tạo hình- qua môn học giúp các em biết tiếp thu cái đẹp, tạo ra cái - Lý do sát thực nhất để tôi thực hiện đề tài này là tôi thấy khidạy các bài vẽ các hoạ tiết trang trí đối xứng, trang
Trang 1Đề tài sáng kiến kinh nghiệm
"
Hướng dẫn kỹ năng vẽ trang trớ đối xứng qua trục vào bài vẽ
trang trớ cho học sinh - lớp 5 "
I- Sơ yếu lý lịch
- Họ và tên: Hoàng Mạnh Thắng
- Ngày, tháng, năm sinh: 21 / 01 / 1977
- Năm vào ngành: Năm 2005
- Chức vụ: Giáo viên
- Đơn vị công tác: Trờng Tiểu Học Cao Viên II
huyện Thanh Oai – TP Hà Nội
- Trình độ chuyên môn: Cao đẳng s phạm
- Hệ đào tạo: Liên thông
- Bộ môn giảng dạy: Giảng dạy môn Mĩ Thuật
"
Hướng dẫn kỹ năng vẽ trang trớ đối xứng qua trục vào bài vẽ
trang trớ cho học sinh - lớp 5 "
Trang 2I- Sơ yếu lý lịch
- Họ và tên: Hoàng Mạnh Thắng
- Ngày, tháng, năm sinh: 21 / 01 / 1977
- Năm vào ngành: Năm 2005
- Chức vụ: Giáo viên
- Đơn vị công tác: Trờng Tiểu Học Cao Viên II huyện Thanh Oai – TP Hà Nội
- Trình độ chuyên môn: Cao đẳng s phạm
- Hệ đào tạo: Liên thông
- Bộ môn giảng dạy: Giảng dạy môn Mĩ Thuật khối lớp 2, 3, 4, 5
II- Nội dung của đề tài :
1 Tên đề tài:
"
Hướng dẫn kỹ năng vẽ trang trớ đối xứng qua trục vào bài vẽ
trang trớ cho học sinh - lớp 5 "
2 Lý do chọn đề tài:
- Mĩ Thuật là môn nghệ thuật, giúp chúng ta hiểu sâu về cái
đẹp, biết tạo ra cái đẹp, góp phần quan trọng vào việc hình thànhnhân cách con ngời Đặc biệt là với học sinh tiểu học - bậc học nềntảng cho các chơng trình đào tạo sau này Với học sinh tiểu học, đây
là bớc đầu các em làm quen với loại hình ngôn ngữ mới- ngôn ngữ
Trang 3tạo hình- qua môn học giúp các em biết tiếp thu cái đẹp, tạo ra cái
- Lý do sát thực nhất để tôi thực hiện đề tài này là tôi thấy khidạy các bài vẽ các hoạ tiết trang trí đối xứng, trang trí hình vuông,hình tròn,…học sinh làm bài vẽ trang trí đối xứng thì các em rất lúnghọc sinh làm bài vẽ trang trí đối xứng thì các em rất lúngtúng, cha nắm đợc nguyên tắc vẽ hoạ tiét đối xứng qua trục cũng nhcách sắp xếp các hoạ tiết đó vào trong bài vẽ Cụ thể là các hoạ tiếtgiống nhau các em thể hiện chúng cha đều nhau Học sinh cha hiểu
rõ đợc các bài vẽ trang trí đó phần nhiều là dựa trên nguyên tắc đốixứng, đơn giản các em hiểu rằng yêu cầu của bài là ở các phần mảnggiống nhau đợc vẽ các hoạ tiết giống nhau nhng cha hiểu đợc cáchoạ tiết vẽ giống nhau đó phải đợc vẽ đều và bằng nhau Muốn làm
đợc yêu cầu đó nhất thiết phải dựa trên nguyên tắc đối xứng qua cáctrục kẻ Nguyên nhân của tình trạng này là do học sinh cha có kĩnăng quan sát, nhận xét các hoạ tiết đợc vẽ trang trí đối xứng quatrục cũng nh cách sắp xếp hoạ tiết của các bài vẽ, các sự vật đ ợc sắpxếp ngay trong cuộc sống xung quanh
3 Phạm vi và thời gian thực hiện đề tài.
- Phạm vi: Học sinh lớp 5A trờng tiểu học Cao Viên II
Trang 4đông, chủ yếu là làm nông nghiệp, nền kinh tế còn gặp nhiều khókhăn Ngoài thời gian làm nông nghiệp một số bộ phận dân c đi buônbán, một số khác ra ngoài thành phố làm thuê từ sáng đến tối mới về,bên cạnh đó còn có gia đình đi hàng tuần mới về Nhiều em học sinhsống với ông bà nên sự chăm sóc, quản lý, động viên các em học tậpcòn rất ít Chính vì vậy các em rất lời học tập
- Năm học 2009 – 2010, lớp 5A trờng tiểu học Cao Viên II cótổng số 35 học sinh, gia đình các em nằm rải rác ở các thôn, xóm ven
đê và trong xã Cao Viên
1.1) Tình trạng thực tế khi cha thực hiện đề tài.
- Qua tuần đầu của tháng 9/2009 tại lớp 5A, trong tất cả các tiếthọc Mĩ Thuật tôi thấy học sinh trong lớp có những biểu hiện nh sau:
+ Vẫn còn tình trạng học sinh thiếu đồ dùng học tập nh sách, vởbài tập mĩ thuật, bút chì, bút màu, nên khi thực hành làm bài tập họcsinh mất tập trung, rất ảnh hởng đến hiệu quả của tiết học
+ Học sinh coi nhẹ, cha ý thức đợc tầm quan trọng của mônhọc, không chịu làm bài tập và chuẩn bị bài học mới ở nhà trớc khi
đến lớp
+ Trình độ hiểu biết về môn học của các em còn hạn chế
+ Kết quả kiểm tra bài đạt chất lợng cha cao
+ Học sinh còn khó khăn trong việc vẽ các hoạ tiết đối xứngnên các bài vẽ trang trí còn rất hạn chế về cách vẽ cũng nh cách sắpxếp bố cục hình vẽ khi hoàn thành, cha phát huy đợc khả năng t duysáng tạo của mình, chủ yếu vẫn dựa vào hớng dẫn của thầy và các bài
vẽ trong đồ dùng dạy học , sách giáo khoa,…học sinh làm bài vẽ trang trí đối xứng thì các em rất lúng
- Những nhợc điểm trên làm tôi rất băn khoăn Tôi suy nghĩ vềtình trạng này rất nhiều, tôi đã đặt ra nhiều câu hỏi, nhiều tình huống
để tìm ra nguyên nhân gây nên những nhợc điểm trên Tôi nhận thấyvấn đề chính của các nhợc điểm trên là học sinh cha nắm đợc tínhchất quan trọng của việc vẽ hoạ tiết đối xứng qua trụccũng nh cáchsắp xếp các hình mảng mang tính chất đối xứng trong bài vẽ trang trí
Trang 51.2) Số liệu điều tra trớc khi thực hiện.
2 ) Những biện pháp thực hiện (nội dung chủ yếu của đề tài).
- Để khắc phục tình trạng trên, khi dạy cách vẽ hoạ tiết trang trí
đối xứng qua trục cung nh việc áp dụng vào cách vẽ hoạ tiết trang trí
đối xứng này vào các bài vẽ trang trí hình vuông, hình tròn, đờngdiềm…học sinh làm bài vẽ trang trí đối xứng thì các em rất lúng tôi cho học sinh quan sát rất kĩ lỡng các hình hình vẽ, bài vẽtrực quan hay các vật thật cụ thể nh hoa lá cây…học sinh làm bài vẽ trang trí đối xứng thì các em rất lúngdựa trên hệ thống cáccâu hỏi từ dễ đến khó nhằm giúp các em hiểu đợc cách trang trí đốixứng không chi đợc vẽ trong các bài vẽ trang trí mà các đồ vật , cáchsắp xếp bày đặt trong thức tế cũng đều dựa trên nguên tắc đối xứng.VD: Hai dãy bàn đợc sắp xếp đối xứng qua trục dọc của lớp là khoảngtrống ở giữa lớp Các bảng khẩu hiệu treo trên tờng, các bóng đèn,…học sinh làm bài vẽ trang trí đối xứng thì các em rất lúng
đều đợc chúng ta sắp xếp đối xứng
- Để học sinh phát triển đợc năng lực đáp ứng yêu cầu môn họccũng phải đợc bồi dỡng dần dần, cụ thể, thông qua các giáo cụ trựcquan bằng hình ảnh tác động trực tiếp vào cơ quan thị giác, giúp các
em nắm vứng kiến thức yêu cầu của bài học đồng thời phát huy trí ởng tợng phong phú, nhằm phát huy tính tích cực tự giác của học sinh
t Với đề tài này tôi từng bớc tiến hành các biện pháp sau:
a- Biện pháp 1:
- Căn cứ vào kết quả khảo sát thực tế tôi nhận thấy học sinh cònrất yếu kém trong việc vẽ các hoạ tiết đối xứng cũng nh cách sắp xếp
Trang 6các hoạ tiết vào bài vẽ thờng cha đúng, lộn xộn, không đều nhau.Khi thực hành tôi yêu cầu các em vẽ các hoạ tiết đối xứng qua trụchầu hết các em chi hiểu vẽ đối xứng qua trục là vẽ các hoạ tiết giốngnhau theo một chiều, cha xác định rõ đợc yêu cầu của vẽ trang trí đốixứng qua trục là các hoạ tiết đó ngoài yếu tố giống nhau phải đợc vẽ
đều và bằng nhau và đợc sắp xếp đăng đối, hài hoà theo chiều hớng
đối lập nhau, dẫn đến việc vận dụng cách trang trí đối xứng qua trụcvào các bài vẽ trang trí đều sắp xếp cha hợp lí Các bài vẽ này chỉdừng lại ở mức độ nhất định, cha mang tính sáng tạo
- Đối với cách vẽ hoạ tiết trang trí đối xứng qua trục đòi hỏi
ng-ời vẽ phải nắm vững các nguyên tắc của trang trí đối xứng Từ đó mới
vẽ đợc các hoạ tiết trang trí đối xứng và sắp xếp đợc chúng vào cácmảng trong bài vẽ trang trí đối xứng của mình
- Quan sát, phân tích, suy luận là một yếu tố quan trọng nhấtgiúp các em hiểu sâu về tính chất đối xứng của các hoạ tiết, từ đó biếtcách sắp xếp các hoạ tiết vào bài trang trí đối xứng hợp lí
- VD: Khi dạy cho học sinh cách vẽ hoa lá đối xứng tôi cho học
sinh quan sát trực tiếp một số hoa lá khác nhau, yêu cầu các em phântích đặc điểm của hai nửa chiếc lá đợc sắp đặt nh thế nào qua trục làsống lá, các lá trong một cành lá đó đợc sắp xếp ra sao,…học sinh làm bài vẽ trang trí đối xứng thì các em rất lúngthông quacác gợi ý bằng hệ thống các câu hỏi thảo luận
- Cuối cùng yêu cầu các em tổng hợp các ghi nhận, so sánh sựgiống nhau và khác nhau của hai nửa chiếc lá đó Đồng thời cũng giớithiệu cho các em thấy đợc ngoài những chiếc lá bông hoa mang tínhchất đối xứng thì các đồ vật xung quanh cuộc sống chúng ta đều đợccon ngời vận dụng nguyên tắc đối xứng để trang trí cho đẹp nh : trangtrí lớp học, các đồ vật đợc sắp xếp bày biện trang trí trong nhà…học sinh làm bài vẽ trang trí đối xứng thì các em rất lúnghay
nh ngay trên cơ thể con ngời thì các bộ phận nh mắt, tai, chân, tay đều
đợc tạo sắp xếp mang tính chất đăng đối
Trang 7- Cùng với việc cho học sinh nắm nguyên tắc của cách trang trí
đối xứng, cách vẽ các hoạ tiết đối xứng qua trục tôi cũng cho học sinhquan sát các dạng trang trí không đối xứng để các em hiểu và phânbiệt rõ về hai cách vẽ trang trí đối xứng và trang trí không đối xứngkhác nhau nh thế nào Để kiểm chứng sự tiếp thu kiên thức của họcsinh tôi yêu cầu các em tự trình bày bài vẽ của mình Sau đó yêu cầucác em tự đổi bài vẽ của mình cho bạn quan sát, nhận xét Bằng cáchlàm này học sinh sẽ tự tìm ra đợc những thiếu xót và bổ sung cho bài
vẽ đợc tốt hơn
- Ngoài những lần quan sát, thực hành vẽ các hoạ tiết trang trí
đối xứng qua trục ở trên lớp tôi còn yêu cầu các em quan sát cách sắpxếp của tự nhiên nh cành lá, các bài vẽ trang trí, các dạng trang trímang tính chất đối xứng nh sự bày biện trang trí các đồ vật trong nhà
để giúp các em thấy đ
…học sinh làm bài vẽ trang trí đối xứng thì các em rất lúng ợc các cách trang trí này mặc dù không quacác trục kẻ cụ thể nhng từ cách trang trí đối xứng qua trục con ngời đãbiết vận dụng vào trang trí để phục vụ đời sống của mình
- Bằng biện pháp này tôi thấy học sinh hiểu đợc những yêu cầucơ bản của cách vẽ các hoạ tiết đối xứng qua các trục kẻ cũng nh cáchvận dụng cách trang trí này vào bài vẽ trang trí hình vuông, hìnhtròn Đồng thời giúp học sinh hiểu đợc sự giống nhau và khác nhau
Trang 8giữa cách vẽ hoạ tiết trang trí đỗi xứng qua trục và cách trang tríkhông đối xứng Từ đó các em biết tự xây dựng các hình ảnh trong trínhớ Điều này giúp ích rất nhiều cho các bài vẽ trang trí sau này Đâycũng là bớc giúp học sinh tìm t liệu để xây dựng bố cục cho bài vẽ củamình.
b Biện pháp 2:
- Sau khi học sinh đã nắm đợc yêu cầu cơ bản về cách vẽ hoạ tiét
đối xứng qua trục và tự vẽ đợc các hoạ tiết đối xứng khác nhau theoyêu cầu, tôi từng bớc vận dụng các hoạ tiết cụ thể đó vào từng côngviệc có liên quan đến từng bài vẽ trang trí cho trớc bằng cách lồngghép các kiến thức về trang trí đối xứng vào các bài vẽ trang trí hìnhvuông, hình tròn và trang trí đờng diềm…học sinh làm bài vẽ trang trí đối xứng thì các em rất lúng
- Để học sinh hiểu đợc vấn đề này tôi lần lợt cho học sinh thực hành
vẽ các hoạ tiết trang trí đối xứng vào bài vẽ trang trí
VD: Khi hớng dẫn học sinh vẽ hoạ tiết hoa lá đối xứng qua trục , với
dạng này tôi cho các em quan sát hoa lá thật và hớng dẫn các em vẽhoa lá đó qua trục kẻ , ngoài cách vẽ ra các em có thể cắt hai nửachiếc lá bằng giấy sau đó ghép lại với nhau
Nh vậy các em sẽ thấy cách vẽ hoạ tiết trang trí đối xứng qua trụcmột cách dễ dàng
Cùng với đó tôi cho các em quan sát cách sắp xếp các hoạ tiếttrang trí đối xứng đó áp dụng vào bài vẽ trang trí bằng cách sử dụngcác hoạ tiết hoa lá đã cắt sẵn sau đó sắp xếp chúng vào các hìnhvuông, hình tròn, đờng diềm…học sinh làm bài vẽ trang trí đối xứng thì các em rất lúng để các em thấy đợc cách sử dụng cáchoạ tiết đó vào bài trang trí đối xứng rất dễ dàng Đồng thời giải thíchcho các em thấy đợc mối liên hệ giữa các hình mảng trong bài trangtrí
Mặt khác cho các em hiểu đợc rằng có thể cùng một hoạ tiết
nh-ng khi chúnh-ng ta biết cách sắp xếp chúnh-ng vào bài vẽ tranh-ng trí vẫn tạo
Trang 9đ-ợc vẻ đẹp của bài vẽ trang trí mà không bị đơn điệu Thông qua cáchlàm này học sinh nhận thấy việc vẽ các hoạ tiết trang trí đối xứng quatrục có thể vận dụng nhiều vào bài vẽ trang trí khác nhau mà khôngnhất thiết phải cần đến quá nhiều hoạ tiết khác nhau.
- VD: Với bài vẽ với bài vẽ trang trí hình vuông, hình tròn,…học sinh làm bài vẽ trang trí đối xứng thì các em rất lúng ta
có thể sắp xếp hoạ tiết lớn vào giữa hình trang trí làm mảng chính thìkhi vẽ hoạ tiết phụ ta có thể sử dụng một góc của hoạ tiết chính đó sắpxếp vào mảng phụ bốn góc của hình vuông
- Sau khi học sinh hiểu đợc nội dung yêu cầu của cách vẽ trangtrí đối xứng qua trục, tôi tiếp tục hớng dẫn cách lựa chọn các hoạ tiếtvào trong bài vẽ trang trí bằng cách vẽ, dính ghép các hoạ tiêt đó vàocác mảng trang trí cụ thể, phân định các hoạ tiết trong các mảngchính, phụ to nhỏ khác nhau, tạo lên cách sắp xếp bố cục của bài vẽ.Mục đích của việc sắp xếp các nhóm ngời nh vậy là để học sinh nhận
định đợc đâu là mảng hoạ tiết chính, đâu là mảng hoạ tiết phụ Từ đócác em sẽ dễ dàng đa vào trong các mảng vẽ hoạ tiết chính, hoạ tiếtphụ trong bài vẽ trang trí của mình Cách làm này cũng là để các emhiểu đợc trong một bài vẽ trang trí cũng cần đến việc xây dựng bố cụcbài vẽ rất quan trọng Qua đó khắc sâu cho học sinh hiểu rõ hơn về
mảng chính ( là mảng trọng tâm đợc săp xếp ở giữa của hình trang
trí, bao giờ cũng lớn hơn các mảng phụ đợc sắp xếp xung quanh mảng chính và thể hiện rõ nội dung HS hiểu đợc mảng phụ ( là mảng hỗ trợ để tạo nên sự sinh động nhịp nhàng và thế cân bằng cho bố cục)
của bài vẽ Đồng thời cho các em thấy rõ về những điểm cần tránh khixây dựng bố cục trong bài vẽ trang trí, nh mảng chính quá lớn sẽ phá
vỡ sự hài hoà của bài vẽ hay hoạ tiết chính quá nhỏ sẽ không nổi bậttrọng tâm, Đây chính là cách giúp học sinh định hình, tìm ra cách vẽ
và sắp xếp các hoạ tiết vào bài vẽ trang trí
- VD: Một số điểm cần tránh khi vẽ trang trí
Trang 10
- Những bố cục trên thờng gây cho ngời xem cảm giác khó chịu,bức bối Dù cho các hoạ tiết vẽ đều , cân đối, màu sắc rất đẹp mà có
bố cục không cân đối thì bài vẽ đó cũng không có giá trị nghệ thuật.( Đây cũng là điều mà tôi thờng nhấn mạnh để cho học sinh ghi nhớ,cần tránh khi vẽ hoạ tiết trang trí sắp xếp các hoạ tiết cho bài vẽ củamình )
- Với biện pháp này tôi thấy các em bớc đầu đã nắm đợcnhững yêu cầu cơ bản về cách vẽ hoạ tiết trang trí đối xứng, cách xác
định các hình mảng cho một bài vẽ trang trí Các em thấy tự tin vàhứng thú hơn khi yêu cầu vẽ trang trí một hình có sử dụng cách trangtrí đối xứng qua trục
c Biện pháp 3:
- Nh vậy, bằng hai biện pháp trên tôi đã lần lợt giải quyết đợcnhững khó khăn mà học sinh thờng mắc phải khi vẽ các hoạ tiết đốixứng qua trục và áp dụng vào bài vẽ trang trí
- Khi việc vẽ các hoạ tiết đối xứng qua trục và cách sắp xếp cáchoạ tiết đó vào bài vẽ trang trí với các em đã trở nên dễ dàng , tôi h-ớng tới việc giúp các em cách sắp xếp các hoạ tiết trang trí vào bài vẽmang tính sáng tạo, tự lập không cần kẻ các trục kẻ Học sinh biết sắpxếp các hoạ tiết vào hình trang trí với nhiều bố cục khác nhau, cáchình mảng, hoạ tiết đợc đặt với nhiều dạng, đối xứng với nhau qua
Trang 11nhiều chiều Các hoạ tiết vận dụng vào trang trí không chỉ là các hình
vẽ hoạ tiết hoa, lá mà còn sử dụng nhiều hình vẽ khác dùng làm hoạtiết trang trí nh hình các con vật, các hình kì hà…học sinh làm bài vẽ trang trí đối xứng thì các em rất lúng
- Trớc khi cho học sinh làm bài tôi dành thời gian khoảng 2-3phút để cho các em trình bày nội dung, ý tởng của mình, các hoạ tiết
vẽ trang trí đó là gì, đâu là chính, đâu là phụ và Sau đó yêu cầu các
em trao đổi bài vẽ của mình để cùng nhau quan sát nhận xét xem cáccách sắp xếp bố cục nh vậy đã hợp lý cha? cần điều chỉnh những gì?
Từ đó các em sẽ tự so sánh cách vẽ và cách sắp xếp bài vẽ của bạn vớibài của mình có điểm gì khác biệt để rút ra kinh nghiệm cho mình khi
vẽ các bài sau
Khi học sinh đã biết vẽ hoạ tiết đối xứng và sắp xếp các hình
vẽ đó vào bài vẽ trang trí của mình, các em đã nhận xét xong các bài
đó tôi tổng hợp lại tất cả các ý kiến trên, sau đó gợi ý để các em tự đa
ra kết luận cho cách vẽ hoạ tiết đối xứng và cách sắp xếp bố cục trangtrí cho một bài vẽ trang trí
Để khắc sâu kiến thức cho học sinh tôi cho các em quan sáttham khảo một số dạng thức thông qua một số bài vẽ trang trí hìnhvuông, hình tròn, đờng diềm…học sinh làm bài vẽ trang trí đối xứng thì các em rất lúng nh: