Xây dựng một số tour du lịch cho các đối tượng khách khác nhau đến hải phòng

Điều này đặt ra cho các nhà điều hành tour cần phải tạo những chuyếntour khác nhau để du khách có đợc những lạ chọn đa dạng, để họ có thể khámphá những khía cạnh khác nhau về điểm du lịc

chƯƠNG 1: CƠ Sở Lí LUậN Về DU LịCH Và TOUR DU LịCH 1.1 Các vấn đề về du lịch

Do hoàn cảnh khác nhau, các định nghĩa về du lịch đã được thay đổi theomỗi quốc gia, theo mỗi tổ chức, các nhóm khác nhau và dưới các hình thứckhác nhau Đúng nh một chuyên gia về du lịch đã nhận định “đối với du lịch,

có bao nhiêu tác giả nghiên cứu thì có bấy nhiêu định nghĩa” Trong phạm vinghiên cứu của khóa luận này, tác giả căn cứ vào định nghĩa du lịch của ViệtNam

Theo luật du lịch của Quốc Hội Nước Cộng Hoà XHCN Việt Nam số44/2005/QH 11 ngày 14/06/2005: Du lịch là hoạt động có liên quan đếnchuyến đi của con người ngoài nơi cư trú thường xuyên của mình nhằm đápứng nhu cầu tham quan, tìm hiểu, giải trí, nghỉ dưỡng trong một khoảng thờigian nhất định [ 5 ]

Ngoài ra còn có những định nghĩa và thuật ngữ đã được Liên Hiệp Quốccông nhận theo đề nghị của tổ chức du lịch thế giới WTO

* Khách du lịch nội địa

Là người đang sống trong một quốc gia không phân biệt quốc tịch, điđến nơi khác, trong một quốc gia đó khác nơi thường trú, trong khoảng thờigian ít nhất là 24h và không quá một năm với mục đích không phải làm việc

để lĩnh lương

* Khách du lịch quốc tế

Là người lưu trú ít nhất một đêm nhưng không quá một năm tại mộtquốc gia khác với quốc gia thường trú Du khách có thể đến với nhiều lí do

kh¸c nhau nhưng kh«ng phải với mục đÝch làm việc và kh«ng lĩnh lương ở nơiđến.

Du lịch ngày nay ph¸t triển với tốc độ rất nhanh v× vậy chóng ta cần phảivừa ph¸t triển du lịch, vừa bảo vệ m«i trường thiªn nhiªn, m«i trường văn hãa.Trong thập kỉ qua, ph¸t triển du lịch bền vững và du lịch sinh th¸i nhưmột hiện tượng, một xu thế ngày càng chiếm được sự quan t©m của nhiềungười

Trªn quan điểm này du lịch bền vững được hiểu là đ¸p ứng nhu cầu hiệntại mà kh«ng làm tổn hại khả năng đ¸p ứng nhu cầu du lịch của thế hệ tươnglai Để thực hiện được điều này cần điều chỉnh mức độ tài nguyªn du lịch,trong giới hạn của khả năng t¸i sinh và sinh trưởng tự nhiªn của chóng

Cßn du lịch sinh th¸i được hiểu là loại h×nh du lịch dựa vào thiªn nhiªn

và văn hãa bản địa gắn với gi¸o dục m«i trường, cã đãng gãp cho nỗ lực bảotồn và ph¸t triển bền vững, với sự tham gia tÝch cực của céng đồng địaphương [ 15 ]

1.1.2 C¸c loại h×nh du lịch

Việc ph©n loại c¸c loại h×nh du lịch cho phÐp x¸c định được thÕ mạnhcủa điểm du lịch, làm cơ sở cho việc ph©n tÝch tÝnh đa dạng của hoạt độngtrong một điểm du lịch [ 15, tr.65-88 ]

- Ph©n loại theo m«i trường tµi nguyªn : tïy vào m«i trường tµi nguyªn

mà hoạt động du lịch được chia thành hai nhãm lớn là du lịch văn hãa và dulịch thiªn nhiªn

- Ph©n loại theo mục đÝch chuyến đi bao gồm: Du lịch tham quan, Dulịch giải trÝ, Du lịch nghỉ dưỡng, Du lịch kh¸m ph¸, Du lịch thể thao, Du lịch

lễ hội, kết hợp du lịch trong chuyến đi v× mục đÝch t«n gi¸o - du lịch t«n gi¸o,kết hợp du lịch trong chuyến đi v× mục đÝch học tập nghiªn cứu - Du lịchnghiªn cứu (học tập), kết hợp du lịch trong chuyến đi v× mục đÝch hội nghị -

Du lịch hội nghị, kết hợp du lịch trong chuyến đi v× mục đÝch thể thao - Dulịch thể thao kết hợp, kết hợp du lịch trong chuyến đi v× mục đÝch chữa bệnh -

Du lịch chữa bệnh, kết hợp du lịch trong chuyến đi v× mục đÝch thăm th©n

Du lịch thăm thân, kết hợp du lịch trong chuyến đi vì mục đích kinh doanh

- Phân loại theo hình thức hợp đồng: Du lịch trọn gói và du lịch từngphần

1.2 Các vấn đề về tour du lịch

1.2.1 Định nghĩa tour du lịch và các loại hình tour du lịch

Tour du lịch là một sản phẩm rất quan trọng của ngành du lịch, nó đượchợp thành bởi nhiều yếu tố, thành phần khác nhau

Trước hết đó là chuyến tour được chuẩn bị trước bao gồm tham quanmột hay nhiều điểm du lịch rồi quay về nơi khởi hành và bao gồm có các dịch

vụ vận chuyển, lu trú, ăn uống, vé thăm quan và các dịch vụ khác

Tour du lịch có thể chia ra hành các loại cơ bản đó là :

- Tour đơn lẻ

Là loại hình dịch vụ kết hợp đợc cung cấp cho khách bao gồm: phơngtiện vận chuyển, phí vào cửa , bài giới thiệu về điểm du lịch Các tour đơn lẻthờng kéo dài không quá 24h không bao gồm cơ sở lu trú, chỉ giới hạn tại một

điểm hay một thành phố và các khu vực lân cận

- Tour du lịch trọn gói

Là loại hình dịch vụ đợc cung cấp cho khách bao gồm phơng tiện vậnchuyển (cả việc vận chuyển từ sân bay đến khách sạn và ngợc lại), cơ sở lutrú, hoạt động thăm quan không giới hạn về mặt địa lý và kéo dài trên 24h.Ngoài 2 loại cơ bản nói trên ta còn có thêm một khái niệm khác về tour

du lịch:

- Tour độc lập

Là loại hình tour du lịch đợc thiết kế theo nhu cầu của khách, để đáp ứngnhững nhu cầu có thể của một cá nhân hay gia đình và bao gồm một hoặc haiyếu tố sau: xe cộ, nhà ở, vận chuyển, cảnh quan, thờng diễn gia trong khoảngtrên 24h tại nơi mà khách du lịch không đi theo đoàn

1.2.2 Tầm quan trọng của tour du lịch trong đời sống

1.2.2.1 Đặc điểm của tour du lịch

Du lịch là một ngành kinh tế tuy nhiên sản phẩm du lịch ngoài việc đemlại đầy đủ những đặc tính của một sản phẩm hàng hoá thì còn có những đặcthù và đặc điểm riêng nh sau:

- Tour du lịch là một sản phẩm vô hình không giống nh các sản phẩm vậtchất khác mà ta có thể quan sát hay chạm vào đợc ở đây không có một sảnphẩm vật chất cụ thể để ngời bán có thể trao đổi cho ngời mua tại thời điểmdiễn ra việc mua bán và ngời mua cũng không thể đánh giá kiểm tra chất lợngsản phẩm tại thời điểm mua

- Chất lợng của chuyến tour du lịch phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố Đầutiên nó phụ thuộc vào các yếu tố của môi trờng xung quanh (thái độ nhân viênphục vụ hoặc tiêu chuẩn, chất lợng của phòng) Những yếu tố này có ảnh hởngrất lớn đến chất lợng của chuyến tour

- Tour du lịch có tính tự tiêu hao, điều này có nghĩa tour du lịch rất dễhỏng, nó phải đợc thực hiện vào một ngày đợc định trớc (ngày khởi hành), nếukhông tour du lịch sẽ mất đi vĩnh viễn có nghĩa là khi tour du lịch không đ ợctiêu thụ thì nó không thể lu kho và không còn giá trị

- Cuối cùng tour du lịch là một cầu nối giữa du khách với điểm du lịch.Thông qua các chuyến tour, du khách sẽ đợc tiếp cận với điểm du lịch đã đợcchọn sẵn

Qua những đặc điểm nói trên, ta thấy tour du lịch là một phần quan trọngcủa điểm du lịch Tour du lịch kết hợp các thành phần tại điểm du lịch nh cácgiá trị văn hoá, lịch sử, kiến trúc nghệ thuật sẽ thu hút và hấp dẫn du khách

đến thăm điểm du lịch [ 11 ]

1.2.2.2 Tầm quan trọng của chuyến tour

Những chuyến du lịch có tầm quan trọng rất lớn đối với địa điểm du lịch

và cả du khách, đặc biệt về mặt kinh tế

Bên cạnh đó, tour du lịch luôn tạo cơ hội có việc làm và mang lại lợi íchcho cộng đồng địa phơng Đó là việc huy động tối đa sự tham gia của ngờidân địa phơng nh: đảm nhận vai trò hớng dẫn viên, đáp ứng chỗ nghỉ chokhách, cung ứng các nhu cầu về thực phẩm, phục hồi các làng nghề thủ côngtruyền thống và bán các mặt hàng lu niệm cho khách Thông qua đó sẽ tạothêm việc làm và tăng thu nhập cho cộng đồng dân c địa phơng Hơn thế nữa

du lịch còn tạo cơ hội giao lu văn hoá, tiếp xúc với các dân tộc trên toàn thếgiới

Điều này đặt ra cho các nhà điều hành tour cần phải tạo những chuyếntour khác nhau để du khách có đợc những lạ chọn đa dạng, để họ có thể khámphá những khía cạnh khác nhau về điểm du lịch, một thành phố một đất nớc

Điều quan trọng là họ vừa có thể tận hởng cuộc sống mà lại phù hợp với tiềnbạc và thời gian của mình [ 3 ]

1.2.3 Các nguồn lực tham gia vào việc hình thành và thực hiện tour

- Hớng dẫn viên du lịch trọn gói

Là ngời trong khoảng thời gian nhất định (từ hai ngày trở lên) đi cùng

đoàn khách có trách nhiệm thu xếp, tổ chức, thực hiện các hoạt động và dịch

vụ trong chơng trình nh: Đặt, trả phòng ăn uống, vui chơi cũng nh công tácthuyết minh về địa điểm du lịch và giải quyết những vấn đề nảy sinh trongchuyến đi.

1.3 Những vấn đề trong việc xây dựng một tour mới

Một tour du lịch mới muốn đợc hoàn thiện và tung ra thị trờng cần phảitrải qua nhiều bớc và bị chi phối bởi nhiều yếu tố từ môi trờng vĩ mô nh kinh

tế, văn hoá - xã hội, chính trị, công nghệ cũng nh môi trờng cạnh tranh gay gắtcủa ngành trong công tác xây dựng tour du lịch, các nhà thiết kế tour cần phảithực hiện hai công việc chính là phân tích môi trờng và phân tích nguồn lực

1.3.1 Phân tích môi truờng vĩ mô

Môi trờng vĩ mô bao gồm tất cả lực lợng có khả năng tạo ra cơ hội hoặcmối đe doạ đối với vùng có tiềm năng du lịch những lực lợng này là nhữngyếu tố rất đa dạng có tính chất kinh tế, chính trị, văn hoá - xã hội

* Phân tích môi trờng kinh tế

Tình hình kinh tế có thể ảnh hởng tới các công ty du lịch cũng nh quyết

định đi du lịch của khách, những yếu tố môi trờng kinh tế có thể ảnh hởng tớiquyết định đi du lịch là: sự ổn định và tăng trởng kinh tế, lạm phát kinh tế,chính sách hai giá (với khách nội địa và khách nớc ngoài) tỷ giá hối đoái vàviệc thanh toán bằng tín dụng

* Phân tích môi trờng văn hoá

Phân tích môi trờng văn hoá có ảnh hởng đến việc xây dựng một chuyếntour khi xuất hiện những thay đổi về mặt giá trị của các cá nhân (về suy nghĩ

và lối sống) và những thay đổi về mặt tiêu chí hay những nhân tố nhân chủnghọc (tuổi tác, trình độ học vấn và nghề nghiệp)

* Phân tích môi trờng chính trị

Những thay đổi về mặt chính trị, những sự kiện đăc biệt nằm ngoài sựkiểm soát của công ty du lịch Tuy nhiên những thông tin về tình hình ổn địnhchính trị, sự thay đổi về cơ cấu quyền lực, sự ra đời của hệ thống luật pháp haytình hình chiến tranh, khủng bố, nội chiến, thủ tục cấp phép visa, xuất nhậpcảnh tại địa điểm du lịch là rất quan trọng trong việc phân tích môi trờng củanhà thiết kế và việc ra quyết định đi du lịch của khách

* Phân tích môi trờng công nghệ

Thông tin công nghệ ra đời khiến con ngời có nhiều thời gian rảnh rỗihơn Đó cũng là một trong những yếu tố để con ngời tham gia vào chuyếntour Chính vì vậy, các nhà thiết kế tour cần phải biết nắm bắt và tận dụng cácthành tựu công nghệ để tạo ra thế mạnh, lợi thế cạnh tranh giữa các chơngtrình tour, từ đó thu hút đợc nhiều sự chú ý của khách du lịch và dễ dàng trongviệc bán tour.

* Phân tích tích môi trờng sinh thái

Mối quan tâm đối với môi trờng đang ngày càng đợc nâng cao trên toànthế giói Điều này buộc các nhà hoạch định phát triển du lịch phải có một tầmnhìn dài hạn để du lịch phát triển bền vững Ngày nay, bảo vệ môi trờng làmột nhân tố quan trọng trong việc lựa chọn đi du lịch của khách

1.3.1.1 Phân tích thị trờng

Mong muốn và nhu cầu của du khách rất đa dạng, nhiệm vụ của các nhàthiết kế tour là phải tìm ra nhu cầu đích thực của họ để từ đó lập ra các chiếnlợc, kế hoạch cho việc thiết kế tour mới

Phân tích thị trờng bao gồm phân tích thị trờng hiện tại, phân tích thị ờng tiềm năng và lập kế hoạch cho sản phẩm

tr Khi phân tích thị trờng hiện tại cần phải thu thập các thông tin sau:+ Số lợng khách theo trong năm, tháng, mùa du lịch

+ Cơ cấu nguồn khách

+ Chi tiêu bình quân của khách

+ Phơng tiện đi lại và tiếp cận sử dụng khi đi du lịch

- Phân tích môi trờng tiềm năng

Khi phân tích thị trờng tiềm năng, các nhóm thiết kế tour cần phải chú ý

đến các xu hớng mang tính chất quốc tế, quốc gia và vùng đối với những phân

đoạn thị trờng khác nhau nh: Khách du lịch đi theo nhóm, khách du lịch đi lẻ,khách ba lô, khách việt kiều, khách từ các quốc gia khác nhau Điều quantrọng hơn cả là phải nắm bắt đợc những xu hớng hoặc những thay đổi xét vềcác mặt: Số lợng, nhu cầu, sở thích và hành vi của du khách

Yêu cầu đặt ra khi phân tích thị trờng tiềm năng bao gồm:

+ Đo lờng và dự đoán đợc thị trờng tiềm năng, xác định số lợng du kháchhiện tại và trong tơng lai cho một sản phẩm tour.

+ Xác định khúc đoạn thị trờng và cụ thể hơn là xác định các khúc đoạnchính tạo nên thị trờng của sản phẩm tour (xác định nhóm khách chính) Từ

đó lựa chọn đợc thị trờng trọng điểm tốt nhất

+ Phân tích khách hàng: Xác định đặc điểm của du khách, những nhucầu, thị hiếu, sự cảm nhận, hành vi của họ nhằm thay đổi sản phẩm tour chophù hợp

1.3.1.2 Phân tích tình hình cạnh tranh

Cạnh tranh là điều tất yếu trong kinh doanh nhất là kinh doanh du lịch,trong khi sự cạnh tranh có thể đợc tính toán, doanh nghiệp cần phải biết đốithủ cạnh tranh của mình là ai Phân tích tình hình cạnh tranh phải đạt đợc cácmục tiêu sau:

- Xác định đợc nhóm khách có khả năng sinh lời mà đang đợc đối thủcạnh tranh phục vụ

- Xác định đợc lợi thế cạnh tranh độc quyền của doanh nghiệp mạnh mà

đối thủ cạnh tranh khác không có

- Xác định đợc vị trí, thành tích, của đối thủ cạnh tranh

- Những yếu điểm trong chiến lợc Maketing của đối thủ cạnh tranh màdoanh nghiệp có thể khai thác đợc

- Qua những mục tiêu quảng cáo, tờ gấp, tờ rơi, tạp chí chuyên ngành vàcác cuộc hội thảo du lịch ta có thể tìm hiểu đợc các đối thủ cạnh tranh củamình

Những phân tích về môi trờng vĩ mô, môi trờng thị trờng và tiến hànhcạnh tranh sẽ giúp các nhà thiết kế tour xác định, nắm bắt đợc xu hớng vànhững thay đổi trong ngành du lịch hiện tại cũng nh việc quyết định đi du lịchcủa khách hàng Từ đó xác định các cơ hội và thách thức trong kinh doanh

1.3.2 Phân tích nguồn lực

Để việc phân tích nguồn lực có hiệu quả, các nhà thiết kế tour phảinghiên cứu, phân tích tình hình kinh doanh của doanh nghiệp và hoạt độngcủa địa điểm du lịch Cụ thể nh sau:

1.3.2.1 Phân tích tình hình kinh doanh của doanh nghiệp

Khi phân tích tình hình kinh doanh của doanh nghiệp, cần phải phân tíchnhững thông tin cơ bản sau:

- Doanh thu và lợi nhuận tạo ra từ hoạt động kinh doanh của năm trớc

- Những sản phẩm tour đợc bán ra bởi doanh nghiệp

- Số lợng khách

- Thị phần của doanh nghiệp trong ngành, hiệu quả kinh doanh đạt đợc

so với kế hoạch đề ra

1.3.2.2 Nghiên cứu địa điểm du lịch

Để lựa chọn và miêu tả các điểm du lịch cũng nh các thành phần kháctrong chuyến tour, các nhà thiết kế tour cần sử dụng một số thông tin từ cácloại sách hớng dẫn du lịch, tạp chí, báo chuyên ngành cùng các báo cáo khácliên quan đến sách du lịch nh: Phim tài liệu, đĩa CD - rom về địa điểm du lịch

và thông qua mạng Internet

Tuy nhiên, để nghiên cứu địa điểm du lịch, từ đó xác định các điểm dulịch và tuyến du lịch (ngắn ngày, dài ngày), trong phạm vi lãnh thổ của mộtthành phố hoặc xa hơn, các nhà thiết kế phải dựa trên một số chỉ tiêu nhất

định Đó là: [ 7, tr 26-31 ]

- Độ hấp dẫn tài nguyên du lịch

Mức độ hấp dẫn thờng đợc xác định bằng vẻ đẹp của phong cảnh, sự đadạng của địa hình, sự thích hợp của khí hậu, tính đặc sắc, độc đáo của các hiệntợng, di tích

- Vị trí của điểm du lịch

Vị trí của điểm du lịch có ý nghĩa quan trọng trong việc triển khai hoạt

động du lịch và thu hút khách du lịch Các chỉ tiêu đặt ra về khoảng cách, thờigian đi đờng và phơng tiện có thể sử dụng Nếu tài nguyên có vị trí thuận lợi(cạnh trục đờng giao thông và quốc lộ lớn), chất lợng đờng tốt, giảm bớt thờigian và chi phí đi lại thì đơng nhiên sẽ thu hút đợc nhiều khách du lịch hơn

Có thể nói vị trí của điểm du lịch cũng là một trong những giá trị vô hình đểthu hút khách, nên khi đánh giá tài nguyên cần phải quan tâm đến nó

Mục tiêu của quá trình phân tích tình hình kinh doanh của doanh nghiệp

và phân tích địa điểm du lịch nhằm xác định đánh giá điểm mạnh, điểm yếucủa chính doanh nghiệp và điểm du lịch Từ đó các nhà điều hành tour phảitận dụng các điểm mạnh, hạn chế những điểm yếu trong khi đó phải khai tháctriệt để điểm yếu của đối thủ cạnh tranh

1.3.3 Nguyên tắc đảm bảo chất lợng của sản phẩm tour du lịch

Trên thị trờng du lịch hiện nay có rất nhiều công ty du lịch với những sảnphẩm du lịch khác nhau, đa dạng cả về chủng loại và nội dung

Một ví dụ về nhiều lịch trình, tờ rơi của các công ty du lịch khác nhaucùng giới thiệu về một điểm du lịch hay các công ty cùng đa ra những sảnphẩm và dịch vụ trên cùng thị trờng tại điểm du lịch Điều này đòi hỏi các nhàthiết kế cần phải tạo ra sự khác biệt cho sản phẩm tour của mình, đồng thờiphải cải tiến chất lợng dịch vụ trong chuyến tour

1.3.4 Nguyên tắc định giá

Một sản phẩm tour du lịch có thể đợc định giá theo bốn nguyên tắc sau:

- Định giá theo chi phí.

Là mức định giá đợc xác định dựa trên chi phí biến đổi hay tổng chi phí.Phơng pháp này thông dụng đối với các trờng hợp chi phí dễ xác định và đợcxem là công bằng cho cả du khách và doanh nghiệp du lịch Vì doanh nghiệp

du lịch không kiếm thêm lời từ giá của du khách khi nhu cầu lên cao mà giáluôn trang trải đợc cho lợng chi phí

Có hai nhóm chi phí chính: Chi phí cho cả đoàn khách (phơng tiện vậnchuyển, tiền hớng dẫn viên) và chi phí cho cá nhân (tiền ăn, tiền vé thămquan)

- Định giá theo cạnh tranh

Đây là mức giá đợc đặt ra dựa trên mức giá của đối thủ cạnh tranh

Doanh nghiệp có thể tính giá bằng, cao hơn hoặc thấp hơn giá của đốithủ cạnh tranh

Khi sử dụng phơng pháp này, doanh nghiệp cần phải phân tích chiến lợc

định giá của đối thủ cạnh tranh

+ Mức độ sử dụng giá của đối thủ cạnh tranh trong hỗn hợp maketing.+ Phản ứng của đối thủ tranh đối với chiến lợc định giá của doanhnghiệp

- Định giá theo giá trị

Là mức giá đặt ra căn cứ vào giá trị sản phẩm du lịch (tour du lịch) dớicon mắt của du khách để đạt đợc mức giá khả thi Doanh nghiệp du lịch phải

có khả năng đánh giá giá trị cảm nhận của du khách đối với sản phẩm tour củamình và xác định đâu là mức giá cao nhất mà khách hàng sẵn sàng trả cho sảnphẩm

- Định giá cho sản phẩm tour mới

Có hai cách để định giá cho một sản phẩm tour mới, đó là:

+ Định giá cao: Đợc sử dụng khi sản phẩm có tính độc đáo, cao cấp trongkhi đó nhu cầu của thị trờng không đổi Cầu không co giãn, mọi mức giá theonhu cầu đều không đổi, mức giá cao không làm nảy sinh hay kích thích sựxuất hiện của đối thủ cạnh tranh Giá cao tạo đợc ấn tợng và một sản phẩm cótính độc đáo

+ Định giá thấp: Phơng pháp này đợc sử dụng trong trờng hợp thị trờng

có nhu cầu rất co giãn (hay rất nhạy cảm với giá)

Mức giá thấp sẽ kích thích sự tăng trởng nhanh chóng của thị trờng ngoàithị trờng trọng điểm cũng nh việc làm nản lòng các đối thủ cạnh tranh

1.4 Các chỉ tiêu để xác định tuyến điểm du lịch

Việc xác định các tuyến điểm du lich và tuyến du lịch (ngắn ngày, dàingày) trong phạm vi lãnh thổ của một thành phố hoặc xa hơn dựa trên một sốchỉ tiêu nhất định Các chỉ tiêu đó là: [ 7, tr 26-31 ]

1.4.1 Độ hấp dẫn của tài nguyên du lịch

Độ hấp dẫn của tài nguyên là yếu tố quan trọng nhất để đánh giá tàinguyên du lịch, có tính chất tổng hợp và thờng đợc xác định đánh giá bằng vẻ

đẹp của phong cảnh, sự đa dạng của địa hình, sự thích nghi của khí hậu, tính

đặc sắc và độc đáo của tài nguyên du lịch tự nhiên và tài nguyên du lịch nhânvăn

Có thể phân độ hấp dẫn thành bốn cấp: rất hấp dẫn, khá hấp dẫn, trungbình và kém hấp dẫn

1.4.2 Thời gian hoạt động du lịch

Thời gian hoạt động du lịch đợc xác định bởi số thời gian thích hợp nhấtcủa các điều kiện khí hậu đối với sức khỏe của khách du lịch và số thời gianthuận lợi nhất cho việc triển khai các hoạt động du lịch

Có thể chia các hoạt động du lịch thành bốn cấp: rất dài, dài, trung bình

và ngắn

1.4.3 Sức chứa khách du lịch

Sức chứa khách du lịch đối với mỗi khu vực là tổng sức chứa tại mỗi địa

điểm du lịch Sức chứa khách du lịch phản ánh quy mô triển khai hoạt động

du lịch tại mỗi địa điểm du lịch, có ảnh hởng đến khả năng đáp ứng các nhucầu hoạt động của khách (số lợng, thời gian)

Có thể phân chia sức chứa của khách du lịch làm bốn cấp: rất lớn, tơng

đối lớn, trung bình và nhỏ

1.4.4 Vị trí của điểm du lịch

Vị trí của điểm du lịch có ý nghĩa quan trọng trong việc trển khai hoạt

động du lịch và thu hút khách du lịch Các chỉ tiêu đánh giá là về khoảngcách, thời gian đi đờng và phơng tiện có thể sử dụng

Có thể chia vị trí địa điểm du lịch thành bốn cấp: rất thuận lợi, khá thuậnlợi, trung bình và kém thuận lợi

1.4.5 Cơ sở hạ tầng và cơ sở vật chất kỹ thuật

Cơ sở hạ tầng và cơ sở vật chất kỹ thuật có ý nghĩa đáng kể đối với hoạt

động du lịch Nếu nh thiếu nó thì hoạt động du lịch không có điều kiện thuậnlợi để tiến hành, có khi phải đình chỉ Nơi nào cha xây dựng đợc cơ sở hạ tầng

và cơ sở vật chất kỹ thuật thì nơi đó dù có điều kiện tự nhiên và tài nguyên dulịch thuận lợi đến mấy cũng chỉ tồn tại ở dạng tiềm năng

Có thể phân chia thành bốn cấp: rất tốt, tơng đối tốt, trung bình và kém

1.4.6 Chỉ tiêu về hiệu quả kinh tế

Đối với mỗi điểm du lịch, để xác định hiệu quả kinh tế trong tổng thểphát triển của vùng thờng xuyên phải đa ra những tiêu chuẩn đo lờng về mặtkinh tế Những tiêu chuẩn đó có nhiều, xong có thể xếp thành hai nhóm:

+ Những tiêu chuẩn quyết định khả năng sinh lợi đối với những giá trịhiện hành hàng năm, dựa vào lợi nhuận thu đợc hàng năm tại nơi kinh doanh

nh sau: rất cao, cao, trung bình và thấp

Sáu chỉ tiêu trên là căn cứ cơ bản để tính toán và xác đinh các tuyến điểm

du lịch trên lãnh thổ

Tiểu kết chơng 1

Chơng 1 là một việc tổng hợp mang tính khái quát những vấn đề liên

về tour du lịch, định nghĩa tour du lịch, tầm quan trọng của tour du lịch trong đời sống, các nguồn lực tham gia vào việc hình thành và thực hiện tour du lịch, những vấn đề trong việc xây dựng một tour mới, các chỉ tiêu

Việc xây dựng nên tour du lịch mới phụ thuộc vào rất nhiều các yếu tố khác nhau, cho nên khi xây dựng tour du lịch đòi hỏi các nhà thiết kế tour cần phải nghiên cứu và phân tích các yếu tố liên quan đến việc xây dựng một tour du lịch một cách cặn kẽ nhằm xây dựng các tour du lịch mới hấp dẫn thu hút đợc nhiều khách du lịch.

CHƯƠNG 2: TIềM NĂNG Và THựC TRạNG HOạT Động

DU LịCH TạI HảI PHòNG 2.1 Tiềm năng thu hút khách

2.1.1 Vị trí địa lý

Hải Phòng là một thành phố trực thuộc Trung Ương lớn thứ ba ở ViệtNam hiện nay (sau Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh) Thành phố thuộc vùng

đồng bằng Bắc Bộ, nằm trong hệ tọa độ địa lý nh sau:

- Cực Bắc: 2100’15’’ B; tại xã Lại Xuân - Thủy Nguyên

- Cực Nam: 20030’39’’ Đ; tại xã Vĩnh Phong - Vĩnh Bảo

- Cực Tây: 106023’39’’ Đ; tại xã Hiệp Hòa - Vĩnh Bảo

- Cực Đông: 107008’39’’ Đ; Vịnh Lan Hạ - Đảo Cát Bà

Với tọa độ địa lý nh trên Hải Phòng là thành phố duyên hải nằm ở hạ lucủa hệ thống sông Thái Bình thuộc đồng bằng châu thổ Sông Hồng Thànhphố Hải Phòng có diện tích tự nhiên là 1.519,2km2 với dân số 1.776,4 nghìnngời (Theo số liệu 2004) Đến năm 2006 dân số của Hải Phòng lên tới 1.812,6nghìn ngời Mật độ dân số trung bình năm 2006 của thành phố Hải Phòng là1.193,0 ngời/km2 là vào loại khá cao so với các tỉnh đồng bằng Bắc Bộ

- Phía Bắc và Đông Bắc Hải Phòng giáp với tỉnh Quảng Ninh

- Phía Tây Bắc giáp với tỉnh Hải Dơng

- Phía Tây Nam giáp với tỉnh Thái Bình

- Phía Đông của Hải Phòng là biển Đông với đờng bờ biển dài 125km,nơi có năm cửa sông lớn là Cửa Cấm, Lạch Tray, Nam Triệu, Văn úc và TháiBình

Với vị trí nh trên, Hải Phòng có điều kiện thuận lợi cho phát triển kinh tế

- xã hội của thành phố, mà trớc hết là việc giao lu với các vùng trong nớc, vớicác nớc trong khu vực và trên thế giới

Mặt khác, Hải Phòng nằm trọn trong vùng kinh tế trọng điểm phía Bắc,

là một trong ba đỉnh của tam giác tăng trởng kinh tế (Hà Nội Hải Phòng Quảng Ninh )

-Đăc biệt ngày 13 tháng 5 năm 2003 Hải Phòng đợc công nhận là đô thịloại một có đầy đủ mọi điều kiện để phát triển một thành phố hiện đại và vănminh Một thành phố giàu tài nguyên du lịch, có vị trí giao thông quốc tếthuận lợi, có nguồn nhân lực dồi dào sẽ thu hút số lợng khách lớn tới du lịch,tham quan, làm cho ngành du lịch Hải Phòng ngày càng phát triển

2.1.2 Tài nguyên du lịch

2.1.2.1 Tài nguyên du lịch tự nhiên

1 Địa hình

Địa hình Hải Phòng bao gồm địa hình lục địa và hải đảo Sự đa dạng,phong phú của địa hình đã tạo nên sức hấp dẫn lớn đối với du khách tới HảiPhòng Dựa vào các chỉ tiêu về độ cao, độ dốc và mật độ chia cắt, có thể chiathành các vùng hình thái nh sau:

- Dạng địa hình đồi núi

Nhìn chung địa hình Hải Phòng chủ yếu là đồi núi thấp

+ Địa hình đồi bị chia cắt mạnh chiếm khoảng 5% diện tích tự nhiên củathành phố tập trung chủ yếu ở phía bắc huyện Thủy Nguyên, huyện KiếnThụy và thị xã Đồ Sơn Hầu hết đồi núi độ cao của đỉnh tập trung trongkhoảng 40 - 100m, có nơi các đồi cao tới 100 - 150m Nói chung chúng códạng dải kéo dài theo hớng Tây bắc - Đông Nam và hầu hết đợc cấu tạo bằng

đá cấu kết, bột kết và sét kết Mặt đỉnh tơng đối bằng phẳng đờng chia khôngnhững sờn thẳng mà hơi lồi [ 4, tr 33-34 ]

+ Địa hình núi thấp cũng bị chia cắt rất mạnh: chiếm khoảng 10% diệntích thành phố phân bố ở quần đảo Cát Bà, đảo Long Châu và một số đảotrong vịnh Lan Hạ, Hạ Long và phía bắc huyện Thủy Nguyên Hầu hết các

đỉnh có độ cao từ 100 - 250m, cao nhất là 331m ở phần Tây của đảo Cát Bà

Đặc điểm nổi bật nhất của của các núi ở đây là đỉnh nhọn sắc, sờn dạng răngcủa dốc đứng, hiểm trở, lởm chởm tai mèo và có nhiều hang động tiêu biểucho dạng địa hình karstơ nhiệt đới ở vùng Đông bắc nớc ta

- Dạng địa hình đồng bằng.

Địa hình đồng bằng chiếm khoảng 85% diện tích thành phố, trải ra cáchuyện Vĩnh Bảo, Tiên Lãng, An Lão, Kiến Thụy, Kiến An, An Dơng, phíanam huyện Thủy Nguyên và nội thành Hải Phòng Độ cao trung bình của bềmặt đồng bằng là 0,8 đến 1,2m Tuy nhiên ở mỗi nơi lại có những nét khácbiệt Thủy Nguyên phần phía Tây đồng bằng có độ cao trung bình 1 - 1,2m,trong khi đó ở phía Đông bị hạ thấp, độ cao trung bình chỉ còn 0,5 - 1m ở AnHải độ cao trung bình của bề mặt đồng bằng là 1 - 1,5m còn ở Kiến Thụy là 1

- 1,2m [ 12 ]

Còn ở các đảo Phù Long, Cát Hải địa hình đồng bằng kém bằng phẳng,trên bề mặt đồng bằng phổ biến là các bờ biển cổ cao 2,5 - 3,5m giữa chúng làcác lạch trũng, một số nay đã đợc sử dụng làm đồng muối

- Bờ biển, biển và hải đảo.

Hải Phòng có hệ thống bờ biển, biển và hải đảo là những đặc trng thiênnhiên đặc sắc, là nhân tố tác động thờng xuyên đến nhiều hiện tợng xảy ratrong thiên nhiên và ảnh hởng đến nhiều hoạt động kinh tế - xã hội trong đó

có du lịch

+ Bờ biển Hải Phòng là một bộ phận thuộc Tây Bắc Vịnh Bắc Bộ với ờng bờ biển dài hơn 125km, có hình là một đờng cong lõm của bờ Vịnh Bắc

đ-Bộ, thấp và bằng phẳng Mũi Đồ Sơn nhô ra biển nh một bán đảo, tạo cho ĐồSơn một vị trí chiến lợc quan trọng và thắng cảnh thiên nhiên nổi tiếng Ngoàikhơi thuộc địa phận Hải Phòng có đảo rải rác nh Cát Bà, Bạch Long Vĩ Trong

đó, Cát Bà là hòn đảo có diện tích lớn thứ hai trong Vịnh Bắc Bộ (sau đảo CáiBàu Quảng Ninh) với nhiều hang động và cánh rừng nguyên sinh, thung lũngmàu mỡ Bạch Long Vĩ là đảo nhỏ tiền tiêu giữa Vịnh Bắc Bộ Có thể nóibiển, bờ biển và hải đảo đã tạo nên cảnh sắc thiên nhiên vô cùng đặc sắc, tạonên tiềm năng và thế mạnh trong phát triển kinh tế của Hải Phòng

Hải Phòng là một địa phơng có lợi thế về địa hình biển và hải đảo vớinhững địa danh nổi tiếng cả nớc là Cát Bà, Đồ Sơn Cát Bà cách trung tâmthành phố 60km về phía Đông với tổng diện tích là 200km Toàn huyện đảo

có 366 đảo lớn nhỏ trong hệ thống quần đảo nam vịnh Hạ Long Phía đông vàbắc đảo có rất nhiều vịnh nớc trong xanh, những dãy núi đá vôi trùng điệp tạo

ra những vịnh xen kẽ, những bãi tắm cát vàng chan hòa ánh nắng

Cát Bà có trên 139 bãi tắm mini trên các đảo trong đó có rất nhiều bãitắm đẹp nh: Cát Cò I và II, Cát Dứa, Bãi Đá Bằng…

Vịnh Lan Hạ nằm trong quần thể vịnh Hạ Long ở phía Đông đảo Cát Bàvới diện tích 7000 ha và trên 100 bãi tắm nhỏ trên các đảo Du lịch vịnh LanHạ có thể kết hợp thăm quan, tắm biển và đặc biệt là câu cá ở khu vực vịnhLan Hạ có 3 hang khá đẹp và kì thú là: hang Hàm Rồng (hang Vẹm), hang DõCùng và hang Cả

Cát Bà có nhiều hang động với nhiều dáng vẻ khác nhau với những nét bí

ẩn và hoang sơ, các hang động này đã góp phần làm đẹp hơn phong phú hơncho phong cảnh Cát Bà nh động Trung Trang, Gia Luận ngoài ra còn có thể kể

đến động Thiên Long, động Hà Sen…

Tóm lại, hệ thống hang động trên đảo Cát Bà cũng có sức hấp dẫn khálớn, khác với nét đẹp của hang động những nơi khác Vì thế, Cát Bà có tiềmnăng phát triển loại hình du lịch mạo hiểm du lịch sinh thái…

Nếu Cát Bà là một hải đảo xinh đẹp quyến rũ bao du khách thì Đồ Sơn làmột bán đảo đã nổi tiếng từ lâu là nơi nghỉ dỡng và tắm biển của vùng Bắc Bộ

Đồ Sơn có nhiều bãi tắm rộng, nằm ở bờ thoải nớc nông, phân bố từ phía đông

đồi Độc cho đến Vạn Hoa, bao gồm các khu bãi tắm I, II và III

Bãi tắm khu I hiện ra trớc mắt cùng với biển trời bát ngát những hàngdừa, phi lao và một loạt các khách sạn lớn nh Công Đoàn, Hải Yến… khu I có

bãi biển dài và rộng, nhất là ở bán đảo Đồ Sơn kéo dài từ đồi Độc đến bếnThốc: có bãi tắm lớn mực nớc sâu nên du khách thờng không tắm biển ở đây.

Đến khu II đây là bãi tắm đẹp nhất với bãi cát thoải, rộng và là bãi tắmtốt nhất của Đồ Sơn cả về chất lợng cát và độ trong của nớc biển Vì vậy, ở

đây thờng tập trung một lợng lớn khách du lịch đến tắm biển

Đến khu III một đờng đi ra bến Nghiêng nơi ngời lính Pháp cuối cùng rờikhỏi miền Bắc Nơi đây có bến tàu ra đảo hòn Dáu Đặc biệt ở đây có khu vuichơi giải trí Casino chủ yếu dành cho ngời nớc ngoài thuộc công ty liên doanh

du lịch quốc tế Đồ Sơn, đây là công trình kiến trúc nổi bật với tòa nhà có 2tháp hình chóp, từ Casino Đồ Sơn ta có thể ngắm tầm mắt ra xung quanh nh

đảo Dáu và ngọn hải đăng trên biển

2 Khí hậu

Là thành phần quan trọng của môi trờng tự nhiên đối với hoạt động dulịch Khí hậu Hải Phòng mang đặc điểm chung của khí hậu vùng đồng bằngmiền Bắc và những đặc điểm riêng của vùng thành phố ven biển có nhiều đảo.Tính chất nhiệt đới của khí hậu Hải Phòng thể hiện có một mùa hạ nóng ẩm

ma nhiều và một mùa đông lạnh ít ma

- Mùa hạ nóng kéo dài từ tháng 5 đến tháng 9 nhiệt độ trung bình đạt

250c Thời gian này trùng với mùa ma, có lợng ma tháng ổn định trên 100mm

từ tháng 5 đến tháng 10

- Mùa đông lạnh ít ma kéo dài từ tháng 11 đến tháng 3 năm sau với nhiệt

độ trung bình dới 200c Đây là đặc điểm riêng của khí hậu miền Bắc nói chung

và Hải Phòng nói riêng khác với khí hậu nhiệt đới tiêu chuẩn

Các tháng 4 và 10 là các tháng chuyển tiếp sự phân chia về mùa của khíhậu dẫn đến sự phân chia về mùa du lịch [ 7, tr 41 ]

Khí hậu Hải Phòng thờng xuyên biến động do chịu sự chi phối trực tiếpcủa biển Biển thờng ảnh hởng trực tiếp tới các vùng trong thành phố theo 2chiều hớng có lợi và bất lợi

- ảnh hởng bất lợi thể hiện rõ nhất ở các thiên tai nh bão, áp thấp nhiệt

đới, giông, ma lớn

- ảnh hởng có lợi thể hiện ở khả năng điều hòa khí hậu của biển qua tác

động của gió biển ảnh hởng của biển làm điều hòa khí hậu, giảm các giá trịcực đoan về nhiệt độ và độ ẩm nhất là các khu vực nằm trực tiếp trên biển vàsát đờng bờ Biển

ảnh hởng của bão và áp thấp nhiệt đới ở Hải Phòng: trong mùa hạ đặcbiệt là trong ba tháng 7, 8, 9 các cơn bão phát sinh từ tây Thái Bình Dơng vàbiển Đông thờng có hớng đổ bộ vào khu vực Hải Phòng (từ Quảng Ninh đếnNinh Bình)

Giông thờng xuất hiện vào mùa hạ kèm theo ma lốc và đá tập trung nhiềunhất là vào tháng 4 và tháng 6 và thờng xuất hiện vào chiều tối và sáng sớm.Ngoài ra ở Hải Phòng còn có gió mùa đông bắc với cờng độ mạnh maphùn, sơng mù.

Nh vậy xét về góc độ đặc điểm khí hậu ảnh hởng đến sức khỏe con ngờicũng nh các điều kiện thời tiết bất lợi thì hoạt động du lịch ở Hải Phòng sẽkém thuận lợi vào các tháng 10, tháng 12 và từ tháng 3 đến tháng 5

3 Tài nguyên nớc

Hải Phòng có mạng lới sông ngòi dày đặc với mật độ 0,65 - 0.8 km/km2

Với 16 con sông tỏa rộng khắp thành phố Hải Phòng có mạng lới sông ở phầnhạ lu của sông Thái Bình Hầu hết các sông lớn nh: sông Bạch Đằng, sôngCấm, Kim Môn, Lạch Tray…

Các sông lớn đều có cửa trực tiếp đổ ra biển chịu ảnh hởng của chế độthủy triều vịnh Bắc Bộ

Tại huyện Tiên Lãng còn có mỏ nớc khoáng nóng với hàm lợng khá cao

có thể phát triển du lịch nghỉ dỡng, chữa bệnh rất tốt Ngoài ra ở đảo Cát Bà

có nớc khoáng Thuồng Luồng (xã Trân Châu), Xuân Đán đây là tiền đề đểphát triển mạnh ngành du lịch

4 Tài nguyên sinh vật

Sinh vật Hải Phòng tơng đối đa dạng và phong phú, tập trung và có giá trịnhất đối với hoạt động du lịch là vờn quốc gia Cát Bà - khu dự trữ sinh quyểnthế giới với 745 loài thực vật bậc cao thuộc 495 chi và 149 họ thực vật Trong

đó có những loài quý hiếm nh: Lát Hoa, Kim Giao, Lát Táu…và hàng trămcác loài cây thuốc khác nhau

Hải Phòng có 11.000 ha bãi biển, tập trung nhiều nhất ở vùng ven biển vàcác cửa sông Cấm, Lạch Tray Phía bắc Đồ Sơn kéo tới địa phận Quảng Ninh

có nhiều rừng rộng nh: Cái Viềng, Hòn Xoài lớn…

Thực vật ở đây gồm nhiều loại cây chịu mặn thuộc họ Đớc, họ Bần, họBăng…

Khu rừng ngập mặn ngoài các giá trị về mặt kinh tế và tác dụng phòng hộgiữ đất, ngăn sóng và bảo vệ đê ven biển là đối tợng hấp dẫn khách du lịch athích loại hình du lịch sinh thái, nghiên cứu

2.1.2.2 Tài nguyên du lịch nhân văn

1 Di tích lịch sử văn hóa

Thành phố Hải Phòng có trên 400 di tích lịch sử, toàn thành phố tính đếnnăm 2005 đã có 89 di tích đợc công nhận xếp hạng di tích Quốc gia Do

khuôn khổ của bài viết hạn hẹp, tác giả chỉ xin nêu ra một số các di tích tiêubiểu phục vụ các chơng trình du lịch của Hải Phòng.

* Chùa D Hàng (Phúc Lâm Tự ).

Chùa D Hàng trớc kia thuộc xã D Hàng Kênh ( huyện An Dơng ) naythuộc phờng Hồ Nam, quận Lê Chân cách trung tâm thành phố 2km về phíaTây Nam Từ trung tâm thành phố - Nhà Hát Lớn, có thể theo đờng Nguyễn

Đức Cảnh rồi rẽ trái vào đờng cát cụt đi thẳng là đến phố chùa Hàng, đikhoảng 800m là sẽ đứng trớc cổng chùa

Căn cứ vào văn bia ghi chép thì cảnh chùa có từ thời Tiền Lê (980-1009)nhng chỉ là một thảo am [ 16 ] Đến thời vua Lê Gia Tông (1672) chùa mới đ-

ợc làm to rộng có đủ gác chuông, nhà thờ tổ, nhà tăng, mái lợp ngói lát gạchBát Tràng khắp đờng đi lối lại Năm 1917 chùa đợc trùng tu, mở rộng và cóquy mô nh hiện nay Chùa Hàng đợc xây dựng trên mảnh đất trù phú có dân c

đông đúc Mặt chùa Hàng quay về phía Nam, theo đạo Phật đây là hớng “BátNhã” (hớng trí tuệ)

Bớc qua Tam Quan (cổng chùa ), du khách sẽ bắt gặp một kiến trúc bềthế uy nghi với ba tầng mời hai mái, đó chính là tòa Gác Chuông của chùa.Chính giữa tòa treo một quả chuông đồng cỡ lớn, đề chữ “Phúc Lâm TựChung” nghĩa là chuông chùa Phúc Lâm Một nét kiến trúc đặc biệt là trênmái đao của tòa Gác Chuông có trạm khắc tinh xảo đủ cả bộ tứ linh: Long,

Ly, Quy, Phợng

Sau tòa Gác Chuông là Phật Điện gồm 7 gian Dọc hành lang của gianPhật Điện có tổng cộng 6 cái khánh lớn nhỏ bằng đồng mun đợc đúc từ đờiTrần, một cái trống đờng kính 1,5m Bớc qua ngỡng cửa Phật Điện một quangcảnh thật nguy nga tráng lệ Có 6 tấm hoành phi lớn đợc trạm khắc tinh xảo,hoa văn mềm mại Đặc biệt, trong tòa Phật Điện còn có tới 15 cửa võng, làkiến trúc có một không hai

Xung quanh các cột gỗ lim lớn có trạm khắc hình ảnh rồng và phợng vớinhiều nét biến thể tạo nên một phong cách mỹ thuật riêng hết sức phong phú,

độc đáo Chùa còn lu giữ đợc nhiều hiện vật cổ nh l hơng, đỉnh đồng, khánh

đồng, đồ trang trí bằng gốm, sứ, đá và đặc biệt là bộ kinh “A Hàm” cổ có mộtkhông hai viết về giáo lý nhà Phật

Phía bên phải Tiền Đờng là năm gian nhà thờ Tổ, ở đây có thờ bộ tợngTrúc Lâm Tam Tổ, là một trong những bộ tợng quý của Phật giáo Việt Nam.Chùa D Hàng cũng có một gian nhà thờ Mẫu Từ nhà thờ Mẫu bớc ra,qua một khoảng sân là đến vờn tợng, bên cạnh là th viện nơi để những kinhsách và bảo vật quý Đối diện với khu vờn Tợng là khu Mộ Tổ đây là khu vờntĩnh mịch rợp mát bóng cây xanh

Đến với chùa Hàng du khách không chỉ đợc thắp hơng cung kính lễ Phật,tịnh tâm… mà còn đợc chiêm ngỡng một kiến trúc độc đáo với quy mô bề thếvới nghệ thuật điêu khắc, mỹ thuật hết sức đặc biệt Đây là một danh lamthắng cảnh nằm giữa lòng thành phố, là cảnh đẹp không chỉ của Hải Phòng

mà còn là của cả nớc

* Đền Nghè.

Tức An Biên cổ miếu (nguyên miếu cổ làng An Biên), tọa lạc ở ngã baphố Mê Linh và phố Lê Chân, cách Nhà Hát Lớn khoảng hơn 500m về phíaTây Nam Đền thờ Bà Nữ tớng Lê Chân, một nữ tớng kiệt xuất trong cuộckhởi nghĩa Hai Bà Trng Nhân dân nội thành Hải Phòng suy tôn Bà là “Tiền tổkhai canh” và “Thánh Mẫu” Trong tâm thức của mọi ngời, Nữ tớng Lê Chân

là vị Thành Hoàng của đất cảng thân yêu

Theo truyền ngôn, buổi đầu, Đền Nghè mới chỉ là một tòa miếu nhỏ bằngtranh, tre, nứa, lá, trên khu gò của cánh đồng làng An Biên Quần thể kiến trúchiện nay đợc xây dựng vào những thập kỷ đầu thế kỷ XX Toàn bộ kiến trúccủa ngôi Đền bao gồm hai khu nhà chính là tòa Tiền Bái, và khu Hậu Cung.Tòa Tiền Bái đợc xây dựng năm 1926 (xây dựng sau tòa Hậu Cung của

Đền), tòa Tiền Bái đợc trang trí theo lối kiến trúc cổ: Những đầu đao, nóc mái

đắp nổi hình rồng bay phợng múa, tợng trng cho sự linh thiêng, cho sức mạnhcủa dân tộc Chính giữa trung tâm của tòa Tiền Bái là gian thờ Nữ tớng LêChân, hai bên có đặt võng và kiệu rồng Ngoài ra còn có câu đối, hoành phisơn son thiếp vàng hay khảm xà cừ ca ngợi phẩm hạnh, tài năng của Nữ tớng.Tòa Hậu Cung nằm sát bên cạnh tòa Tiền Bái, gồm ba gian đợc xây dựngtheo lối chồng diêm 2 tầng 4 mái Tòa Hậu Cung đợc tạo dáng uốn lợn hìnhquai chảo vừa chắc khỏe, lại thanh thoát mà vẫn giữ đợc vẻ đẹp của kiến trúc

cổ truyền Phía ngoài đắp nổi đồ án chim phợng đang xòe cánh múa trên vùngtrời, bên dới thể hiện hổ phù, kim nghê và rùa đội lá sen rất sống động

Phía ngoài cổng Đền là cổng Tam Quan đợc trang trí bằng hình tợngrồng với những họa tiết hoa văn đặc sắc Đây là một mô típ tứ linh: Long, Ly,Quy, Phợng Qua cổng chính, nhìn sang bên hữu sẽ bắt gặp một kiến trúc đẹp,

đó là nhà bia đợc xây dựng và trang trí theo kiểu dáng của long đình, chínhgiữa dựng tấm bia đá Nội dung tấm bia ghi về tiểu sử, sự nghiệp của bà LêChân bằng chữ Hán Ngoài đền thờ chính đền Nghè còn có điện Tứ Phủ bốcục theo lối chữ sơn gồm 5 gian tiền đờng và 3 tòa chuôi vồ Song hàng mỗitòa 3 gian, bờ nóc đắp đôi phợng chầu, hổ phù đôi mặt nguyệt tròn Điện nhìn

ra phố Lê Chân thông qua cổng chính

Về mặt tín ngỡng, đền Nghè là nơi thờ chính của Nữ tớng Lê Chân ở toànthành phố Hải Phòng, thể hiện lòng biết ơn sâu sắc, sự tởng nhớ về công laocủa ngời Nữ tớng với nhân dân Hải Phòng.

Di tích đền Nghè là một di sản văn hóa “viên khung” của thành phố, của

đất nớc, nơi bảo tồn nhiều nếp sinh hoạt cổ, góp phần làm phong phú kho tàngvăn hóa vật thể và phi vật thể của ngời Hải Phòng

* Đền Bà Đế.

Đến với Đồ Sơn du khách không chỉ nghỉ ngơi, tắm biển, mà còn đợctham quan các di tích, danh lam thắng cảnh nổi tiếng của vùng đất này, mộttrong những nơi đợc nhiều ngời biết đến là đền Bà Đế

Đền Bà Đế đợc xây dựng khoảng năm 1736 dới chân ngọn núi Độc, phía

Đông Đồ Sơn [ 2, tr 79 ] Đến với đền du khách sẽ đợc ngắm cảnh biển trờimênh mông núi non hùng vĩ và đợc nghe kể về câu chuyện oan khuất của mộtngời con gái nơi đây

Đền quay mặt ra hớng biển, lung tựa vào núi Đền không lớn, cách kiểu

đơn giản nhng cái thế rất uy linh, huyền bí Từ xa nhìn vào đền lẫn vào núi,hòa vào đất trời, mộc mạc dung dị Chốn linh thiêng không hẳn là ở sự phô tr-

ơng Nơi đây quanh năm gió thổi, dới chân đền là sóng, sóng rì rào ngày đêm,song triền miên không bao giờ dứt nh kể lể với ngời đời về câu chuyện oan ứccủa ngời con gái vùng quê ấy, câu chuyện về Bà Đế, Đông Nhạc Đế bà TrịnhChúa Phu Nhân

Hàng năm, cứ vào dịp đầu xuân, đền Bà Đế đón hàng vạn du khách thậpphơng đến tham quan và cầu mong cho sự yên bình

* Đền thờ Trần Quốc Bảo.

Là công trình tởng niệm về vị tớng của vơng triều Trần (1225-1400), cócông trong cuộc kháng chiến chống quân xâm lợc Nguyên Mông của dân tộc

ta ở thế kỷ XIII Di tích nằm ở phía Nam chân núi Hoàng Tôn, thôn TràngKênh, thị trấn Minh Đức, huyện Thủy Nguyên, thành phố Hải Phòng

Căn cứ vào các nguồn t liệu nh bản ngọc phả, văn bia sắc phong của đền

và chính sử nớc ta thì Trần Quốc Bảo là con trai một vị Hoàng tộc trong vơngtriều Trần, cháu gọi Trần Nhân Tông là ông [ 16 ] Trong trận chiến thắngBạch Đằng 1288, Trần Quốc Bảo đã anh dũng hy sinh, góp phần quan trọngvào thắng lợi vĩ đại của quân và dân nhà Trần Vì vậy sau khi Ông mất, triều

đình đã truyền cho nhân dân địa phơng Tràng Kênh (nơi Ông đóng quân và hysinh) lập miếu thờ và truy phong Thái Tử Các triều đình phong kiến tiếp theothừa nhận công lao của Trần Quốc Bảo và suy tôn là “Thợng Đẳng PhúcThần”, phong sắc “Thành Hoàng làng Tràng Kênh” Nh vậy nguồn gốc di tích

đền thờ Trần Quốc Bảo có từ thời thế kỷ XIII Nhng theo tấm bia còn lu giữ

đ-ợc tại đền dựng năm Bính Dần (1626), niên hiệu “Vĩnh Tộ bách niên” thời vua

Lê Thần Tông do sinh đồ Nguyễn Hữu Năng soạn thảo thì thấy: Khởi thủy tòamiếu đợc xây dựng ở nơi có thắng cảnh vào hạng nhất của trấn Hải Dơng, thực

là một nơi danh thắng cổ kính, nhng quy mô nhỏ và sơ sài Dòng di tích nàycòn cho biết tên gọi di tích mới dựng là miếu Đền thờ Trần Quốc Bảo đợc xâydựng ở một vị thế vô cùng đẹp Đền dựa vào chân núi Hoàng Tôn, mặt hớng rasông Bạch Đằng hùng vĩ Kiến trúc đền Trần Quốc Bảo gồm hai phần: Phầntrong gọi là Hậu Cung (hay Nội Điện), nơi thờ Tự đức Thánh Trần Quốc Bảo.Phần ngoài đợc ngọi là Tiền Đờng (hay Đại Bái) có kiến trúc độc đáo gồm 2tầng 8 mái đao cong, đắp theo mô típ “Rồng chầu Phợng mớm” Xung quanhbái không xây tờng, làm cửa, mà để ngỏ bốn mặt, tạo ra sự thông thoáng, mát

mẻ, chính giữa là “Trung đình”, nơi đặt hơng án, đồ thờ

Đền Trần Quốc Bảo đã trải qua rất nhiều lần tu sửa do đổ nát, xuống cấp,vết tích vật chất thể hiện ở kiến trúc đồ thờ… có niên đại sớm ở thời kỳ Trần-

Lê hầu nh không còn Hiện nay chỉ còn giữ lại đợc các cột vì xà trong HậuCung mang phong cách nghệ thuật thời Nguyễn (thế kỷ XIX) Kiến trúc tòa

Đại Bái hai tầng tám mái thì chỉ thấy có ở đền Trần Quốc Bảo - Tràng Kênh

* Đình Hàng Kênh.

Có tên chữ là đình Nhân Thọ nằm ở phố Nguyễn Công Trứ phờng HàngKênh, quận Lê Chân, thành phố Hải Phòng Theo tấm bia của đình ghi nhậncông đức của những ngời đóng góp tiền xây dựng tu tạo đình Trên tấm bia cókhắc khởi công năm Tự Đức Tân Hợi (1851) [ 16, tr.76 ] Tuy vậy theo lời kểcủa các cụ già địa phơng đình làng Hàng Kênh có từ thời Lê Vĩnh Thịnh thứ

11 (1718), năm 1851 đời vua Tự Đức ngôi đền bị h hỏng nặng, cụ NguyễnDanh Dơng đã đứng lên kêu gọi nhân dân đóng góp tiền của, lơng thực gỗ limdựng lại đền tại địa điểm ngày nay

Đình Hàng Kênh đợc làm theo kiểu chữ “công” (I) gồm hai phần: tòa Đại

Đình ở phía trớc, Hậu Cung ở phía sau: ngoài ra còn có nghi môn, tả vu, hữu

vu, nhà bia và hồ bán nguyệt Có ba lối vào đình cổng chính giữa và hai cổnghai bên

Đình Hàng Kênh là ngôi đình tiêu biểu cho nghệ thuật kiến trúc độc đáovới mái đình cong nh hình chiếc thuyền, mái đình lợp ngói mũi hài, bờ nóc

đắp nổi hình lỡng Long chầu Nguyệt, đao đình cong vút với hình ảnh rồngchầu phợng mớm

Những tinh hoa, nghệ thuật kiến trúc chủ yếu ở tòa Đại Đình, bao gồmnăm gian hai chái, bộ vì nóc kết cấu theo kiểu biến thể “chồng rờng - giáchiêng” nguyên liệu chính dựng đình là gỗ lim to, cao, tạo bộ khung chịu lực.Ngoài vẻ đẹp kiến trúc đình Hàng Kênh còn có giá trị to lớn về nghệthuật điêu khắc gỗ, đá Chỉ riêng tòa đại đình đã có hơn bốn trăm con rồng đ-

ợc trạm khắc nổi trên gỗ không con rồng nào giống con rồng nào Đình chứanhiều cổ vật có giá trị nh bia đá, kiệu, long đình, khám tợng Ngô vơng, tợngvoi, hạc, rùa, bát biểu, chấp kính…với gần 500 mảnh điêu khắc, trang trí nghệthuật giai đoạn Hậu Lê - Nguyễn đã chứng tỏ năng lực sáng tạo của lớp nghệnhân đơng thời Với những giá trị kiến trúc lớn trong việc su tầm, khảo chứngnghệ thuật kiểu kiến trúc dân gian Việt Nam thế kỷ XVIII - XIX

Đình Hàng Kênh thờ đức Ngô Quyền ngời đã làm lên trận thắng trênsông Bạch Đằng lịch sử và đã đợc nhân dân suy tôn là Thành Hoàng làng, ng-

ời dân Hàng Kênh - D Hàng mỗi độ xuân về đều tng bừng mở hội kỷ niệmngày sinh Ngô Quyền từ 17 tháng giêng

Trớc nhu cầu giao lu văn hóa của nhân dân sở tại và nhân dân thành phốCảng ngày càng rộng mở, nếu đợc đầu t nghiên cứu, có chiều sâu về nội dung

và tô điểm ở khu vực cảnh quan rộng lớn hiện nay, chắc chắn đình Hàng Kênh

sẽ trở thành điểm hoạt động đầy thuận lợi của các loại hình văn hóa truyềnthống

* Đình Nhân Mục.

Nhân Mục là tên một làng thuộc xã Nhân hòa, huyện Vĩnh Bảo nơi cóngôi đình cổ nổi tiếng Đình Nhân Mục là một di tích lịch sử văn hóa tiêu biểucủa huyện Vĩnh Bảo, một công trình kiến trúc nghệ thuật đặc sắc không chỉ lugiữ những tài sản văn hóa quý báu của địa phơng mà còn phản ánh bộ mặt vănhóa đa dạng và phong phú của nhân dân vùng này

Qua cổng làng khoảng 500m, chúng ta có thể nhìn thấy ngôi đình to lớn,

đồ sộ với đầu đao cong vút mềm mại Đình là một kiến trúc đợc xây dựng theokiểu chữ công (I), mái đình lợp ngói mũi hài rêu phong cổ kính Trớc mặt gianTiền Đờng là một hồ nớc nhỏ, trớc mặt hồ là nhà Thủy Đình, nơi đây hàng

năm vào dịp hội làng (đợc tổ chức ngày 9-3 đến hết 12-3 âm lịch) lại tng bừngnhộn nhịp với những tiết mục múa rối nớc đặc sắc do phờng rối của làng biểudiễn.

Tiền Đờng gồm 5 gian, các cột lớn (cột cái) đều là gỗ lim nguyên cây

đ-ợc kê trên tảng đá xanh kiểu tròn trên, vuông dới Nhìn lên mái đình là một hệthống đầu rủ, bức cốn đợc trạm trổ tinh vi; những bức hoành phi, đại tự, cuốn

th đợc sơn son thiếp vàng lộng lẫy đã tôn thêm vẻ đẹp uy nghi và cổ kính củangôi đình

Đình Nhân Mục không chỉ là một công trình kiến trúc cổ mà còn là nơimọi ngời bày tỏ ớc nguyện của mình Tại tòa Tiền Đờng bài trí những sập thờ,

ỷ ngai, những bức y môn, cửa võng…tất cả đều nguyên vẹn, lộng lẫy lạ thờng,nổi bật lên là một số cổ vật quý hiếm nh cỗ kiệu bát công (thời Lê), bình phatrà bằng gốm mem ngọc (thế kỷ XIV) tợng ngựa chiếu, đỉnh đồng… Đặc biệt

đình còn lu giữ đợc 31 sắc phong thuộc các triều đại, và bia đá trớc hiên vớidòng khoản lại còn ghi rõ năm xây dựng ngôi đình Nhân Mục cổ, năm “ChínhHòa thứ 15” (1695) [ 16 ]

Là một công trình kiến trúc tiêu biểu lại nằm giữa vùng quê giàu truyềnthống, đình Nhân Mục không chỉ là nơi bảo tồn những di vật nghệ thuật quýbáu mà còn là trung tâm bảo lu những sinh hoạt văn hóa cổ truyền tốt đẹp củadân tộc Ngày 12-12-1994 đình đợc Bộ Văn Hóa Thông tin quyết định côngnhận là di tích lịch sử và kiến trúc nghệ thuật cấp quốc gia

* Đền thờ Trạng trình Nguyễn Bỉnh Khiêm.

Đền thờ Trạng trình Nguyễn Bỉnh Khiêm còn gọi là đền Trung Am ởthôn Trung Am, xã Lý Học, huyện Vĩnh Bảo ngoại thành Hải Phòng, thờ danhnhân Nguyễn Bỉnh Khiêm (1491-1585), ngời làng này

Theo sử sách thì sau khi ông mất, vua Mạc cử Phụ chính triều đình ủngVơng Mạc Đôn Nhợng về dự lễ viếng Vua còn cho lập đền thờ, tự tay viếtbiển ngạch: Mạc triều Trạng Nguyên Tể Tớng Từ Năm Minh Mạng thập tứ(1833), đền bị phá rồi đợc xây lại Ngôi đền hiện có đợc xây lại từ năm 1927

đời Bảo Đại, do một thợng th trí sĩ ngời Vĩnh Bảo cùng dân sở tại hng công.Năm 1985 nhân kỷ niệm 400 năm ngày mất cuả Nguyễn Bỉnh Khiêm, đền đợc

tu sửa làm thêm nhà khách, hồ nớc, tờng bao, đờng vào đền

Năm 1991, đền đợc nhà nớc công nhận là di tích lịch sử cấp quốc gia.Nguyễn Bỉnh Khiêm xuất thân trong một gia đình nho giáo ông nổi tiếng làmột ngời tài tài cao học rộng thi đỗ ở vị trí cao nhất ở cả ba cuộc thi Hơng,Hội, Đình dới thời nhà Mạc Nguyễn Bỉnh Khiêm mất ngày 20 - 11 - 1585 tạiquê nhà thọ 95 tuổi Sỹ phu đơng thời tôn ông là Tuyết Giang phu tử Ngoài

tài chính trị, ngoại giao, quân sự, Nguyễn Bỉnh Khiêm còn là nhà văn, nhàgiáo u tú, nhà t tởng, nhà triết học lừng danh.

Đền thờ Trạng ngày nay tuy có đổi thay nhng đều dựng trên nền xa củaBạch Vân Am Đờng vào khu di tích đợc trải nhựa khuôn viên đều đợc látgạch Bát Tràng, xây mới hồ Thái Nhâm, tạo vờn hoa, cây cảnh khang trang.Phần mộ cụ Nguyễn Văn Định (thân sinh Trạng Trình) đợc tu tạo nâng cấpnhà trng bày giới thiệu thân thế sự nghiệp Nguyễn Bỉnh Khiêm Đặc biệt tợng

đài danh nhân cao 5,7m tạc bằng đá granit cũng đợc khánh thành Lối sangchùa Song Mai, nơi có đền thờ bà Minh Nguyệt (vợ thứ của Trạng Trình) đợcghép gạch nghiêng Gần đây ban di tích đợc nhân dân đã góp công góp củadựng Am Bạch Vân, mô phỏng lại Am Bạch Vân xa để du khách có thể đếnthăm quan nơi Trang Trình dạy học

Đến với đền Trạng sau khi thắp một nén hơng tởng nhớ tới con ngời vĩ

đại, một danh nhân văn hóa, niềm tự hào của nhân dân Việt Nam, du kháchcòn có thể cầu khấn xin cho mình hoặc con cháu đợc học hành đỗ đạt theo đ-

ợc bớc cha ông Hàng năm, du khác về dự lễ đền rất đông đặc biệt là tầng lớphọc sinh, sinh viên

* Từ đờng họ Mạc và dấu vết Dơng Kinh nhà Mạc.

Hiện ở thôn Cổ Trai, xã Ngũ Đoan, huyện Kiến Thụy, nằm sát bờ trái cửaGiai hay cửa Lan Nhai đổ ra sông Văn úc cách trung tâm thành phố 15km Từ

Đờng là một ngôi nhà ba gian làm theo lối cổ, khung gỗ lim, thuận chồng bacon, mái lợp ngói mũi hài Từ Đờng làm vào cuối đời Nguyễn, thời gian nàythành kiến với nhà Mạc đã giảm

Cổ trai vốn là ấp thơng mộc, là trung tâm kinh đô thứ hai của nhà Mạc.Năm 1520 Mạc Đăng Dung đợc thăng chức Đông quân đô đốc, thống lĩnh 13

đạo quân thủy bộ, ông đã đợc mở phủ ở quê Năm 1527 sau khi lên ngôi vuatriều Mạc đã xây dựng cung điện nh điện Hng Quốc, điện Phúc Hng…NhàMạc cũng đã làm nhiều chùa, đến nay vẫn còn nh chùa Nhân Trai, chùa TràPhơng, chùa Văn Hòa

Năm 1592, nhà Mạc bị nhà Lê Trung Hng đánh bại, Trịnh Tùng đã chỉhuy quân tàn phá trung tâm Dơng Kinh thiêu hủy cung điện, đạp đổ bia mộ,chặt đốt cây cối ở khu Sơn Lăng…Đặc biệt nhà Lê Trịnh đã tàn sát dòng họMạc làm cho họ Mạc ở Cổ Trai ngoài số chạy lên Cao Bằng, còn lại phải đổi

họ thay tên phân tán khắp nơi

Dới thời Pháp thuộc, luật lệ phong kiến hà khắc cũng giảm do đó di huệnhà Mạc ở Cổ Trai mới đợc dựng lại từ đờng thờ phụng Mạc Thái Tổ, phối thờcác vua kế tiếp Hàng năm cứ đến ngày 22 - 8 âm lịch ngày giỗ Mạc Thái Tổ,dòng họ Mạc nhiều Nơi về quê cũ làm lễ giỗ tổ và nhận họ

Sau hội thảo khoa học về vơng triều nhà Mạc tổ chức tại Kiến Thụy năm

1994, việc đánh giá về nhà Mạc đợc khách quan hơn Nhiều Sách chuyên khảo

về nhà Mạc đã đợc xuất bản, một số di tích nhà Mạc ở vùng Dơng Kinh đợccông nhận là di tích lịch sử văn hóa.Từ đờng nhà Mạc đợc công nhận là di tíchlịch sử cấp quốc gia Điều đáng chú ý là tuy bị tàn phá nặng nề, nhng ở CổTrai vẫn còn lu giữ đợc vết tích vị trí một số cung điện của Dơng Kinh và dớilòng đất đã xuất lộ các di vật thời Mạc Theo điều tra bớc đầu đã xác định D-

ơng kinh ở Cổ Trai trải rộng ở ba khu vực chính: Gò Gạo, Bên Tờng, MảLăng [ 10 ]

* Di tích bến Nghiêng.

Nơi ngời lính Pháp cuối cùng rời khỏi miền bắc Việt Nam Bến Nghiêngthuộc địa bàn phờng Vạn Hơng (thuộc khu II) quận Đồ Sơn thành phố HảiPhòng Thời Pháp tạm chiếm, nơi đây có xây dựng một quân cảng nhỏ Từmặt trớc trở lên trên bến có độ dốc thoai thoải, khoảng từ 30 đến 50 để xe tăng

đổ bộ Vì thế thế nên gọi là Bến Nghiêng

Bến Nghiêng hiện nay đợc đợc đổ những tấm bê tông bền chắc Đây làbến tàu du lịch đi đảo Hòn Dáu, đông thời là cảng đa khách đi du lịch Cát Bà,Vịnh Hạ Long, Móng Cái Quảng Ninh

Năm 1959 thực hiện nghị quyết 15- NQ/ TƯ (khóa II) về đờng lối cáchmạng Việt Nam Bộ chính trị đã quyết định mở tuyến đờng chiến lợc 559 trêndải Trờng Sơn và tuyến đờng chiến lợc trên biển: cả hai tuyến đờng sau đó đềumang tên Hồ Chí Minh để chi viện sức ngời sức của, vận chuyển vũ khí, chiviện cho tiền tuyến lớn miền nam trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nớc.Năm 1973 đờng Hồ Chí Minh trên biển sau khi hoàn thành nhiệm vụ đãngừng hoạt động Việc vận chuyển vũ khí về miền Nam đợc thực hiện ởnhững bến khác, nhng bến K15 là nơi xuất phát nhiều chuyến hơn cả :100/168 chuyến Những năm chống Mỹ, vừa đấu tranh để bảo vệ bờ biển, vừachi viện cho chiến trờng miền nam Đồ Sơn vinh dự có bến tàu Vịnh Sét, nơixuất phát của những con tàu không số của hải quân Việt Nam mở đờng HồChí Minh trên biển chi viện có hiệu quả cho tiền tuyến lớn miền Nam [ 2 ]

2 Các lễ hội truyền thống

*Lễ hội Chọi trâu - Đồ Sơn

Hội Chọi trâu - Đồ Sơn là một lễ hội độc đáo hấp dẫn, thể hiện giá trị văn

hóa vùng biển Có ngời ví Lễ hội Chọi trâu - Đồ Sơn độc đáo, kỳ thú giống lễhội Bò tót ở Tây Ban Nha.

Theo sử liệu thì lễ hội Chọi trâu có từ hơn 1000 năm trớc Truyền thuyết

kể lại rằng từ đời hồng hoang, cách đây trên 18 thế kỷ có một nhóm ngời dânnguyên quán ở đảo Thần Hoà ra biển đánh cá bị bão biển đa thuyền dạt vàobán đảo Đồ Sơn Những c dân này thấy ở đây rừng vàng biển bạc, có các võngbiển gió yên sóng lặng cho thuyền leo đậu lại có phong cảnh sơn thuỷ hữutình liền ở lại lập nghiệp

Nhng rồi một năm trời làm hạn hán, cây cối khô héo, con ngời không cónớc để ăn uống, các dòng suối đều cạn nớc, suối Rồng ở trên đầu núi Rồng cónớc quanh năm nay cũng chỉ róc rách chảy C dân trên đảo cả ngời làm nghềnông và nghề đi biển đều khẩn cầu thần linh thơng họ, ban cho họ những giọtnớc ma để cứu mùa màng, cây cối, con ngời thoát khỏi nạn đói

Cho tới một đêm trăng sáng, dới ánh trăng thợng tuần tháng 8, một sốngời nhìn thấy ngoài biển dới ánh trăng vàng đang đùa giỡn với sóng có mộtlão nhân đầu tóc bạc phơ ngự trên chiếc sập đá, tay cầm xích trợng, nhìn đôitrâu đang chọi nhau Hình ảnh kỳ vĩ này hiện lên rồi biến đi trong khoảnhkhắc Sau đó có một trận ma lớn đổ xuống, đồng lúa, cây trái đang khô héo đ-

ợc hồi sinh hứa hẹn đợc mùa, bội thu

Qua hình ảnh bất ngờ trên mặt biển, ng dân nơi đây hiểu là thần linhgiáng hạ báo cho dân chúng biết mà phụng thờ Để làm hài lòng thần linh,nhân dân Đồ Sơn tổ chức lễ hội Chọi trâu và tục này đợc lu truyền cho đếnnay

Lễ hội Chọi trâu đợc tổ chức chính thức vào ngày mùng chín tháng tám

âm lịch Ngời dân Đồ Sơn ai cũng thuộc câu ca dao:

"Dù ai buôn đâu bán đâu, Mùng tám tháng sáu thì về chọi trâu.

Dù ai buôn bán trăm nghề, Mùng chín tháng tám trở về chọi trâu."

Mãi đến thế kỉ XI, vua Lý Thánh Tông cho xây tháp Tờng Long trên đỉnhnúi Đồ Sơn thì lễ hội chọi trâu mới có quy mô lớn, số trâu tham gia chọi đônghơn nên phải tổ chức đấu loại vào ngày mùng tám tháng sáu âm lịch

Trâu chọi đợc lựa chọn cẩn thẩn, kĩ lỡng nhng chủ yếu dựa vào kinhnghiệm của những ngời đi trớc Tiêu chuẩn hàng đầu là trâu phải có sức mạnh,nhanh nhẹn, hung tợn, gan lì và đặc biệt là phải có cặp sừng tốt, độ tuổi từ 9

đến 12 năm Trâu đợc chăm sóc, thử luyện từ nhiều tháng trớc khi thi đấu.Trớc kia sới chọi là một bãi đất rộng có hào nớc xung quanh Ngày naysới chọi là sân vận động có rào sắt xung quanh, có khán đài cho khản giả ngồixem, hai bên có các cửa để đa trâu vào

Tới ngày hội, ngời từ các nơi khác nh Hà Nội, Hải Dơng, Thái Bình cũng nô nức tới xem hội Thời thuộc Pháp, toàn quyền Đông Dơng, thống xứBắc Kỳ, công xứ các tỉnh đều đa vợ con tới Đồ Sơn để xem chọi trâu Ngoàixem hội, họ còn mở sòng bạc để xát phạt nhau, tổ chức cá cợc

Khi trâu đã trở thành trâu chọi, mọi ngời đều gọi một cách tôn kính là

"Ông trâu" Trớc lễ hội Chọi trâu các làng đều tổ chức nghi lễ trang trọng cólọng che, kiệu rớc thần, phờng bát âm, lễ vật để cầu nguyện thành hoànglàng phù hộ cho "Ông trâu" thắng cuộc

Mở đầu lễ hội Chọi trâu là một màn tế thần Điểm Tớc (thần vết chânchim) Thần Điểm Tớc chính là thành hoàng làng của ngời dân Đồ Sơn Tếthần hoàng làng để xin phép tổ chức lễ hội chọi trâu và cũng để rớc trâu chọi

về đình làng trình diện thành hoàng làng trớc khi chọi

Trớc khi vào trận đấu là màn múa cờ theo nhịp chèo thuyền của các traithanh nữ tú Khi màn múa kết thúc, sau tiếng loa từng cặp trâu vào sân thi đấu

Đây là cảnh tợng ngời xem háo hức chờ đợi Từ hai phía của sới chọi ngời tadẫn “ông trâu" ra Đi đầu là một ngời dùng trống khẩu, tiếp đến là ngời dắttrâu, ngời che lọng cho trâu và hai ngời múa cờ đi hai bên, y phục rực rỡ mộtmàu đỏ

Khi hai trâu cách nhau chừng 20m thì ngời dắt trâu nhanh chóng rút sẹocho trâu rồi nhanh chóng ra khỏi sới chọi

Khoảng đấu trờng lặng đi một phút, bất thần hai con trâu lao vào nhauvới tốc độ khủng khiếp, chúng xông vào nhau, ghì khoá nhau, lừa miếng nhau,khoá sừng nhau Hai đôi sừng đập vào nhau chan chát đó là miếng hổ lao.Cuộc đấu diễn ra giữa hai trâu thật sôi động, ly kì và ngoạn mục

Thông thờng trong một trận đấu thì trâu nào khoẻ, gan và lấy đợc nhiềucáng mạo hiểm, gây tổn thơng cho đối phơng thì chắc chắn thắng cuộc Cónhững trâu tuy thơng tích đầy mình nhng vẫn gan lì chời đời sơ hở của đối ph-

ơng đánh đòn hiểm hóc Hoặc có trâu tuy bị đối phơng lấy cáng nhng biếtxoay dọc thân mình chân khụy xuống đỡ đòn khôn khẽo gỡ cáng rồi lấy cánglại đối phơng Tất cả những cảnh tợng đó gây cảm giác hồi hộp, lôi cuốn ngờixem từ đầu đến cuối

Thời gian thi đấu của từng cặp và lễ hội không quy dịnh trớc Khi đànchọi trâu nào bỏ chạy trớc là trâu thua cuộc Có đôi khi thời gian chọi kéo dàitới hơn một tiếng rất hấp dẫn

Cuối trận đấu là màn thu quân, ngời ta bắt trâu thắng cuộc lại Hội chỉkết thúc khi đã phân đợc trâu nhất, nhì, ba

Kết thúc hội là việc rớc trâu giải nhất về đình làng làm lễ tạ thần, mọi

ng-ời đều phấn khởi kể cả ngng-ời có trâu thua cũng tham dự vào cuộc rớc, nó biểuthị sự đoàn kết, vô t cùng mừng ngày hội chung của ngời dân Đồ Sơn

Theo tập quán của địa phơng, các trâu tham gia chọi dù là thắng hay thua

đều phải giết thịt hiến tế, cúng đầu trâu, thịt sống tạ ơn thành hoàng làng vàxin cho mùa cá sau, cho việc làm ăn tới sẽ có kết quả may mắn hơn năm cũ.Khi giết trâu ngời ta lấy một bát tiết cùng một ít lông trâu ( mao huyết ) đểcúng thần - hoàng làng của mình Thịt trâu một phần để chia cho ngời nuôitrâu và dân làng, một phần để bán cho du khách

Một điều lạ có thể coi là độc đáo nữa là là vào ngày hội chọi trâu chínhthức thờng có ma không to thì nhỏ sau đó trời tạnh ráo, thời tiết rất đẹp

Hiện nay hội Chọi trâu Đồ Sơn đợc nhà nớc công nhận một trong 15 lễhội lớn của cả nớc Hội Chọi trâu Đồ Sơn từ lâu đã vợt qua khuôn khổ một hộilàng, hội vùng trở thành một lễ hội dân gian đặc sắc bậc nhất ở nớc ta Đây làtài sản quý báu trong kho tàng văn hóa truyền thống của ngời dân Hải Phòngvẫn đợc quan tâm, nghiên cứu, bảo tồn và nâng cao

*Lễ hội đền Trạng - Vĩnh Bảo.

Nguyễn Bỉnh Khiêm sinh năm1491 tại làng Trung Am, huyện Vĩnh Lai

xứ Hải Phòng, nay thuộc xã Lý Học, huyện Vĩnh Bảo Ông đợc sinh ra trongmột gia đình vọng tộc có học vấn, cả hai bố mẹ đều là ngời có tài văn họchạnh nên Nguyễn Bỉnh Khiêm từ sớm đã hấp thu đợc truyền thống hiếu họccủa gia đình, quê hơng

Ông là ngời bất mãn với thời thế Năm1535 dới triều vua Mạc ĐăngDung, lúc này ông 45 tuổi mới đi thi Cả ba lần thi: thi hơng, thi hội và thi

đình ông đều đỗ đầu bảng và đỗ Trạng nguyên

Ông làm quan dới triều Mạc, đợc thăng tới chức Tả thị lang bộ hình, làmquan đợc 7 năm, trớc cảnh quyền thần lộng hành, ông đã dâng sơ xin chém 18tên quyền thần Nhng không đợc vua chấp nhận, ông đã xin từ quan về quê ở

ẩn, mở các lớp dạy học, tìm thú tiêu dao

Nguyễn Bỉnh Khiêm đợc ví nh một nhà học giả, một nhà tiên tri, nhà triếthọc nổi tiếng, vị trạng nguyên tài ba có hành trang gắn liền với nhiều giaithoại truyền kì Sau khi ông mất, nhân dân đã lập đền thờ và tổ chức lễ hội đểtởng nhớ ông

Lễ hội đền Nguyễn Bỉnh Khiêm đợc tổ chức với mục đích khơi dậy niềm

tự hào dân tộc, phát huy giá trị văn hoá truyền thống, tình yêu quê hơng đất

n-ớc, qua đó động viên mọi ngời phấn khởi thi đua tăng gia sản xuất, hoàn thànhnhiệm vụ kinh tế- xã hội của thành phố và địa phơng

Lễ hội còn là dịp thoả mãn nhu cầu tâm linh, giao lu tình cảm, sinh hoạt

lễ hội truyền thống, giao lu văn hoá dân gian, tạo đà phục hồi cho hoạt động

du lịch lễ hội Qua đó tuyên truyền về thân thế và sự nghiệp của Danh nhânvăn hoá Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm, phát huy giá trị nhân văn, khơi dậyniềm tự hào của nhân dân để cổ vũ tinh thần vơn lên, chịu khó học tập, tu d-

ỡng, phấn đấu của thế hệ trẻ.

Đồng thời lễ hội còn là dịp giới thiệu các trò chơi dân gian, giữ gìn, bảotồn vốn văn hoá truyền thống của các làng cổ truyền ở Vĩnh Bảo phát triển,góp phần quảng bá cho du lịch Hải Phòng

Lễ hội đền Nguyễn Bỉnh Khiêm đợc tổ chức với quy mô cấp thành phốvào ngày mất của Danh nhân văn hoá Nguyễn Bỉnh Khiêm ( từ ngày 28 đến

30 tháng 11 âm lịch )

Trong lễ hội diễn ra các nghi lễ truyền thống:

Lễ mộc dục ( lễ tắm tợng )

Lễ rớc văn: gồm từ 9 đến 21 ngời mặc quần áo dân tộc, có lọng, trống,chiêng, đi từ đền thờ trụ sở Uỷ ban xã trao trúc văn hoặc diễn văn để đoàn rớc

đợc du khách chấp nhận đặc biệt là đối với khách quốc tế

*Lễ hội xuống biển - Cát Bà.

Lễ hội xuống biển đợc tổ chức ở làng Trân Châu ( Cát Bà ) từ ngày mùng

4 đến ngày mùng 6 âm lịch hàng năm

Đây là lễ hội biểu dơng những ngòi đi biển và nghề đánh bắt cá ở Cát Bà.Sau lễ tế Thuỷ Thần và Long Vơng, có một hồi trống lệnh vang lên thì hàngtrăm trai tráng trong làng tay cầm chèo và vật dụng đánh cá, vừa chạy vừa reo

hò và chạy đến thuyền của mình để kịp ra nơi quy định một cách nhanh nhất.Trên thuyền, một ngời chèo, một ngời tung lới và gõ nhịp vào mạnthuyền Gõ càng mạnh, càng dồn dập cá càng hoảng sợ chạy vào lới càngnhiều

Đến khi nghe tiếng pháo lệnh thu quân, mọi ngời khiêng cá của mình

đánh đợc lên sân đình để các bô lão chấm thi Con cá to ngon nhất đợc chọn,nớng ngay trên sân đình để tế thần, số còn lại chia cho mọi ngời Ai đánh đợc

cá to nhất hoặc nhiều nhết sẽ đợc trao giải nhất.

Đây là lễ hội đặc sắc của ngời dân vùng biển Cát Bà Hiện nay lễ hội vẫn

đợc duy trì nhằm tôn vinh nghề đi biển

*Lễ hội đua thuyền rồng trên biển - Cát Bà.

Vào ngày mùng1 tháng 4 dơng lịch hàng năm, nhân kỉ niệm ngày Bác

Hồ về thăm ngời dân đảo Cát Bà (1/4/1959), nay trở thành ngày truyền thốngcủa ngành thuỷ sản Việt Nam, Hội đua thuyền rồng trên biển đợc tổ chức tạithị trấn Cát Bà đây đồng thời cũng là ngày ra quân mùa cá và khai trơng dulịch Cát Bà

Tại lễ hội diễn ra rất nhiều hoạt động kỉ niệm, các hoạt động văn hoá, thểthao phong phú, hấp dẫn thu hút rất nhiều ngời dân và du khách đến thamquan Đây là lễ hội mở đầu cho mùa du lịch mới ở Cát Bà, hứa hẹn thu hútngày càng nhiều du khách

Trong khuôn khổ lễ hội, sáng mùng1 tháng 4, tại vịnh Tùng Vụng diễn ra

lễ hội đua thuyền rồng trên biển Cát Bà.Tham dự giả có 5 đội thyền rồng củahuyện Cát Hải là: thị trấn Cát Bà, thị trấn Cát Hải và các xã Phù Long, ĐồngBài và Hoàng Châu

Lễ khai mạc hội đua thuyền rồng đợc tiến hành trọng thể tại sân khấungoài trời quảng trờng trung tâm du lịch Cát Bà, cùng đó là màn múa rồng,múa lân, màn biểu diễn thể dục của hơn 200 học sinh và cuộc thi lắc thuyềnthúng của 8 c dân ven biển miền Trung

Sau tiếng trống báo hiệu, từ phía cọc tiêu cả 5 chiếc thuyền với 24 taychèo lao về phía trớc trong tiếng reo hò cổ vũ của hàng vạn ngời xem đứng haibên bờ kè sát biển Cuộc thi quyết liệt ngay từ đầu khi các thuyền liên tục bám

đuổi nhau và chỉ cách nhau có 1/ 3 thân thuyền Trong tiếng trống hội, tiếngreo hò, các tay chèo hô nhau bổ sóng đa thuyền mình lớt nhanh về đích

Đây là ngày vui đầu vụ của ngời dân vùng biển Bắc Bộ, cũng là dịp các

đội thuyền tranh tài, đua sức, tôn vinh những tay chèo giỏi Lễ hội rất hấp dẫn,thu hút đông đảo mọi ngời đến tham gia cổ vũ

Hiện nay, hội đua thuyền rồng truyền thống của Cát Hải vẫn đợc duy trì

đều đặn hàng năm, trở thành nét sinh hoạt văn hoá độc đáo của ngời dân sinhsống bằng nghề đánh bắt ven biển Hải Phòng Ngày diễn ra lễ hội cũng chính

là ngày khai trơng mùa du lịch biển Cát Bà

Lễ hội đền Nghè đợc tổ chức chính thức vào ngày mùng 8 tháng 2 âmlịch hàng năm nhân kỉ niệm ngày sinh của bà Lê Chân Trong tín ngỡng củangời dân xa, lễ vật dâng lên thánh mẫu Lê Chân bao giờ cũng có món cua bể

và bún Có lẽ đó là những món ăn mà sinh thời bà Lê Chân rất thích

Dâng hơng đền Nghè dịp đầu xuân từ lâu đã trở thành một lệ hay, tục đẹpcủa ngời dân Hải Phòng Ngời Hải Phòng có tục đón giao thừa bằng cách rủnhau đi trẩy hội đền Nghè, dâng hơng thành kính lên thánh mẫu Đây trởthành một nét đẹp trong văn hoá tết của ngời dân Hải Phòng

Dâng lễ đền Nghè dịp đầu năm mới, mọi ngời không thể quên mua chomình những gói muối hình củ ấu bọc giấy hồng điều để lấy may Dân gian th-ờng có câu:

" Đầu năm mua muối, cuối năm mua vôi."

Tiếng rao của những đứa trẻ bán muối ngân nga trong đêm tạo lên âmthanh rất thiêng của ngày lễ đền Nghè

Di tích lịch sử và lễ hội đền Nghè là một di sản văn hoá của thành phố,nơi đây còn bảo tồn những nếp sống cổ phong, làm lành mạnh, phong phú chokho tàng văn hoá hữu thể thành phố

lu thuỷ

Ngày lễ chính thức vào ngày 16 tháng 2 âm lịch, trừ mấy vị chức sắc và

đám tế thì mọi ngời phải ngủ lại từ hôm trớc Trình tự đám rớc ở đình HàngKênh nh sau: đi đầu có 5 cờ ngũ hành rồi đến cạp đi giữa, tiếp theo là đoànngời mang bát biểu, trống, chiêng, long đình rồi đến kiệu thần Ngô Quyền,sau kiệu là các vị chức sắc rồi mới đến dân làng Sau khi rớc sắc vể đình thìtiền hành tế ngoại tán Trong lễ hội có nhiễu trò chơi dân gian nh đấu vật, ngờilàng vật trớc sau đó mới đến ngời ngoài làng Đô vật đợc đóng khố xanh, khố

đỏ, thắt lng buộc một dải dây mềm, tròn kiểu dây thừng to để đóng khố cho

đẹp Trớc khi vật, đôi vật vái thần 4 lần rồi vờn nhau tìm miếng vật Đô vậtnào nhấc bổng đợc ngời kia lên thi thắng cuộc Đô vật thắng cuộc trong ngày

đợc ngồi lọng che Ngày cuối diễn ra trận trung kết giữa các đô vật thắngtrong 5 ngày

Vào đầu thế kỷ XX, xã D Hàng Kênh chia thành 2 xã là D Hàng và Hàng

Kênh Lễ hội D Hàng tổ chức sau lễ hội Hàng Kênh.

3 Công trình kiến trúc

* Nhà Hát Lớn thành phố.

Nằm ở trung tâm thành phố, Nhà Hát Lớn đợc ngời Pháp xây dựng năm

1904, bản vẽ, thiết kế, nguyên vật liệu để xây dựng đều mang từ Pháp sang.Kiến trúc Nhà Hát Lớn mô phỏng theo các nhà hát Opêra ở Pháp thời Trungcổ

Nhà Hát Lớn ngoài giá trị là nơi diễn ra các sinh hoạt văn hóa nhân dịp

kỉ niệm các sự kiện lớn của thành phố của đất nớc còn nh biểu tợng cho sự lớnmạnh, phát triển, trung tâm chính trị lớn nhất của cả thành phố Trong nhữngnăm tháng kháng chiến sự còn, mất của Nhà Hát Lớn đợc xem nh chính sự tồnvong của cả thành phố Cảng này.Tại đây ngày 23 - 8 - 1945 UBND cách mạnglâm thời đã ra mắt nhân dân; nơi tổ chức “tuần lễ vàng” xây dựng đất nớctrong những ngày đầu giành độc lập; ngày 06 - 1 - 1946 diễn ra cuộc đấutranh bảo vệ hòm phiếu của cuộc bầu cử đại biểu quốc hội đầu tiên của ViệtNam độc lập; ngày 20-11-1946, đồng chí Đặng Kim Nở cùng 39 chiến sĩchiến đấu chống thực dân Pháp tấn công thành phố và bảo vệ Nhà Hát, họ đãanh dũng hi sinh sau 4 ngày chiến đấu quả cảm

Ngày nay, Nhà Hát Lớn đợc đầu t tôn tạo và đa vào phục vụ du lịch, đang

là một điểm đến không thể thiếu khi khách du lịch đến thăm trung tâm thànhphố

* Bảo tàng Hải Phòng.

Bảo tàng Hải Phòng nằm ở trung tâm thành phố Đây là tòa nhà có kiếntrúc kiểu Gô-tích đợc xây dựng năm 1919 trên diện tích rộng gần 1ha Baoquanh bảo tàng là hàng rào mô phỏng một loại vũ khí của các hiệp sĩ thờiTrung Cổ Bảo tàng Hải Phòng nh một cuốn lịch sử lớn, với những mô hình,hiện vật trng bày khái quát lịch sử hình thành, phát triển về vùng đất, con ngời

và văn hóa Hải Phòng Bảo tàng Hải Phòng cùng với Nhà Hát Lớn là nhữngbiểu tợng không thể thiếu đợc và là niềm tự hào của những ngời dân đất Cảng

Đối với khách du lịch, bảo tàng cũng là một trong những nơi đầu tiên củatrung tâm thành phố cuốn hút sự chú ý của họ

* Quán hoa.

Quán hoa đợc xây dựng vào cuối năm 1944, nằm ở trung tâm thành phốngay sát Nhà Hát Lớn và cột cờ Năm quán hoa xây liền nhau mang phongcách kiến trúc của mái đình Việt: lợp ngói mũi hài, đầu đao cong, mỗi quán cóbốn cột tròn sơn màu đỏ đậm, đợc xây dựng và hoàn thành trong một đêm màkhông bị sai phạm kỹ thuật đã là một kỳ tích gây sự chú ý về tài hoa của nhàthầu xây dựng Thêm vào đó, năm quán hoa nhỏ mang phong cách kiến trúcphơng Đông lại rất hòa hợp về mặt mỹ quan với toàn bộ quần thể kiến trúc đô

thị phơng Tây do ngời Pháp quy hoạch cũ và cột cờ, bể phun nớc do nhân dânHải Phòng mới xây dựng càng làm tăng thêm giá trị độc đáo đặc sắc của côngtrình này Bởi vậy từ khi đợc xây dựng đến nay quán hoa luôn trở thành biểu t-ợng kiến trúc của thành phố, cuốn hút hấp dẫn khách du lịch đến thăm quan.

* Đài phun nớc nghệ thuật.

Công trình xây dựng ba đài phun nớc nghệ thuật tại giải công viên trungtâm thành phố là công trình chào mừng kỉ niệm 50 năm giải phóng Hải Phòng(13-5-1955 đến 13-5-2005) do công ty cấp nớc làm chủ đầu t với tổng giá trịxây dựng lên tới 6 tỉ 870 triệu đồng Công trình bao gồm : hệ thống tổ hợp 3

đài phun nớc đợc xây dựng tại các vị trí cột cờ trớc quảng trờng Nhà HátThành Phố, vờn Hoa Lê Chân và vờn hoa Nguyễn Văn Trỗi

Hệ thống đài phun nớc màu nghệ thuật đợc xây dựng ngay tại trung tâmvăn hóa của thành phố đã làm tôn thêm vẻ đẹp của một thành phố đang trên đàphát triển Ngày nay, đến với thành phố cảng, thăm quan Nhà Hát Lớn, dukhách còn có thể chiêm ngỡng những vũ điệu nghệ thuật của ba đài phun nớcnày

* Tợng đài nữ tớng Lê Chân.

Dải công viên trung tâm thành phố là địa điểm du lịch hấp dẫn Nơi đây

có thể chiêm ngỡng nét cổ kính của Nhà Hát Thành phố; sự thanh lịch tơi trẻcủa Quán Hoa, ngắm những đờng vòng, uốn lợn của đài phun nớc nghệ thuật,thả bộ cùng sự tĩnh lặng của hồ Tam Bạc Trong dải công viên, Tợng Nữ tớng

Lê Chân đặt uy nghi trớc cửa Nhà triển lãm Tợng đợc đúc bằng đồng, cao7,49m, cả bệ cao 10,09m, riêng lông chim trên đầu cao 0.7m, tợng nặng 19tấn, là một trong những bức tợng nặng nhất Việt Nam

Tợng Nữ tớng Lê Chân là mẫu dự thi của 2 họa sĩ Nguyễn Phúc Cờng vàNguyễn Mạnh Cờng, do công ty Đúc đồng Hải Phòng thực hiện Nữ tớng cókhuôn mặt đôn hậu, trẻ trung, đứng nhìn ra biển Đông, dáng hiên ngang, vữngtrãi tay cầm đốc kiếm nh đang quan sát để chuẩn bị một kế hoạch chống giặc,dựng ấp Đó là dáng vóc của một Nữ tớng đã có công lớn trong việc khai lậplàng An Biên xa và cùng với Hai Bà Trng khởi nghĩa chống giặc xâm lợc

* Biệt thự Bảo Đại.

Nằm trên đồi Vung cao 36m so với mặt nớc biển thuộc khu II Đồ Sơn.Biệt thự đợc xây dựng từ năm 1928, ngày 16 - 6 - 1949, toàn quyền Đông D-

ơng tặng cho vua Bảo Đại từ đó ngôi nhà này đợc mang tên là biệt thự Bảo ĐạiNgay từ năm 1933 sau một năm lên cầm quyền, Bảo Đại đã đến đây Mỗilần ra kinh lý miền Bắc, vua Bảo Đại đều đến Đồ Sơn và nghỉ tại biệt thự này

Từ biệt thự Bảo Đại có thể nhìn toàn cảnh bán đảo Đồ Sơn, khí hậu nơi rất ônhòa, đặc biệt vào mùa hè rất mát mẻ

Tháng 5/1955, ngôi nhà đợc giao cho Bộ Quốc phòng quản lý Do ảnh ởng của thời gian chiến tranh, nên ngôi biệt thự bị xuống cấp nghiêm trọng.Ngày 28/3/1984, Bộ Quốc phòng đã bàn giao cho công ty Du lịch HảiPhòng nay là công ty khách sạn Đồ Sơn quản lý Sau đó Công ty đã tiến hànhphục chế lại tòa nhà Và sau hai năm đã đón khách tham quan và nghỉ qua

h-đêm

Diện tích toàn khu vực là 900m2, điểm đầu tiên là khu biệt thự Nam

Ph-ơng sang trọng, ở đây có bể bơi nớc ngọt trên núi có nhà hầm uống rợu sangtrọng có thể ngắm nhìn cảnh hoàng hôn qua ô cửa sổ trổ qua sờn núi Biệt thựBảo Đại sang trọng và cầu kì hơn nhiều, đợc xây dựng lại theo đúng văn khốtìm thấy ở Đà Lạt về hệ thống dinh thự của Bảo Đại trên toàn Việt Nam Cáckiến trúc đơng thời sáng tạo thêm 6 phòng VIP áp mái dành cho khách du lịchnghỉ qua đêm với tiếng thông reo và sóng biển rì rào

Đại sảnh, nơi vua Bảo Đại thiết triều ngày trớc có ngai vàng và hai hàngghế của quần thần đại quan nay đợc tổ chức thành nơi hội thảo quốc tế Phòngngủ của vua và hoàng hậu Nam Phơng kề nhau có sẵn các loại rợu ngon để dukhách thởng thức, ở đây có quầy ba phòng đọc sách nơi th giãn nhìn ra rừngthông đủ các loại cây si, đại, cọ dầu, vạn tuế…biệt thự Bảo Đại về đêm càngthêm lung linh huyền ảo bởi hàng trăm ngọn đèn đủ màu tỏa sáng chắc chắn

sẽ làm du khách hài lòng thoải mái nhất [ 17, tr 158 ]

4 Làng nghề truyền thống

Song hành cùng các di tích văn hóa lịch sử nh Đền, Đình, Chùa, Miếu vàcác lễ hội truyền thống đậm đà bản sắc văn hóa miền biển, Hải Phòng còn cónhững làng nghề thủ công tồn tại nhiều đời nay Có thể kể một số làng nghềcủa Hải Phòng xuất hiện từ xa xa nh: Nghề đúc kim loại ở Mỹ Đồng (ThủyNguyên), nghề ơm tơ, dệt lụa ở Đại Lộc (Kiến Thụy), Lâm Động (ThủyNguyên), nghề tạc tợng Bảo Hà (Vĩnh Bảo), nghề làm muối ở Bàng La (ĐồSơn), nghề dệp vải len Hàng Kênh, nghề cây cảnh D Hàng Kênh…là nhữngnét vốn quý của Hải Phòng trong phát triển du lịch

Làng nghề tạc tợng gỗ Bảo Hà ở xã Đồng Minh, huyện Vĩnh Bảo, tợng

gỗ Bảo Hà có từ rất lâu đời Nhiều bức tợng cổ độc đáo có giá trị văn hóa sâusắc và đợc đánh giá là tác phẩm đạt đỉnh cao của nghệ thuật điêu khắc Đếnnay, nghề tạc tợng gỗ Bảo Hà vẫn tiếp tục duy trì và phát triển, tợng gỗ Bảo

Hà là biểu tợng của nghệ thuật điêu khắc dân gian

Nh vậy, làng nghề truyền thống là những vốn quý của Hải Phòng trongviệc khai thác các tuyến điểm du lịch nhằm thu hút đợc nhiều đối tợng kháchkhác nhau đến Hải Phòng

5 Các loại hình sinh hoạt văn hóa - văn nghệ dân gian

* Múa Rối Nớc.

Ngày xa, cung cách làm ăn của c dân vùng lúa nớc phụ thuộc rất lớn vàothiên nhiên Nớc là “vật báu”, những sinh hoạt gắn liền với nớc cũng làm nảysinh các trò chơi dân gian đã trở thành nghệ thuật nh múa Rối Nớc (phờng RốiNhân Hòa) là hình thức nghệ thuật độc đáo ở đây diễn viên vừa là tác giả,vừa là đạo diễn, vừa là khán giả và chính họ là ngời tạo hình con giống NgờiNhân Hòa vốn khéo tay và giàu trí sáng tạo nghệ thuật, kế thừa những di sảntinh thần và vật chất của ông cha trong quá trình đi lên xây dựng xã hội mới,ngời dân Nhân Hòa đã sáng tạo nên những thành tựu văn hóa mới, giàu tínhtruyền thống và tính hiện đại Trong các nghệ thuật quần chúng của Nhân Hòa

đáng chú ý là nghệ thuật Rối Nớc

Nghệ thuật Rối Nớc của Nhân Hòa có từ thời Lý thế kỷ XII, theo tụctruyền, nguồn gốc Rối Nớc Nhân Hòa gắn liền với sự tích Thành Hoàng làngCựu Điện (trang Cựu Điện xa) Thời vua Lý Nhân Tông có ông Kim An là bộtớng của Lý Thờng Kiệt trong khi hành quân tiến công giặc ngoại xâm códừng chân, lập doanh trại tại trang Cựu Điện Tại đây, Ông tổ chức rèn luyệnthủy quân… Múa Rối Nớc ra đời từ đó

Sân khấu đợc dựng ở giữa ao đình nên gọi là Thủy Đình, đêm xuống khitiếng trống chèo vang dội, dàn cờ đột ngột bật lên, pháo hoa rực rỡ phụt lêntrời từ dới mặt nớc lung linh Những con rối gỗ trở nên thanh thoát, mềm mạibởi đôi tay nghệ nhân điều khiển Mặt nớc có lúc là thửa ruộng cho “chồngcày, vợ cấy, con trâu đi bừa”, có lúc là sới vật cho trai làng đua tài, là mặt aocho kẻ cất vó, ngời úp nơm, là chỗ diễn trò đánh cáo, bắt vịt…Nghệ thuật múaRối Nớc hội tụ đủ các tài năng điêu khắc, hội họa, kiến trúc, âm nhạc, diễn x-ớng của ngời dân cày Rối Nớc Nhân Hòa là các tích trò đa dạng, gần gũi với

đời thờng Sân khấu Rối Nớc thờng có hậu trờng gọi là buồng trò có mành che

để diễn viên giấu mình khi điều khiển con rối Con rối thờng làm bằng gỗ sơnson thiếp vàng và có thể ngâm nớc lâu mà không bị hỏng Các tích diễn thờngtheo đề tài lịch sử, truyền thuyết dân gian hoặc các cảnh bình dị của nông thôntrong đời sống thờng ngày

Giờ đây cùng với các loại hình sinh hoạt văn hóa truyền thống nh hátChèo, hát Đúm, múa Tứ Linh, thì con giống và múa Rối Nớc vẫn đợc duy trì ởcác làng Cựu Điện, Nhân Mục thuộc xã Nhân Hòa Hàng năm, trong các dịp

lễ tết, hội hè, những ngày kỷ niện lớn, nhất là trong dịp hội làng thì hồ nớcphía trớc đình làng Nhân Mục, Cựu Điện lại rộn ràng múa Rối Nớc vang lên

âm thanh của nét sinh hoạt văn hóa truyền thống kỳ thú này

* Múa Rối Cạn (Rối Que).

Múa Rối Que hay gọi là múa Rối Cạn vì khi diễn đợc tổ chức ở nơi caoráo có sân khấu đóng khung, có vải căng với chiều cao 1,5m để che ngời biểudiễn, địa điểm là sân đình, chùa Đây là một loại hình sân khấu biểu diễn bằngcon rối, tiết mục ngắn là các tích chèo nh: múa Tứ Linh (Long, Ly, Quy, Ph-ợng), tiết mục dài là các vở chèo nh: Trng Viên, Tấm Cám, Thạch Sanh… vởdiễn có thể hơn chục nhân vật, trong lúc diễn, ngời điều khiển con rối có thể

tự hát, tự thoại lời của các nhân vật, nhng cũng có thể chỉ điều khiển rối cònphần hát do một diễn viên khác đảm nhiệm

Phờng Rối Cạn Bảo Hà - Đồng Minh đã tồn tại từ rất lâu đời có lẽ xuấtphát từ một làng quê có nghề tạc tợng cổ truyền, các con rối đều đợc chínhcác nghệ nhân tự chế tác từ gỗ mít đợc đẽo gọt rất công phu, sơn son thiếpvàng đẹp đẽ

Phờng rối thờng có nhiều miếng trò độc đáo, đó là thành quả của quátrình sáng tạo lâu dài, lu truyền từ đời này sang đời khác, đợc các nghệ nhângọt dũa và nâng cao dần nh “miếng trò” đấu vật, “miếng trò” chèo đò…

Các diễn viên đều là những ngời nông dân thuần túy Ban ngày, họ nai

l-ng trên đồl-ng ruộl-ng, tối tối lại tự giác kéo nhau đến tập luyện trol-ng các hội hè,

lễ tết…

Vào những năm 1962 - 1972, phờng rối Đờng Minh đã có nhiều lần thamgia liên hoan múa rối toàn quốc và đạt đợc nhiều giải thởng cao, đã đợc thởngnhiều huy chơng vàng, bạc tại các cuộc liên hoan nghệ thuật múa rối toànquốc và doạt giải thởng đặc biệt của quỹ phát triển văn hóa Việt Nam-Thụy

Điển trao tặng năm 1994

Phong cách tạo hình và điều khiển con rối của làng Bảo Hà vẫn đợcnhiều đời, lớp lớp diễn viên kế tục nhau duy trì cho đến tận ngày nay Phờngrối Bảo Hà với nhiều tiết mục đặc sắc đang đứng trớc nguy cơ bị lãng quên,các cơ quan quản lý văn hóa và chính quyền địa phơng nên có kế hoạch điềuchỉnh và có chế độ đãi ngộ hợp lý đối với các nghệ nhân có thể tồn tại và sinhsống với nghề của mình, khơi dậy lòng yêu nghề, nhằm bảo tồn một phờngrối cổ truyền độc đáo

Ngoài ra còn có các loại hình sinh hoạt văn hóa-văn nghệ đặc sắc khácnh: ẩm thực, ca múa nhạc…với những nét sắc thái riêng, có sự hấp dẫn rất lớn

đối với du khách

2.1.2.3 Đánh giá chung về tài nguyên du lịch

Nhìn chung, thành phố Hải Phòng có nguồn tài nguyên tự nhiên và nhânvăn khá phong phú và có giá trị đối với hoạt động du lịch Tài nguyên du lịch

tự nhiên ở đây đợc hình thành bởi đặc điểm tổng hợp của các yếu tố địa chất,

địa hình, khí hậu, biển bờ biển và hải đảo, lớp phủ thực vật và thế giới độngvật Sự có mặt đầy đủ của cả ba yếu tố bắt đầu bằng chữ S (sun, sand, sea) là

điều kiện thuận lợi để Hải Phòng phát triển loại hình du lịch sinh thái, thamquan thắng cảnh và du lịch cuối tuần

Tài nguyên nhân văn đợc phân bố hầu khắp thành phố Hải Phòng vớinhiều di tích có giá trị lịch sử văn hóa, kiến trúc và nghệ thuật Nhiều di tíchlại đứng gần các khu danh thắng nh Hang Vua, Núi Voi, đền thờ Trần QuốcBảo…càng làm tăng thêm giá trị lịch sử của chúng Những làng nghề thủ côngtruyền thống, những lễ hội đặc sắc có sức thu hút khách du lịch rất cao.Tuynhiên, hiện nay việc khai thác tiềm năng du lịch trên còn nhiều hạn chế Vìvậy nếu xây dựng các tuyến điểm, tour du lịch đặc sắc sẽ góp phần khai thácnguồn tài nguyên du lịch vô giá một cách hợp lý và có hiệu quả phục vụ hoạt

động du lịch, thu hút khách đến với Hải Phòng nhiều hơn nữa, làm cho ngành

du lịch của Hải Phòng ngày càng phát triển

2.2 Thực trạng du lịch ở Hải Phòng

2.2.1 Cơ sở kinh doanh lưu trú

Thời gian qua với vị thế đã có và khai thác có hiệu quả tiềm năng phongphú về tài nguyên phục vụ phát triển du lịch, thành phố Hải Phòng đã dầnkhẳng định là một trong những trung tâm du lịch lớn của cả nước với nhiềucông trình cơ sở hạ tầng được xây dựng, tu bổ, tôn tạo, phục vụ phát triển dulịch và quốc kế dân sinh Hạ tầng đô thị Hải Phòng thay đổi nhanh chóng,mạnh mẽ, tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển kinh tế xã hội và đặc biệt làhoạt động du lịch

Cùng với xu hướng chung của cả nước hiện nay, do lượng khách quốc tếngày càng tăng, khách nội địa có nhu cầu đi nghỉ nhiều hơn nên các kháchsạn, nhà trọ được xây dựng thêm để đáp ứng kịp thời nhu cầu của KDL.Ngành du lịch Hải Phòng cũng không ngừng nâng cấp, xây mới khách sạnnhà nghỉ phục vụ KDL Nhìn chung số lượng khách sạn, nhà nghỉ của cácthành phần kinh tế tăng nhanh cả về số lượng, quy mô và phương thức hoạtđộng

Bảng số I : Hệ thống cơ sở lưu trú tại Hải Phòng (2002-2007)

Cơ sở lưu trú ( ks) 133 141 189 193 197 206

Số phßng 3906 4271 4972 5117 5337 5578

(Nguån: Së Du lÞch H¶i Phßng)

Như vậy, trong giai đoạn (2002 - 2007) số cơ sở lưu tró phục vụ du lịchcủa Hải Phßng tăng 1,55 lần (từ 133 KS lªn 206 KS) Trong đã số cơ sở đượcxếp hạng sao (từ 1 - 4 sao): năm 2002 là 49 KS, 2003 là 58 KS, 2004 là 72 KS,

2.2.2 Cơ sở ăn uống

Hệ thống c¸c cơ sở ăn uống đa dạng và phong phó Hầu hết c¸c KS, nhànghỉ, nhà kh¸ch đều cã cơ sở ăn uống lu«n sẵn sàng phục vụ KDL cũng nhnhu cầu sinh hoạt cña người d©n địa phương C¸c qu¸n ăn đặc sản của HảiPhßng tập trung chủ yếu trong nội thành, khu du lịch Đồ Sơn và khu du lịchC¸t Bà Là thành phố cửa biển, Hải Phßng cã nhiều loại hải sản, v× thế ẩmthực nơi đ©y cũng mang đậm phong vị biển Từ canh b¸nh đa cua d©n d· đếnmãn đặc sản tu hài nướng đều mang đến cho KDL một ấn tượng khã quªn vềđặc trưng ẩm thực của người d©n Hải Phßng hßa quyện sự b×nh dị - chấtlượng cao Hải sản ở Hải Phßng đa dạng về chủng loại như tu hài, hải s©m, ốcbiÓn, t«m he, t«m hïm, t«m v»n, c¸ ngừ, c¸ giß… do đã du kh¸ch cã thể tïythÝch thưởng thức và làm quà sau mỗi chuyến thăm quan Tuy nhiªn, một vấn

đề thường được quan t©m hàng đầu đã là vệ sinh thực phẩm, đồ uống, chấtlượng phục vụ của đội ngũ nh©n viªn và vấn đề gi¸ cả Một số cơ sở còngbu«ng lỏng việc quản lÝ vệ sinh thực phẩm, đồ uống, gi¸ cả còng tïy tiện, chấtlượng phục vụ cßn kÐm, nhất là thời điểm ngµy 30 - 4 và ngµy 01 - 5 là thời

gian lượng KDL đến với Hải Phßng tăng đột biến Nếu giải quyết tốt c¸c vấn

đề nµy th× chắc chắn du lịch Hải Phßng sẽ hấp dẫn du kh¸ch hơn

2.2.3 Khu vui chơi giải trÝ

Trong phạm vi cả nước nãi chung và ở Hải Phßng nãi riªng, c¸c cơ sởvui chơi - giải trÝ - thÓ thao còng rất nghÌo nàn §ã là một nguyªn nh©n chÝnhkh«ng giữ được kh¸ch lưu lại dài ngày KDL đến Hải Phßng ngoài tắm biểnthăm quan cßn kh¸ nhiều thời gian rỗi Ngoại trừ một cơ sở duy nhất làCasino Đồ Sơn, nhưng đ©y chỉ dành cho người nước ngoài

Hiện nay trªn địa bàn thành phố cã gần 50 cơ sở vui chơi giải trÝ lớn vµhàng chục những cơ sở vừa và nhỏ c¸c cơ sở vui chơi giải trÝ đang được KDLquan t©m là : khu c«ng viªn dải trung t©m thành phố, khu giải trÝ Casino ĐồSơn, CLB Đất Cảng, CLB vui chơi giải trÝ KS Hữu Nghị…

Bªn cạnh đã chất lượng m«i trường tại c¸c khu điÓm du lịch ngày nay đ·được cải thiện hơn, m«i trường trật tự an toàn x· hội được đảm bảo, chấtlượng c¸c dịch vụ kh¸ch ngày nay đ· được n©ng cao hơn so với c¸c nămtrước, trong đã c¸c yếu tố văn hãa được chó trọng hơn trong cơ cấu c¸c sảnphẩm du lịch tạo ra sức hấp dẫn lớn đối với du kh¸ch

2.2.4 Phương tiện vận chuyÓn kh¸ch

Phương tiện vận chuyển KDL cßn hạn chế cả về số lượng và chất lượng

So với trước kia chất lượng và h×nh thức của c¸c phương tiện vận chuyển đãđược cải thiện đ¸ng kể, với c¸c trang thiết bị tương đèi hiện đại, đồng bộ đảmbảo yªu cầu phục vụ KDL quốc tế và trong nước Trªn địa bàn thành phố hiện

cã 28 h·ng xe taxi (tÝnh đến năm 2005) với hàng trăm đầu xe được đ¸nh gi¸ là

cã chất lượng tốt Đội ngũ l¸i xe đã được đào tạo, cã t¸c phong phục vụ kh¸chuyªn nghiệp, tuy nhiªn vẫn cßn hạn chế về nghiệp vụ du lịch và ngoại ngữ.Hiện nay số lượng tàu thuyền, « t« đã tạm thời đ¸p ứng được nhu cầucủa người d©n và KDL Tuy nhiªn, c¸c phương tiện hiện nay đang xuống cấp,kh«ng đảm bảo chất lượng dịch vụ, đội ngũ nh©n viªn phục vụ chưa được đàotạo nghiệp vụ cơ bản phục vụ KDL

Nhìn chung, trong những năm qua, cơ sở hạ tầng và cơ sở vật chất kỹthuật phục vụ du lịch của Hải Phòng đã được đầu tư và phát triển mạnh, là đònbẩy quan trọng thu hút đầu tư du lịch của các thành phần kinh tế, đa dạng hóacác sản phẩm du lịch, khai thác tối đa mức chi tiêu của khách quốc tế và dukhách nội địa [ 12 ]

2.2.5 Đội ngũ lao động và quản lý

Trong những năm qua số lợng lao động trong ngành du lịch của thànhphố Hải Phòng không ngừng đợc tăng lên Theo báo cáo của Sở Du lịch thì sốlao động năm 2001 là 18.600 ngời, đến 2006 tăng lên 28.600 ngời, tăng 1,5lần so với năm 2001, với tốc độ tăng trung bình 1.680 ngời

Ngoài ra còn phải kể đến hàng nghìn lao động theo mùa vụ do đặc điểm

du lịch Hải Phòng là du lịch biển nên có tính mùa vụ rõ nét Hàng năm vàokhoảng tháng 5 tháng 10, số lao động trong ngành có thể tăng lên tới 10.000lao động

Một trong những điểm đáng chú ý của du lịch Hải Phòng trong nhữngnăm qua, đó là trình độ nghiệp vụ của đội ngũ lao động du lịch đã đợc nânglên rõ rệt, tỷ lệ lao động bớc đầu đã đợc nâng cao Tỷ lệ lao động đợc đào tạonghề, nghiệp vụ du lịch, nghiệp vụ buồng, bàn, bar, lễ tân chiếm tỷ trọng caotrên 60% tổng số lao động ngành, số lao động có trình độ Đại Học và Cao

Đẳng cũng chiếm tỷ trọng 25% bớc đầu đáp ứng đợc yêu cầu phát triển

Sở Du lịch Hải Phòng thành lập ngày 03/ 6/1994 theo Quyết định số 420/QĐ-TCCQ của Uỷ ban nhân dân thành phố, thực hiện chức năng quản lý nhànước về du lịch trên địa bàn thành phố Hải Phòng

Với nhận thức “tổ chức mạnh, sản phẩm tốt”, Sở Du lịch đó khôngngừng củng cố, hoàn thiện cơ quan văn phòng Sở Năm 2001, Sở thành lậpphòng quảng bá, xúc tiến du lịch, ban quản lý các dự án hạ tầng du lịch Đồngthời, Sở luôn thực hiện luân chuyển, bổ sung cán bộ có phẩm chất, năng lựcđảm nhận những vị trí then chốt trong cơ quan, thực hiện giao việc đúngngười, xếp người đúng việc; coi trọng công tác đào tạo bồi dưỡng nâng caotrình độ cho cán bộ công nhân viên; phương tiện, trang thiết bị của Sở luônđược cải thiện, cán bộ viên chức được tiếp xúc sâu rộng với khoa học kỹ thuậttiên tiến, hiện đại, các phòng chuyên môn hoạt động đều tay, phối kết hợpchặt chẽ tạo hiệu quả cao trong công việc