ĐỔI MỚI SINH HOẠT CHUYÊN MÔN THEO NGHIÊN CỨU BÀI HỌC

1.1 SINH HOẠT CHUYÊN MÔN: là hoạt động được thực hiện thường xuyên theo định kỳ nhằm bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ, năng lực sư phạm cho giáo viên theo chuẩn nghề nghiệp thông qua việc

BỒI DƯỠNG CHUYÊN MÔN CẤP TRUNG

HỌC PHỔ THÔNG

BỒI DƯỠNG CHUYÊN MÔN CẤP TRUNG

HỌC PHỔ THÔNG

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGHỆ AN

TRƯỜNG THPT QUỲNH LƯU4

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGHỆ AN

TRƯỜNG THPT QUỲNH LƯU4

NỘI DUNG TẬP HUẤN

2

3

31 V ấn đề 1 : Đổi mới sinh hoạt tổ chuyên môn dựa

trên nghiên cứu bài học

Vấn đề 2:Xây dựng chuyên đề và

hồ sơ tổ

Vấn đề 3 :Thu hoa ch và thực hiện

ĐỔI MỚI SINH HOẠT TỔ CHUYÊN MÔN DỰA TRÊN NGHIÊN CỨU

 Nâng cao năng lực chuyên môn của

GV, nâng cao chất lượng học của HS, phát triển nhà trường bền vững.

NỘI DUNG CỦA CHUYÊN ĐỀ

 Tổng quan về SHCM dựa trên NCBH.

TỔNG QUAN VỀ SHCM THEO NCBH

 Vì sao đổi mới SHCM theo NCBH?

 Triết lý của SHCM theo NCBH.

 Cơ sở lý luận và thực tiễn của SHCM theo NCBH.

 Rào cản và khó khăn khi đổi mới

SHCM

 Lợi ích của việc đổi mới SHCM theo NCBH

THẦY CÔ HÃY CHO BIẾT:

SINH HOẠT CHUYÊN MÔN LÀ GÌ? GỒM NHỮNG HOẠT ĐỘNG NÀO? TẠI SAO PHẢI ĐỔI MỚI SINH HOẠT TỔ CHUYÊN MÔN?

TRAO ĐỔI, CHIA SẺ HIỂU BIẾT VỀ

SINH HOẠT TỔ CHUYÊN MÔN TRAO ĐỔI, CHIA SẺ HIỂU BIẾT VỀ

SINH HOẠT TỔ CHUYÊN MÔN

1.1 SINH HOẠT CHUYÊN MÔN:

là hoạt động được thực hiện thường xuyên theo định kỳ nhằm bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ, năng lực sư phạm cho giáo viên theo chuẩn nghề nghiệp thông qua việc dự giờ, phân tích giờ dạy.

1.1 SINH HOẠT CHUYÊN MÔN:

 Gồm nhiều hoạt động: Dự giờ và góp ý các giờ dạy; Xây dựng kế hoạch dạy học bộ môn; Sinh hoạt chuyên đề nhưng tập trung là: Dự giờ và góp ý các giờ dạy bài học và sinh hoạt chuyên đề.

 Thực trạng: - Sinh hoạt còn mang tính hình

Công văn triển khai nhiệm vụ năm học của Bộ GD

và SGD năm học 2013-2014 đã nêu rõ: " Đổi mới sinh hoạt tổ, nhóm chuyên môn theo hướng phát

huy tính tích cực, chủ động trong việc thực hiện

chương trình, kế hoạch dạy học Nội dung sinh hoạt

tổ chuyên môn cần tập trung vào việc xây dựng kế hoạch, tổ chức thực hiện chương trình, nội dung dạy học; sinh hoạt chuyên đề trao đổi, thảo luận về các chủ đề, nội dung dạy học; rút kinh nghiệm, tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc gặp phải trong quá

trình dạy học; xây dựng ma trận đề kiểm tra Triển khai hoạt động nghiên cứu bài học trong sinh hoạt

SINH HOẠT TỔ CHUYÊN MÔN DỰA

TRÊN NGHIÊN CỨU BÀI HỌC

Hỏi: Thầy (cô) đã biết

gì về: Sinh hoạt chuyên môn dựa trên nghiên cứu bài học

Nghiên cứu bài học thay đổi cả người dạy và

- NCBH (Lesson Study)

là nghiên cứu cải tiến bài học cho đến khi nào hoàn hảo

- Xuất hiện thời Minh Trị

(1868-1912) tại Nhật

- Giáo sư Sato đã áp

dụng tại Việt nam

- Cũng là hoạt động sinh hoạt chuyên môn nhưng ở đó giáo viên tập trung phân tích các vấn đề liên quan đến người học như: học sinh học như thế nào? Học sinh gặp khó khăn gì trong học tập? Nội dung và phương pháp dạy học có phù hợp, có gây hứng thú cho học sinh không? Kết quả học tập của học sinh có đựoc cải thiện không? Cần điều chỉnh gì và điều chỉnh

QUAN NIỆM SINH HOẠT TỔ CHUYÊN MÔN DỰA

TRÊN NGHIÊN CỨU BÀI HỌC

- Sinh hoạt chuyên môn theo NCBH không tập trung vào đánh giá giờ học, xếp loại giáo viên mà khuyến khích mỗi giáo viên tìm ra nguyên nhân tại sao học sinh học chưa có kết quả như mong muốn và có biện pháp để nâng cao chất lượng dạy học, tạo cơ hội cho mọi học sinh được tham gia vào quá trình học tập, giúp giáo viên có khả năng chủ động điều chỉnh nội dung, phương pháp dạy học cho phù hợp

QUAN NIỆM SINH HOẠT TỔ CHUYÊN MÔN DỰA

TRÊN NGHIÊN CỨU BÀI HỌC

Thầy (cô) hãy quan sát các bức ảnh sau, nhận

xét về cách dự giờ và SHCM ?

Dự giờ

Bước nhảy của một học sinh

Bước nhảy của một học sinh

Công việc của giáo viên

 Nhận xét?

1 Đảm bảo việc học của mọi HS

 Quan tâm đến những HS như vậy 　

 Hy vọng giúp đỡ những HS như trong ảnh

CƠ SỞ LÝ THUYẾT

Cơ sở thực tiễn

 Kinh nghiệm quốc tế của Nhật, Mỹ, Hàn Quốc, Singapore, …

 Thực trạng SHCM hiện nay

 Nhu cầu đổi mới SHCM, đổi mới

 Bài học thành công ở Bắc Giang.

 Vai trò và ý nghĩa quan trọng của SHCM theo NCBH.

QUY TRÌNH SINH HOẠT CHUYÊN MÔN

THEO NGHIÊN CỨU BÀI HỌC

2 Giới thiệu quy trình SHCM theo NCBH

QUY TRÌNH SHCM THEO NCBH

1) Chia nhóm: 4 nhóm

2) Thời gian thảo luận: 20’ Sau thảo luận đại

diện nhóm báo cáo kết quả.

3) Các thầy cô trong nhóm bổ sung báo cáo

4) Các nhóm khác đóng góp ý kiến bổ sung

5) Báo cáo viên tổng hợp ý kiến

1) Chia nhóm: 4 nhóm

2) Thời gian thảo luận: 20’ Sau thảo luận đại

diện nhóm báo cáo kết quả.

3) Các thầy cô trong nhóm bổ sung báo cáo

4) Các nhóm khác đóng góp ý kiến bổ sung

5) Báo cáo viên tổng hợp ý kiến

2 Thảo luận từng bước trong quy trình SHCM mới

2 Thảo luận từng bước trong quy trình SHCM

MH

Ai là người tiến hành dạy? Khi dạy lưu ý những gì?

Người dự giờ cần ghi chép và quan sát như thế nào?

Chuẩn bị các minh

3 Thảo luận

về bước suy ngẫm và thảo luận về giờ dạy MH

Ai là người chủ trì buổi suy ngẫm

và thảo luận

Tiến trình và nội dung của buổi suy ngẫm

và thảo luận Khi suy ngẫm và

4 Thảo luận

về bước áp dụng cho thực

tế dạy học hằng ngày Sau buổi SHCM người

dự sinh hoạt thu hoạch được những

gì?

Hiệu quả của SHCM?

(đối với HS, với người

 Người chuẩn bị giờ dạy minh họa là giáo viên được phân công hoặc một nhóm GV Sau khi dự kiến giáo án sẽ được trao đổi với toàn thể đồng nghiệp trong tổ.

 Giáo án thể hiện nội dung: đầy đủ, chính xác, khoa học, lôgic, có sự phân hóa; tiến trình các hoạt động của giáo viên và học sinh rõ ràng, dự kiến sử dụng phương pháp, hình thức tổ chức dạy học, thiết bị dạy học phù hợp với nội dung bài học, điều kiện của địa phương, dự kiến được thời gian cho các

2 Thảo luận từng bước trong quy trình SHCM

mới Bước 1: Chuẩn bị giờ dạy minh họa

Khi chuẩn bị cần lưu ý:

- Đây là loại bài học gì? Cách giới thiệu bài học?

Dự kiến tình huống và cách giải quyết tình

huống? Nội dung chia làm mấy phần? Phương tiện, phương pháp nào cho hiệu quả cao? những đơn vị kiến thức nào? Tổ chức những hoạt động dạy học nào? Hình thức tổ chức lớp học? Kĩ thuật dạy học được lựa chọn và áp dụng? Trình bày

bảng những nội dung nào? Tích hợp nội dung

nào? HS học ntn? Sản phẩm của học sinh là gì?

Dự kiến các tình huống có thể xảy ra?

Bước 1: Chuẩn bị giờ dạy minh họa

Chuẩn bị giờ dạy minh họa

- Mục đích: Đánh giá, xếp loại

giờ dạy Tập trung vào hoạt

động của giáo viên Thống nhất

cách dạy để các giáo viên cùng

thực hiện

- Một giáo viên thiết kế và dạy

minh họa

- Thực hiện đúng quy trình, nội

dung và các bước thiết kế theo

-- Mục đích: Tìm giải pháp nâng cao hiệu quả học tập của học sinh Tập trung vào hoạt động của học sinh Mỗi giáo viên tự rút

Bước 2: Tiến hành giờ dạy MH và dự giờ

TRỌNG TÂM QUAN SÁT LÀ VIỆC HỌC

 Người tiến hành GDMH là 1 GV tự nguyện hoặc người được nhóm thiết kế lựa chọn Người dạy cần quan tâm đến tất cả các HS, không dạy trước hoặc huấn luyện trước cho HS về nội dung bài học.

 Người QS: Ghi lại các hoạt động của HS trong giờ học

 Vị trí QS: Phía trước hoặc hai bên lớp học, không ngồi sau HS vì không QS được việc học của HS.

 Minh chứng: Kết hợp nghe, nhìn, suy nghĩ, ghi chép, quay phim, chụp ảnh… để nhằm trả lời các câu hỏi:

HS học như thế nào? HS gặp những khó khăn gì? Vì

Bước 2: Tiến hành giờ dạy MH và dự giờ (QS)

3 KỸ THUẬT QUAN SÁT HÀNH VI

Quan sát hành vi học sinh của người Nhật

Quan sát hành vi học sinh của người Nhật

Quan sát hành vi học sinh của người Nhật

Quan sát hành vi học sinh của người Hàn

Quan sát hành vi học sinh của người Mỹ

Quan sát hành vi học sinh của người Canada

Quan sát hành vi học sinh của người Singapore

Dự giờ

Quan sát hành vi học sinh của chúng ta

Quan sát hành vi học sinh của chúng ta

Quan sát trực tiếp hành vi học sinh trong lớp học

A

B

VỊ TRÍ DỰ GIỜ SHCM THEO NCBH

1 16:12-16:19 Mở bài, sơ lược bài học

2 16:19-16:24 Phát vấn định nghĩa về thâm canh

3 16:24-16:28 Tại sao phải thâm canh?

4 16:28-16:35 Chiếu các hình ảnh slide

5 16:35-16:39 Điền vào bảng trống các lí do (phiếu HT)

6 16:40-16:44 Học sinh lên bảng điền

7 16:44-16:46 GV đưa ra bảng chuẩn của GV

8 16:46-16:50 GV tóm tắt và khái quát lại

9 16:50-16:52 Ghi ý chính lên bảng

10 16:52-16:55 HS tham khảo tài liệu trả lời câu hỏi:

Làm thế nào để chọn được giống tốt?

11 16:53-16:56 HS trả lời và tóm tắt

12 16:56-17:02 HS làm việc SGK trả lời câu hỏi: Cách chăm

Ví dụ về cách ghi chép

khi QS

 Lưu ý:

- Chuẩn bị lớp dạy minh họa hợp lí, đủ chỗ ngồi,

dễ quan sát Không dự quá đông Không gây

ảnh hưởng đến việc học của HS, người dạy

- Đối tượng quan sát là cả giáo viên và học sinh, trọng tâm là việc học của HS Cần quan sát cách

HS học, phản ứng của học sinh trong giờ học,

cách làm việc nhóm, những sai lầm mà HS mắc phải, quan sát tất cả HS

- Từ bỏ thói quen quan sát, đánh giá việc dạy của

Bước 3: Suy ngẫm và thảo luận về giờ dạy

Nội dung suy ngẫm, thảo luận:

- Học sinh có hiểu rõ nhiệm vụ, chủ động trong các

hoạt động học tập.

- Học sinh được tiếp cận các câu hỏi/bài tập có tính

phân hóa, kích thích tư duy, tích cực hóa hoạt động học tập.

- Học sinh tham gia nhận xét đánh giá lẫn nhau trong giờ học về những sai sót về kiến thức, kỹ năng, thái

 Quy trình:

 Chủ trì là tổ trưởng chuyên môn.

 Tất cả người dự giờ: nêu cảm tưởng gắn với HS

 Chủ trì: tránh tóm tắt hoặc lặp lại các ý kiến

 Thảo luận tự do về những điều nhận thấy 　　 　

 Chọn 1 số cảnh, mô tả thực tế & phân tích chúng

 Mô tả cách học sinh hiểu

 Phân tích giao tiếp bằng lời của HS

 Thảo luận về chương trình từ cấu trúc của bài

học & bối cảnh học tập.

Lưu ý: Người dự giờ góp ý về giờ học theo tinh thần “Ngồi bên nhau” trong đánh giá cho phép chúng ta liên tưởng tới hoạt động tương tác, chia sẻ, tin tưởng lẫn nhau Khi hai người “ngồi bên nhau” tham gia đánh giá lẫn nhau, có những nhận xét đúng về nhau thì họ được trao đổi, thảo luận với nhau trong bầu không khí thân mật và cởi mở Sau

đó đánh giá chỉ còn là sự hợp tác giữa các đồng nghiệp để đạt tới những giá trị, chất lượng, hiệu quả công việc mà cả hai đều mong đợi.

 Suy ngẫm gắn với chia sẻ không có tiêu

chuẩn, tiêu chí cụ thể nào

 Không xếp loại, phê bình, chỉ trích GV, HS

 Tránh cách nói: "theo tôi phải thế này "

"Nếu tôi dạy bài này, tôi sẽ làm thế này "

hiệu quả, Câu hỏi nào hay? tình huống nào nên lưu ý? Hoạt động nhóm nào tốt

 Đảm bào ai cũng có ý kiến riêng

 Chia sẻ và hợp tác, thân thiện .

- Thảo luận và suy nghĩ có cần tiếp tục?

- Tiếp tục nghiên cứu để hoàn thiện nếu chưa hài lòng

- Thay đổi, chỉnh sửa thì ở nội dung nào? Đã đạt được? Chưa đat?

- Quy trình là NCBH là 1 chu trình khép kín, gồm nhiều quá trình đơn vị Thời gian là

khác nhau, có thể thực hiện 1 lần hay nhiều lần minh họa nhằm mục đích đảm bảo bài học được hoàn thiện, mang lại hiệu quả cao nhất

- Sau SHCM theo NCBH Mỗi giáo viên viết 1

Bước 4: Áp dụng vào thực tiễn dạy học

LỢI ÍCH KHI THAM GIA SHCM THEO NCBH

 SHCM theo hướng NCBH là một hoạt động đổi mới GD,

mang lại thay đổi tích cực về PPDH, KTĐG

 Hình thành văn hóa góp ý trong nhà trường

 Mọi cán bộ quản lí và GV cùng được tham gia

 Đào sâu hiểu biết của GV, làm họ hiểu sâu rộng hơn về

mình, HS, đồng nghiệp

 Biết cách quan sát học sinh 1 cách tinh tế về việc học HÌnh thành khả năng quan sát, phán đoán, phản ứng nhanh

trước thông tin của HS

 Tích lũy kinh nghiệm, nâng cao năng lực chuyên môn.

 trên cơ sở quan hệ thân thiện, tích cực giữa GV-GV, giữa

 Hiệu quả rút ra:

Với GV: tự tin, chủ động, sáng tạo, tìm ra biện pháp để nâng cao chất lượng dạy và học; có cơ hội nhìn lại quá trình dạy để kịp thời điều chỉnh; quan tâm đến HS nhiều hơn; cải thiện mối quan hệ với đồng nghiệp, sẵn sàng chia

sẻ và giúp đỡ đồng nghiệp, tôn trọng và học hỏi lẫn nhau.

Với cán bộ quản lí: đánh giá cao sự linh hoạt, sáng tạo của GV; không áp đặt GV theo những quy định chung; biết lắng nghe và thấu hiểu những khó khăn của GV trong quá

+ Giai đoạn 2: tập trung phân tích

các nguyên nhân, các mối quan hệ trong giờ học và tìm biện pháp cải

MỤC ĐÍCH CỦA SHCM THEO NCBH

 Để̉ hiểu rõ hơn về cách HS học; Tác động của PPDH đến việc học của HS

 Để̉ nâng cao hiệu quả học tập của HS.

 Để̉ cải tiến việc dạy học của GV thông qua

sự hợp tác có hệ thống với các GV khác trong trường hay cụm trường.

 Để̉ phát triển năng lực chuyên môn của GV.

2 PHÂN TÍCH MỘT BUỔI SINH

HOẠT CHUYÊN MÔN QUA

NGHIÊN CỨU BÀI HỌC

NỘI DUNG

HOẠT ĐỘNG: QUAN SÁT

1 SỐ VIDEO

 NhẬN xét của thầy cô?

Các dấu hiệu cần quan sát

3 Sự tham gia của HS có thành tích thấp hơn

4 Những đối thoại/giao tiếp ngôn từ

5 Mức độ hoàn thành n/vụ HT theo thực tế

của HS

6 Hiệu quả của việc học (tìm ra các phần

không cần thiết)…

SUY NGẪM

(2) MQH con người & phản ứng

(3) Sự tham gia của HS có thành tích học thấp hơn

hơn

cố gắng vô ích giải quyết vấn

đề một mình

một lần nữa, tự ti, ngại hỏi bạn

 cần PT k/năng tìm kiếm “sự giúp đỡ”

 liệu các em có yêu cầu sự giúp đỡ?

Nếu ko, c/ta có thể giúp các em ntn?

Mức độ nhiệm vụ HT

 phần nhiều bị ảnh hưởng bởi n/vụ

 Tuy nhiên không có “kế hoạch” hoàn hảo

 Điều quan trọng hơn: liên tục suy ngẫm

 Tiến hành BH lần 2: phụ thuộc vào anh/chị

Mục tiêu hướng tới:

- HS cải thiện chất lượng học.

- Giúp GV hình thành khả năng quan sát, phán đoán và

phản ứng trước thông tin thu được từ HS

- GV phát triển năng lực chuyên môn.

- Góp phần xây dựng văn hóa nhà trường mới, trên cơ sở quan hệ thân thiện, tích cực giữa GV-GV, giữa GV-PH, giữa HS-HS

-Tạo cơ hội cho CBQL, GV hiểu về mối quan hệ giữa các quy định, chính sách của ngành và công việc hàng ngày của mỗi cá nhân

RÀO CẢN VÀ KHÓ KHĂN KHI ĐỔI MỚI SHCM THEO NCBH?

KẾT LUẬN

là lâu dài, nhiều khó khăn, rào cản.

dựng tổ CM thành một tổ chức biết học hỏi.

trường

lượng học của HS, chất lượng dạy của GV Xây dựng văn hóa nhà trường thân thiện, tích cực.

HOẠT ĐỘNG

Phân biệt SHCM truyền thống với SHCM theo NCBH? Đối tượng: HS

Tiếp cận: linh hoạt

Đánh giá:

Cơ hội: mọi người

+ Hồi trước, nay

+ Trao đổi CM

+ Va chạm GV, không hiệu quả

+ Đánh giá:…

cuối lớp, không quan sát việc

học của HS, mà là việc dạy

của GV

- Triết lý SHCM: Mọi HS đều có

cơ hội học tập, phát triển năng lực GV, phát triển nhà trường

minh họa là tình huống nghiên cứu, tìm tòi, phát hiện, học hỏi.

2 bên lớp học, đi lại xem HS học, quan tâm việc học của HS.

NHỮNG KHÁC BIỆT CỦA SHCM.NCBH-1

Dự giờ và nhận xét

trước đây

SHCM -NCBH

- Vấn đề quan tâm của

người dự: việc dạy của GV

- Ghi chép: Nội dung, tiến

trình giờ dạy, sai sót, hạn

chế của GV.

HS (HS học tập như thế nào? khi nào ? HS nào gặp phải khó khăn gì? Nguyên nhân? GV giúp HS vượt qua khó khăn thế nào?

của HS trong bài học.

Dự giờ, phân tích

trước đây

SHCM-NCBH

đánh giá, khen chê GV…

số lượng phát biểu ít;

GV.

các hoạt động học của HS, hạn chế đánh giá GV dạy…

các ý kiến bày tỏ quan điểm về hoạt động học của HS;

sau bài học.