giáo án tích hợp đạt giải ba cấp tỉnh, đề tài giải bài toán bằng cách lập hệ phương trình, toán THPT.Qua thực tế quá trình dạy học tôi thấy rằng việc kết hợp kiến thức liên môn học vào để giải quyết một vấn đề nào đó trong một môn học là việc làm hết sức cần thiết. Điều đó đòi hỏi người giáo viên bộ môn không chỉ nắm chắc môn mình dạy mà còn phải không ngừng trau dồi kiến thức các môn học khác để tổ chức, hướng dẫn các em giải quyết các tình huống, các vấn đề đặt ra trong môn học một cách nhanh nhất, hiệu quả nhất Là giáo viên nhận thức được tầm quan trọng và ý nghĩa của hoạt động này nên tôi trình bày và thực hiện thử nghiệm một bài học tích hợp nhỏ đối với môn Toán 10. Tích hợp trong giảng dạy sẽ giúp học sinh phát huy sự suy nghĩ, tư duy, sáng tạo trong học tập.Học sinh có thể tiếp cận nhiều nguồn thông tin khác nhau, học sinh có thể học tập phát triển những kỹ năng sống.
Trang 1PHỤ LỤC II PHIẾU THÔNG TIN VỀ GIÁO VIÊN DỰ THI
SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐĂK LĂK TRƯỜNG THPT LÊ HỮU TRÁC
Địa chỉ: 47 Lê Hữu Trác - TT Quảng Phú- Huyện Cưmgar - Đăk Lăk
Điện thoại : 05003 - 835 - 528.
- Thông tin về giáo viên: NGUYỄN THỊ MINH THANH.
Ngày sinh: 22 - 10 - 1985 Môn Toán
Điện thoại: 0948 691 119 Email: nguyenthanhdn2210@yahoo.com.
Trang 2PHỤ LỤC III PHIẾU MÔ TẢ HỒ SƠ DẠY HỌC DỰ THI
1 Tên hồ sơ dạy học:
LUYỆN TẬP GIẢI BÀI TOÁN BẰNG CÁCH LẬP
HỆ PHƯƠNG TRÌNH
2 Mục tiêu dạy học:
a Kiến thức:
- Học sinh thành thạo trong việc giải hệ hai phương trình bậc nhất hai ẩn và hệ ba phương trình bậc nhất ba ẩn
- Biết liên hệ đến kiến thức các môn: hóa học, vật lý, địa lý, và hiểu biết xã hội
b Kỹ năng:
- Rèn luyện kỹ năng phân tích bài toán, chọn ẩn và biểu thị qua các đại lượng để lập được hệ phương trình
- Biết vận dụng kiến thức các môn có liên quan để giải bài toán bằng cách lập hệ phương trình: Vật lý, hóa học, địa lý,
- Biết vận dụng linh hoạt và sáng tạo những hiểu biết xã hội để giải quyết những bài toán có liên quan đến thực tế
c Thái độ:
- Giáo dục ý thức tự giác học tập và lòng say mê môn học
- Có ý thức trong việc sử dụng các mạng xã hội và thực hành an toàn giao thông
- Hiểu được ý nghĩa lớn lao của vùng biển đảo là một phần máu thịt của dân tộc, từ
đó bản thân hiểu được trách nhiệm đối với việc gìn giữ mảnh đất thiêng liêng này
3 Đối tượng dạy học:
- Số lượng học sinh: 90 em
- Số lớp thực hiện: 2 lớp
- Khối lớp: 10A9, 10A10- Trường THPT Lê Hữu Trác
4 Ý nghĩa bài học:
- Qua thực tế quá trình dạy học tôi thấy rằng việc kết hợp kiến thức liên môn học vào để giải quyết một vấn đề nào đó trong một môn học là việc làm hết sức cần thiết Điều đó đòi hỏi người giáo viên bộ môn không chỉ nắm chắc môn mình dạy mà còn phải không ngừng trau dồi kiến thức các môn học khác để tổ chức, hướng dẫn các
em giải quyết các tình huống, các vấn đề đặt ra trong môn học một cách nhanh nhất, hiệu quả nhất
- Là giáo viên nhận thức được tầm quan trọng và ý nghĩa của hoạt động này nên tôi trình bày và thực hiện thử nghiệm một bài học tích hợp nhỏ đối với môn Toán
10 Tích hợp trong giảng dạy sẽ giúp học sinh phát huy sự suy nghĩ, tư duy, sáng tạo
Trang 3trong học tập.Học sinh có thể tiếp cận nhiều nguồn thông tin khác nhau, học sinh có
thể học tập phát triển những kỹ năng sống.
5 Thiết bị dạy học, học liệu
a Giáo viên
* Giao các nhiệm vụ cho Học sinh chuẩn bị cho tiết học (có thể giao trước 1 – 2 tuần)
- Nhiệm vụ 1: Tìm hiểu tình trạng sử dụng các mạng xã hội hiện nay của học sinh trường THPT Lê Hữu Trác.
- Nhiệm vụ 2: Xem lại kiến thức vật lý về quy tắc tổng hợp hai lực song song cùng chiều.
- Nhiệm vụ 3: Tìm hiểu vị trí địa lý, diện tích, chủ quyền của quần đảo Hoàng Sa
- Nhiệm vụ 4: Xem lại kiến thức hóa học về phương pháp tính nguyên tử khối trung bình của những nguyên tố có nhiều đồng vị.
* Một số câu hỏi gợi ý có nội dung tích hợp cho Hs chuẩn bị ở nhà
- Nhiệm vụ 1: Tìm hiểu tình trạng sử dụng các mạng xã hội hiện nay của học sinh trường THPT Lê Hữu Trác.
+ Mạng xã hội hiện nay học sinh sử dụng nhiều nhất là gì? (facebook)
+ Mặt tốt, mặt xấu khi sử dụng mạng xã hội facebook?
+ Sử dụng mạng xã hội như thế nào cho hợp lý?
- Nhiệm vụ 2: Xem lại kiến thức vật lý về quy tắc tổng hợp hai lực song song cùng chiều.
+ Hợp lực của hai lực song song cùng hiều có độ lớn như thế nào?
+ Giá của hợp lực chia khoảng cách giữa hai giá của hai lực song song thành những đoạn như thế nào?
- Nhiệm vụ 3: Tìm hiểu vị trí địa lý, diện tích, chủ quyền của quần đảo Hoàng Sa
+ Quần đảo Hoàng Sa nằm ở đâu?
+ Diện tích quần đảo Hoàng Sa? Thuộc chủ quyền của ai?
+ Tìm một số tranh ảnh về Hoàng Sa.
+ Bản thân có trách nhiệm gì đối với vùng lãnh thổ thuộc chủ quyền đất nước này?
Trang 4- Nhiệm vụ 4: Xem lại kiến thức hóa học về phương pháp tính nguyên tử khối trung
bình của những nguyên tố có nhiều đồng vị.
+ Nguyên tử khối là gì?
+ Nguyên tử khối trung bình là gì?
+ Công thức tính nguyên tử khối trung bình của những nguyên tố có nhiều đồng vị?
* Chia lớp thành 4 nhóm: Mỗi nhóm là một tổ
+ Nhóm 1 : Nhiệm vụ 1
+ Nhóm 2 : Nhiệm vụ 2
+ Nhóm 3 : Nhiệm vụ 3
+ Nhóm 4 : Nhiệm vụ 4
b Học sinh
- Chú ý lắng nghe nội dung nhiệm vụ của nhóm mà thầy cô giáo yêu cầu chuẩn bị
ở nhà
- Hoạt động theo nhóm, tìm kiếm thông tin, xử lý dữ liệu, có thể trình chiếu PovverPoint hoặc thuyết trình trước lớp.
- Tìm hiểu thông tin nhiệm vụ của nhóm khác để có thể nhận xét, bổ sung
6 Hoạt động dạy học và tiến trình dạy học:
TUẦN 14 Tiết 27,28 : LUYỆN TẬP GIẢI BÀI TOÁN BẰNG
CÁCH LẬP HỆ PHƯƠNG TRÌNH
I Mục tiêu:
a Kiến thức:
- Học sinh thành thạo trong việc giải hệ hai phương trình bậc nhất hai ẩn và hệ ba phương trình bậc nhất ba ẩn
- Biết liên hệ đến kiến thức các môn: hóa học, vật lý, địa lý, và hiểu biết xã hội
b Kỹ năng:
- Rèn luyện kỹ năng phân tích bài toán, chọn ẩn và biểu thị qua các đại lượng để lập được hệ phương trình
- Biết vận dụng kiến thức các môn có liên quan để giải bài toán bằng cách lập hệ phương trình: Vật lý, hóa học, địa lý,
Trang 5- Biết vận dụng linh hoạt và sáng tạo những hiểu biết xã hội để giải quyết những bài toán có liên quan đến thực tế
c Thái độ:
- Giáo dục ý thức tự giác học tập và lòng say mê môn học
- Có ý thức trong việc sử dụng các mạng xã hội và thực hành an toàn giao thông
- Hiểu được ý nghĩa lớn lao của vùng biển đảo là một phần máu thịt của dân tộc, từ
đó bản thân hiểu được trách nhiệm đối với việc gìn giữ mảnh đất thiêng liêng này
II Chuẩn bị :
1 Chuẩn bị của GV:
- Giáo án, máy chiếu, máy tính cầm tay, phiếu học tập,…
- Tìm hiểu thực trạng xã hội hiện nay về các lĩnh vực: vật lý, hóa học, địa lý, an toàn giao thông, biển đảo, thực trạng sử dụng các mạng xã hội của học sinh,…
- Hình ảnh minh họa các lĩnh vực trên
2 Chuẩn bị của học sinh:
- Ôn lại các kiến thức về hệ ba phương trình bậc nhất hai ẩn và hệ ba phương trình bậc nhất ba ẩn
- Tìm hiểu các ván đề về an toàn giao thông, biển đảo, qua các phương tiện thông tin…
- Chuẩn bị các kiến thức về vật lý, hóa học mà Gv yêu cầu,
- Máy tính cầm tay
III Tiến trình lên lớp:
1 Ổn định lớp, kiểm tra sĩ số:
2 Kiểm tra bài cũ: lồng ghép trong bài dạy
3 Bài mới:
* Hoạt động 1: Ôn lại dạng và cách giải hệ hai phương trình bậc nhất hai ẩn và
hệ hai phương trình bậc nhất ba ẩn.
Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Nội dung
-GV yêu cầu học sinh
nhắc lại dạng và cách
giải hệ hai phương
trình bậc nhất hai ẩn và
hệ ba phương trình bậc
nhất ba ẩn
→GV chính xác hóa
và tóm tắt nội dung lên
bảng
- HS trả lời theo trí nhớ
A LÝ THUYẾT:
1 Hệ hai phương trình bậc nhất hai ẩn:
+ Dạng:
= +
= +
2 2 2
1 1 1
c y b x a
c y b x a
(trong đó x,y là hai ẩn; các chữ còn lại là các hệ số;
0
;
0 22 22
2 1
2
1 +b ≠ a +b ≠
+ Phương pháp giải:
Phương pháp cộng đại số Phương pháp thế
Trang 62 Hệ hai phương trình bậc nhất
ba ẩn:
+ Dạng:
= + +
= + +
= + +
3 3 3 3
2 2 2 2
1 1 1 1
d z c y b x a
d z c y b x a
d z c y b x a
Trong đó: x, y, z là ba ẩn; các chữ còn lại là các hệ số
0
0
; 0 2 3
2 3
2 3
2 2
2 2
2 2
2 1
2 1
2 1
≠ + +
≠ + +
≠ + +
c b a
c b a c
b a
+ Phương pháp giải: Phương pháp Gauxơ.( đưa hệ phương trình ban
đầu về dạng tam giác rồi giải)
* Hoạt động 2: Giáo dục kỹ năng sống cho học sinh thông qua bài toán về mạng
xã hội facebook
- GV dẫn dắt: tiết trước, chúng ta đã cùng nhau tìm hiểu về dạng cũng như cách giải các hệ phương tình trên Tiết này, chúng ta sẽ tìm hiểu thêm về ứng dụng của những
hệ phương trình này vào những lĩnh vực khác nhau trong khoa học cũng như trong cuộc sống
- Như chúng ta đã biết, ngày nay cùng với sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ thông tin và khoa học ký thuật, interrnet nói chung và mạng xã hội nói riêng đã có những ảnh hưởng không nhỏ đến cuộc sống con người Và mạng xã hội hiện đang ảnh hưởng nhiều nhất đến học sinh chúng ta chính là mạng xã hội facebook Vậy, nó ảnh hưởng nhiều như thế nào chúng ta cùng nhau tìm hiểu qua bài toán sau
Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Nội dung
- GV trình chiếu nội
dung bài toán số 1
- Để giải bài toán ta có
- HS theo dõi và phân tích bài toán
→HS: (trả lời theo cách
B BÀI TẬP:
Bài 1: Theo khảo sát tại trường THPT Lê Hữu Trác, năm học
Trang 72014-cách chọn ẩn như thế
nào? Đơn vị, điều kiện
của ẩn là gì?
- GV lưu ý cho học
sinh: đối với bài toán
có đơn vi, khi chọn ẩn
và biểu thị đại lượng ,
kết luận cuối cùng ta
ghi đơn vị, còn trong
quá trình lập hệ
phương trình để giải
thì không cần thiết ghi
đơn vị.Và cũng cần lưu
ý là có thể chọn ẩn
khác để giải
- Gv phát phiếu học tập
yêu cầu các nhóm học
sinh điền vào những
chỗ còn trống trong 2
phút:
Phiếu học tập: Điền
vào chỗ còn trống
1) Nếu x là số học sinh
tham gia facebook năm
2014-2015 thì tổng số
học sinh toàn trường
năm này là……
2) Nếu y là số học sinh
tham gia facebook năm
2015-2016 thì tổng số
học sinh toàn trường
trong năm này là…
3) Dựa vào giải thiết ta
có hệ phương trình:
……
- Gv thu lại phiếu học
tập và yêu cầu một
hiểu, GV chính xác hóa câu trả lời của học sinh) Đặt x là số học sinh tham gia facebook năm 2014-2015
y là số học sinh tham gia facebook năm 2014-2015
Điều kiên: x, y > 0
- HS trả lời:
1) 3x 2) y
3 4
3)
=
= +
x y
y x
25 57
1510 3
4 3
2015, số học sinh có tham gia mạng
xã hội facebook chiếm
3
1
tổng số học sinh toàn trường.Năm học 2015-2016, số học sinh có tham gia mạng xã hội này gấp
25
57
so với năm ngoái và chiếm
4
3
tổng số học sinh toàn trường Biết rằng tổng số học sinh toàn trường trong 2 năm học
là 1510, hãy tính số học sinh có tham gia mạng xã hội facebook trong mỗi năm học.
Giải:
Đặt x là số học sinh có tham gia facebook năm 2014-2015
y là số học sinh có tham gia facebook năm 2015-2016
Điều kiên: 0< x, y <1510
⇒Tổng số học sinh toàn trường năm 2014-2015 là 3x
Tổng số học sinh toàn trường năm 2015-2016 là
3
4 y Theo giả thiết ta có hệ phương trình:
=
= +
x y
y x
25 57
1510 3
4 3
=
−
= +
⇔
0 25 57
1510 3
4 3
y x
y x
=
=
⇔
570
250
y x
Vậy số học sinh có tham gia facebook năm 2014-2015 là 250 (học sinh)
số học sinh có tham gia facebook năm 2015-2016 là 570 (học sinh)
Trang 8nhóm bất kỳ lần lượt
trả lời các câu hỏi trên
- GV yêu cầu đại diện
một nhóm bất kỳ lên
trình bày tóm tắt bài
giải
- Gv lưu ý cho học sinh
là tiết này chỉ chú
trọng cách thiết lập
một hệ phương trình
chứ không chú trọng
cách giải nên các hệ
phương trình sau khi
lập được ta sẽ sắp xếp
đứng dạng các hệ
phương trình đã học,
sau đó sử dụng máy
tính cầm tay cho ra kết
quả
- Sau khi HS giải xong,
GV chính xác hóa và
cho điểm.Đồng thời,
tích hợp giáo dục kỹ
năng sống cho học sinh
thông qua việc sử dụng
mạng facebook
- Mời đại diện nhóm 1
lên thuyết trình về
facebook, mặt xấu ,
mặt tốt và cách sử
dụng facebook như thế
nào cho hợp lý
- Lên bảng trình bày bài giải theo yêu cầu của GV
- HS lắng nghe và tiếp thu bài giảng
- Facebook xấu hay tốt
là do người sử dụng nó hợp lý hay không Cần
sử dụng với thời gian hợp lý
Như chúng ta thấy , ngày càng nhiều học sinh tham gia các mạng xã hội, điển hình là mạng xã hội facebook, nhưng không phải ai cũng biết cách sử dụng nó một cách hiệu quả
Bản chất facebook không xấu, xấu hay không là do cách mà chúng
ta sử dụng.Lợi ích lớn nhất của facebook chính là khả năng kết bạn mới, giữ liên lạc với bạn cũ Facebook giúp các em biết quan tâm theo dõi bạn bè, chia sẻ với bạn bè đúng lúc Ngoài ra còn giúp các em định hình cá tính của mình, hình thành lập trường trong những cuộc tranh luận,
Tuy nhiên, chúng ta cần có thời gian sử dụng facebook một cách hợp
lý, đừng để facebook trở thành kẻ cắp thời gian, lấn át cả chuyện học hành, lấn át cả thời gian giao tiếp với
Tích hợp giáo dục kỹ năng sống:
Trang 9cha mẹ và người thân…
* Hoạt động 3: Tích hợp với kiến thức về Vật lý thông qua bài toán về quy tắc tổng hợp hai lực song song cùng chiều.
- GV dẫn dắt: cách giải bài toán bằng cách lập hệ phương trình còn được áp dụng nhiều trong Vật lý
Hoạt động của
thầy
- GV trình chiếu
nội dung bài toán
số 1
- Gv yêu cầu học
sinh nhắc lại quy
tắc tổng hợp hai
lực song song cùng
chiều?
- Chọn ẩn và điều
kiện của ẩn?
- Vậy theo gỉa thiết
thì d1 là gì và d2 là
- HS theo dõi và phân tích bài toán
- HS trả lời:
F = F1 + F2
1
2 2
1
d
d F
F
=
Đặt : F1(N) là lực
mà tấm ván tác dụng lên điểm tựa
A
F2(N) là lực
mà tấm ván tác dụng lên điểm tựa B
+ Thì d1 là khoảng
Bài 2: (BT4/106- Vật Lý 10) Một tấm ván nặng 240N được bắc qua một con mương Trọng tâm của tấm ván cách điểm tựa A 2.4m và cách điểm tựa B 1.2m Hỏi lực mà tấm ván tác dụng lên điểm tựa A là bao nhiêu?
Giải:
F2
F1
F O
Đặt F1(N) là lực mà tấm ván tác dụng lên điểm tựa A
F2(N) là lực mà tấm ván tác dụng lên điểm tựa B
Điều kiện: 0< F1, F2< 240 Theo quy tắc tổng hợp hai lực song song
Trang 10+ Từ đó ta có hệ
phương trình như
thế nào?
- GV chỉnh sửa
hoàn chỉnh và cho
điểm
-GV nhắc lại quy
tắc tổng hợp hai
lực song song cùng
chiều và một số lưu
ý khi giải bài toán
liên quan đến môn
Vật Lý
cách từ điểm tựa A đến trọng tâm tấm ván , d2 là khoảng cách từ điểm tựa B đến trọng tâm tấm ván
→HS: suy nghĩ và lần lượt trả lời các câu hỏi của giáo viên sau đó xung phong lên bảng giải bài tập
cùng chiều ta có:
=
=
⇔
=
−
= +
⇔
=
= +
160
80 0
2
240 4
2
2 1 240
2
1 2
1
2 1
2 1
2 1
F
F F
F
F F F
F
F F
Vậy, lực mà tấm ván tác dụng lên điểm tựa A là 80N
* Quy tắc tổng hợp hai lực song song cùng chiều:
a) Hợp lực của hai lực song song cùng chiều là một lực song song cùng chiều và
có độ lớn bằng tổng các độ lớn của hai lực ấy
b) Giá của hợp lực chia khoảng cách giữa hai giá của hai lực song song thành
những đoạn tỉ lệ nghịch với độ lớn của hai lực ấy
F = F1 + F2
1
2 2
1
d
d F
F
=
* Hoạt động 4: Tích hợp với kiến thức về Địa lý và giáo dục công dân lòng yêu nước thông qua bài toán về quần đảo Hoàng Sa
Cho cả lớp nghe bài hát “ Tổ quốc nhìn từ biển” và cùng xem một số hình ảnh về
Hoàng Sa
Tổ quốc đang bão giông từ biển
Có một phần máu thịt ở Hoàng Sa Ngàn năm trước con theo cha xuống biển
Mẹ lên rừng thương nhớ mãi Trường Sa
Đất Tổ quốc khi chập chờn bóng giặc Các con nằm thao thức phía Trường Sơn Biển Tổ quốc chưa một ngày yên ả Lời cha dặn từng thước đất giữ gìn
Đêm trằn trọc nỗi mưa nguồn chớp bể Thương Lý Sơn đảo khuất giữa mây mù
Tích hợp kiến thức
vật lý:
