế-xã hội xã Ngọc Biên, Trà Cú

2.1.1 Điều kiện tự nhiên, xã hội

Ngọc Biên là một xã nằm về phía Đông của huyện Trà Cú, cách trung tâmhuyện lỵ trên 20 km và cách tỉnh Trà Vinh khoảng 35 km, ranh giới hành chínhđược xác định như sau:

Phía Bắc giáp xã Long Hiệp, phía Đông giáp xã Long Sơn (huyện CầuNgang), phía Tây giáp xã Hàm Giang, phía Nam giáp xã Đôn Châu, huyện Trà Cú

và xã Thạnh Hoà Sơn, huyện Cầu Ngang

Xã có diện tích tự nhiên 2.425,40 ha, dân số năm 2011 có 1.856 hộ, 9.338nhân khẩu, trong đó hộ khmer có 1.655 hộ với 7.320 nhân khẩu, chiếm trên 83 %dân số, lao động xã hội 5.124 người, chiếm 63,73% so dân số, trong đó lao độngnông nghiệp là 4.254 người, chiếm 5.23% so lao động toàn xã, được phân chiathành 07 ấp Tắc Hố, Tha La, Rạch Bót, Gồng Cao, Sà Vần A,B, Ba Cụm, là một

xã nằm cuối nguồn nước ngọt, xa nguồn nước mặn diện tích đất nông nghiệp1.453,02 ha, chiếm 90,95% diện tích tự nhiên, trong đó diện tích trồng cây hàngnăm 1746.92 ha, trồng cây lâu năm 95ha, đất có mặt nước nuôi trồng thủy sản37.36 ha (đất ruộng lúa thủy sản 212.87 ha, đất ruộng lúa cá - tôm nước ngọc 25,00ha); đất chuyên dùng 129,55 ha, có nhiều giồng cát nên nguồn nước ngọt ở đâykhông được dồi dào như các xã khác trong huyện, đặc biệt hệ thống thuỷ lợi cơ bảnhoàn chỉnh, tuy nhiên nhờ dự án thuỷ lợi Nam Măng Thít, nguồn nước ngọt đượcdần về thông qua hệ thống thuỷ lợi Đông kênh 3/2 và Hàm Giang nên vẫn đủ nước

để phục vụ nhu cầu sinh hoạt cho nhân dân Ngoài ra, trên địa bàn xã có tuyếnhương lộ 25 và 12 chạy qua thuận lợi cho việc giao thương hang hóa đi lại củanhân dân cả đường thuỷ và bộ

Địa hình: mang tính đặc thù địa hình vùng Đồng bằng sông Cửu Long, địahình xã Ngọc Biên tương đối bằng phẳng có những giồng cát hình vòng cung chạysong song với bờ biển, độ cao trung bình từ 0.6-2.5 m được chia thành 3 dạng địahình đặc trưng

Dạng cao trình cao: nằm ở khu vực đất giồng cát, có nơi cao trình lên tói0.4m

Dạng cao trình trung bình: nằm kẹp giữa các giồng cát của 7 ấp, phần lớndiện tích này đang canh tác nông nghiệp

Dạng cao trình thấp: nằm ở phía nam của 7 ấp, nơi thấp nhất là cách đồngTha La, Bào Môn

-Khí hậu: nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa ven biên, khí hậu ở Trà

Cú nói chung và phạm vi xã Ngọc Biên nói riêng có những đặc trưng sau:

Nắng nhiều, trung bình 2.447,2 giờ/năm, nhiệt độ trung bình từ 250c-280c,

độ ẩm trung bình 85%, tạo lợi thế cho cây trồng quan hợp, phát triển và cho năngsuất chất lượng cao

Lượng mưa cả năm khá cao, trung bình khoảng 1.500mm/năm, mưa phân bốkhông điều, tập trung chủ yếu vào những tháng đầu mùa mưa từ tháng 5 đến tháng

11, màu khô bắt đầu từ tháng 11 đến tháng 4 năm sau Với thời gian mưa ngắn, do

đó vào mùa khô một phần diện tích đất canh tác của xã thiếu nước tưới tiêu, nếukhông được điều tiết nước ngọt từ thượng nguồn thì xảy ra tình trạng thiếu nướctưới cho cây trồng vụ đông xuân Nhìn chung khí hậu ở xã Ngọc Biên khá thuậnlợi cho việc phát triển nông nghiệp, hạn chế lớn nhất là thiếu nước tưới cho câytrồng vào mùa khô do đó để tăng vụ, khai thác tiềm năng đất đai cho phát triển sảnxuất nông nghiệp cần thiết phải bố trí cơ cấu cây trồng một các hợp lí, ít tưới trong

vụ đông xuân, đồng thời tăng cường công tác thuỷ lợi để điều tiết nước ngọt từthượng nguồn dẫn về tưới cho địa bàn xã

2.1.2 Tình hình kinh tế, văn hóa

*Tình hình phát triển kinh tế nông nghiệp

Đối với địa bàn xã Ngọc Biên với vị trí, địa lí, địa hình, khí hậu là điều kiệnthuận lợi để phát triển kinh tế nông, ngư nghiệp, mặc dù kinh tế của xã đã có sựphát triển khá trong những năm gần đây những phụ thuộc chủ yếu vào sản xuấtnông nghiệp, công nghiệp, xây dựng và thương mại dịch vụ có quy mô nhỏ nênquy mô kinh tế ở xã còn nhỏ, tốc độ tăng trưởng kinh tế giai đoạn 2006-2010 đạt14.04%, trong đó nông nghiệp 12.16%, thuỷ sản tăng 26.31%, tiểu thủ công nghiệptăng22.5%, xây dựng chiếm 7.4% và thương mại, dịch vụ chiếm 3.43% giá trị sảnxuất toàn xã

Cơ cấu kinh tế trong những năm qua có sự chuyển biến theo hướng tích cực,giảm dần tỉ trọng giá trị sản xuất ngành nông nghịêp- nuôi trồng thuỷ sản và tăngdần tỷ trọng ngành công nghiệp – xây dựng, thương mại, dịch vụ còn chậm, năm

2010 theo thống kê tỷ trọng giá trị sản xuất ngành nông nghịêp- nuôi trồng thuỷ

sản chiếm khoảng 89,33 và tiểu thủ công nghiệp , xây dựng chiếm 7.24% vàthương mại dịch vụ chiếm 3,43% toàn xã.

Thu nhập bình quân đầu người đều tăng qua các năm nhưng vẫn còn ở mứcthấp, năm 2010 đạt khoảng 9.000.000 đ, tỷ lệ hộ nghèo ở mức cao chiếm trên 35%

*Tình hình phát triển văn hóa – xã hội:

Trong những năm qua thực hiện chương trình điện khí hoá nông thôn, hạtầng cơ sở ngành điện đã được tăng cường đảm bảo cung cấp điện cho 93% dân cưtrong xã được sử dụng địên thường xuyên và an toàn Bên cạnh thực hiện dự ánđiện 20.000 hộ đã thực hiện hoàn chỉnh cơ bản về thủ tục của dự án

Về cơ sở vật, trang thiết bị dạy và học trên địa bàn xã tương đối cơ bản, đảmbảo công tác dạy và học, tỷ lệ học sinh lên lớp hang năm đạt từ 98% trở lên

Xã có trạm y tế với quy mô 924m vuông, bộ máy nhân sự được bố trí có bác

sĩ, dược sĩ, y sĩ, điều dưỡng, nữ hộ sinh, các ấp có cán bộ y tế cộng đồng, trangthiết bị của trạm được đầu tư tương đối đầy đủ, đáp ứng được việc sơ cấp cứu banđầu và phòng chống dịch bệnh, tỷ lệ người dân tham gia các hình thức bảo hiểm y

tế chiếm 45% dân số

Cơ sở phục vụ văn hoá – thể thao ở tuyến xã còn thiếu, chưa được đầu tư,xây dựng 01 nhà sinh hoạt cộng đồng nhưng diện tích nhỏ, có 1 bưu điện xã, 100%

hộ có ti vi xem, nghe đài tiếng nói Việt Nam, 80% hộ có điện thoại

Được sự hỗ trợ của nhà nước, tổ chức UNICFE và nhân dân đầu tư xã đưavào sử dụng 5 trạm cấp nước tập trung và hang trăm giếng bơm tay phục vụ nhucầu nước sạch cho nhân dân trong xã, tỷ lệ hộ sử dụng nước hợp vệ sinh đạt 93%

Vệ sinh môi trường nông thôn, hiện nay hộ có đủ 3 công trình ( nhà tắm, hố

xí, bể nước ) đạt chuẩn chiếm 30% tổng số hộ, tỷ lệ hộ có chăn nuôi tập trung hợp

vệ sinh đạt 30%, xã đã hình thành được 3 bãi rác tập trung, tuy nhiên tình trạngnước thải chưa được xử lý triệt để nên vẫn chảy tràn ra các kênh rạch, trên địa bàn

xã chưa có nghĩa trang tập trung, chủ yếu chôn cất theo các khu đất ở và các khunghiã địa theo họ tộc

Dân số bình quân hàng năm 1,35%/năm và năm 2011 là 9338 người, mật độdân số 385 người/km2, dân cư chủ yếu sống tập trung ở trung tâm xã , các triềngiồng, và dọc theo các tuyến giao thông chính.

Nguồn lao động ở địa phương có khoảng 5.338 ngườ, trong đó lao động trongngành nông nghiệp chiếm 90% , lao động trong lĩnh vực công nghiệp, dịch vụchiếm 10%

Trình độ lao động , có trình độ tiểu học chiếm 20%, Trung học cơ sở chiếm50% và phổ thong trung học chiếm 30%, công tác đào tạo bồi dưỡng thời gian quacũng được quan tâm với khoảng 18% có trình độ sơ cấp, trung cấp chiếm 5%, đạihọc 0,3%

Như vây công tác xoá đói giảm nghèo và chóng tái nghèo trong những nămtới là hết sức quan trọng, cần có giải pháp đồng bộ và sự giúp sức của toàn xã hội

để từng bước giảm hộ nghèo, đáp ứng tiêu chí nông thôn mới

Tóm tại: Nhìn chung trong năm 2011 thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế,

xã hội có một số chỉ tiêu đạt được kết quả đáng kể, các chỉ tiêu kinh tế quan trọngđều đạt và có tăng hơn so năm trước; hệ thống cơ sở hạ tầng, văn hoá - xã hội pháttriển chưa đồng bộ như: trong chỉ đạo chuyển dịch cơ cấu sản xuất còn chậm,mang tính nhỏ lẻ, một số ngành chuyên môn chưa thật sự quan tâm công tác quantrọng này, chưa có mô hình sản xuất mang tính đột phá, công tác xây dựng mạnglưới văn hoá, giáo dục, y tế còn chất lượng còn thấp,bên cạnh đó củng còn một sốkhó khăn, tồn tại những yếu kém, hướng tói như cần khắc phục, quyết tâm hơnnửa của cả hệ thống chính trị, và toàn xã hội

- Về thuận lợi: Có các chính sách hỗ trợ kịp thời, có sự quan tâm của Đảng,

Nhà nước, có sự đồng thuận trong nhân dân, mặt bằng dân trí được cải thiện, bêncạnh đó được sự ưu đãi của thiên nhiên đất đai màu mở, nguồn nước ngọt quanhnăm, ít bị nhiễm mặn thuận lợi cho sản xuất nông, ngư nghiệp, giao thông thuậnlợi, kết cấu hạ tầng được hoàn thiện, tạo điều kiện phát triển nền kinh tế xã nhà

- Về khó khăn: Là vùng nông thôn, xa trung tâm huyện, trình độ dân trí còn

thấp, năng lực đầu tư vốn, công nghệ còn hạn chế, tình trạng thiếu việc làm trongnhân dân còn cao, các tệ nạn xã hội có chiều hướng tăng

2.2 Thực trạng của chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp - nông thôn trên

địa bàn xã Ngọc Biên, huyện Trà Cú

Kinh tế tiếp tục phát triển đi dần vào chiều sâu, chuyển dịch cơ cấu kinh tếnông nghiệp - nông thôn theo hướng tích cực, một số mục tiêu, chỉ tiêu kinh tếhàng năm đều đạt và vượt chỉ tiêu so với kế hoạch

Tốc độ tăng trưởng trên các lĩnh vực, tổng sản phẩm nội địa (GDP) tăng12,50% Trong đó: Công nghiệp đạt 5,72%; nông nghiệp 56,28%; xây dựng12,35%; dịch vụ 20,65%; thủy sản 5,00% Thu nhập bình quân đầu người năm

2010 đạt 7,8 triệu đồng/người/năm, tăng 300.000 đồng/người/năm

Được sự quan tâm của Đảng và Nhà nước tích cực chuyển đổi cơ cấu mùa

vụ cây trồng, vật nuôi, mở rộng thương mại dịch vụ, tạo điều kiện công nghiệp tiểu thủ công nghiệp nên cơ cấu kinh tế trên địa bàn xã có sự chuyển biến theohướng giảm dần tỷ trọng nông nghiệp, tăng đần tỷ trọng thương mại - dịch vụ

-Từng bước thực hiện cơ giới hóa trong sản xuất, phát triển theo hướng thămcanh tăng năng suất, chất lượng hiệu quả, tạo được một số mô hình sản xuất đạthiểu quả kinh tế cao Tập trung chỉ đạo đẩy mạnh chuyển đổi cơ cấu sản xuất, nông

- ngư nghiệp; tăng cường công tác khuyến nông, chuyển giao và ứng dụng tiến bộkhoa học kỹ thuật, đưa cơ giới vào sản xuất, bố trí thích hợp lịch thời vụ Sản xuấtnông nghiệp là thế mạnh của xã năm 2010 sản lượng ước đạt 11.254 tấn (tăng 30%

so năm 2005) đưa hệ số sử dụng đất lên 2,5 lần so năm 2005 Xã nằm trong dự án Nam Măng Thít, các hệ thống thủy lợi được đầu tư tương đối hoàn thiện, có 80%

diện tích nông nghiệp đáp ứng nhu cầu nước tưới tiêu phục vụ cho sản xuất, trong

quá trình chỉ đạo xã chọn ấp Giồng Cao làm điểm và ấp Sà Vần A làm diện; phát

triển mạnh cây màu, tổ chức hội thảo rút kinh nghiệm; toàn bộ diện tích đất triềngiồng đã đưa đại trà cây màu xuống chân ruộng tăng thu nhập từ 30 - 40 triệuđồng/ha, lên 50 đến 70 triệu đồng/ha Tận dụng nguồn nước kênh, mương, ao hồphát triển thủy sản đạt chỉ tiêu nghị quyết Đồng thời trồng nấm rơm được 8.100mét mô đạt 54%,năng suất 1,5kg/m, sản lượng 12.150 kg Do nhân dân tận dụngnguồn rơm rạ để tập trung chăn nuôi bò