đề tài nghiên cứu khoa học xoa bóp bấm huyệt chữa đau vai gáy

đây là đề tài nghiên cứu về xoa bóp bấm huyệt chữa đau vai gáy trong đông y. với số liệu rất thực tế, mọi người có thể đọc , tham khảo và tải về để trình bày với cơ quan,, trường lớp hoặc làm bài tham khảo cho mình.

CÁC TỪ VIẾT TẮT:

MRI (Magnetic resonance imaging)……….Cộng hưởng từ YHCT……… y học cổ truyền TVĐĐCSC……….thoát vị đĩa đệm cột sống cổ THCSC……… thoái hóa cột sống cổ TCN……….trước công nguyên

CHƯƠNG I.

ĐẶT VẤN ĐỀ

Đau vai gáy hay gặp trên lâm sàng ,từ nông thôn đến thành thi,từ người giàđến trẻ nhỏ Như vậy đau vai gáy không loại trừ 1 ai Mặc dù bệnh không gây nguyhiểm đến tính mạng con người nhưng nó gây khó chịu cho người bệnh Trong đờisống hiện đại, cuộc sống tiếp xúc nhiều với máy vi tình,bàn làm viêc khiến conngười ta thường xuyên đau mỏi cổ,vai Ơ Mỹ,tỷ suất mắc bệnh là 1/4000người/năm và có đến gần 20% dân số ở tuổi trưởng thành mắc bệnh TVĐĐ CSC.Khoảng từ 50 % đến 85 % những người đã bị đau vai gáy sẽ bị làm phiền bởi nómột lần nữa trong vòng năm năm tới Thoái hóa cột sống cổ đứng hàng thứ 2 vàchiếm 14% trong các bệnh thoái hóa khớp

Đau vai gáy là vấn đề rất hay gặp ở các nước phát triến, theo Roni Evans vàcộng sự :Đau vai gáy ảnh hưởng đến một số lượng lớn cá thế và có một tác độngquan trọng về mặt kinh tế xã hội Đây cũng là nguyên nhân gây mất việc làm haygặp tại các nước châu Âu Tại Anh, mỗi năm có khoảng 91/1000 người nghỉ việc

do đau vai gáy, ước tính tốn kém khoảng hơn năm triệu ngày làm mỗi năm

Ở Việt Nam, theo thống kê của Hội chấn thương chỉnh hình Việt Nam thì sốngười có chỉ định phẫu thuật cột sống chỉ chiếm 5% số bệnh nhân đau cột sống,95% bệnh nhân đau cột sống đều được điều trị nội khoa bằng thuốc tây y, phục hồichức năng và YHCT.Bệnh viện Bạch Mai thoái hóa cột sống cổ chiêm 4,66% bệnhnhân điều trị nội trú

Đau vai gáy có nhiều phương pháp điều trị,đặc biệt là hiệu quả mang lại củathủ thuật xoa bóp bấm huyệt nói.Xoa bóp bấm huyệt là 1 tác động vật lý lên cơ thể

Đây là một phương pháp chữa bệnh đơn giản, phổ cập, đã được hình thành từlâu trong lịch sử y học Người xưa đã biết dùng những động tác có tính tự phát như:xoa, bóp, ấn, nắn, tác động vào chỗ đau trên cơ thể

Hiện nay, tại bệnh viện Bãi Cháy chưa có đề tài đề cập đến việc đánh giáhiệu quả của xoa bóp bấm huyệt trong điều trị đau vai gáy cấp.Vì vậy, chúng tôi

tiến hành nghiên cứu đề tài “ Đánh giá hiệu quả phương pháp xoa bóp bấm huyệt

điều trị bệnh đau vai gáy cấp tại khoa y học cổ truyền bệnh viện Bãi Cháy”

Mục tiêu nghiên cứu:

1 Đánh giá hiệu quả của xoa bóp bấm huyệt đối với bệnh nhân đau vai gáythông qua 1 số triệu chứng lâm sàng

2 Nhận xét yếu tố liên quan đến bệnh đau vai gáy cấp

2.Sơ lược lịch sử xoa bóp bấm huyệt:

Xoa bóp có từ lâu đời và ngày càng được phát triển Từ thời xa xưa conngười đã biết dùng đôi bàn tay khéo léo để xoa bóp, vuốt ve nhằm làm dịu nhữngđau đớn trên cơ thể Trên các di chỉ khảo cổ, trên những chữ viết vào lau sậy, trêncác hình vẽ của kim tự tháp, đền chùa, trong các sách vở viết cách đây mấy ngànnăm đều nhận thấy cách xoa bóp trong nền y học dân gian ở nước nào cũng có Cóthể nói xoa bóp là một cách chữa bệnh được ra đời sớm nhất Nó được xây dựng và

phát triển trên cơ sở những kinh nghiệm tích lũy được trong quá trình đấu tranh vớibệnh tật và bảo vệ sức khỏe của con người.

Ở nước ta từ thời Hồng Bàng dựng nước (cách đây 2900 năm trước CN)nhân dân ta đã biết dùng lá ngải cứu, lá cúc tần xoa bóp chờm nóng, lá trầu không

hơ nóng sát vào vùng cạnh thắt lưng, dùng hoa chổi xể ngâm rượu để xoa bóp

Từ đó tới nay xoa bóp ngày càng phát triển, trong chế độ phong kiến đã hình thành

ba nhóm người làm xoa bóp Một số người mù làm tầm quất ngoài đường với cácthư pháp nhẹ nhàng như: bóp, chặt, đấm, bẻ các khớp đổ gây cảm giác khoan khoái

dễ chịu, giảm mệt nhọc, đau lưng, mỏi gối, giảm đau mỏi các bắp thịt sau nhưnggiờ lao động mệt nhọc Một số người được trưng dụng xoa bóp cho bọn vua quanphong kiến qua các triều đại vua chúa Một số lương y chữa bệnh bằng xoa bóp tạinhà với những môn phái khác nhau

Trong sách vở của các nhà danh y nổi tiếng đã nghi lại dùng xoa bóp đểphòng bệnh và chữa bệnh Tuệ Tĩnh ở thế kỷ XIV đã đề cập đến xoa bóp trongcuốn "Hồng nghĩa giác tư y thư" Hoang Đơn Hòa ở thế kỷ XVI đã đề cập đếnhuyệt xoa bóp trong cuốn "Hoạt nhân toát yếu”, Hải Thượng Lãn Ông đã đề cập tớixoa bóp trong cuốn "Vệ sinh yếu quyết"

3 Tác dụng xoa bóp bấm huyệt:

3.1 Y học cổ truyền:

* Theo YHCT: sự mất thăng bằng về âm dương dẫn tới sự phát sinh ra bệnhtật và cơ chế tác dụng của xoa bóp bấm huyệt cơ bản là điều hòa về âm dương.Bệnh tật phát sinh ra làm rối loạn hoạt động bình thường của hệ kinh lạc, do vậytác dụng cơ bản của xoa bóp châm cứu là điều chỉnh cơ năng hoạt động của hệkinh lạc Trong kinh lạc có kinh khí vận hành để điều hòa khí huyết, làm cơ thểluôn luôn khỏe mạnh, chống được các tác nhân gây bệnh Hệ kinh lạc cũng là nơibiểu hiện các trạng thái bệnh lý của cơ thể, đồng thời cũng là nơi tiếp nhận các hình

thức kích thích ( dùng châm, cứu, xoa bóp, bấm huyệt, giác ) thông qua các huyệt

để chữa bệnh Bệnh tật sinh ra do nguyên nhân bên ngoài ( ngoại nhân- tà khí )hoặc nguyên nhân bên trong đường kinh, nếu đó là khí thực thì phải loại bỏ tà khí

ra ngoài ( dùng phương pháp tả ), nếu do chính khí hư thì phải bồi bổ kinh khí đầy

đủ ( dùng phương pháp bổ )

3.2 Theo y học hiện đại

 Tác dụng đối với da

Da có tầm quan trọng rất lớn đối với cơ thể Nó bao bọc cơ thể con người và

nó có diện tích vào khoảng 15.000 cm2 Trong cơ thể, da thải hơi nước gấp đôiphổi, nó cũng là cơ quan thẩm thấu và hô hấp, da còn tham gia vào quá trìnhchuyển hóa nước, muối, aubumin và vitamin Da là cơ quan nhận cảm tức là nhậnnhững kích thích nóng lạnh (trong đó có xoa bóp), truyền kích thích vào hệ thốngthần kinh trung ương và tiếp nhận những phản ứng trả lời của cơ thể đối với kíchthích đó Vì vậy khi xoa bóp có tác dụng trực tiếp đến da và thông qua da ảnhhưởng đến toàn thân

a) Ảnh hưởng cục bộ: khi xoa bóp lớp sừng của biểu bì được bong ra làm cho hô

hấp của da được tốt hơn mặt khác tăng cường chức năng của tuyến mỡ, tuyến mồhôi nên sự đào thải các chất cặn bã qua các tuyến mồ hôi được tốt hơn Xoa bóplàm cho mạch máu giãn tăng cường tuần hoàn động mạch và tĩnh mạch có lợi choviệc dinh dưỡng ở da, làm cho da co giãn tốt, da bóng đẹp và mịn, có tác dụng tốtđối với chức năng bảo vệ cơ thể của da, mặt khác xoa bóp có thể làm cho nhiệt độcủa da tăng lên do mạch tại chỗ và toàn thân giãn

b) Ảnh hưởng đến toàn thân: khi xoa bóp các chất nội tiết của tế bào được tiết ra

thấm vào máu và có thể tăng cường hoạt động của mạch máu và thần kinh ở da.Mặt khác thông qua phản xạ thần kinh, xoa bóp có tác động đến toàn cơ thể

Như vậy xoa bóp đã có tác đụng đối với toàn thân: tăng cường hoạt động của thầnkinh; nâng cao quá trình dinh dưỡng và năng lực hoạt động của cơ thể.

 Tác dụng đối với hệ thần kinh

Xuất phát từ học thuyết về thần kinh của Pavlop trong cơ thể, tác dụng củaxoa bóp đối với cơ thể thì vai trò của hệ thần kinh là chủ đạo Tất cả các chức năngcủa cơ thể người ta đều do hệ thần kinh điều khiển Cơ thể thông qua hệ thần kinh

có những phản ứng đáp lại tích cực đối với những kích thích của xoa bóp

giao cảm, qua đó gây nên những thay đổi trong một số nội tạng và mạch máu

Ví dụ:

Xoa bóp gáy, lưng, vai, ngực có thể gây lên những thay đổi ở các cơ quan do thầnkinh thực vật ở cổ chi phối và các cơ quan do trung khu thực vật cao cấp ở chấtxám não thất III chi phối Do đó xoa bóp vùng đó điều trị các bệnh về mũi họng,cao huyết áp, trạng thái thần kinh như mất ngủ, rối loạn dinh dưỡng ở tay, đau nửađầu do vận mạch

Xoa bóp vùng thắt lưng cùng, gồm da ở vùng trên thắt lưng, mông đến nếp môngnửa dưới bụng và 1/3 trên của đùi Xoa bóp tác động đến vùng gây phản xạ thầnkinh thực vật thắt lưng - cùng điều khiển một cơ quan chậu lớn nhỏ, chi dưới, sinhdục, nó có tác dụng dinh dưỡng khi có bệnh về hệ mạch chấn thương ở chân, giảm

co thắt mạch, hàn gắn vết thương, dinh dưỡng các vết loét

Phát C7 có thể gây phản xạ cơ tim (co lại)

Xoa bóp vùng thượng vị cũng ảnh hưởng đến chức năng của dạ dày - Tá tràng,bàng quang và nhanh dương

b) Xoa bóp có thể gây lên thay đổi điện não: kích thích nhẹ nhàng gây hưng phấn,

kích thích mạnh thường gây ức chế

 Tác dụng đối với cơ, gân, khớp:

a) Đối với cơ: xoa bóp có tác dụng làm tăng tính đàn hồi của cơ, tăng năng lực làm

việc, sức bền của cơ và phục hồi sức khỏe cho cơ nhanh hơn khi không xoa bóp,khi cơ làm việc quá căng gây lên phù nề co cứng và đau, xoa bóp có thể giải quyếtcác chứng này Ngoài ra nó có tác dụng tăng dinh dưỡng cho cơ vì vậy xoa bópchữa teo cơ rất tốt

b) Đối với gân khớp:xoa bóp có khả năng tính co giãn, tính hoạt động của gân, dây

chằng, thúc đẩy việc tiết dịch trong cơ khớp và tuần hoàn quanh khớp Nó có thểdùng để chữa bệnh khớp

 Tác dụng đối với hệ tuần hoàn

Đối với huyết động: Một mặt xoa bóp làm giãn mạch, trở lực trong lòng mạch giảm

đi, mặt khác xoa bóp trực tiếp đẩy máu về tim, do đó xoa bóp vừa giảm gánh nặngcho tim vừa giúp máu trở về tim tốt hơn

Đối với người huyết áp cao ít luyện tập xoa bóp có thể làm hạ áp

Xoa bóp trực tiếp ép vào lâm ba cầu, nên giúp cho tuần hoàn lâm ba nhanh và tốthơn, đo đó có thể có tác dụng tiêu sưng

Trong khi xoa bóp số lượng hồng cầu, tiểu cầu hơi tăng, số lượng bạch cầu, huyếtsắc tố cũng có thể tăng Sự thay đổi nhất thời này có tác dụng tăng cường sự phòng

vệ của cơ thể

 Tác dụng đến hệ bạch huyết:

Trong cơ thể con người, ngoài hệ thống mạch máu ra còn có một hệ thống nữa là

hệ bạch huyết Hệ bạch huyết gồm có một hệ thống mao mạch bạch huyết, mạch và

bạch huyết trong đó bạch huyết chuyển động Mạch bạch huyết tựa như một hệthống lọc loại bỏ chất thừa của chất dịch mô hoặc dịch vệ trong các cơ quan.

Xoa bóp giúp cho việc vận chuyển bạch huyết được tăng cường Dòng máu vadòng bạch huyết tăng trước tiên tạo điều kiện giảm hiện tượng ngừng trệ và sự tiếtdịch ở vùng khớp, ổ bụng và có tác dụng tiêu nề

 Tác dụng đối với các chức năng

a) Đối với hô hấp: khi xoa bóp thở sâu: có thể do trực tiếp kích thích vào thành

ngực và phản xạ thần kinh gây nên, do đó có tác giả dùng xoa bóp để chữa cácbệnh phế khí thũng, hen phế quản, xơ cứng phổi để nâng cao chức năng thở vàngăn chặn sự suy sụp của chức năng thở

b) Đối với tiêu hóa: có tác dụng tăng cường nhu động của dạ dày, của ruột và cải

thiện chức năng tiêu hóa khi chức năng tiết dịch tiêu hóa kém, dùng kích thíchmạnh để tăng tiết dịch Khi chức năng tiết dịch tiêu hóa quá mạnh, dùng kích thíchvừa và nhẹ để giảm tiết dịch

c) Đối với quá trình trao đổi chất: xoa bóp làm tăng lượng nước tiểu bài tiết ra

nhưng không thay đổi độ acid trong máu Có tác giả nêu lên, xoa bóp 2, 3 ngày sau,chất nitơ trong nước tiểu tăng lên và kéo dài vài này do tác dụng phân giải Proteincủa xoa bóp gây nên Xoa bóp toàn thân có thể tăng nhu cầu về dưỡng khí 10 –18%, đồng thời cũng tăng lượng bài tiết thán khí

4.Giải phẫu vùng cổ gáy:

4.1.Cột sống chúng ta có từ 31 đến 34 đốt sống ,trong đó cột sống cổ có 7 đốt sống.Cấu tạo nói chung gồm thân đốt sống cứng, chắc; đĩa đệm; dây chằng và bao khớp

đàn hồi cho phép cột sống đảm bảo được chức năng giữ cơ thể ở tư thế thẳng, phốihợp vận động và bảo vệ tuỷ sống

Dây chằng dọc trước bám ở mặt trước các đốt ống và đĩa đệm

Dây chằng dọc sau bám vào mặt sau thân đốt (trong ống sống) và đĩa đệm

Ngoài ra còn các dây chằng vàng, dây chằng liên gai, dây chằng liên ngang

Từ đốt C6 đến C2 có động mạch đốt sống thân nền chạy trong lỗ động mạch

ở giữa mỏm ngang của mỗi đốt và ngay bên cạnh mỏm móc, kèm theo động mạch

có tĩnh mạch và một số nhánh thần kinh giao cảm cổ

4.4.Cơ vùng cổ gáy

4.4.1 Vùng cổ trước: được giới hạn bởi xương móng và xương đòn, xương ức

Xếp thành 3 toán cơ: cơ ức đòn chũm và cơ thang; cơ dưới móng; các cơ bên cộtsống.

+ Cơ ức đòn chũm và cơ thang:

 Cơ ức đòn chũm: chạy ở mặt bên cổ từ xương chũm tới xương ức và xươngđòn

Tác dụng: gập đầu ra trước,nghiêng đầu về bên,quay mặt sang bên đối diện

 Cơ thang: đi từ ụ chẩm sau theo mép sau cổ đến tận 1/3 sau xương đòn 2 bênTác dụng: xoay vai vào gần cột sống,nâng và khép xương vai giúp cho việcnâng tay lên

+ Cơ dưới móng: có 2 lớp

 Lớp nông có cơ ức đòn móng và cơ vai móng

 Lớp sâu có cơ ức giáp và cơ giáp móng

Tác dụng cơ dưới móng: kéo xương móng xuống dưới tạo điều kiện cho cơ trênmóng có chỗ bám qua đó làm kéo xương hàm xuống dưới và há miệng

4.4.2.Cơ vùng cổ sau (gáy)

 Lớp cơ thứ 1:cơ thang

 Lớp cơ thứ 2:

- Cơ gối đầu và cơ gối cổ

Tác dụng: nếu cả 2 cơ cùng co thì đầu ngửa lên nếu 1 cơ co thì thì quay đầu nghiêng đầu 1 bên

Cơ nâng vai

Tác dụng: nghiêng cột sống cổ và nâng vai lên

 Lớp cơ thứ 3:

- Cơ bán gai đầu và cơ bán gai cổ.

Tác dụng: ngửa, nghiêng, quay đầu

- Cơ dài đầu và cơ cột sống cổ

Tác dụng: giãn đốt sống cổ và nghiêng đốt sống cổ 1 bên

 Lớp thứ 4: có 4 cơ

- Cơ thẳng đâu sau to

- Cơ thẳng đầu sau bé

- Cơ thẳng đầu trên

- Cơ thẳng đầu dưới

Tác dụng: ngửa nghiêng và quay đầu

4.4.3 Cơ bên cột sống cổ và cơ trước sống (sâu)

a) Cơ bên cột sống cổ:

 Có 3 cơ bậc thang:

- Cơ bậc thang trước

- Cơ bậc thang giữa

- Cơ bậc thang sau

 Cơ liên mỏm ngang

Tác dụng chung: xoay nhẹ cột sống cổ và nâng xương sườn I, II.b) Các cơ trước cột sống cổ:

 Cơ dài cổ

 Cơ thẳng trước lớn

 Cơ thẳng trước nhỏ

5.Y học cổ truyền:

Vùng cổ gáy có những đường kinh dương đi qua:

- Thủ dương minh đại trường kinh

- Thủ thái dương tiểu trường kinh

- Thủ thiếu dương tam tiêu

- Túc thái dương bàng quang kinh

- Túc thiếu dương đởm kinh

- Túc dương minh vị kinh

- Mạch đốc

- Mạch dương kiểu

6 Cơ chế đau vai gáy:

+)Theo y học hiện đại

Cơ chế đau ở đây là sự kích thích các nhánh thần kinh cảm giác có nhiều ởmặt sau thân đốt sống và đĩa đệm, trên dây chằng dọc sau của thân đốt sống, nhữngtổn thương của thân đốt sống và của đĩa đệm khi chèn ép vào vùng này đều gâyđau

Từ trong ống tủy các rễ thần kinh đi ra ngoài qua các lỗ liên hợp của đốtsống, khi có các tổn thương chèn ép hoặc kích thích vào các rễ này trên đường đicũng gây cảm giác đau và rối loạn cảm giác,vận động

Co thắt cơ gây kích thích trực tiếp lên thụ thể đau khi co thắt, tuy nhiên cảmgiác đau cũng có thể là hệ quả của sự thiếu huyết dưỡng đồng thời xảy ra trong suốtquá trình ấy Trong khi đó, công co thắt còn làm tăng mức độ chuyển hóa tại mô

cơ Vì thế, sự thiếu máu nuôi lại càng là điều kiện thúc đẩy cơn đau thêm nặng nề,thông qua giải phóng các chất dẫn truyền tại thụ thể nhận cảm hóa học

+)Theo y học cổ truyền:

Theo y học cổ truyền, cuốn Nội kinh có viết:

“Thông tắc bất thống, thống tắc bất thông.”

“Khí huyết vận hành bình thường trong kinh lạc thì không đau.”

“Khí huyết tắc nghẽn, ứ trệ thì gây đau.”

- Ngoại nhân: do tà khí bên ngoài phong hàn thấp xâm nhập váo cơ thể thừa lúc tấu

lý sơ hở xâm nhập kinh túc thái dương bàng quang và kinh túc thiếu dương đởmgây nên bệnh

+ Phong tà có tính chất di chuyển và xuất hiện đột ngột vì thế mà yêuthống cũng xuất hiện đột ngột, diễn biến nhanh và đau lan truyền theo đường đi củakinh túc thiếu dương đởm, kinh túc thái dương bàng quang

+ Hàn tà: có tính chất ngưng trệ làm cho khí huyết kinh lạc bị tắcnghẽn, mặt khác bệnh nhân có tình trạng khí huyết ứ trệ ở kinh lạc thì càng dễ cóđiều kiện để phát bệnh Tính chất co rút của hàn tà là rất căng, gây co rút gân cơ,ngoài ra gây cảm giác đau buốt như xuyên Hàn hóa nhiệt thì bệnh nhân có cảmgiác nóng rát nơi đau

+ Thấp tà: gây nên một số triệu chứng có đặc trưng như: cảm giác tê

bì, nặng nề, rêu lưỡi nhờn, chất lưỡi bệu

- Bất nội ngoại nhân: do bê vác vật nặng sai tư thế, do sang chấn làm huyết

ứ, khí trệ dẫn tới bế tắc kinh khí của kinh bàng quang, kinh đởm gây nên đau vàhạn chế vận động

7 Triệu chứng lâm sàng:

+)Y học hiện đại:

a) Lâm sàng

 Hội chứng cột sống cổ:

 Hội chứng tủy cổ: do lồi hoặc thoát vị đĩa đệm gây chèn ép tủy cổ.

 Hội chứng giao cảm cổ: đau đầu, chóng mặt, ù tai

+)Y học cổ truyền:

 Phong hàn thấp xâm phạm kinh lạc:

Triệu chứng: đột nhiên vai gáy cứng đau, vận động cổ khó, ấn vào cơ thang, cơ ứcđòn chũm đau, cơ co cứng hơn bên lành.Toàn thân sợ gió sợ lạnh, rêu lưỡi trắng,mạch phù

 Khí trệ huyết ứ:

Triệu chứng: sau khi gối đầu cao ngủ dậy hoặc sau khi lao động mang vác nặng, sai

tư thế, quay cổ đột ngột thấy vai gáy đau, đau dữ dội ở 1 chỗ, vận động cổ khó, cơvùng cổ co cứng, lưỡi có điểm ứ huyết, mạch sáp.

Tùy mức độ, có thể dùng đơn thuần hoặc phối hợp các thuốc Paracetamol (Tylenol,Efferalgan, Panadol, …) viên 0,5g x 2 – 4 viên/24h

Paracetamol kết hợp với codein hoặc tramadol (Efferalgan-codein, Ultracet,…) liều

2 – 4 viên/24h

Thuốc kháng viêm không steroid (NSAID): Diclofenac 75 – 150mg/24h, Piroxicam20mg/24h, meloxicam 7,5 – 15mg/24h, celecoxib 100 – 200mg/24h

- Thuốc giãn cơ:

Thường dùng có tình trạng co cứng cơ : Epirisone, tolperisone, mephenesine,diazepam

- Vitamin nhóm B ( B1, B6, B1)

- Tiêm cạnh cột sống Corticoid

+) Y học cổ truyền

Chủ yếu theo nguyên lý: “Kinh lạc sở quá chủ trị sở cập” Nghĩa là kinh lạc

đi qua vùng nào thì có tác dụng chữa bệnh tại vùng đó Dựa trên cơ sở lý luận này,chúng ta có thể chọn kinh đi qua những vùng muốn giảm đau và cải thiện vậnđộng

Thể phong hàn thấp xâm phạm kinh lạc:

Pháp điều trị:khu phong tán hàn,thông kinh hoạt lạc

Phương:Quyên tý thang gia giảm

Huyệt điều trị:

Tả:phong trì,phong môn,hậu khê,phong phủ,ngoại quan,khúc trì

Bổ:Đại chùy,hợp cốc,phế du

Thể khí trệ huyết ứ:

Pháp điều trị:Hoạt huyết hóa ứ, thông kinh lạc

Phương: Tứ vật đào hồng gia giảm